The Greek Civil War: from liberation to catastrophe

A far greater tragedy than the ancient Greek playwrights Euripides, Aeschylus or Sophocles could ever have written befell the Greek people between 1941 and 1949.

From the German Nazi occupation of Greece in April 1941 and the consequent food shortages which killed 300,000 people, to the valiant struggle by the resistance which led to the liberation of Greece, there were many twists and turns in the struggle.

During those years, what could easily have turned into a democratic socialist revolution became the antithesis — concentration camps full of partisans and the murder and decapitation of anti-Nazi fighters (their severed heads were stuck on tall poles to terrorise others out of resisting the Nazis).

In September 1941, the National Liberation Front (EAM) and its army, ELAS, were formed. They were led by the Stalinist Communist Party of Greece (KKE), but their memberships were much broader than the party.

While Greece’s bourgeois politicians fled into exile or collaborated with the Nazis, the communists stayed and fought. Συνέχεια

Advertisements

Παιδομάζωμα: Μήνυμα αρχιεπισκόπου Σπυρίδωνος

». Έλεγε, μεταξύ άλλων, στο Χριστουγεννιάτικο μήνυμα του ο Αρχιεπίσκοπος Σπυρίδων:

«Χιλιάδες παιδία εξακολουθούν ακόμη στερούμενα τής μητρικής αγκάλης, χιλιάδες σπίτια έχουν βυθισθή εις το πένθος και επάνω εις ολόκληρον την εθνικήν ημών οικογένειαν έχει απλωθεί, ως απαίσιος εφιάλτης, η φρίκη και ο πόνος δια το αποτολμηθέν παιδομάζωμα. Ο θηριώδης Ηρώδης ανεβίωσεν. Όπως τότε εκείνος ύψωνε εις τας απαίσιας χείρας του την αιμοστάζουσαν μάχαιραν, από τον φόνον τόσων αθώων παιδιών, ούτω και σήμερον, σύγχρονοι Ηρώδαι προέβησαν εις παραπλήσιον έγκλημα, το όποιον θα μείνει αιώνιον στίγμα του συγχρόνου πολιτισμού. Συνέχεια

Εκθεσις Επιχειρήσεως ΙΕΡΑΞ, 8 ΜΕΡΑΡΧΙΑ/Α1/1 Ιουν 1950

61
ΘΕΜΑ: Εκθεσις Επιχειρήσεως
ΠΡΟΣ: Β΄ΣΣ/Α1/Ι (μετά Σχεδιαγρ. Π.)
ΚΟΙΝ: 74,75,76, Ταξ../Α1
Δ/σεις Όπλων (Άνευ Σχεδίου)                                             ΕΠΕΙΓΟΝ
ΑΠΟΡΡΗΤΟΝ
VIΙΙ ΜΕΡΑΡΧΙΑ /Α1
Αριθμ.Φ224/79
ΣΤΓ 918 τ
1 Ιουνίου 1950

ΓΕΝΙΚΑ.
1. Σκοπός της επιχειρήσεως ΙΕΡΑΞ υπήρξε η ανεύρεσις και εξόντωσις των Κ.Σ. της περιοχής ΒΕΡΜΙΟΥ και ιδία ΒΟΡ.ΒΕΡΜΙΟΥ.
ΔΙΕΞΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΣ
2. Χρησιμοποιηθείσαι δυνάμεις
(α) 581 Τ.Π.
(β) Λόχος 625
(γ) Λόχοι 628 Τ.Π.
(δ) 597 Τ.Π. μείον Λόχος
(ε) Επίσης εχρησιμοποιήθησαν
(ι) Τμήματα τις ΧΙ Μερ/χίας διά την απόφραξιν των διαβάσεων ΑΝΑΤ. ΒΕΡΜΙΟΥ, ως το συνμμένον σχεδ/μμα «ΙΙ».
(ιι) Τμήματα του 30 ΕΣΠ διά την απόφραξιν των διαβάσεων προς ΚΑΙΜΑΤΣΚΑΛΑΝ.
(ιιι) Τα 3182, 3185, 3187, 3204, 3205, 3206, 3207, 3208, ΤΕΑ, τα αποσπάσματα Χωρ/κής ΠΤΟΛΕΜΑΙΔΟΣ – ΒΕΛΒΕΝΔΟΥ και τμήματα χωρ/κής των Υποδ/σεων. Χωρ/κης ΒΕΡΟΙΑΣ – ΕΔΕΣΗΣ, διά την συμπληρω-ματικήν απόφραξιν των διαβάσεων περιφερειακώς το ΒΕΡΜΙΟΥ. Συνέχεια

Εκθεση δραστηριότητας Γ’ΣΣ Οκτ-Δεκ 1949, Γ’ΣΣ/Α1/3 Ιαν 1950

Θέμα : Έκθεσις δραστηριότητος                     Κατεπείγουσα-Απόρρητος
Σώματος Στρατού                                                              Γ΄ΣΣ/Α1

ΠΡΟΣ:        Γ.Ε. Στρατού/Α1                                     ΑΡΙΘ. Α.Π. 50
ΚΟΙΝ :Α1                                                                         Β.Σ.Τ. 903 τη 3.1.50

Έκθεσις
Επί των ενεργειών του Σ. Στρατού
από  Οκτωβρίου μέχρι Δ/βρίου 1949

 

Κατάστασις εις την περιοχήν του ΣΣ την 1ην Οκτωβρίου

Αρχομένου του μηνός Οκτωβρίου μετά την είσοδον της ΙΙ Μεραρχίας και της 72 Ταξ/χίας η γενική κατάστασις εις την ζώνην ευθύνης του ΣΣ παρουσιάζετο ως κάτωθι:

(α)   Φίλιαι δυνάμεις
ι.         Διάταξις
Αι διατιθέμεναι υπό του ΣΣ δυνάμεις ήσαν αι κάτωθι:
2 Μεραρχίαι Στρατού ( ΙΙ, VII)
Μία Ανεξάρτητος Ταξιαρχία (72)
Επί πλέον των ανωτέρω:
35  Ε.Τ. Πεζικού και Εθνοφρουράς.
Εκ των δυνάμεων τούτων δύο Ταξ/χίαι μία εξ  εκάστης Μεραρχίας ήσαν εφεδρείαι της Διοικήσεως. Εξ αυτών μία  (3η Ορεινή Ταξ/χία) είχεν διατεθή προσωρινώς δι’ εκκαθάρισιν της Χαλκιδικής. Η κατανομή και λεπτομερής διάταξις των δυνάμεων τούτων εμφαίνεται εις το συνημμένον σχεδιάγραμμα. Συνέχεια

Παιδομάζωμα: Διαμαρτυρία της Ακαδημίας Αθηνών

Η Ακαδημία Αθηνών συνήλθε σ’ έκτακτη συνεδρία και έστειλε στις Ακαδημίες και στα ανώτατα πνευματικά ιδρύματα όλου του κόσμου, το πιο κάτω Ψήφισμα της;

ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΑΘΗΝΩΝ

Ψ ή φ ι σ μ α: Περί των αρπαγέντων ελληνοπαίδων

Προς άπάσας τας Ακαδημίας. Ή Ακαδημία Αθηνών μετέχουσα της οδύνης και της αγανακτήσεως του Ελληνικού λαού δια την μυσαράν αρπαγήν χιλιάδων ελληνοπαίδων εκ των οικογενειακών αυτών εστιών και την βιαίαν τούτων αποκόμισιν εις ξένας κομμουνιστικάς χώρας προς τον ανίερον σκοπόν της εκριζώσεως του εθνικού φρονήματος και τής ηθικής αυτών υποστάσεως,

Έχουσα δε βαθείαν συνείδησιν των καθηκόντων παντός πνευματικού και ανθρωπιστικού ιδρύματος, αξίου της αποστολής αυτού, απέναντι τοιούτων εγκλημάτων γενοκτονίας διαμαρτύρεται προς πάσας τάς Ακαδημίας των πεπολιτισμένων εθνών και έχει την πεποίθησιν ότι ιδρύματα, των όποιων η ύπαρξις οφείλει να αποβλέπει ουχί μόνον προς τον σκοπόν της προαγωγής τής επιστήμης, αλλά κυριώτατα προς την ηθικήν των ανθρώπων συγκρότησιν και προς την επικράτησιν τής Ιδέας τής δικαιοσύνης, θα σπεύσωσι να κινήσωσι την προσοχήν των Κυβερνήσεων και των λαών αυτών επί το διαπραχθέν ανήκουστον έγκλημα και θα απαιτήσωσιν εν ονόματι στοιχειώδους ανθρωπισμού, όπως αποδοθώσι τα παιδία εις την πατρίδα αυτών, την Ελλάδα. Συνέχεια

Εκθεση δράσης τάγματος ΜΑΥΡΟΣ ΠΑΝΘΗΡ

12 Ε.Σ.Π.                                                                                                                       ΑΠΟΡΡΗΤΟΣ
Αριθ. Αντιτ. 8
12 Ε.Σ.Π.
Β.Σ.Τ. 901
ΑΠ.Φ.701/240/Αι
26 Οκτωβρίου 1949

ΕΚΘΕΣΙΣ
Επί των ενεργειών του Τάγματος
«ΜΑΥΡΟΣ ΠΑΝΘΗΡ»

ΣΚΟΠΟΣ:
1.- Η ανάπτυξις των αποτελεσμάτων των νυκτερινών επιχειρήσεων των ενεργηθεισών υπό του Τάγματος «ΜΑΥΡΟΣ ΠΑΝΘΗΡ» του Συντάγματος κατά το χρονικόν διάστημα από 26-9-49 μέχρι 26-10-49.
ΕΙΣΑΓΩΓΗ:
2.- Κατόπιν της υπ’ αριθ. ΑΠ. 233605/Φ.4009/1/14-9-49 Δ/γής ΑΡΧΙΣΤΡΑΤΗΓΟΥ το Σύνταγμα ώρισεν εκ των Ταγμάτων του το 75 Ε.Τ.Π. όπως ενεργή αποκλειστικώς κατά την νύκτα και έδωσε εις αυτό το συνθηματικόν «ΜΑΥΡΟΣ ΠΑΝΘΗΡ».
ΠΕΡΙΟΧΗ ΔΡΑΣΕΩΣ:
3.- Άπασαι αι ενέργειαι του «ΜΑΥΡΟΥ ΠΑΝΘΗΡΟΣ» έλαβον χώραν εν τη περιοχή: ΟΡΛΙΑΚΑ (S.4086)-ΒΑΣΙΛΙΤΣΑ S(25-89)-ΠΕΡΙΒΟΛΙ (S.2882) – ΑΥΓΟ (S.2777) – ΒΑΛΙΑΚΑΝΤΑ (S.2774) – ΚΡΑΝΙΑ (S.4172) – ΜΟΝΑΧΗΤΙ (S.4180) – ΣΠΗΛΑΙΟΝ (S.4284). Συνέχεια

Σχέδιον ΑΜΥΝΤΑΣ, Γ’ΣΣ/16 Οκτ 1949

AΠΟΡΡΗΤΟΣ – ΚΑΤΕΠΕΙΓΟΥΣΑ
Γ΄ΣΣ (Α1)
ΑΡΙΘΜ. Α.Π. 13938/800
Β.Σ.Τ. 903 τη 16.Χ.49

ΘΕΜΑ: Σχέδιον ΑΜΥΝΤΑΣ

ΠΡΟΣ: ΙΙ, VIIΙ Μεραρχίας
Σ.Δ.Κ. Μακεδονίας
Σ.Δ. Θράκης
ΚΟΙΝ: ΓΕΣ Στρατού/Α1
Α1
1. ΕΧΘΡΟΣ
α) Κατά τας υπαρχούσας πληροφορίας, κατά μήκος των ΕΛΛΗΝΟΒΟΥΛΓΑΡΙΚΩΝ συνόρων και εντός ΒΟΥΛΓΑΡΙΚΟΥ εδάφους υπάρχουν συγκεντρώσεις Κ/Σ εκ των τελευταίως καταφυγόντων εις ΒΟΥΛΓΑΡΙΑΝ εκ ΜΠΕΛΛΕΣ ΧΑΪΝΤΟΥ και Βορ. ΠΑΠΑΔΩΝ ανερχόμεναι εις 1500 περίπου.
β) Η ανωτέρω δύναμις είναι δυνατόν να ενισχυθή εκ των ευρισκομένων εις αναρρωτήρια, στρατόπεδα κ.λ.π. συμμοριτών βαθμιαίως και μέχρι 1500 το πολύ μετά πάροδον σχετικού χρόνου.
γ) Μεγάλαι δυνάμεις συμμοριτών είναι δυνατόν να διοχετευθώσιν εις ΒΟΥΛΓΑΡΙΑΝ εκ των εις ΑΛΒΑΝΙΑΝ καταφυγόντων εφ’ όσον γενικωτέρα εξέλιξις του συμμοριακού προβλήματος ήθελε αγάγη εις τοιαύτην απόφασιν.
δ) Βάσει των ανωτέρω δεδομένων οι συμμορίται δύνανταιορμώμενοι εκ ΒΟΥΛΓΑΡΙΑΣ αμέσως μεν να επιχειρήσωσι διεισδύσεις ή και διά συγκεντρώσεως των μέσων των να επιζητήσωσι να γίνωσι κύριοι ενός τμήματος παραμεθορίου περιοχής επί σκοπώ εγκαταστάσεως των επ’ αυτής ή επίσης και να ενεργήσωσι κατά κατωκημένων τόπων εγγύς προκαλυπτικής γραμμής. Συνέχεια

Εκθεση Υγειονομικής Υπηρεσίας Α’ΣΣ κατά τις Επιχειρήσεις ΠΥΡΣΟΣ, Α’ΣΣ/Β6/10 Οκτ. 1949

Α΄ Σ. ΣΤΡΑΤΟΥ
ΓΡΑΦΕΙΟΝ Β6

Ε Κ Θ Ε Σ Ι Σ
ΠΕΡΙ ΤΩΝ ΠΕΠΡΑΓΜΕΝΩΝ ΤΗΣ ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ
Α΄ Σ. ΣΤΡΑΤΟΥ ΚΑΤΑ ΤΑΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ‘‘ΠΥΡΣΟΣ’’
ΚΑΙ ‘‘ΠΥΡΣΟΣ Γ΄’’ ΜΕΤΑ ΚΡΙΤΙΚΗΣ

ΥΠΟΒΑΛΛΕΤΑΙ: Β6/Γ.Ε.Σ. μετά σχεδιαγράμματος
ΚΟΙΝΟΠΟΙΕΙΤΑΙ: 1) Στρατηγόν Διοικητήν Α΄ Σ.Σ.
2) Επιτελάρχην Α΄ Σ.Σ.
3) Α.Κ.Α. – Α.Κ.Β. – Α.Κ.Γ. / Α΄ Σ.Σ.
4) Α2-Α8-Α9-Α10-Β1-Γ3 / Α΄ Σ.Σ.
5) Ι-ΥΙΙΙ-ΙΧ-ΧΙ-ΧΥ Μεραρχίας-Δ.Δ.Κ.
6) Ανωτ. Δ/σιν Αεροπορίας
7) Β6/Β΄. Γ΄. Σ.Σ.
8) 406 – 410 Σ.Ν. – 202 Κ.Δ.Τ.
—————————————-
Α Π Ο Ρ Ρ Η Τ Ο Σ
Β6/Α΄ Σ. ΣΤΡΑΤΟΥ
Α.Π. 1562/Φ.1315
Σ.Τ.Γ. 918/10-10-1949

Ε Κ Θ Ε Σ Ι Σ
ΠΕΡΙ ΤΩΝ ΠΕΠΡΑΓΜΕΝΩΝ ΤΗΣ ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ
Α΄ Σ. ΣΤΡΑΤΟΥ ΚΑΤΑ ΤΑΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ‘‘ΠΥΡΣΟΣ’’
ΚΑΙ ‘‘ΠΥΡΣΟΣ Γ΄’’ ΜΕΤΑ ΚΡΙΤΙΚΗΣ

ΧΑΡΤΑΙ: 1:100.000 ΚΟΝΙΤΣΑ
ΛΕΣΚΟΒΙΚΙ
Η Έκθεσις αύτη υποβάλλεται λεπτομερειακώς διά τους κάτωθι λόγους: Συνέχεια

Επιχειρήσεις ΣΚΕ, ΑΓΕΣ/4 Οκτ 1949

ΘΕΜΑ: Επιχειρήσεις ΣΚΕ                                     ΑΚΡΩΣ ΑΠΟΡΡΗΤΟΣ
ΠΡΟΣ : ΣΚΕ/Α1 ΑΡΧΙΣΤΡΑΤΗΓΟΣ
ΚΟΙΝ : A1/ΓΕΣ – Α/ΓΕΣ ΓΕΣ/Α1
ΒΣΑ – ΣΟΗΠΕ/Κλ. Επιχ.                                        Αριθ. Πρωτ. 245314
Αριθ. Φακ. 4009/37
ΒΣΤ 902/4.10.49
Α.Α.Αντ. 4
Σχετικόν: υπ’ αριθ. ΑΠ.67505/104/29.9.49 οδηγίαι επιχειρήσεων.
1. Αι τελευταίαι επιτυχίαι εις Ανατ. ΘΕΣΣΑΛΙΑΝ, αποτελούν ένδειξιν μεθοδικών ενεργειών των εις την περιοχήν ταύτην διοικήσεων και είμεθα σύμφωνοι με τας υποβληθείσας οδηγίας επιχειρήσεων εις την ζώνην του ΣΚΕ, πλην της οργανώσεως διοικήσεως εις περιοχήν ΜΕΓΔΟΒΑΣ.
2. Διά να επιτευχθούν παρόμοια αποτελέσματα και εις την περιοχήν ΜΕΓΔΟΒΑΣ, την οποίαν ιδιαιτέρως επεσημάναμεν και εις τας προγενεστέρας οδηγίας μας, θα πρέπει:
α) Να ανατεθή ολόκληρος η περιοχή ΜΕΓΔΟΒΑΣ εις μίαν μόνον Διοίκησιν με αρχικήν ζώνην ΑΓ. ΓΕΩΡΓΙΟΣ (Χ.9062) – ΡΟΒΟΛΙΑΡΙ (Χ.9568) – ΛΟΥΤΡΟΠΗΓΗ (Χ.9782) – ΚΕΔΡΟΣ (Χ.0091) – ΡΑΧΟΥΛΑ (Χ.8695) – ΜΠΟΥΡΜΟΤΣΙΛΙΑ (Χ.6794) – ΚΟΨΙ (Χ.7279) – ΚΟΥΦΑΛΑ (Χ.7178) – ΔΟΜΙΑΝΟΙ (Χ.7571) – ΑΓΙΑ ΤΡΙΑΣ (Χ.7868). Τα όρια ταύτα θα μεταβάλλωνται εάν μετακινηθούν οι συμμορίται. Συνέχεια

Διαταγή επιχείρησης ΠΥΡΑΥΛΟΣ αρ.3, 9 ΜΕΡΑΡΧΙΑ

ΑΚΡΩΣ ΑΠΟΡΡΗΤΟΣ
Α.Α. αντιτ. 6
ΙΧ ΜΕΡΑΡΧΙΑ
Αριθ. Πρ. Α.Α.Π.103
ΣΤΓ 913 τη 30/4/49

ΔΙΑΤΑΓΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΣ ΙΧ ΜΕΡΑΡΧΙΑΣ
ΥΠ.ΑΡΙΘ. 3
«ΠΥΡΑΥΛΟΣ»
(ΟΥΔΕΜΙΑ αλλαγή εκ τωνπροφορικών Διαταγών.).

-Χάρται 1:100.000: ΦΥΛ. Ζ4, Ζ5, Η4, Η5
ΙΩΑΝΝΙΝΑ (Ζ4) – ΚΑΛΑΜΠΑΚΑ (Ζ5)
ΑΡΤΑ (Η4) – ΑΓΡΑΦΑ (Η5).
ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΙ
1. Εχθρός
(α) Ως δελτίον πληροφοριών υπ’ αριθ. Α.Π.63538/26.4.49.-
(β) Ως συμπληρωματικόν δελτίον υπ’ αριθ. Α.Π.63608/29.4.49
2. Πληροφορίαι επί εδάφους περιοχής ΤΖΟΥΜΕΡΚΩΝ
Ως σχετικόν δελτίον υπ’ αριθ. Α.Π. 63578/27.4.49.-
3. Φίλιαι Δυνάμεις
(α) Πρόθεσις Σ.Σ: Περίσχεσις των περιοχών ΑΝΩ ΑΧΕΛΩΟΥ -ΚΟΖΙΑΚΑ – Β.ΑΓΡΑΦΩΝ – ΤΖΟΥΜΕΡΚΩΝ υπό μεν ΙΧ Μεραρχίας από ΒΟΡ. ΔΥΣ. και ΝΟΤ. και υπό δε ΧV Μεραρχίας από Β. ΑΝΑΤ. και Ν.Δ ακολούθως προσβολή εξ όλων των κατευθύνσεων των εν αυταίς συμμ. συγκροτημάτων και εξόντωσις τούτων, εκκαθάρισιν της περιοχής και ανεύρεσιν και καταστροφήν ποικίλων εφοδίων και εγκαταστάσεων.
-Εδραίωσιν εν τη περιοχή ταύτη διά των απαραιτήτων δυνάμεων. Συνέχεια

Διαταγή επιχειρήσεων ΑΡΤΕΜΙΣ αρ.3, 1 ΤΑΞΙΑΡΧΙΑ ΚΑΤΑΔΡΟΜΩΝ/29 Σεπ 1949

ΔΙΑΤΑΓΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ                                                          1 Τ.Κ.
ΑΡΤΕΜΙΣ ΥΠ’ ΑΡΙΘ. 3

ΑΚΡΩΣ ΑΠΟΡΡΗΤΟΣ
Αριθ. Αντιτύπου 7
Β.Σ.Τ. 902
Αριθμός 15107/17
29 Σεπτεμβρίου 1949

ΧΑΡΤΑΙ: 1: 100.000 Φ. ΑΤΑΛΑΝΤΗ
ΨΑΧΝΑ
ΣΚΙΑΘΟΣ
ΒΟΛΟΣ
ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΙ
1. Εχθρός: Ως συνημμένον Δελτίον Πληροφοριών Ταξιαρχίας της 27.7.49.
2. Φίλια Τμήματα
α) Η Δ.Δ.Κ. προτίθεται εκκαθαρίση ΒΟΡΕΙΟΝ ΕΥΒΟΙΑΝ διά 1 Τ.Κ., αποφράσουσα ταυτοχρόνως διά Δυνάμεων Καταδρομών και ΜΕΑ την περιοχήν από ΛΙΜΝΗΣ – ΜΑΝΤΟΥΔΙ μέχρι θαλάσσης.
β) Συμπληρωματικαί Δυνάμεις
Υπό Διοίκησιν Από Χ-1
ημέρας – Απόσπασμα υπό Ταγ/ρχην
ΨΑΡΑΚΗΝ ΜΕΝΕΛΑΟΝ (3
Λόχοι των 140 ανδρών)
Υπό Διοίκησιν Από Χ-1
ημέρας – 3 Λόχοι μείον Διμοιρία
Τ.Σ.Μ.Ε.Α.
Υπό Διοίκησιν Από Χ-1
ημέρας – Τμήματα Χωροφυλακής και
Μ.Ε.Α. ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΥΒΟΙΑΣ Συνέχεια

Διαταγή επιχειρήσεων ΠΥΡΣΟΣ Γ αρ.3 , 1 ΜΕΡΑΡΧΙΑ/28 Αυγ 1949

ΑΚΡΩΣ ΑΠΟΡΡΗΤΟΣ
ΠΡΟΣΩΠΙΚΗ
Ιη ΜΕΡΑΡΧΙΑ
Αριθ. Α.Α.Π.Φ.90/25/Α1

ΣΤΓ 919 τη 28/9/49

α/α αντιτύπου -13-
ΔΙΑΤΑΓΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ υπ’ αριθ. 3
«ΠΥΡΣΟΣ Γ΄»

«Η οριστική διάθεσις της ΙΙΙ Μεραρχίας (ΛΟΚ) εις το ΣΣ και η προκύψασα ανάγκη διά την καλυτέραν χρησιμοποίησίν της, κατόπιν προσωπικής αναγνωρίσεως του Στρατηγού Διοικητού αυτής, η κατά τον καλύτερον τρόπον χρησιμοποίησις αεροπορίας καθέτου εφορμήσεως, επέβαλαν την εν μέρει τροποποίησιν και συμπλήρωσιν της υπ’ αρίθ. Α.Α.Π.Φ. 90/11/17-8-49 Δ/γής επιχειρήσεων της Μεραρχίας.
ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΙ :
1.- ΕΧΘΡΟΣ
(α) Ως εις την προηγουμένην διαταγήν επιχειρήσεων.
β) Επί πλέον φαίνεται ότι ο εχθρός δύναται να ενισχύση τας δυνάμεις του ΓΡΑΜΜΟΥ, εκ των διασωθέντων εκ ΒΙΤΣΙ, κυρίως της 103 Ταξ/χίας (600) περίπου και άλλων υπολειμάτων συνολικής δυνάμεως 1000-1500 περίπου.
2.- ΦΙΛΙΑΙ ΔΥΝΑΜΕΙΣ
Επί πλέον των εν τη αρχική Δ/γή Επιχειρήσεων.
α) Είς ουλαμός Αρμάτων Μάχης.
β) Διά την Χ+1 ημέραν (ημέραν κυρίας προσπαθείας) άπαν το Πεδινόν και Μέσον Πυρ/κόν του ΣΣ (101, 102, 107 ΣΠΠ – 151, 152, 153 ΜΜΠ).
γ) 619 Λόχος Μηχανικού.
ΠΡΟΘΕΣΙΣ
3.- α) Κατόπιν ισχυράς προπαρασκευής διά του συνόλου των μέσων, Πυρ/κού, Αεροπορίας, Όλμων, διάσπασις της εχθρικής τοποθεσίας, ΤΣΑΡΝΟ ΟΤΟΡΙΤΣΕ – ΠΑΠΟΥΛΗ και κατάληψις ταύτης.
β) Ταχεία διάνοιξις των κατευθύνσεων :
– ΤΣΑΓΚΟΣ ΚΑΡΑΟΥΛΙ (2) – ΚΟΖΑΚΑΣ – ΑΥΧΗΝ ΣΓΚΟΥΡΟ.
– ΛΙΑΝΟΤΟΠΙ – ΣΠΑΝΟ ή ΣΚΑΛΑ – ΦΑΡΜΑΚΗ, προς υποβοήθησιν του δεξιού της ΧV Μερ/χίας.
(γ) Αποκοπή της καρροποιήτου ΦΟΥΣΙΑ – ΠΑΛΑΙΟΧΩΡΙ εις ΕΡ. ΒΕΤΕΡΝΙΚ (Ν.1132).
ΜΕΘΟΔΟΣ
4.- Γενικαί Γραμμαί.-
Ως εις προηγουμένην δ/γήν επιχειρήσεων καθορίζεται, πλην των ΨΩΡΙΑΡΙΚΑ υπαχθέντων εις ΙΧ Μερ.
Π Ρ Ω Τ Η Φ Α Σ Ι Σ
5.- Συγκρότησις Αποστολαί :
α) Συγκρότησις.
ΔΕΞΙΑ 53 Ταξιαρχία μείον Τάγμα
Υπό δ/σιν – Τρεις ομάδες ΜΠΑΖΟΥΚΑΣ.
– Πυρ/χία 145 ΜΟΠ.
Προς υποστήριξιν – Μία Μοίρα του 101 ΣΠΠ.
(ενδεχομένως ολόκληρον το Πυρ/κόν ΣΣ)
– Διμοιρία 236 ΟΧΕ.

ΑΡΙΣΤΕΡΑ 52 Ταξιαρχία
Υπό Δ/σιν – 593 Τ.Π. (της 53 Ταξιαρχίας)
– 4 ομάδες ΜΠΑΖΟΥΚΑΣ
– 1 Διμοιρία (4 Πυρ/λα) της 500 Μονάδος
– 145 ΜΟΠ μείον δύο Πυρ/χίαι.
Προς υποστήριξιν – Ουλαμός Αρμάτων Μάχης (5 άρματα)
– Άπαν το Πεδινόν και μέσον Πυρ/κόν του ΣΣ
– Διμοιρία του 236 ΟΧΕ.
– Το σύνολον της Αεροπορίας.

ΕΦΕΔΡΕΙΑ Η 51 Ταξιαρχία συν 2 ομάδες ΜΠΑΖΟΥΚΑΣ εφεδρεία του Σ.Σ. εις περιοχήν ΑΜΜΟΥΔΑ – ΑΛΕΒΙΤΣΑ μέχρι διαθέσεώς της εις ΙΙΙην Μεραρχίαν.
β) Αποστολαί.
53 Ταξιαρχία
ι) Διά νυκτερινής ενεργείας από 2100 ώρας της Χ προς Χ+1 ημέρας, να καταλάβη το ΓΚΑΣΙ και το ανώνυμον Β.Α. ΟΤΕΡΙΤΣΕ εις (Ν.160345) ενεργούσα εν στενοτάτω συνδέσμω με την ΙΧ Μεραρχίαν ήτις θα ενεργή από της ιδίας ώρας κατά ΨΩΡΙΑΡΙΚΑ διά πλήρους Τάγματος.
ιι) Την 0515 ώραν της Χ+1 ημέρας, κατόπιν προπαρασκευής 10΄ δι’ ολοκλήρου του Πυρ/κού θα επιτεθή και καταλάβη το ΟΤΟΡΙΤΣΕ. Συγχρόνως θα επιτίθεται Τάγμα της ΙΧ Μεραρχίας κατά ΨΩΡΙΑΡΙΚΑ.
ιιι) Μετά την κατάληψιν του ΟΤΟΡΙΤΣΕ θα ενεργήση διά την κατάληψιν του ΠΑΠΟΥΛΗ – ΠΟΛΕ βοηθουμένη, ενδεχομένως, και υπό Τάγματος της 52 Ταξιαρχίας εκ ΤΣΑΡΝΟ – ΠΑΠΟΥΛΗ. Η ενέργεια αύτη θα υποστηριχθή δι’ ολοκλήρου του Πυρ/κού ενδεχομένως δε και της Αερoπορίας.
ιυ) Μετά την κατάληψιν του ΠΑΠΟΥΛΗ το εις 52 Ταξιαρχίαν 593 Τ.Π. επανέρχεται υπό την Ταξιαρχίαν του.
υ) Μετά ολοκλήρωσιν ΠΡΩΤΗΣ ΦΑΣΕΩΣ εξασφαλίζουσα διά Τάγματος ΠΑΠΟΥΛΗ – υψ. 1531 (Ν.125338) τίθεται με υπόλοιπα δύο Τάγματα ως εφεδρεία Μεραρχίας, συγκεντρουμένη το ταχύτερον εις περιοχήν ΑΝ. ΤΑΜΠΟΥΡΙΟΥ – ΤΑΜΠΟΥΡΙ – ΚΑΨΑΛΙΑ.
υι) Μετά ΠΡΩΤΗΝ ΦΑΣΙΝ μία ομάς ΜΠΑΖΟΥΚΑΣ εις διάθεσιν 51 Ταξιαρχίας.
52 Ταξιαρχίας
Ως καθορίζεται εις την προηγουμένην Δ/γήν επιχειρήσεων με τας εξής τροποποιήσεις :
ι) Η διά της βαθείας γραμμής μεταξύ ΓΚΑΣΙ – υψ. 1219 ενεργούσα την νύκτα Διλοχία προς (Ν.1432) μεταξύ ΤΣΑΡΝΟ και ΠΑΠΟΥΛΗ, εισχωρούσα εντός του δάσους, να καλυφθή εντός τούτου και να ενεργήση, διά την αποκοπήν εις (Ν.1432), αιφνιδιαστικώς, ευθύς ως αρχίση η προσβολή του ΤΣΑΡΝΟ διά των εμπρηστικών βομβών της Αεροπορίας.
ιι) Μετά την κατάληψιν του ΤΣΑΡΝΟ και ΣΤΑΘ. ΧΩΡ/ΚΗΣ και εδραίωσιν επ’ αυτού, να κατευθύνη έν Τάγμα προς ΠΑΠΟΥΛΗ, ίνα ενισχύση την 53 Ταξιαρχίαν. Εφ’ όσον θα είναι δυνατή η χρησιμοποίησις των αρμάτων το προς ΠΑΠΟΥΛΗ Τάγμα θα υποστηριχθή υπό τριών Αρμάτων Μάχης.
ιιι) Η αποκοπή της καρροποιήτου εις ΕΡ. ΒΕΡΤΕΝΙΚ θα επιδιωχθή εις την ΔΕΥΤΕΡΑΝ ΦΑΣΙΝ.
ιυ) ΤΟ 593 Τ.Π. μετά την πρώτην φάσιν, επανέρχεται εις 53 Ταξ.
υ) Η Ταξιαρχία δεν θα διαθέση Τάγμα ως εφεδρείαν εις Μερ/χίαν.
υι) Η Διμοιρία της 500 Μονάδος (4 Πυρ/λα Α/Τ) ευθύς μετά την ΠΡΩΤΗΝ ΦΑΣΙΝ τίθενται εις διάθεσιν της ΙΙΙ Μερ/χίας.
51 Ταξιαρχία.- (εφεδρεία ΣΣ κατά την Πρώτην Φάσιν)
ι) Να είναι έτοιμη ίνα κινηθή εγκαίρως αμέσως οπίσω της ΙΙΙ Μερ/χίας (78 Ταξ.), εν τη κατευθύνσει ΤΣΑΡΝΟ – ΦΛΑΜΠΟΥΡΟ (Ν.0932).
Δ Ε Υ Τ Ε Ρ Α Φ Α Σ Ι Σ
6. Προβλέψεις δράσεως Ταξιαρχιών
α) 51 Ταξιαρχίας – Θα καθωρισθή διά νεωτέρας Δ/γής
β) 52 Ταξιαρχίας – Παραμένουν υπό Δ/σιν 3 ομάδες ΜΠΑΖΟΥΚΑΣ και τα Άρματα ΜΑΧΗΣ, με αποστολήν :
ι) Την διά Τάγματος ταχείαν ενέργειαν προς ΤΣΑΓΚΟΣ ΚΑΡΑΟΥΛΙ (2) – ΚΟΖΑΚΑ – ΣΓΚΟΥΡΟ ίνα υποβοηθήση το δεξιόν της ΧV Μερ/χίας.
ιι) Να ενεργήση διά την αποκοπήν της καρροποιήτου εις ΕΡΕΙΠ. ΒΕΤΕΡΝΙΚ.
ιιι) Να κατέχη ισχυρώς το ΤΣΑΡΝΟ και ΣΤ. ΧΩΡ/ΚΗΣ.
γ) 53 Ταξιαρχίας
ι) Δι’ ενός Τάγματος να κατέχη ισχυρώς το ΠΑΠΟΥΛΗ και υψ. 1531. Αναλόγως της καταστάσεως θα καθωρισθή εάν το Τάγμα τούτο θα παραμείνη υπό την 51 Ταξιαρχίαν ή θα υπαχθή υπό τας Δ/γάς της 52 Ταξιαρχίας. Το υπόλοιπον δε της Ταξιαρχίας ως εφεδρεία εις περιοχήν ΤΑΜΠΟΥΡΙ με εντολήν :
– Να επέμβη εν τη ζώνη της 52 Ταξιαρχίας.
– Να επέμβη υπέρ της 51 Ταξιαρχίας, υπερβαίνουσα την 52 Ταξ.
– Υπερβαίνουσα την 52 να ενεργήση προς ΦΑΡΜΑΚΗ – ΚΙΑΦΑ.
7.- ΓΕΙΤΟΝΙΚΑΙ ΜΟΝΑΔΕΣ
α) Αι ΙΧ και ΧV Μεραρχίαι ως καθορίζεται διά της προηγουμένης Δ/γής συν τη προσθήκη των ΨΩΡΙΑΡΙΚΑ εις ΙΧ Μερ/χίαν.
β) ΙΙΙη Μεραρχία (ΛΟΚ)
Συγκεντρουμένη μέχρι της 1900 ώρας της Χ-1 ημέρας εις περιοχήν ΛΕΙΒΑΔΟΤΟΠΟΣ – ΜΙΚΡΗ ΑΛΕΒΙΤΣΑ, μετά την κατάληψιν υπό της Ιης Μεραρχίας του ΤΣΑΡΝΟ – ΠΑΠΟΥΛΗ, υπερβαίνουσα την Ι Μεραρχίαν θα κινηθή προς ΤΣΑΡΝΟ – ΦΛΑΜΠΟΥΡΟ, διά μιας Ταξιαρχίας και εκείθεν προς ΓΚΟΥΜΠΕΛ, είτε προς χωρίον ΓΡΑΜΜΟΣ – ΚΙΑΦΑ, ακολουθουμένη υπό της 51 Ταξιαρχίας και διά της ετέρας Ταξιαρχίας διά ΠΑΠΟΥΛΗ – ΠΟΡΤΑ ΟΣΜΑΝ ή ΓΙΑΝΝΟΧΩΡΙ – ΜΟΝΟΠΥΛΟΝ – ΠΕΤΡΑ ΟΣΜΑΝ – υψ. 2520 ακολουθουμένη υπό Ταξιαρχίας της ΙΧ Μεραρχίας.
8.- ΟΡΙΑ
Ταύτα θα παραμείνωσι αμετάβλητα πλην του υψ. ΨΩΡΙΑΡΙΚΑ όπερ ανατίθεται εις ΙΧ Μεραρχίαν.
9.- ΠΕΡΙΟΧΑΙ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΕΩΣ
α) Διά τας 52 και 53 Ταξιαρχίας αμετάβλητος.
β) Διά την 51 Ταξιαρχίαν μεταξύ ΣΤΕΝΙΤΣΚΑ, ΜΠΑΛΚΟΝΙ (Ν.215334).
10.- ΠΥΡΟΒΟΛΙΚΟΝ
α) Κατανομή – Διοίκησις
ι) Άπαν το Πυρ/κόν υπό Δ/σιν του ΣΣ.
Τα πυρά του θα διατίθενται, κατά μεν την Χ+1 ημέραν και μέχρι καταλήψεως του ΤΣΑΡΝΟ – ΠΑΠΟΥΛΗ, βάσει ωριαίου πίνακος, υπέρ της Ιης Μερ/χίας, μεταγενεστέρως δε βάσει των αναγκών κατά την κρίσιν του ΣΣ.
ιι) Η Διμοιρία της 500 Μονάδος (4 Πυρ/λα) μετά την κατάληψιν του ΤΣΑΡΝΟ – ΠΑΠΟΥΛΙ διατίθεται εις ΙΙΙην Μεραρχίαν.
β) Υποστήριξις επιθέσεως
ι) Προπαρασκευή
– από 0515 μέχρι 0525 ώρα της Χ+1 ημέρας ΟΤΟΡΙΤΣΕ
– από 0527 μέχρι 0531 ώρα ΠΑΠΟΥΛΗ
– από 0533 μέχρι 0536 ώρα εις ΤΣΑΓΚΟ ΚΑΡΑΟΥΛΙ (2)
– από 0538 μέχρι 0541 ώρα εις Αν. ΝΟΤ. ΣΤΑΘ. ΧΩΡ/ΚΗΣ
– από 0543 μέχρι 0549 ώρα εις ΣΤ. ΧΩΡ/ΚΗΣ
– από 0550 μέχρι 0615 ώρα εις ΤΣΑΡΝΟ
ιι) Κάλυψις και προστασία διά την εδραίωσιν από 0700 ώρας (μετά την επέμβασιν της Αεροπορίας) υπέρ 52 Ταξιαρχίας, ΔΥΤ. ΤΣΑΡΝΟ και περί τον ΣΤΑΘ. ΧΩΡ/ΚΗΣ.
ιιι) Συνέχεια της προσπαθείας δι’ ολοκλήρωσιν ΠΑΠΟΥΛΗ – ΠΟΛΕ.
γ) Αντιπυροβολικόν
Γραφείον αντιπυροβολικού θα οργανωθή παρά τη Δ/σι Πυρ/κού του ΣΣ. Αι εχθρικαί Πυρ/χίαι θα βληθώσι κατά την προπαρασκευήν και εδραίωσιν διά του απαραιτήτου αριθμού πυροβόλων.
δ) Το Ο.Π. δι’ ευθυφόρου βολής κατά θυρίδων πολυβολείων.
ε) Μετατόπισις Πυρ/κού
Η 145 ΜΟΠ μετά την ΠΡΩΤΗΝ ΦΑΣΙΝ διατίθεται εις ΙΙΙην Μερ/χίαν.
Η Δ/σις Πυρ/κού της Μεραρχίας, συνεννοουμένη μετά της Δ/σεως Πυρ/κού της ΙΙΙ Μεραρχίας να θέση την Μοίραν εγκαίρως εις την διάθεσίν της.
11.- ΜΗΧΑΝΙΚΟΝ
α) Μέχρι της Χ ημέρας να διανοίξη την οδόν ΛΕΙΒΑΔΟΤΟΠΟΣ – ΤΑΜΠΟΥΡΙ.
Αν. ΤΑΜΠΟΥΡΙ εις Άρματα Μάχης.
Προς τούτο αι 51 και 53 Ταξιαρχίαι θα διαθέτωσι εις την Δ/σιν Μηχ/κού ανά μίαν Διλοχίαν από 1900 ώρας της 22 Αυγούστου εις ΛΕΙΒΑΔΟΤΟΠΟΝ.
β) Κατά την Χ+1 ημέραν, θα επωφεληθή πάσης ευκαιρίας ίνα διευθετηθή οδός διά την προώθησιν των αρμάτων πέραν του ΑΝΩΝ. ΤΑΜΠΟΥΡΙΟΥ.
γ) Μετά την κατάληψιν ΤΣΑΡΝΟ – ΣΤΑΘ. ΧΩΡ/ΚΗΣ, διάνοιξις της οδού ΣΤΑΘ. ΧΩΡ/ΚΗΣ – ΛΙΑΝΟΤΟΠΙ.
12.- Άρματα Μάχης
α) Να προωθηθώσι από της Χ-1 ημέρα εις περιοχήν ΛΕΙΒΑΔΟΤΟΠΟΥ και εκείθεν την νύκτα της Χ ημέρας να προωθηθώσι εις τρόπον ώστε προ του πρώτου φωτός της Χ+1 ημέρας να ευρίσκονται εις ΤΑΜΠΟΥΡΙ – ΑΝ. ΤΑΜΠΟΥΡΙΟΥ.
β) Εκ του Αν. ΤΑΜΠΟΥΡΙΟΥ, εφ’ όσον θα είναι δυνατόν να προχωρήσουν ίνα προσβάλουν το ΤΣΑΡΝΟ – ΣΤ. ΧΩΡ/ΚΗΣ, εφ’ όσον είναι δυνατή η κίνησίς των, διά τριών αρμάτων θα υποστηρίξωσι την ενέργειαν προς ΠΑΠΟΥΛΗ διά κορυφογραμμής ΤΣΑΡΝΟ – ΠΑΠΟΥΛΗ και διά των ετέρω δύο θα προσβληθή το ΤΣΑΓΚΟΣ (2), άλλως δι’ όλων των αρμάτων θα υποστηριχθή η κατά ΤΣΑΓΚΟΣ (2) ενέργεια.
13.- Αεροπορία
α) Το σύνολον της Αεροπορίας κατά την Χ+1 ημέραν υπέρ της 52 Ταξιαρχίας διά ΤΣΑΡΝΟ.
β) Μετά την κατάληψιν του ΤΣΑΡΝΟ βάσει των αναγκών και κατά την κρίσιν του ΣΣ.
γ) Επέμβασις κατά ΤΣΑΡΝΟ από 0615 – 0700 με την κάτωθι σειράν.
– ΧΕΛΝΤΑΪΒΕΡ (καθέτου εφορμήσεως)
– ΣΠΙΤΣ ρουκετοβόλα
– ΣΠΙΤΣ δι’ εμπρηστικών
– ΣΠΙΤΣ πολυβολισμοί
δ) Οδηγίαι
ι) Κατά την διάρκειαν προπαρασκευής του Πυρ/κού τα επιτιθέμενα τμήματα θα πλησιάσουν τους αντικειμενικούς σκοπούς εις απόστασιν 500 μέτρων.
– Από της αποχωρήσεως των καθέτου εφορμήσεως αεροπλάνων και ενάρξεως των ΣΠΙΤΣ διά ρουκετών, δραστηρία εκμετάλλευσις μέχρι 100 μέτρων.
– Από της ενάρξεως προσβολής των στόχων δι’ εμπρηστικών τα τμήματα θα εξορμήσωσι ώστε με το πέρας της πτώσεως των βομβών να εισέλθωσι αφόβως εντός των καπνών και να καταλάβωσι τον αντικειμενικόν σκοπόν.
ιι) Όταν μετά την προπαρασκευήν του Πυρ/κού δεν πρόκειται να επακολουθήση επέμβασις της Αεροπορίας, τα τμήματα θα πλησιάζωσι τον αντικειμενικόν σκοπόν εις απόστασιν 200 μέτρων διά το ελαφρόν Πυρ/κόν και 300 διά το Μέσον κατά την διάρκειαν της βολής και εκείθεν θα εξορμώσι εις την έφοδον.
ιιι) Τμήματα ευρισκόμενα εντός δάσους να σημειώνωσι την θέσιν των εις την Αεροπορίαν και το Πυρ/κόν διά των φωτοβολίδων της ημέρας.
Τμήματα εκτός δάσους να σημειώνωσι πάντοτε τας θέσεις των εις την Αεροπορίαν διά πλαισίων.
ιυ) Οι άνδρες να έχωσι πλήρη ύδατος τα υδροδοχεία των και εκάστη Ταξιαρχία να χρησιμοποιήση τα βυτία ύδατος άτινα διαθέτει.
υ) Να ληφθή μέριμνα διά πότισμα των κτηνών.
υι) Οι άνδρες να φέρωσι μεθ’ αυτών, χλαίνην, κλινοσκέπασμα και αντίσκηνον.
υιι) Αναφορά εκάστης Ταξιαρχίας προς την Μεραρχίαν, εκτός των εκτάκτων, ανά πάσαν ακεραίαν ώραν από 0500 της Χ+1 ημέρας.
14.- Εκτέλεσις
α) Ημέρα Χ καθωρισθήσεται διά νεωτέρας Δ/γής, διά συνθηματικού «ΠΥΡΣΟΣ Γ» τάδε ημέραν.
β) Ώρα εξορμήσεως
– Διά την νυκτερινήν ενέργειαν της Χ ημέρας η 2100 ώρα.
– Διά την κυρίαν ενέργειαν
ι) 53 Ταξιαρχία η 0515 ώρα της Χ+1 ημέρας.
ιι) 52 Ταξιαρχία η 0615 ώρα της Χ+1 ημέρας.
15.- ΓΕΝΙΚΑ
Ως η προηγουμένην Δ/γήν επιχειρήσεων.
16.- ΕΝΔΟΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΙ
– 52 Ταξιαρχία ως εις προηγουμένην
– 53 Ταξιαρχία αρχικώς εις υψ. 1435. Μετά κατάληψιν του ΟΤΟΡΙΤΣΕ εις ΓΚΑΣΙ. Μετά την ΠΡΩΤΗΝ ΦΑΣΙΝ εις ΑΝΑΤ. ΤΑΜΠΟΥΡΙ.
– 51 Ταξιαρχία εις ΣΤΕΝΙΤΣΙΚΑ εκείθεν θα παρατίθεται παρά τω της 78 Ταξιαρχίας.
17.- ΔΙΑΒΙΒΑΣΕΙΣ
Ως εις προηγουμένην Δ/γήν.
ΑΝΑΦΕΡΑΤΕ ΛΗΨΙΝ
– Ώρα υπογραφής 220730
– Ώρα αποστολής εις
ΓΡ. Διαβ/σεων
ΟΔΗΓΙΑΙ ΑΠΟΣΤΟΛΗΣ
ΑΠΑΝΤΑ δι’ Αξκού
Ο
ΜΕΡΑΡΧΟΣ

ΘΕΜ. ΚΕΤΣΕΑΣ
ΤΑΞΙΑΡΧΟΣ
ΠΙΝΑΞ ΠΑΡΑΛΗΠΤΩΝ :
– 51 Ταξιαρχία Αριθ. αντιτύπου 1
– 52 Ταξιαρχία Αριθ. αντιτύπου 2
– 53 Ταξιαρχία Αριθ. αντιτύπου 3
– Δ/σις Πυρ/κού Αριθ. αντιτύπου 4
– Δ/σις Μηχ/κού Αριθ. αντιτύπου 5
– Δ/σις Διαβ/σεων Αριθ. αντιτύπου 6
– Α΄ΣΣ Αριθ. αντιτύπου 7
– ΙΙΙ Μερ/χία Αριθ. αντιτύπου 8
– ΙΧ Μερ/χία Αριθ. αντιτύπου 9
– ΧV Μερ/χία Αριθ. αντιτύπου 10
– Μέραρχος Αριθ. αντιτύπου 11
– Υποδ/τής Αριθ. αντιτύπου 12
– Α1 Αριθ. αντιτύπου 13
– Β/Γ Κλάδος Αριθ. αντιτύπου 14
– Αμερικανική Αποστολή Αριθ. αντιτύπου 15
– Υγειονομικόν Αριθ. αντιτύπου 16
– Πολεμικόν ημερολόγιον Αριθ. αντιτύπου 17-18
– Διμοιρία 500 Μονάδος Αριθ. αντιτύπου 19

– Ουλαμός Αρμάτων Αριθ. αντιτύπου 20

Γραφείον Α2 Αριθ. 2.-
ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΟΝ ΔΕΛΤΙΟΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ
Προσηρτημένον τη υπ’ αριθ. -3- Δ/γή Επιχειρήσεων
1.- ΓΕΝΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΙΣ
Η εντός ολίγων ημερών κατάληψις του ΒΙΤΣΙ υπό Η. Τμημάτων, αποτελούντος το ισχυρότερον έρεισμα του Συμμοριτισμού, έφερεν τους Συμμορίτας εις τα πρόθυρα πλήρους καταρεύσεως.
Η Διεύθυνσις εν γένει του αγώνος εξέφυγεν εκ των χειρών της ηγεσίας – εάν τοιαύτη υφίσταται εισέτι – αι δε ενέργειαι των Κ.Σ. χαρακτηρίζονται από νευρικότητα και έλλειψιν ενιαίας διευθύνσεως.
Πιστεύεται ότι μέχρι τέλους τρέχοντος μηνός δεν θα καταστή δυνατόν εις τους Συμμορίτας ούτε να αξιοποιήσωσι τα εκ ΒΙΤΣΙ διαφυγόντα υπολείμματα, ούτε να αναλάβωσι ευρείας εκτάσεως επιχείρησιν αντιπερισπασμού προς τόνωσιν του ηθικού των τμημάτων των.
Αι γενικαί απώλειαι τούτων εις ΒΙΤΣΙ υπερβαίνωσι τας 3.000 ων 1150 νεκροί οι δε υπόλοιποι τραυματίαι – αιχμάλωτοι.
Αι εις υλικόν απώλειαι τούτων ανέρχονται εις 32 πυροβόλα των 7,5 και 105, 30 πυροβόλα Α/Α και Α/Τ, άνω των 100 Πολ.λων παντός τύπου και άνω των 700 οπλοπολυβόλων.
Ανάλογοι είναι αι απώλειαι τούτων εις παντοειδή άλλον οπλισμόν, πυρομαχικά, ιματισμόν κ.λ.π.
Γενικώς η πτώσις του ΒΙΤΣΙ απετέλεσεν διά τον Συμμοριτισμόν καίριον πλήγμα.
2.- ΕΙΔΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΙΣ
Οι Συμμορίται του ΓΡΑΜΜΟΥ ετέλουν επί μακρόν εν αγνοία του μεγέθους της καταστροφής των εις ΒΙΤΣΙ.
Ήδη, αφ’ ενός μεν διά της ημετέρας προπαγάνδας, αφ’ ετέρου δε εκ διαρρευσάντων εις ΓΡΑΜΜΟΝ Συμμοριτών και εμμέσων ομολογιών του ραδιοφωνικού των Σταθμού, επληροφορήθησαν μερικώς ταύτην.
Οι ηγέται των Κ.Σ./των ΓΡΑΜΜΟΥ προς αποσώβησιν αυτομολιών κατόπιν των ανωτέρω γεγονότων, κατέφυγον εις αγριότατα τρομοκρατικά μέσα.
Δέον να θεωρήται πλέον ή βέβαιον ότι μετά την πτώσιν του ΒΙΤΣΙ τα 50% των Συμμοριτών του ΓΡΑΜΜΟΥ ευχαρίστως θα παρεδίδοντο εάν ηδύναντο.
Γενικώς οι Συμμορίται ΓΡΑΜΜΟΥ θα προβάλουν ισχυροτάτην αντίστασιν κατά την πρώτην κρούσιν, μετά την επιτυχίαν της οποίας, η κατάρευσίς των δέον να αναμένεται ταχεία.
3.- ΔΥΝΑΜΙΣ
Η 16η Κ.Σ. Ταξ/χία εκ 2 Ταγμάτων μείον Διλοχία συν Λόχος Ομαδαρχών και η 108 Κ.Σ. Ταξ/χία εκ 2 Ταγμάτων Συν.Δυν. 735
α) Ανάλυσις Δυνάμεως – Οργάνωσις.
ι) Επιτελείον 16 Κ.Σ. Ταξ/χίας Δυν. 60
Σ.Δ/τής Άγνωστος Π.Ε. ΓΕΡΑΣΙΜΟΣ
Αξ.Επιχ. ΠΑΝΤΕΛΗΣ Στρατολ. ΧΡΗΣΤΟΣ
Αξ. Οπλισ. ΓΡΑΞΑΣ Υπεύθ. ΑΦΖ. ΚΑΛΛΙΘΕΑ
Υπεύθ. Ν.Ο.Φ.ΤΑΣΟΣ Διαφωτ. ΤΑΚΗΣ
– Διμοιρία Σαμποτέρ υπό ΘΩΜΑΝ Δυν. 12
– Διμ. ΘΑΝΑΣΗΣ Π. ΓΟΥΡΙΩΤΗΣ ΚΩΣΤΑΣ
– Διμοιρία Ανιχνευτών υπό ΝΤΑΟΥΛΑΝ ΧΡΗΣΤΟΝ Δυν 15
– Διμοιρία Διαβιβάσεων υπό ΘΩΜΑΝ Δυν 10
– Διμοιρία Τραυματιοφορέων Δυν 8-10
– Σύνδεσμοι – Διμ. Ασφαλείας Δυν 10
Άπαντες τελούσιν υπό ΠΕΤΡΟΝ εκ ΚΑΣΤΑΝΙΑΣ ΑΓΡΑΦΩΝ.
ιι) ………………………………………………………………….
Σ.Δ. ΞΑΝΘΟΣ Π.Ε. ΚΟΡΑΚΑΣ
– 1ος Λόχος: Σ.Δ.ΓΙΑΝΝΗΣ Π.Ε. Άγνωστος. Δυν. 50
– 2ος Λόχος: Σ.Δ. ΓΡΗΓΟΡΙΑΔΗΣ Π.Ε. ΓΙΑΓΚΟΣ Δυν. 50
– Λόχος Μηχ/των : Σ.Δ. ΓΚΑΡΑΣ Δυν. 20
ιιι) 3ον Τάγμα 16 Κ.Σ. Ταξ/χίας μείον Λόχος : Δυν. 135
Σ.Δ. ΜΕΛΛΑΣ ΠΕΤΡΟΣ Π.Ε. ΘΟΔΩΡΟΣ
Επιτ. ΤΑΝΤΑΛΙΔΗΣ
– 9ος Λόχος:ΣΔ ΔΟΞΑΡΑΣ Ι.Π.Ε. ΚΙΣΚΙΝΗΣ ΔΗΜ. Δυν. 52
1η Διμ. Σ.Δ. ΑΓΓΕΛΟΥΤΣΗΣ ΒΑΣ. Π.Ε. ΚΡΑΚΤΗΣ Κ.
2α Διμ. Σ.Δ. ΚΩΣΤΑΣ
3η Διμ. Σ.Δ. ΚΑΛΟΓΕΡΟΓΙΑΝΝΗΣ
– 11ος Λόχος:Σ.Δ. ΣΑΡΑΚΑΤΣΑΝΟΣ Π.Ε. ΤΑΣΣΟΣ Δυν.55
1η Διμ. Σ.Δ. ΣΠΥΡΟΣ Π.Ε. ΚΑΤΙΝΑ εξ Ολύμπου
2α Διμ. Σ.Δ. Άγνωστος Π.Ε. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΒΑΣ.
3η Διμ. Σ.Δ. ΤΙΓΡΗΣ
– Λόχος Μηχ/των: ΣΔ ΚΕΡΑΜΑΡΗΣ Π.Ε. ΚΑΡΚΑΡΗΣ Β.
Δυν. 25
ιυ) Λόχος Ομαδαρχών: Δυν. 60
υ) Επιτελείον 108 Κ.Σ. Ταξ/χίας: Δυν. 60
Σ.Δ. ΛΑΜΠΡΟΣ (τραυμ.) Π.Ε. ΑΣΠΕΡΙΔΗΣ
Υπεύθ. ΑΦΖ ΜΑΓΙΚΑ Υπεύθ. ΕΠΟΝ : ΘΟΔΩΡΟΣ
Επιτ. ΚΟΝΤΙΔΗΣ Αξ. Οπλισ. ΘΑΝΑΣΗΣ
– Διμοιρία Σαμποτέρ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Δυν. 12
– Διμοιρία Ανιχνευτών . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Δυν. 10
– Διμοιρία Διαβιβάσεων . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Δυν. 15
– Διμοιρία Τραυματιοφορέων . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .Δυν. 15 – Σύνδεσμοι – Νοσοκόμοι . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .Δυν. 8
υι) 1ον Τάγμα (Νο 648) 108 Κ.Σ. Ταξ/χίας (υπολειμ.) . . .Δυν. 90
Σ.Δ. ΝΩΝΤΑΣ Π.Ε. ΚΑΝΤΑΡΤΖΗΣ
Επιτ. ΝΙΚΗΤΑΣ Υπεύθ. ΑΦΖ ΜΑΧΗ
Υπεύθ. ΕΠΟΝ. ΣΤΑΥΡΟΣ
– 1ος Λόχος : Σ.Δ.ΜΠΑΛΑΡΗΣ Π.Ε. ΚΡΟΝΟΣ
– 2ος Λόχος : Σ.Δ. ΑΜΑΡΑΝΤΙΔΗΣ Γ.Π.Ε. ΑΡΙΣΤΕΙΔΗΣ
– Λόχος Μηχ/των : Σ.Δ. ΚΕΡΑΜΙΔΑΣ Π.Ε. ΣΤΕΦΑΝΟΣ
υιι) 2ον Τάγμα (Νο 585) 108 Κ.Σ. Ταξ/χίας . . . . . . . . . . .Δυν. 210
Σ.Δ. ΣΚΟΤΙΔΑΣ Π.Ε. ΓΙΑΝΝΗΣ
– 5ος Λόχος:ΣΔ ΧΑΡΗΣ Π.Ε. ΘΑΝΑΣΗΣ ΣΑΜΑΡΑΣ . . . 60
– 6ος Λόχος: ΣΔ ΡΑΛΛΟΣ ΠΑΣΧΑΛΗΣ Π.Ε. ΟΡΦΕΑΣ 60
– 7ος Λόχος : Σ.Δ. ΓΡΙΒΑΣ Π.Ε. ΓΙΩΡΓΟΣ Δυν. 60
– Λόχος Μηχ/των : Σ.Δ. ΣΩΤΗΡΗΣ . . . . . . . . . . . . . . .Δυν. 30
β) Εφεδρείαι.
Η Διλοχία ΤΑΚΗ συν Λόχος ΜΠΟΤΣΑΡΗ . . . . . . Συν. Δυν. 180
Δέον να υπολογίζωμεν εις την ενδεχομένην ενίσχυσιν των εφεδρειών διά Κ.Σ. τμημάτων διαφυγόντων συγκεκροτημένων εκ ΒΙΤΣΙ οίον η 103 Κ.Σ. Ταξ/χία : Συν. Δυν. 600
γ) Ανάλυσις Δυνάμεως – Οργάνωσις.
Διλοχία ΤΑΚΗ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .Δυν. 120
– 1ος Λόχος : Σ.Δ. Άγνωστος . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .Δυν. 60
– 2ος Λόχος : Σ.Δ. ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ . . Δυν. 60
– Λόχος ΜΠΟΤΣΑΡΗ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Δυν. 60
Σ.Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ Π.Ε. Άγνωστος Επιλοχ. ΚΩΣΤΑΣ
1η Διμ. Σ.Δ. ΚΩΣΤΑΣ εκ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Π.Ε. ΔΕΣΠΟΙΝΑ
2α Διμ. Σ.Δ. ΠΡΙΚΑΣ Π.Ε. Άγνωστος
3η Διμ. Σ.Δ. ΣΠΙΘΑΣ εκ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ
4.- ΔΙΑΤΑΞΙΣ
– Επιτελείον 16 Κ.Σ. Ταξ/χίας . . . . . . . . . . . . . . . . . . . (Ν.133308)
– Σ.Δ. 3ου Τάγματος . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . (Ν.133342)
– Σ.Δ. 9ου Λόχου . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . (Ν.135355)
– Σ.Δ. 11ου Λόχου συν 2 Διμοιρίαι . . . .ΟΤΟΡΙΤΣΕ-ΣΕΒΓΕΝΗ
– Διμοιρία συν Διμοιρία Μηχανημάτων . . . . . . . .ΨΩΡΙΑΡΙΚΑ
– Διμοιρία . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .ΓΚΑΣΙ
– Σ.Δ. 1ου Τάγματος συν 1ος Λόχος συν Λόχος Μηχ/των ΤΣΑΓΚΟΣ – ΚΑΡΑΟΥΛΙ – Ν.(130292)
– Λόχος Ομαδαρχών . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . (Ν.150310)
– Επιτελείον 108 Κ.Σ. Ταξιαρχίας . . . . . . . . . . . . . . . . (Ν.130314)
– Σ.Δ. 1ου Τάγματος 108 Κ.Σ. Ταξιαρχίας . . . ΠΑΠΟΥΛΗ . . (Ν.132234)
– Σ.Δ. 2ου Τάγματος 108 Κ.Σ. Ταξιαρχίας . . . ΤΣΑΡΝΟ . . (Ν.145312)
α) Διάταξις Εφεδρειών
Διλοχία ΤΑΚΗ συν Λόχος ΜΠΟΤΣΑΡΗ . . . . . . . . . Α. παρυφάς ΣΟΥΦΛΙΚΑ.
5.- ΟΠΛΙΣΜΟΣ
α) Οπλισμός Πεζικού
Έκαστος Λόχος διαθέτει 8-9 ΜΠΡΕΝ, 6-0 Μυδράλλια μετά 3000-40000 φυσιγγίων έκαστον, 1-2 ατομικούς όλμους, 12-15 ημιαυτόματα. Υπόλοιπα τυφέκια. Έκαστος Κ.Σ. 2 χειροβομβίδας. Πλείσται των Διμοιριών διαθέτουσι 2 ΠΑΝΤΖΕΡ.
β) Οπλισμός Λόχου Μηχανημάτων.
4-5 βαρείς όλμοι 87 χιλ., 2-3 ατομικοί, 6-0 βαρεά πολυβόλα ων 2-3 ΣΒΑΡΤΣΕΛΟΖΕ.
γ) Πυροβολικόν – Συμπληρωματικά Μέσα.
ι) Περιοχήν ΤΣΑΡΝΟ δρα η 9η Μοίρα Πυρ/κού εκ 4 Ο.Π. των 75.
Σ.Δ. της ΠΕΪΚΟΣ Π.Ε. ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ
91η Πυροβολαρχία :
Σ.Δ. ΓΡΗΓΟΡΑΣ (σλαυομακεδών) Π.Ε. ΘΑΝΑΣΗΣ
1ος Ουλαμός : Ουλαμαγός ΤΡΥΦΩΝ (ΜΙΛΤΙΑΔΗΣ)
1η Ομάς (1 πυρ/λον) ΤΑΣΣΟΣ (ΑΡΙΣΤΕΙΔΗΣ ΓΚΙΩΝΗΣ)
2η Ομάς (1 πυρ/λον) ΚΩΣΤΑΣ (ΚΟΣΜΑΣ ΣΟΔΗΣ)
2ος Ουλαμός : Ουλαμαγός ΠΑΝΑΓΙΩΤΙΔΗΣ
Θέσεις πυρ/λων εκδηλωθείσαι : (Ν.130326) – (Ν.139309) – (Ν.128338) – (Ν.142304).
ιι) Η. θέσεις βάλλονται ομοίως υπό Κ.Σ. Ουλαμόν 2 Ο.Π. των 75 της 5ης Μοίρας Πυρ/κού εκ (Ν.128275) – (Ν.134293).
ιιι) Εις (Ν.138353) – (Ν.142379) ανά έν οβιδοβόλον.
6.- ΑΜΥΝΤΙΚΑ ΕΡΓΑ
Εις ΨΩΡΙΑΡΙΚΑ 12-14 πολ/λεία – 2 ολμοβολεία ελέγχοντα περιοχήν από ΜΟΝΟΠΥΛΟΝ μέχρι Ν(.145351). Προ αυτών συνεχές συρματόπλεγμα.
Εις χωρίον ΓΡΑΜΜΟΣ (Ν.083303) ουδεμία οχύρωσις υπάρχει. Άπασαι αι οικίαι έχουν καταστραφή πλην μιας εις την δυτικήν όχθην του διασχίζοντος το χωρίον ποταμού.
ΟΤΟΡΙΤΣΕ – ΓΚΑΣΙ – ΣΕΡΒΙΝΗ 17-19 πολυβολεία κυκλικώς διατεταγμένα και 1 ολμοβολείον (Ν.144342). Επί ΟΤΟΡΙΤΣΕ το ήμισυ της οχυρώσεως προς Ν.Α. ενισχυμένον διά συρματοπλέγματος.
Εις ΓΚΑΣΙ προ πολυβολείων συρματόπλεγμα καλύπτον τα 2/3 της αμυντικής οχυρώσεως.
Εις (Ν.155294) συγκρότημα 9 πολυβολείων κυκλικώς διατεταγμένων. 4 τούτων ελέγχουν δυτικώς προς χαράδραν και υπόλοιπα 5 προς Α. χωρίου ΠΕΥΚΟ.
Εις ΤΣΑΡΝΟ (Ν.1531) 6-7 πολυβολεία κυκλικώς διατεταγμένα επί Α. πλευράς ελέγχοντα περιοχήν από ΨΩΡΙΑΡΙΚΑ μέχρι ΤΑΜΠΟΥΡΙ.
Επί υψ. 1672 (Ν.145312) έτερον συγκρότημα εκ 10 πολυβολείων κυκλικώς διατεταγμένων.
Εις (Ν.140320) 1 πολυβολείον.
Υψ. 1306 (ΠΟΛΕ) και από Β. πλευράς τούτου μέχρις ποταμού υπάρχουσιν 1 οικίσκος, ατομικαί θέσεις μάχης και πολυβολεία υπό κατασκευήν περιφερειακώς διατεταγμένα.
Εις Ν.Α. και Ν.Δ. προσβάσεις ΣΟΥΦΛΙΚΑ, περί τα 35 νεοκατασκευασθέντα πολυβολεία.
Άπαντα τα πολυβολεία συγκοινωνούσι δαι χαρακωμάτων βάθους 1,50 μέχρις 1,70 μ. και είναι ενισχυμένα δι’ ατομικών θέσεων μάχης.
Αι οχυρώσεις της αμυντικής οργανώσεως των Κ.Σ. εις ανωτέρω περιοχάς βελτιούνται καθ’ εκάστην εντατικώς, ιδία από της καταλήψεως του ΤΑΜΠΟΥΡΙΟΥ υπό Η. Τμημάτων.
Μέχρι της εκδηλώσεως της Η. επιθέσεως τα σκέπαστρα των πολυβολείων απετελούντο εκ 3-5 σειρών κορμών δένδρων, ήσαν δε ανθεκτικά εις βλήματα Πυρ/κού και όλμων.
7.- ΗΘΙΚΟΝ
Το ηθικόν των Κ.Σ./των εν τη περιοχή ΓΡΑΜΜΟΥ δύναται να χαρακτηρισθή από κακόν έως σχεδόν καλόν. Λόγοι επιδράσαντες εις τούτο:
(α) Η ταχεία και ολοκληρωτική κατάρευσις του φρουρίου των ΒΙΤΣΙ, το οποίον εθεωρείτο υπ’ αυτών ως απόρθητον.
(β) Ο μεγάλος αριθμός των ιαθέντων τραυματιών οίτινες εσχάτως ενετάχθησαν εις τα Κ.Σ. Τμήματα.
(γ) Το ποσοστόν των γυναικών το οποίον κυμένεται από 20-25%.
(δ) Η ευρεία χρησιμοποίησις της τακτικής της διεισδύσεως εν συνδιασμώ με την καταφανή πλέον υπεροχήν των Η. Τμημάτων εις μαχητικότητα, βαρύ οπλισμόν και Αεροπορίαν.
ΠΡΟΘΕΣΕΙΣ
Μετά την ολοκληρωτικήν ήτταν των Κ.Σ. εις ΒΙΤΣΙ και την διαρροήν σεβαστού αριθμού Κ.Σ./των εξ αυτού εις ΑΛΒΑΝΙΑΝ είτε δι’ ατάκτου φυγής, είτε ως συγκεκροτημένον τμήμα, ως η 103 Κ.Σ.Ταξ/χία, οι Κ.Σ. της περιοχής ΓΡΑΜΜΟΥ είναι πιθανόν να επιδιώξωσι :
(α) Την πάση θυσία διατήρησιν του ΓΡΑΜΜΟΥ, ενισχύοντες τα ήδη επ’ αυτού υπάρχοντα Κ.Σ./κά τμήματα, διά των εκ ΒΙΤΣΙ διαφυγόντων τοιούτων, με εντολήν την μέχρις ενός άμυναν των χώρων ους κατέχωσι.
Ενδεχομένη οπισθοχώρησις τούτων είναι πιθανόν να επιχειρηθή είτε δι’ οπισθοχωρήσεως εντός της ΑΛΒΑΝΙΑΣ, είτε διά διαρροής προς Ν. διαμέσου της Η. διατάξεως.
(β) Υπάρχει ομοίως η εκδοχή καθ’ ην τα επί του ΓΡΑΜΜΟΥ ευρισκόμενα Κ.Σ./κά τμήματα θέλουσι επιδιώξη την όσον το δυνατόν μεγαλυτέραν φθοράν των Η. Τμημάτων, επιχειρούντα είτα την διάσωσίν των εντός της ΑΛΒΑΝΙΑΣ ένθα εμού μετά των εκ ΒΙΤΣΙ διασωθέντων τοιούτων θέλουσιν εκπαιδευθή και ανασυγκροτηθή με αποστολήν την εν δεδομένη στιγμή και εν συνδυασμώ με τας διεθνείς συνθήκας, εισβολήν εκ νέου εντός του Ελληνικού εδάφους.
(γ) Εκ των μέχρι σήμερον υπαρχόντων στοιχείων πιθανωτέρα φαίνεται η πρόθεσις των Κ.Σ/τών όπως διατηρήσωσιν πάση θυσία την περιοχήν ΓΡΑΜΜΟΥ. Διά την επίτευξιν της προθέσεως ταύτης θα χρησιμοποιήσωσιν τον πιθαναγκασμόν των επ’ αυτού ευρισκομένων Κ.Σ/τών, απειλούντες σοβαράς κυρώσεις κατά των οπισθοχωρούντων διά της παραπομπής των εις το ανταρτοδικείον, των επί τόπου τυφεκισμών κ.λ.π.
3.- ΣΥΓΚΟΙΝΩΝΙΑΙ-ΑΠΟΘΗΚΑΙ-ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ-ΔΙΑΒΙΒΑΣΕΙΣ
(α) Συγκοινωνίαι.
Διά την εξυπηρέτησίν των οι Κ.Σ. έχουσιν κατασκευάσει τους εξής δύο δρόμους αμφοτέρους βατούς εις μικρά αυτοκίνητα.
(ι) (Ν.1130) – ΛΙΑΝΟΤΟΠΙ – ΑΓ. ΖΑΧΑΡΙΑΣ και εκείθεν κατά μήκος της Α. πλευράς ΑΛΙΑΚΜΟΝΟΣ μέχρι (Ν.1230) – ΣΛΗΜΝΙΤΣΑ. Από του σημείου τούτου μέχρι Συνόρων προ μηνός η οδός εσυνεχίζετο ημιονική, εγένετο όμως προσπάθεια βελτιώσεως ταύτης.
(ιι) ΠΑΛΑΙΟΧΩΡΙ – ΠΑΝΑΓΙΑ (Ν.0731) – ΒΡΥΣΗ ΜΠΑΡΟΥΚΑΣ (Ν.0634) και εκείθεν προς ΑΛΒΑΝΙΑΝ διά (Ν.0535).
(ιιι) Άπασαι αι υπόλοιποι οδοί δι’ ων εξυπηρετούνται οι Κ.Σ. είναι ημιονικαί, σημειούνται δε επί του χάρτου 1/50.000.
(β) Αποθήκαι.
Αποθήκας οι Κ.Σ. διαθέτουσι εις (Ν.098390), εις (Ν.085350), εις ΠΑΛΑΙΟΧΩΡΙΟΝ, ως και εις ΓΚΡΟΠΑ ΤΣΑΠ (Ν.1124).
(γ) Νοσοκομεία.
Τα Νοσοκομεία των Κ.Σ. ευρίσκονται εις (Ν.1130) και ΚΑΤΑΦΥΚΗ Ν.(1132), εξυπηρετούμενα αμφότερα υπό των προμνημονευθεισών οδών.
(δ) Διαβιβάσεις.
(ι) Έχει διαπιστωθή η ύπαρξις τηλεφωνικών γραμμών μέχρι λόχου μεν απαραιτήτως, επεκτείνεται δε το δίκτυον τούτο μέχρι των προκεχωρημένων διμοιριών.
(ιι) Ασυρμάτους διαθέτουσι άπαντα τα κλιμάκια μέχρι Τάγματος.
Δεν έχει διαπιστωθή η ύπαρξις ασυρμάτων εις λόχους, εκτός εάν ούτοι έχουσιν ανεξάρτητον σοβαράν αποστολήν ως ο καταστραφείς εις υψ. 1425 10ος Λόχος όστις διέθετε και ασύρματον Νο 694.
ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΟΝ ΔΕΛΤΙΟΝ
Κατάθεσις Π.Κ.Σ/σας πρωίαν 22.8.49 τροποποιεί διάταξιν Κ.Σ. περιοχής ως κάτωθι :
(α) ΨΩΡΙΑΡΙΚΑ – ΟΤΟΡΙΤΣΕ – ΓΚΑΣΙ αντί 3ου Τάγ/τος 16ης Ταξ/χίας, το 3ον της 108 Ταξ/χίας.
(β) Το 3ον της 16ης φέρεται μεταστεθμεύσαν εις περιοχήν ΤΣΑΓΚΟΣ ΚΑΡΑΟΥΛΙ 2 – ΚΟΖΙΑΚΑΣ.
(γ) Λοιπή διάταξις αμετάβλητος.-

ΕΘΕΩΡΗΘΗ
Ο Τ.Σ.Υ.
ΕΠΙΤΕΛΑΡΧΗΣ Α. ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ
Α. ΘΕΟΧΑΡΟΠΟΥΛΟΣ Ταγ/ρχης Πεζικού
Αντ/ρχης Πυρ/κού Δ/ντής Α2
ΠΑΡΑΛΗΠΤΑΙ Α/Α Αντιτ. (16)
51 – 52 – 53 Ταξ/χίαι
ΚΟΙΝΟΠΟΙΗΣΙΣ
ΣΗΔΜ/Α2-Α΄ΣΣ/Α1-Α2 (υ.τ.α)
ΙΙΙ – ΙΧ – ΧV Μεραρ./Α2
Στρατηγός – Υποδ/τής – Επιτελάρχης Μερ/χίας
Α1-Α2-Α8-Α9-Α10 – Β/Γ.Κ. Μερ/χίας.
Αρχείον.

Παραλείψεις διοικήσεων 9 ΜΕΡΑΡΧΙΑΣ, ΑΡΧΙΣΤΡΑΤΗΓΟΣ/27 Σεπ 1948

ΘΕΜΑ: Παραλείψεις διοικήσεων                                           ΑΠΟΡΡΗΤΟΣ
ΙΧ Μεραρχίας                                                                   ΠΡΟΣΩΠΙΚΗ
ΠΡΟΣ: B΄Σ.Σ./Α1-Υποστρ. Μανιδάκην,                            ΑΡΧΙΣΤΡΑΤΗΓΟΣ
(Ταξ. Καυκάν, Συν/ρχην Λασπιάν, ΓΕΣ/Α1
Συν/ρχην Δανέλην αποσπάσματα                                   Αριθ. Πρωτ. 245305
αφορώντα μόνον τούτους)                                                     Αριθ. Φακ. 4009/39
ΚΟΙΝ: A1-Β1/ΓΕΣ – Γεν. Επιθ. Στρατού                          ΒΣΤ 902/27.9.49
ΒΣΑ-ΣΟΗΠΕ/Κλ. Επιχ. – – – – – – – – – – – – – – –
Α.Α.Αντ. 4

  1. Εκ του υποβληθέντος πορίσματος ενεργηθείσης διοικητικής εξετάσεως υπό του αντιστρατήγου Καλογεροπούλου επί της αντικαταστάσεως των Διοικητών ΙΧ Μ. Ταξ. Καυκά 1, 41 Ταξ. Συν/ρχου Λασπιά Αθ. και 42 Ταξ. Συν/χου Δανέλη Ξεν. , προέκυψαν τα εξής:
    α) Η ανατεθείσα εις την ΙΧ Μ. αποστολή υπό του Β΄ΣΣ δεν ήτο ενδεδειγμένη εν χρόνω και δεν είχε εξασφαλισθή ο απαραίτητος διά την επιτυχίαν αιφνιδιασμός καθόσον εγένοντο κινήσεις εν ημέρα και υπό τα όμματα και πυρά του εχθρού.
    β) Δεν εγένετο κατά την ημέραν της 11 Αυγούστου παρακολούθησις υπό του Β΄ΣΣ επί των προπαρασκευών και αναγνωρίσεων της Μεραρχίας ώστε να βεβαιωθή ότι εξησφαλίσθη πλήρως η έγκαιρος εξόρμησις εις την αρχήν της νυκτός της 11-12 Αυγούστου, καθόσον απεδείχθη επί πλέον ότι οι διοικηταί Ταξιαρχιών και κατωτέρων μονάδων δεν είχον καιρόν να εκτελέσουν λεπτομερή αναγνώρισιν διά μίαν τόσης εκτάσεως νυκτερινήν επιχείρησιν. Συνέχεια

Eκκαθάρισις Εσωτερικού και Μετόπισθεν, Α’ΣΣ/Α1/24 Αυγ 1949

ΘΕΜΑ: Eκκαθάρισις Εσωτερικού                                             ΕΞ. ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ
και Μετόπισθεν                                                                         ΑΚΡΩΣ ΑΠΟΡΡΗΤΟΣ
ΠΡΟΣ: VIII – XI Μεραρχίας                                                       Α΄Σ.ΣΤΡΑΤΟΥ/Α1
ΚΟΙΝ: ΓΕΣ/Α1 Α.ΑΠ.Φ.1/4
Α΄ΣΣ/Α1-Α2                                                                              ΣΤΓ 918/24-9-49
Β΄ΣΣ/Α1 Α.Α.Α. 3
ΣΚΕ/Α1

ΟΔΗΓΙΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΣ
Σχετική 245298/Φ.4009/1/21-9-49/ΑΡΧΙΣΤΡΑΤΗΓΟΣ/ ΓΕΣ /Α1
1. ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΙ
Ως το συνημμένον Δελτίον Πληροφοριών.
2. ΠΡΟΘΕΣΕΙΣ Σ.ΣΤΡΑΤΟΥ
Παραμένωσι αι καθορισθείσαι διά της ΑΠ.Φ. 3/1099/3-9-49.
Τονίζονται τα κάτωθι:
α) Εξόντωσις των ενδημουσών ΚΣ Ομάδων εις το εσωτερικόν της ζώνης ευθύνης του Σ.Στρατού.
β) Συντριβή των ΚΣ Συκροτημάτων, τα οποία προτίθενται να διαπεραιωθώσι διά μέσου της ζώνης ευθύνης του Σ.Στρατού εις ΑΛΒΑΝΙΑΝ. Συνέχεια

Σχέδιο επιχειρήσεων ΠΥΡΣΟΣ (Γράμμος), ΣΗΔΜ/19 Σεπ 1949

αρ. απορρ. 4262
Στρατηγείον Ηπείρου Δυτικής Μακεδονίας
19.ΙΧ.1949
απόρρητος
Αρχιστράτηγον
ΓΕΣ Α1
Λαμβάνω την τιμήν να σας υποβάλω συνημμένως την υπ’ αρ. 4241.18.ΙΧ.1949 έκθεσιν – μετά των εν αυτή συνημμένων – επιχειρήσεων ‘‘ΠΥΡΣΟΣ’’ διά το μέρος της μάχης ΓΡΑΜΜΟΥ – Εν συνεχεία της υπ’ αρ. 4217.17.ΙΧ.49.
Αντιστράτηγος Βεντήρης

(Τ.Υ.) Συνέχεια

Εκθεση επιχειρήσεων ΠΥΡΣΟΣ, ΣΗΔΜ/18 Σεπ. 1949

ΣΤΡΑΤΗΓΕΙΟΝ ΗΠΕΙΡΟΥ ΔΥΤΙΚΗΣ-ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ 18.ΙΧ.1949
αρ. απορρ. 4241 απόρρητος
ΣΗΔΜ ΓΡΑΜΜΟΣ 1949
Ε κ θ ε σ ι ς
επιχειρήσεων «ΠΥΡΣΟΣ»
χάρται 1:50.000
Νεστόριον
Αετομηλίτσα
Πεντάλοφος
Κόνιτσα
Λεσκοβίκι
Β΄ Γ Ρ Α Μ Μ Ο Σ
Ι. Αποστολαί
Ο Αρχιστράτηγος διά της υπ’ αρ. Α.Π. 245225/25.VΙΙ.49 διαταγής του παρέχει οδηγίας διά την επιχείρησιν Γράμμου (β΄ μέρος της επιχειρήσεως «Πυρσός»). Αναθέτει την προπαρασκευήν και μελέτην της επιχειρήσεως εις ΣΗΔΜ και Α΄ΣΣ και την εν γενικαίς γραμμαίς κατάρτισιν του Σχεδίου επιχειρήσεων υπό του Α΄ΣΣ.
(Αντίγραφον της υπ. αρ. Α.Π. 245225/25.VΙΙ.49 διαταγής αρχιστρατήγου προσαρτάται τη παρούση εκθέσει). Συνέχεια

Εκθεση Δράσεως Πολεμικής Αεροπορίας κατά τις Επιχειρήσεις ΠΥΡΣΟΣ, ΑΔΑ/10 Σεπ. 1949

ΑΠΟΡΡΗΤΟΣ
Αποστ. : Ανωτέρα Διοίκησις Αεροπορίας
Αποδ.: Ως η Διανομή
Ημερ.: 10 Σεπτεμβρίου 1949
Στ. Φακ.: ΑΔΑ/ΑΠ/ΕΠΙΤ/Α.2392
ΕΚΘΕΣΙΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ‘‘ΠΥΡΣΟΣ’’
Έχομεν την τιμήν να υποβάλωμεν συνημμένως Έκθεσιν επί της δράσεως της Αεροπορίας κατά την Επιχείρησιν ‘‘ΠΥΡΣΟΣ’’ (ΒΙΤΣΙ – ΓΡΑΜΜΟΣ).
(Υπογραφή)
ΕΜΜ. ΚΕΛΑΪΔΗΣ
Σμήναρχος Συνέχεια

Εκθεση πεπραγμένων Επιχείρησης ΠΥΡΣΟΣ Γ’, 3 ΜΕΡΑΡΧΙΑ/9 Σεπ 1949

ΑΠΟΡΡΗΤΟΣ
Θέμα: Έκθεσις Επιχειρήσεως ΠΥΡΣΟΣ Γ΄
ΔΔΚ/25506/16/99/Α1
9.9.49
ΓΕΣ/Α1 Τηλεφ. 27.133
ΣΗΔΜ ΒΣΤ 902
Α΄ΣΣ Συν.τω εγγράφω(16)

Υποβάλλεται συνημμένως έκθεσις επιχειρήσεως «ΠΥΡΣΟΣ Γ΄» διά την ενέργειαν ΙΙΙ Μεραρχίας από 24-30 Αυγούστου.-

Τ.Υ.
ΚΑΛΙΝΣΚΗΣ ΑΝΔΡΕΑΣ
Υποστράτηγος Διοικητής
—————————————-

ΔΙΟΙΚΗΣΙΣ ΔΥΝΑΜΕΩΝ ΚΑΤΑΔΡΟΜΩΝ
ΧΑΡΤΗΣ:ΑΕΤΟΜΗΛΙΤΣΑ-ΝΕΣΤΟΡΙΟΝ
ΚΛΙΜΑΞ: 1: 50.000
ΕΚΘΕΣΙΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΣ ΓΡΑΜΜΟΥ
ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ
1. ΣΥΝΘΗΜΑΤΙΚΟΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΣ: «Πυρσός Γ΄».
2. ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: Από 24 μέχρι 30 Αυγούστου 1949
3. ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΙ:
(α) Εχθρού. Ως Ειδικόν Δελτίον Πληροφοριών Α΄ΣΣ.
(β) Φιλίων. Αι υπό τας Διαταγάς του Α΄ΣΣ. Δυνάμεις.
4. ΑΠΟΣΤΟΛΗ: Ως αυτή καθορίζεται διά της υπ’ αριθ. Α.Π.Φ. 3/36/Τ.Σ./21.8.49 παρ.3, εδ.ίίί, ήτοι:
Μετά την κατάληψιν άνω τοποθεσίας (Τσάρνο – Παπούλη – Οτορίτσε) υπέρβασις ταύτης διά της ΙΙΙ Μεραρχίας και ταχεία κίνησις επί των κατευθύνσεων.
(ίίία) ΠΑΠΟΥΛΗ – ΠΟΡΤΑ – ΟΣΜΑΝ – ΓΚΟΥΜΠΕΛ – ΓΡΑΜΜΟΣ (2520).
(ίίίβ) ΤΣΑΡΝΟ – ΦΛΑΜΠΟΥΡΟ – Χωρίον ΓΡΑΜΜΟΣ – ΦΑΡΜΑΚΗ – ΚΙΑΦΑ, προς κατάληψιν κυρίας κορυφογραμμής υψ. 2520 ΣΚΙΡΤΣΗ – ΚΙΑΦΑ.
5. ΤΡΟΠΟΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ: Μετά την διάνοιξιν σταθερού ρήγματος εν τη περιοχή από ΤΣΑΡΝΟ – υψ.1463 (Ν.1239) εις εχθρικήν αμυντικήν διάταξιν, ολόκληρος η Μεραρχία θα διεισδύση διά δύο φαλάγγων Ταξιαρχιών με σκοπόν να καταλάβη τα υψώματα ΦΛΑΜΠΟΥΡΟ (Ν.0932) και ΠΟΡΤΑ ΟΣΜΑΝ (Ν.0735). Εκείθεν ολόκληρος η Μεραρχία αντικαθισταμένη εις τους ανωτέρω αντικειμενικούς σκοπούς υπό τμημάτων των δύο ακολουθουσών Ταξιαρχιών Ι και ΙΧ Μεραρχιών, θα κινηθή επί δύο κατευθύνσεων προς Νότον ίνα αχθή επί της κυρίας κορυφογραμμής ΓΡΑΜΜΟΥ την οποίαν και θα καταλάβη από ΚΙΑΦΑΣ μέχρι υψ. 2520.
Χώροι συγκεντρώσεως: 78 Τ.ΛΕΙΒΑΔΟΤΟΠΟΣ
79 Τ. ΜΙΚΡΗ ΑΛΕΒΙΤΣΑ
6. ΜΕΘΟΔΟΣ:
(α) Διοικητής ΙΙΙ Μεραρχίας παρουσιασθείς κατόπιν υπ’ αριθ. Α.Π. 3070/151530 διαταγής ΣΗΔΜΑ1 την 161800/8 εις Α΄ΣΣ έλαβε γνώσιν αφ’ ενός μεν της υπ’ αριθ.Α.Π. Φ3/22/Τ.Σ./15.8.49 Διαταγής επιχειρήσεων Α΄ΣΣ, αφ’ ετέρου της υπ’ αριθ.Α.Π./231710/4029/39 Διαταγής Αρχιστρατήγου δι’ ης διετάσσετο να υποβάλλη ιεραρχικώς προτάσεις διά την χρησιμοποίησιν της ΙΙΙ Μεραρχίας κατά την επιχείρησιν «Πυρσός Γ΄.».
Προσέτι έλαβε γνώσιν της αποφάσεως του ΣΣ, επιβαλ-λόμενης απολύτως εκ της ανάγκης, όπως έναρξις της επιχειρήσεως Πυρσός Γ΄ πραγματοποιήθη το ταχύτερον.
Την 17/8 και 18/8 εξετέλεσε προσωπικήν αναγνώρισιν του Β.ΓΡΑΜΜΟΥ από των θέσεων ΑΛΕΒΙΤΣΑ και ΠΥΡΓΟΣ. Την 19/8 μετεσυσκέψεως εις έδραν ΣΗΔΜ (ΚΟΖΑΝΗ) σχετικήν με το σχέδιο επιχειρήσεως.
Εκ των προσωπικών αναγνωρίσεων εσχημάτισε την γνώμην ότι η διδομένη, διά της διαταγής επιχειρήσεων του ΣΣ, γενική κατεύθυνσις επιθέσεως της ΙΙΙ Μεραρχίας από ΠΥΡΓΟΥ (Ν.2024) ΤΡΙΑ ΣΥΝΟΡΑ- ΝΙΑΣΤΑ (Ν.1725) προς αυχένα ΑΝΩ ΑΡΕΝΑΣ (Ν.12521) ΤΣΙΟΥΜΙΑ (Ν.1123)-ΜΑΥΡΗ ΠΕΤΡΑ (Ν.0924)-ΚΙΑΦΑ ήτο ασύμφορος. Τούτο δε διότι έναντι της κατευθύνσεως ταύτης η εχθρική διάταξις εσχημάτιζε βαθείαν εισέχουσαν γωνίαν ής η κορυφή, ΚΙΑΦΑ, ήτο δυσπρόσιτος, λόγω διαμορφώσεως εδάφους και ισχυρώς αμυντικώς ωργανωμένη, αι δε πλευραί της γωνίας, αφ’ ενός μεν κορυφογραμμή ΜΑΥΡΗ ΠΕΤΡΑ – ΤΣΟΥΜΙΑ – ΑΝΩ ΑΡΕΝΑ, αφ’ ετέρου ΣΟΥΦΛΙΚΑΣ επίσης εκτάκτως δυσπρόσιτοι, με απότομους κλιτείς και, κατά τας υπάρχουσας πληροφορίας, ισχυρώς κατεχόμεναι και ισχυρώς αμυντικώς ωργανωμέναι.
Εν ολίγοις εζητείτο από την ΙΙΙ Μεραρχίαν κατά μέτωπον επίθεσις εναντίον του ισχυροτέρου κόμβου της εχθρικής αμυντικής διατάξεως. Επιτυχία νυκτερινής αιφνηδιαστικής διεισδύσεως διά τυχόν υπαρχόντων διακένων της εχθρικής διατάξεως επί των άνω τοποθεσιών, ως καθώριζεν η Διαταγή επιχειρήσεως ΣΣ (Μέθοδος (β), εκρίθη πλέον ή αμφίβολος διότι ούτε ακριβείς και συγκεκριμμέναι πληροφορίαι υπήρχον περί υπάρξεως τοιούτων διακένων και της θέσεως αυτών, ούτε καιρός επαρκής διετίθετο δι’ εκτέλεσιν αναγνωρίσεων και συλλογήν πληροφοριών, ουδέ καν οδηγοί κατάλληλοι διετίθεντο τη ΙΙΙ Μεραρχία. Κατόπιν τούτων υπεβλήθη η υπ’ αριθ. 25506/16/205/ΑΙ/19.8.49 πρότασις της ΙΙΙ Μεραρχίας (Βλ.Παράρτημα).
Γενομένων αποδεκτών των προτάσεων της ΙΙΙ Μεραχίας εξεδόθη η υπ’ αριθ. Α.Π.Φ.3/36/Τ.Σ/21.8.49 Διαταγή επιχειρήσεων του Α΄ΣΣ τροποποιούσα εν μέρει και συμπληρούσα την προγενεστέραν υπ’ αριθ.Α.Π. Φ.3/22/Τ.Σ./25.8.49.
Εις σύσκεψιν λαβούσαν χώραν εις ΣΔΙ Μεραρχίας (ΝΕΣΤΟΡΙΟΝ) την 21/8 ο Δ/της ΙΙΙ Μεραρχίας ετόνισεν ότι διά της καταλήψεως ΤΣΑΡΝΟ, το οποίον συμφώνως τη διαταγή επιχειρήσεων ΣΣ, ιδία δε προφορικών οδηγιών Δ/του ΣΣ απετέλει τον κατά προτεραιότητα αντικειμενικόν σκοπόν της Ι Μεραρχίας, δεν πραγματοποιούνται αι προϋποθέσεις διεισδύσεως της ΙΙΙ Μεραρχίας προς Δυσμάς, και ότι μόνον η κατάληψις των τοποθεσιών ΨΩΡΙΑΡΙΚΑ – ΟΤΟΡΙΤΣΕ – ΠΑΠΟΥΛΗ μέχρις ΑΛΙΑΚΜΩΝΟΣ και Βορείως τούτου θα διηυκόλυνε την ταχείαν διείσδυσιν της ΙΙΙ Μεραρχίας. Εις ταύτα ο Δ/της του Σ.Σ. απήντησεν ότι τα πάντα έχουσιν ήδη προσανατολισθή, κατά προτεραιότητα προς ΤΣΑΡΝΟ και δεν είναι δυνατή πλέον μεταβολή, ο δε Δ/της της Ι Μεραρχίας προσέθεσεν ότι και εις περίπτωσιν καθ’ ην η τοποθεσία ΠΑΠΟΥΛΗ δεν καταλήφθη υπό της 53 Τ.Π., μετά την κατάληψιν ΤΣΑΡΝΟ αι επ’ αυτού δυνάμεις της Ι Μεραρχίας θα επεκταθώσιν αμέσως προς Βορράν ώστε η κατάληψις ΠΑΠΟΥΛΗ να πραγματοποιηθή τάχιστα.
Η ΙΙΙ Μεραρχία εξέδωσε, βάσει των ανωτέρω, την υπ’ αριθ. 25506/16/214/Α1/21.8.49 διαταγήν επιχειρήσεων.
Ημέρα Χ καθωρίσθη υπό του Σ.Σ. η 24 Αυγούστου.
Μέχρι της 24 1700/8 αι 78 και 79 Ταξιαρχίαι είχον συγκεντρωθή αντιστοίχως εις ΛΕΙΒΑΔΟΤΟΠΟΝ και ΜΙΚΡΑΝ ΑΛΕΒΙΤΣΑΝ Σ.Δ. της ΙΙΙ Μεραρχίας εις ΑΜΜΟΥΔΑΝ από της 24 1000/8.
Συμβάντα 25/8
Μονάδες των Ι και ΙΧ Μεραρχιών κινηθείσαι από 242100/8 (Χ ημέρας), με το πρώτον φώς της 25.8 εξεδήλωσαν τας επιθέσεις των κατά των καθορισθέντων αντιστοίχων αντικειμενικών σκοπών.
Την 1200ω. κατελήφθη τοποθεσία ΨΩΡΙΑΡΙΚΑ.
Την 0700ω. κατελήφθη τοποθεσία ΟΤΟΡΙΤΣΕ.
Την 1200ω. κατελήφθη τοποθεσία ΓΚΑΦΙ.
Την 1300ω. κατελήφθη τοποθεσία ΤΣΑΡΝΟ.
Καθ’ όλην την ημέραν παρά τας καταβληθείσας επιμόνους προσπαθείας της 53 Τ.Π. και την υποστήριξιν Πυρ/κού και Αεροπορίας δεν κατέστη δυνατή η κατάληψις τοποθεσίας ΠΑΠΟΥΛΗ.
Η 79 Τ. από των πρώτων ωρών της 25/8 εκινήθη προς την κατεύθυνσιν ΟΤΟΡΙΤΣΕ-ΠΑΠΟΥΛΗ ίνα διά ΑΓ.ΖΑΧΑΡΙΑ αχθή εις ΦΟΥΣΙΑ, εκείθεν δε επιτεθή και καταλάβει ΠΟΡΤΑ ΟΣΜΑΝ. Περί την 1200ω. τα πρώτα τμήματα αυτής ανελθόντα τον πρώτον ορίζοντα ΟΤΟΡΙΤΣΕ αντελήφθησαν ότι υπόλοιπα υψώματα ΟΤΟΡΙΤΣΕ ΠΑΠΟΥΛΗ υψ.1531 – ΠΟΛΕ κατείχοντο ισχυρώς. 79 Τ. ανέφερε τούτο τη ΙΙΙ Μεραρχία. Μεραρχία δι’ υπ’ αριθ. 25506/16/258/ΑΙ/251400 σήματος διέταξεν 79 Τ. ανατροπήν αντιστάσεων δι’ ιδίων μέσων και δραστηρίαν κίνησιν προς αντικειμενικούς σκοπούς.
Εις εκτέλεσιν ανωτέρω Διαταγής 79 Τ. διέταξε:
639 Τάγμα (ΕΜΚ) να καταλάβη διά Διλοχίας το ΠΟΛΕ υποβοηθήση δε 53 Τ.Π. διά κατάληψιν 1531-ΠΑΠΟΥΛΗ, τα δε 637 και 638 Τάγματα (Γ΄ και Δ΄ΜΚ) και Διλοχία 531 Τ.Π., διά νυκτερινής κινήσεως διά κοίτης ΑΛΙΑΚΜΩΝΟΣ να φθάσωσι προ του πρώτου φωτός εις ΦΟΥΣΙΑ και ΠΟΡΤΑ ΟΣΜΑΝ.
Το 639 Τ.(Ε΄ΜΚ) κατέλαβε ΠΟΛΕ την 260500.
Κατάληψις εν συνεχεία 1531-ΠΑΠΟΥΛΗ δεν κατέστη δυνατή.
637,638 Τ.(Γ΄, Δ΄ΜΚ) και Διλοχία 521 Τ.Π. κινηθέντα νύκτα διά κοίτης ΑΛΙΑΚΜΩΝΟΣ, πυκνώς ναρκοθετημένης, έφθασαν προ ΦΟΥΣΙΩΝ όπου προσέκρουσαν προ ισχυροτάτης αντιστάσεως, βαλλόμενα συνάμα σφοδρώς από ΚΟΥΡΙΑ – υψ.ΠΑΠΟΥΛΗ – ΠΟΛΕ (μέχρι 0500ω) και ΦΛΑΜΠΟΥΡΟ. Κατόπιν ανωτέρω κατέλαβον υψ.Ανώνυμον ΠΑΠΟΥΛΗ, όπου εστερέωσαν τα νώτα αυτών μέχρι καταλήψεως ΠΑΠΟΥΛΙ – 1531.
Η 78 Τ. από 250400 εκινήθη εκ χώρου συγκεντρώσεως (ΛΕΙΒΑΔΟΤΟΠΟΣ προς ΤΑΜΠΟΥΡΙ.
Την 1530ω.Σ.Δ. της Ταξιαρχίας εις ΤΑΜΠΟΥΡΙ. Διλοχία 636 Τ.(Β΄ΜΚ) μεταξύ ΤΑΜΠΟΥΡΙ – ΤΣΑΡΝΟ. 635 Τ. (Α΄ΜΚ) εις ΤΑΜΠΟΥΡΙ. Υπόλοιπον 636 Τ. (Β΄ΜΚ) αμέσως ανατολικώς ΤΑΜΠΟΥΡΙ.
Από 1750ω. διλοχία 636 (Β΄ΜΚ) επί ΤΣΑΡΝΟ κατόπιν αιτήσεως 52 Τ.Π. διότι τα τμήματά της επί ΤΣΑΡΝΟ εδοκιμάζοντο και η κατάστασις επ’ αυτού, μάλλον επισφαλής, ως ακολούθως:
Τμήματα 52 Τ.Π. και διλοχία 636 Τ(Β΄ΜΚ) επί τριγωνομετρικού ΤΣΑΡΝΟ και αμέσως Βορείως αυτού Κ.Σ. κατείχον ισχυρώς υψ.1499 και ολόκληρον κορυφογραμμήν από αμέσως Β.ΤΣΑΡΝΟ μέχρις ΑΛΙΑΚΜΩΝΟΣ.
Νυκτερινή κίνησις 78 Τ. από ΤΣΑΡΝΟ προς ΦΛΑΜΠΟΥΡΟ απολύτως αδύνατος, προς καταλήψεως ΠΛΑΚΑΣ – ΠΑΠΟΥΛΗ, λόγω εξαιρετικώς αποκρήμνων Δυτικών κλιτύων ΤΣΑΡΝΟ – ΠΛΑΚΑΣ. Τούτο είχεν αναφερθή εις ΣΣ εκ των προτέρων.
Την 25200/8 διετυπώθη Διαταγή προς 78Τ. όπως διά νυκτερινής ενεργείας καταλάβη ΠΛΑΚΑΝ – ΠΑΠΟΥΛΗ εκείθεν δε κινηθή προς ΦΛΑΜΠΟΥΡΟ. Διαταγή αύτη, προς πρόληψιν συγχίσεως ηκυρώθη, μη διαβιβασθείσα εις 78Τ., διότι Ι Μεραρχία διά Α.Π. Φ.90/51/25214 διέτασσε νυκτερινήν ενέργειαν της 53 Τ.Π. προς κατάληψιν ΠΑΠΟΥΛΙ ΠΛΑΚΑΣ εν συνεργασία μετά διλοχίας 636 Τ.(Ε΄ΜΚ) από Βορρά.
Υποδιοικητής Ι και Επιτελάρχης Ι Μεραρχίας εβεβαίωσαν ότι ΠΑΠΟΥΛΙ θα καταληφθή οπωσδήποτε εντός της νυκτός. Κατόπιν τούτου διά 25506/16/270 και 25506/16/271 σημάτων 78 Τ. διετάχθη να είναι ετοίμη, εκμεταλλευομένη κατάληψιν ΠΑΠΟΥΛΙ – ΠΛΑΚΑΣ, να κινηθή προς ΦΛΑΜΠΟΥΡΟ.
Πλην όμως καθ’ όλην την νύκτα ουδεμία κατά ΠΑΠΟΥΛΙ ενέργειαν εξεδηλώθη παρά της 53 Τ.Π. και ουδέν σχετικόν εκοινοποιήθη παρά της Ι Μεραρχίας τη ΙΙΙ.
Κατόπιν τούτου διετάθχη 78 Τ. όπως κινουμένη από περιοχής ΤΣΑΡΝΟ, με το πρώτον φως της 26/8, ενεργήση προς κατάληψιν ΠΛΑΚΑ – ΠΑΠΟΥΛΙ, εν συνδυασμώ με ενέργειαν Διλοχίας 639 Τ. (Ε΄ΜΚ) από Βορρά.
Συμβάντα 26/8
78 Τ. διά του 636 Τ. (Β΄ΜΚ) ανατρέπουσα διαδοχικώς εχθρικάς αντιστάσεις επί κορυφογραμμής ΤΣΑΡΝΟ – ΠΑΠΟΥΛΗ προσέβαλλε την κυρίαν τοποθεσίαν περί την 1200ω. Συγχρόνως Διλοχία 639Τ (Ε΄ΜΚ) προσέβαλλε από Βορρά.
Επί πάντων ανωτέρω είχεν υποβληθή εις ΣΣ από 260600/8 το υπ’ αριθ.25506/16/273/ΑΙ σήμα.
Το ΣΣ όμως διά προσωπικού σήματος Α.Π. Φ3/108/260720 προς Δ/την ΙΙΙ Μεραρχίας εζήτει αναφοράν προς ΣΣ διά την μη εκτέλεσις διαταγής του.
Προς συντονισμόν ενεργειών κατά ΠΑΠΟΥΛΗ Ι Μεραρχία εξέδωσε την υπ’ αριθ. Α.Π. Φ90/61/261215 Διαταγήν.
ΙΙΙ Μεραρχία συνεφώνησε διά την εφαρμογήν αυτής εις περίπτωσιν καθ’ ην τα τμήματα των 78 και 79 Ταξιαρχιών δεν επετύγχανον εις την επικειμένην να εκδηλωθή την στιγμήν εκείνην προσπάθειάν των προς κατάληψιν ΠΑΠΟΥΛΗ. Όντως δεν παρέστη ανάγκη, ούτε εδόθη ο απαιτούμενος χρόνος προς εφαρμογήν την άνω διαταγής της Ι Μεραρχίας, διότι η κατάληψις ΠΑΠΟΥΛΙ ολοκληρώθη μετά μίαν ώραν υπό των τμημάτων των 78 και 79 Ταξιαρχιών. Εν συνεχεία τα τμήματα της 79 Τ. κατέλαβον υψ.1531.
Ούτω ολοκληρώθη κατοχή κορυφογραμμής από ΤΣΑΡΝΟ μέχρι ΑΛΙΑΚΜΩΝΟΣ.
78 Τ. κινηθείσα διά ΑΓ.ΖΑΧΑΡΙΑ προς ΦΛΑΜΠΟΥΡΟ συνήντησε ισχυροτάτας αντιστάσεις επί κλιτύων ΦΛΑΜΠΟΥΡΟ (ΒΕΡΤΕΝΙΚΟ υψ.1826).
Ούτω ολόκληρος η δύναμις της ΙΙΙ Μεραρχίας ευρίσκετο εις την βαθείαν γραμμήν της κοίτης του ΑΛΙΑΚΜΩΝΟΣ μεταξύ κορυφογραμμής ΤΣΑΡΝΟ – ΠΑΠΟΥΛΙ και ΦΛΑΜΠΟΥΡΟ – ΦΟΥΣΙΑ. Άπαν το διαθέσιμον Πυρ/κόν είχεν διατεθεί υπέρ ΙΧ και Ι Μεραρχιών προς ΠΟΡΤΑ ΟΣΜΑΝ και ΤΣΑΓΚΟΣ ΚΑΡΑΟΥΛΙ. Απόπειρα εξόδου προς Δυσμάς της ΙΙΙ Μερ/χίας, άνευ υποστηρίξεως Πυρ/κού θα συνεπήγετο βαρυτάτας απωλείας και η έκτασις αυτής πλέον η αμφίβολος.
78 Ταξιαρχία απεφάσισε κατάληψιν ΦΛΑΜΠΟΥΡΟ διά νυκτερινής ενεργείας. Τρείς Λόχοι αυτής κινηθέντες εν πρώτη γραμμή από τριών κατευθύνσεων προς υψ. 1826 συνήντησαν ανυπέρβλητον φραγμόν πυρός σχόντες βαρείας απωλείας εντός ελαχίστου χρόνου.
Συμβάντα 27/8
Κατόπιν συνεννοήσεως μετά ΙΙΙ Μεραρχίας 78 Ταξιαρχία προπαρεσκεύασε επίθεσιν κατά ΦΛΑΜΠΟΥΡΟ διά την 0600ω. με υποστήριξιν Πυρ/κού και Αεροπορίας. Αίτησις Αεροπορικής υποστηρίξεως ενεκρίθη, ηγγέλθη δε διά 0630-0700. Τελικώς όμως ενεφανίσθη μετά την 0800ω. Υποστήριξις Πυρ/κού προεβλέπετο, αρχικώς μέχρις 0900ω. Μετά την 0900ω. άπαν το Πυρ/κόν θα διετίθετο υπέρ ΙΧ Μεραρχίας.
Α΄ΣΣ/Α1 από Σ.Δ. του κατέστησε γνωστόν τηλεφωνικώς, περί την 0700ω. εις ΤΣ/ΙΙΙ Μερ. ότι διαταγή Δ/τού ΣΣ άπαν το Πυρ/κόν διετίθετο από της στιγμής εκείνης υπέρ ΙΧ Μεραρχίας. Δ/της ΙΙΙ Μεραρχίας ανέφερεν αμέσως εις ΣΣ ότι η μη διάθεσις έστω και μικρού μέρους του Πυρ/κού ου μόνον θα καταστήση μάταιαν την αναμενομένη επέμβασιν της αεροπορίας αλλ’ ότι και η προπαρασκευασθείσα επίθεσις κατά ΦΛΑΜΠΟΥΡΟ δεν θα καταστή δυνατον να εκδηλωθή.
Έλαβε την απάντησιν ότι Δ/της ΣΣ εμμένει εις την απόφασίν του διαθέσεως ολοκλήρου Πυρ/κού εις ΙΧ Μεραρχ.
Συγχρόνως ανεκοινώθη ότι διά διαταγής ΣΣ 79 Ταξιαρχία ετίθετο υπό Δ/σιν ΙΧ Μερ/χίας.
Περί την 0830ω.Δ/της ΣΣ αφίχθη εις Τ.Σ./ΙΙΙ Μεραρχ.
Ηκύρωσε διαταγήν διαθέσεως 79 Ταξιαρχίας υπό Δ/σιν ΙΧ Μεραρχ.Επέμεινε όμως εις την μη διάθεσιν Πυρ/κού διά κατάληψιν ΦΛΑΜΠΟΥΡΟ.
Δ/της ΙΙΙ Μεραρχ. κατόπιν συζητήσεως μετά Επιτελάρχου ΣΣ υπέβαλλε δι’ υπ’ αριθ. 25506/16/290/271145 σήματος αυτού εγγράφους προτάσεις διά την λύσιν της δημιουργηθείσης τακτικής καταστάσεως. Πεπεισμένος δε ότι μόνη και επιβεβλημμένη λύσις ήτο η κατάληψις ΦΛΑΜΠΟΥΡΟ, ήτις άλλως τε απετέλει, συμφώνως ταις προγενεστέραι Διαταγαίς Σ.Σ. και τον πρωτεύοντα αντικειμενικόν σκοπόν της ΙΙΙ Μεραρχίας, διέταξε τας 78 και 79 Ταξιαρχίας, να συνεχίσωσι διά των ιδίων των μέσων, την προσπάθειαν προς ΦΛΑΜΠΟΥΡΟ.
Κληθείς παρά του Δ/του του ΣΣ, ο Δ/της της ΙΙΙ Μεραρχ. ανέπτυξε και προφορικώς τας διατυπωθείσας εγγράφως προτάσεις του.
Διά την κατάληψιν ΦΛΑΜΠΟΥΡΟ τη υποστηρίξει Πυρ/κού και αεροπορίας έλαβε την κατηγορηματικήν απάντησιν ότι το ΣΣ δεν ενδιαφέρεται διά το ΦΛΑΜΠΟΥΡΟ και ότι «ουδέ εν πυροβόλον, ουδέ εν αεροπλάνον» θα διατεθή διά την κατάληψίν του.
Αντιθέτως ο Δ/της της ΙΙΙ Μεραρχίας ανέφερεν ότι δεν δύναται να διατάξη την επιμόνως υποδεικνυομένην παρά του Δ/του του ΣΣ και του Επιτελάρχου αυτού προσπάθειαν διεισδύσεως διά της βαθείας γραμμής μεταξύ ΦΛΑΜΠΟΥΡΟ – ΣΚΑΛΑΣ, άνευ προηγουμένη καταλήψεως ΦΛΑΜΠΟΥΡΟ και ΣΚΑΛΑΣ, ει μη μόνον κατόπιν εγγράφου διαταγής του Σώματος, διότι ήτο πεπεισμένος ότι η προσπάθεια αύτη θα ήγεν εις νέον αδιέξοδον με βαρυτάτας απωλείας.
Τελικώς ο Δ/της του ΣΣ εδέχθη να καταβληθή προσπάθεια διεισδύσεως διά Ρ.ΜΠΑΡΟΥΚΑ ΦΟΥΣΙΑ, μετά την κατάληψιν ΠΟΡΤΑΣ ΟΣΜΑΝ – ΠΕΤΡΑΣ παρά της ΙΧ Μεραρχίας και προσβολή ΦΛΑΜΠΟΥΡΟ από Δυσμών. Επί τούτου εξεδόθη η υπ’ αριθ. Φ.3/123 (ώρας) Διαταγή ΣΣ.
Ήδη όμως, και προ της εκδόσεως των σχετικών Διαταγών 79 Τ. είχε προωθήσει δύο λόχους διά Ρ.ΜΠΑΡΟΥΚΑ ΦΟΥΣΙΑ. Δεν ηδυνήθησαν όμως να προχωρήσωσι διότι εβάλλοντο σφοδρώς από των υπερκειμένων Δυτικών αντερεισμάτων ΠΟΡΤΑΣ ΟΣΜΑΝ (ΠΕΤΡΑΣ).
Περί την 1400ω. τα εντός της κοίτης του ΑΛΙΑΚΜΩΝΟΣ τμήματα της ΙΙΙ Μεραρχίας εβάλλοντο διά πυρών βαρέων όλμων από του αυχένος μεταξύ υψ. 1826 – υψ.1880. Εζήτουν επιμόνως Πυρ/κόν. Αρχηγός Πυρ/κού ΙΙΙ Μεραρχ. ανέφερεν ότι τρεις σωλήνες Μ.Π. ήσαν διαθέσιμοι. Διετάχθη να εκτελεσθή αμέσως βολή επί των θέσεων των εχθρικών όλμων. Πλην όμως, πριν αρχίσει η βολή, ανέφερεν ότι, διαταγή ΣΣ. και οι τρείς ούτοι σωλήνες διετέθησαν προς άλλην κατεύθυνσιν.
Εν τω μεταξύ όμως τα τμήματα των 78 και 79 Τ διά των ιδίων των μέσων πυρός εσυνέχιζον την προσπάθειαν προς ΦΛΑΜΠΟΥΡΟ.
Περί την 1600ω. ευρέθη διαθέσιμος μία Μοίρα Π.Π. Κατόπιν συνεννοήσεως Αρχηγών Πυρ/κού ΙΙΙ Μεραρχ. και ΣΣ διετέθη διά βραχείαν προπαρασκευήν επί ΦΛΑΜΠΟΥΡΟ, υψ.1826, παρά την διαταγή ΣΣ.
Τα τμήματα των 78 και 79 Τ. επωφεληθέντα της ευκαιρίας και κινηθέντα ταχέως, κατόπιν συντόμου σκληρού αγώνος, κατέλαβον υψ.1826 και εν συνεχεία αμέσως υψ. 1880.
Μετά ολοκλήρωσιν περιοχής ΦΛΑΜΠΟΥΡΟ, άπαντα τα τμήματα τη ΙΙΙ Μεραρχίας, πλην δύο Λόχων οίτινες παρέμεινον εις ΦΛΑΜΠΟΥΡΟ εκινήθησαν ταχέως προς Νότον, κορυφογραμμήν 2520- ΣΚΙΡΤΣΗ – ΚΙΑΦΑ.
Συμβάντα 28/8
Από 0600ω.636 Τ.(Β΄ΜΚ) εγκατέστησεν βάσιν πυρός ίνα προσβάλλη υψ.2520. Λόγω όμως συγχρόνου αφίξεως τμημάτων ΙΧ Μεραρχίας διά τα οποία είχε προκαθορισθεί, διά Διαταγής του ΣΣ. αντικειμενικός σκοπός, υψ.2520,636 Τ. διετάχθη στραφή αμέσως προς ΣΚΙΡΤΣΗ.
Μέχρις 1230ω. ολοκληρώθη κατάληψις κορυφογραμμής απο Ανα 2520 μέχρι ΚΙΑΦΑΣ υπό των τμημάτων της ΙΙΙ Μεραρχίας.
Μέχρις 2300ω. τα τμήματα 78 Τ. εγκατεστάθησαν επί ΣΤΑΥΡΟΥ και ΛΙΟΚΟΥ.
Μέχρις 1800ω. τα προκεχωρημένα τμήματα 79 Τ. εγκατεστάθησαν επι διαβάσεως ΚΟΥΚΟΥΛΙ.
Συμβάντα 29/8
78 Τ. 635 Τ.(Α΄ΜΚ) επί ΛΙΟΚΟΥ
636 Τ. (Β΄ΜΚ) εις ΟΞΥΑΝ.
79 Τ. 637 Τ.(Γ΄ΜΚ) από ΚΟΥΚΟΥΛΙ εις ΜΠΑΡΑ
638 Τ. (Δ΄ΜΚ) και 639 Τ. (Ε΄ΜΚ) την 1300ω. από ΠΛΗΚΑΤΙ διά ΟΡΛΑ – ΛΑΙΜΟΣ εις ΠΤΕΤΣΙΟ.
Άπαντα τ’ ανωτέρω κατελήφθησαν κατόπιν αγώνος.
Συμβάντα 30/8
78 Τ.παραμονή εις ιδίας θέσεις και εξερευνήσεις.
79 Τ. διά τριών φαλάγγων εις ΓΚΟΛΙΟ, ΚΑΡΔΑΡΙ και ΣΤΕΝΟ.
Συμβάντα 31/8
78 Τ. εις ΒΟΥΡΜΠΙΑΝΗΝ και εξερευνήσεις περιοχής ΟΞΥΑΣ – ΒΟΥΡΜΠΙΑΝΗΣ ΠΥΡΣΟΓΙΑΝΝΗΣ.
79 Τ. εις ΑΣΗΜΟΧΩΡΙ και εξερευνήσεις εις περιοχήν ΠΛΗΚΑΤΙ – ΧΙΟΝΑΔΕΣ – ΜΠΑΡΑ – ΓΟΡΓΟΠΟΤΑΜΟΣ.
Συμβάντα 1/9
Θέσεις και αποστολαί αι αυταί.
Συμβάντα 2/9
Κίνησις και συγκέντρωσις ΙΙΙ Μεραρχίας εις ΚΟΝΙΤΣΑΝ.
Συμβάντα 3/9
Κίνησις Μεραρχίας εκ ΚΟΝΙΤΣΗΣ εις ΠΡΕΒΕΖΑΝ και επιβίβασις επί Αρματαγωγόν 78 Τ. προς Βόλον, 79 Τ. προς ΘΕΣ/ΝΙΚΗΝ.
(β) Απώλεια (ί) Κ.Σ.
Ν.Κ.Ε.185 Σ.Κ.Σ.278
(ίί) Ημετέρων.
Ν.Α.4 Τ.Α.9
Ν.Ο.31 Τ.Ο.157.
ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ:
7. ΠΟΡΕΙΑΙ – ΜΕΤΑΦΟΡΑΙ. Εξετελέσθησαν καλώς.
8. ΦΟΡΤΟΣ ΑΝΔΡΩΝ: ΠΥΡΟΜΑΧΙΚΑ, ΣΥΝΘΕΣΙΣ ΤΜΗΜΑ-ΤΩΝ, ΣΗΜΕΙΑ ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΕΩΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΕΩΣ, ΟΠΛΙΣΜΟΣ κ.λ.π. Καλώς.
9. ΔΙΑΤΡΟΦΗ. Ως προηγουμένη έκθεσις επιχειρήσεως ΒΙΤΣΙ.
10. ΔΙΑΚΟΜΙΔΑΙ. Καλώς εξετελέσθησαν.
11. ΔΙΑΒΙΒΑΣΕΙΣ. Καλώς ελειτούργησαν.
12. ΜΕΘΟΔΟΙ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΤΟΥ ΕΧΘΡΟΥ. Ως ανεφέρθησαν εις έκθεσιν επιχειρήσεως ΒΙΤΣΙ.
13. ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕΤΑ ΦΙΛΙΩΝ ΚΑΙ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ. Υπήρξεν πλήρης και η υποστήριξις της αεροπορίας οσάκις διετέθη άριστη.
14. ΤΑΚΤΙΚΑ ΣΦΑΛΜΑΤΑ:
1. Διά της Διαταγής επιχειρήσεων της ΙΙΙ Μεραρχίας προεβλέπετο η τήρησις του 639 Τ.(Ε΄ΜΚ) εν εφεδρεία εις διάθεσιν Δ/του Μερ/ρχίας.
Τη επιμόνω αιτήσει Δ/του 79 Ταξιαρχίας από εσπέρας 24/8 και πρωίας 25/8 η Μοίρα αύτη διετέθη εις 79 Ταξιαρχίαν. Βεβαίως η Μοίρα αύτη απέδωσεν εκτάκτως ωφέλιμον έργον διά της καταλήψεως ΠΟΛΕ – υψ. 1531 και συμβολή της εις κατάληψιν ΠΑΠΟΥΛΙ. Εν τούτοις η ΙΙΙ Μερ/ρχια έχει την γνώμην ότι η διάθεσις της Μοίρας ταύτης, προ της διευκρινίσεως της καταστάσεως, αποτελεί δι’ αυτήν τακτικόν σφάλμα, και ότι διάθεσις αύτης μετά κατάληψιν ΚΑΛΥΒΙΑ ΚΑΤΣΑΡΑ παρά της ΙΧ Μεραρχίας εις την ζώνην μεταξύ ΑΛΙΑΚΜΩΝΟΣ – ΣΥΝΟΡΩΝ θα ήτο συμφερωτέρα.
2. Η προκριθείσα ζώνη διεισδύσεως της ΙΙΙ Μεραρχίας μεταξύ ΤΣΑΡΝΟ-ΠΑΠΟΥΛΙ-κοίτης ΑΛΙΑΚΜΩΝΟΣ δεν ήτο συμφερωτέρα, διότι ήγαγε τας δυνάμεις της Μεραρχίας εις την βαθείας γραμμήν κοίτης ΑΛΙΑΚΜΩΝΟΣ έναντι των ισχυρώς κατεχομένων τοποθεσιών ΣΚΑΛΑ – ΦΛΑΜΠΟΥΡΟ – ΦΟΥΣΙΑ επί των οποίων ευρίσκετο η ΙΧ Κ.Σ. Μεραρχία, με Σ.Δ. επί ΦΛΑΜΠΟΥΡΟ από 20/8, ως εξάγεται από το εις χείρας ημών περιέλθον ημερολόγιον του Δ/του της Μεραρχίας ταύτης ΠΑΛΑΙΟΛΟΓΟΥ.
Εν πάση περιπτώσει η Μεραρχία (ΔΔΚ) έχει την γνώμην ότι τούτο ουδεμία δυσμενή επίδρασιν είχε επί της όλης εξελίξεως της επιχειρήσεως διότι την ευχερεστέραν και συμφερωτέραν ζώνην κινήσεως μεταξύ ΑΛΙΑΚΜΩΝΟΣ – ΣΥΝΟΡΩΝ, εξεμεταλλεύθη επιτυχέστατα η ΙΧ Μεραρχία.
3. Η σημειωθείσα βραδύτης κινήσεως της 78 Ταξιαρχίας διά ΑΓ. ΖΑΧΑΡΙΑ προς ΦΛΑΜΠΟΥΡΟ κατά έν 24ωρον, μη αποτελούσα τακτικόν σφάλμα ως ήδη ανωτέρω ελέχθη, ωφείλεται εις την αδυναμίαν εις ην ευρέθη η Ι Μεραρχία, μετά κατάληψιν τριγωνομετρικού ΤΣΑΡΝΟ, διά την ολοκλήρωση της καταλήψεως κορυφογραμμής ΤΣΑΡΝΟ – ΠΑΠΟΥΛΗ, ως διά της διαταγής επιχειρήσεων ΣΣ προεβλέπετο. Ούτω, κατ’ ανάγκη η κίνησις της 78 Ταξιαρχίας προς ΦΛΑΜΠΟΥΡΟ ήρχισε την 261400 αντί της 25, και μετά την ολοκλήρωσιν της καταλήψεως της κορυφογραμμής διά των ιδίων της δυνάμεων.
4. Μετά την αποτυχίαν καταλήψεως ΦΛΑΜΠΟΥΡΟ διά νυκτερινής ενεργείας κατά την νύκτα 26-27, κατά την κρίσιν της ΙΙΙ Μεραρχίας – ενισχύθησαν έτι μάλλον εκ των υστέρων – επεβάλλετο η διάθεσις μέσων υποστηρίξεως, ιδία Πυρ/κού – έστω και μιας μόνον Μοίρας Π.Π. – από των πρώτων πρωϊνών ωρών της 27 διά την ταχείαν κατάληψιν ΦΛΑΜΠΟΥΡΟ.
Ουδόλως παραγνωρίζει η ΙΙΙ Μεραρχία την ανάγκην της κατά προτεραιότητα υποστηρίξεως της ταχείας κινήσεως της ΙΧ Μεραρχίας κατά μήκος συνόρων και της προσβολής διά πυρ/κού και Αεροπορίας των διά ΠΟΡΤΑΣ ΟΣΜΑΝ φευγόντων Κ.Σ. προς Αλβανίαν. Ουχ’ ήττον όμως – κατά την κρίσιν πάντοτε της ΙΙΙ Μεραρχίας – η ταχεία κατάληψις ΦΛΑΜΠΟΥΡΟ, την πρωίαν της 27, ήτοι ίσης τουλάχιστον τακτικής σπουδαιότητος, όσον και η κατάληψις ΠΟΡΤΑΣ ΟΣΜΑΝ, διότι η κατοχή ΦΛΑΜΠΟΥΡΟ θα ήγεν τας δυνάμεις της ΙΙΙ Μεραρχίας εις προσβολήν κυρίας κορυφογραμμής ΓΡΑΜΜΟΥ υψ. 2520 – ΣΚΙΡΤΣΗ από των απογευματινών ωρών της 27, αντί της πρωίας της 28, θα απεστέρει δε τας Κ.Σ. δυνάμεις, ιδία δε την ηγεσίαν αυτών, της νυκτός της 27-28 προς διαφυγήν εις Αλβανίαν.
ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ:
15. ΕΠΙ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ. Ουδέν
16. ΕΠΙ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΕΩΣ. Ουδέν.
17. ΕΠΙ ΤΩΝ ΣΥΝΘΕΣΕΩΝ. Ουδέν.
ΛΑΦΥΡΑ
Επι των καταληφθέντων αντικειμενικών σκοπών ως και κατά τας εξερευνήσεις ανευρέθη αφθονία οπλισμού και Πυρ/κών ως και κτήνη μη καταμετρηθέντα. Σημαντικός αριθμός εκ τούτων παρεδόθη εις VΙΙΙ Μεραρχίαν.
Τ.Υ.
ΚΑΛΙΝΣΚΗΣ ΑΝΔΡΕΑΣ
Υποστράτηγος Διοικητής

Εκθεση πεπραγμένων Επιχείρησης ΠΥΡΣΟΣ Γ’, 1η ΜΠ/151α/6 Σεπ 1949

1η ΜΕΡΑΡΧΙΑ ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ
ΑΠΟΡΡΗΤΟΣ
1η ΜΕΡΑΡΧΙΑ
Αριθ. Φ. 90/151α
ΣΤΓ 919 τη 6.9.49

Ε Κ Θ Ε Σ Ι Σ  Π Ε Π Ρ Α Γ Μ Ε Ν Ω Ν
ΕΠΙ ΤΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΣ «ΠΥΡΣΟΣ Γ.» ΤΗΣ ΠΤΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΓΡΑΜΜΟΥ

1. ΣΚΟΠΟΣ
Τεθείς ΣΚΟΠΟΣ της Μερ/χίας υπό του Α΄ΣΣ (Α.Α.Π.Φ. 3/36/Τ.Σ./21.8.49 Δ/γή Επιχειρήσεων Α΄ΣΣ) εις επιχείρησιν «ΠΥΡΣΟΣ Γ.» ήτο:
(α) Την Χ συν 1 ημέραν, κατόπιν ισχυράς προπαρασκευής, Πυρ/κού-Αεροπορίας-΄Ολμων, να επιτεθή προς διάσπασιν της εχθρικής τοποθεσίας ΤΣΑΡΝΟ – ΠΑΠΟΥΛΗ – ΟΤΟΡΙΤΣΕ – ΠΟΛΕ και κατάληψιν ταύτης, τηρούσα μία Ταξιαρχίαν εφεδρικήν.
(β) Μετά την διάσπασιν και κατάληψιν της τοποθεσίας ΤΣΑΡΝΟ-ΠΑΠΟΥΛΗ, η εφεδρική Ταξ/χία να κινηθή εγκαίρως, όπισθεν της ΙΙΙ Μερ/χίας, εν τη κατευθύνσει ΒΕΡΤΕΝΙΚΟΥ-ΦΛΑΜΠΟΥΡΟ και εκείθεν είτε προς ΓΚΟΥΜΠΕΛ είτε προς χωρίο: ΓΡΑΜΜΟΣ-ΦΑΡΜΑΚΗ, αναλόγως των αναγκών της ΙΙΙ Μεραρχίας.
(γ) Μετά εδραίωσιν επί ΤΣΑΡΝΟ-ΠΑΠΟΥΛΗ διάνοιξις των κατευθύνσεων :
(ι) ΤΣΑΓΚΟΣ ΚΑΡΑΟΥΛΙ (2)-ΚΟΖΑΚΑΣ-ΣΓΚΟΥΡΟΣ.
(ιι) ΛΙΑΝΟΤΟΠΙ – ΣΠΑΝΟ (Ν.1128)-ΣΟΥΦΛΙΚΑΣ ή ΦΑΡΜΑΚΗ, προς υποβοήθησιν του δεξιού της ΧV Μερ/χίας.
(ιιι) ΑΓΙΟΣ ΖΑΧΑΡΙΑΣ-ερείπια ΒΕΡΤΕΝΙΚ (1132) προς αποκοπήν της καρροποιήτου.

2. Διατεθείσαι Συμπληρωματικαί Δυνάμεις
Διετέθησαν αι κάτωθι συμπληρωματικαί δυνάμεις.
– 1 Διμοιρία της 500 Μονάδος (4 πυροβόλα).
– Διά την Χ συν 1 ημέραν και μέχρι της καταλήψεως του ΤΣΑΡΝΟ-ΠΑΠΟΥΛΗ άπαν το Πυρ/κόν του ΣΣ πλην των 142, 143 και 144 ΜΟΠ, ήτοι :
Το 101 ΣΠΠ
Το 102 ΣΠΠ μείον Μοίρα.
Το 107 ΣΠΠ μείον Μοίρα.
Το 104 ΣΠΠ μείον Πυρ/χία.
Η 151 ΜΜΠ μείον Πυρ/χία.
Η 152 ΜΜΠ
Η 153 ΜΜΠ
Η 145 ΜΟΠ μείον Πυρ/χία (οργανική της Μερ/χίας).
– Μετά την κατάληψιν της τοποθεσίας ΤΣΑΡΝΟ-ΠΑΠΟΥΛΗ, θα εξηπηρετούντο αι ανάγκαι και των λοιπών Μερ/χιών με προτεραιότητα την ΙΙΙ Μεραρχίαν.
– Είς Ουλαμός Αρμάτων Μάχης (3 άρματα).
– Ο 719 Λόχος Μηχ/κού.
– Το σύνολον της Αεροπορίας διά την Χ συν 1 ημέραν.
3. Πληροφορίαι περί εχθρού.
Ως το συνημμένον υπ’ αριθ. 2 της 22.8.49 Δ.Π. της Ιης Μερ/χίας.
4. ΠΡΟΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΤΗΣ ΕΠΙΧ/ΣΕΩΣ
Εκδοθείσης της υπ’ αριθ. Α.Α.Π. Φ. 3/22/Τ.Σ./15.8.49 Δ/γής επιχ/σεων του Α΄ΣΣ ως και της υπ’ αριθ. Α.Α.Π. Φ. 3/36/Τ.Σ./21.8.49 Συμπληρωματικής του ταύτης κατόπιν της οριστικής διαθέσεως αυτώ και της ΙΙΙ Μερ/χίας, η Μερ/χία, κατόπιν ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΙΚΗΣ συσκέψεως του Επιτελείου της μετά των Δ/τών Ταξιαρχιών και ΄Οπλων υποστηρίξεως, εξέδωκε την υπ’ αριθ. Α.Α.Π. Φ. 90/11/17.8.49 Δ/γήν Επιχ/σεων, ως και την υπ’ αριθ. Α.Α.Π. Φ. 90/25/22.8.49 Συμπληρωματικήν τοιαύτην και την Α.Α.Π. Φ. 90/26/23.8.49 προς την εφεδρικήν Ταξ/χίαν, κατόπιν της Α.Α.Π. 25506/16/214/21.8.49 Δ/γής Επιχ/σεων της ΙΙΙ Μεραρχίας.
Διά των Δ/γών τούτων καθωρίσθησαν οι κάτωθι δύο ΦΑΣΕΙΣ.
(α) ΦΑΣΙΣ ΠΡΩΤΗ
Διάσπασις της τοποθεσίας του εχθρού ΤΣΑΡΝΟ-ΠΑΠΟΥΛΗ και κατάληψις ΣΤΑΘΜΟΥ ΧΩΡ/ΚΗΣ-ΤΣΑΡΝΟ-ΠΑΠΟΥΛΗ-ΟΤΟΡΙΤΣΕ.
(β) ΦΑΣΙΣ ΔΕΥΤΕΡΑ
Ταχεία διάνοιξις των κατευθύνσεων :
– ΤΣΑΓΚΟΣ (2)-ΚΟΖΑΚΑΣ-ΛΥΧΗΝ-ΣΓΚΟΥΡΟ
– ΛΙΑΝΟΤΟΠΙ-ΣΠΑΝΟ και ΣΚΑΛΑ-ΦΑΡΜΑΚΗ
– Αποκοπή της καρροποιήτου εις ερείπια ΒΕΡΤΕΝΙΚ.
(γ) Μετά την διάσπασιν και κατάληψιν του ΤΣΑΡΝΟ-ΠΑΠΟΥΛΗ η εφεδρική Ταξ/χία να είναι ετοίμη να ακολουθήση αμέσως οπίσω της 78 Ταξ/χίας της ΙΙΙ Μερ/χίας, εν τη κατευθύνσει ΤΣΑΡΝΟ-ΠΑΠΟΥΛΗ-Χωρ. ΓΡΑΜΜΟΣ-ΦΑΡΜΑΚΗ-ΚΙΛΦΑ.
5. ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ
(α) 53 Ταξιαρχία (μείον 593 Τ.Π.) δεξιά.
– Διά νυκτερινής ενεργείας την Χ προς Χ συν 1 ημέραν, κατάληψις του ΓΚΑΣΙ και του Ανων. Β.Α. ΟΤΟΡΙΤΣΕ εις (Ν.160345) ενεργούσα εν στενοτάτω συνδέσμω με την ΙΧ Μερ/χίαν, ήτις θα ενήργη από της ιδίας ώρας κατά ΨΩΡΙΑΡΙΚΑ διά Τάγματος.
– Την 0515 ώραν της Χ συν 1 ημέρας, κατόπιν 10΄ προπαρασκευής δι’ ολοκλήρου του Πυρ/κού του ΣΣ, να επιτεθή και καταλάβη το ΟΤΟΡΙΤΣΕ.
– Μετά κατάληψιν ΟΤΟΡΙΤΣΕ να ενεργήση διά την κατάληψιν του ΠΑΠΟΥΛΗ-ΠΟΛΕ, βοηθουμένη ενδεχομένως και υπό Τάγματος της 52 Ταξ/χίας εκ ΤΣΑΡΝΟ-ΠΑΠΟΥΛΗ. Η ανωτέρω ενέργεια θα υπεστηρίζετο δι’ ολοκλήρου του Πυρ/κού, ενδεχομένως δέ και της Αεροπορίας.
– Μετά την ΠΡΩΤΗΝ ΦΑΣΙΝ, θα επανήρχετο και το τρίτον Τάγμα της υπό τας διαταγάς της και εξασφαλίζουσα διά Τάγματος το ΠΑΠΟΥΛΗ ύψ. 1531 (Ν.125338) θα ετίθετο ως εφεδρεία της Μερ/χίας, με τα έτερα δύο Τάγματα, εις περιοχήν ΤΑΜΠΟΥΡΙ.
(β) 52 Ταξ/χία συν 593 Τάγμα (της 53 Ταξ/χίας) (Κυρία προσπάθεια).
– Διά νυκτερινής σιωπηράς ενεργείας, να καταλάβη τα ανώνυμα ΑΝΑΤ. ΤΣΑΡΝΟ και να προσεγγίση το κυρίως ΤΣΑΡΝΟ, όσον το δυνατόν περισσότερον.
– Δύναμις τουλάχιστον Διλοχίας κινουμένη από της 21.00 ώρας της Χ προς Χ συν 1 ημέρας διά της βαθείας γραμμής μεταξύ ΓΚΑΣΙ και υψ. 1219 και εισχωρούσα εντός του δάσους να καλυφθή εντός τούτου και να ενεργήση, διά την αποκοπήν εις (Ν.1432) (μεταξύ ΤΣΑΡΝΟ-ΠΑΠΟΥΛΗ) αιφνιδιαστικώς ευθύς ως αρχίση η προσβολή του ΤΣΑΡΝΟ την πρωίαν της Χ συν 1 ημέρας.
– Την 06.30 ώρα της Χ συν 1 ημέρας κατόπιν ισχυράς προπαρασκευής Πυρ/κού και Αεροπορίας, να επιτεθή και καταλάβη το ΤΣΑΡΝΟ και εν συνεχεία τον ΣΤΑΘ. ΧΩΡ/ΚΗΣ, επεκτείνουσα την εκκαθάρισιν μέχρι των ΔΥΤΙΚΩΣ αντερεισμάτων του ΤΣΑΡΝΟ και ύψ. 1499.
– Μετά την εδραίωσιν επί ΤΣΑΡΝΟ και ΣΤΑΘ. ΧΩΡ/ΚΗΣ, να κατευθύνη το 593 Τ.Π. προς ΠΑΠΟΥΛΗ, ίνα ενισχύση την 53 Ταξ/χίαν και το οποίον θα επανήρχετο υπό 53 Ταξ/χίαν.
– Να ενεργήση διά την αποκοπήν της καρροποιήτου εις ερείπια ΒΕΡΤΕΝΙΚ.
– Να ενεργήση διά Τάγματος την διάνοιξιν της κατευθύνσεως ΤΣΑΓΚΟΣ (2)-ΚΟΖΑΚΑΣ-αυχήν ΣΓΚΟΥΡΟ.
Σημείωσις:
Εις την 52 Ταξ/χίαν εις ην αντετέθη και η κυρία αποστολή η της διασπάσεως της εχθρικής τοποθεσίας εις ΤΣΑΡΝΟ προς κατάληψιν τούτου, διετέθη προς υποστήριξιν και η Διμοιρία της 500 Μονάδος (4 πυρ/λα) και ο Ουλαμός Αρμάτων. (τα άρματα ουδόλως έδρασαν, εκ παρεξηγήσεως ως θα εκτεθή κατωτέρω).
(γ) 51 Ταξιαρχία
– Να κινηθή αμέσως οπίσω της 78 Ταξ/χίας μετά την κατάληψιν ΤΣΑΡΝΟ-ΠΑΠΟΥΛΗ (ΠΡΩΤΗΝ ΦΑΣΙΝ) επί της κατευθύνσεως ΤΣΑΡΝΟ – ΦΛΑΜΠΟΥΡΟ-χωρίον ΓΡΑΜΜΟΣ – ΦΑΡΜΑΚΗ – ΚΙΑΦΑ με εντολήν:
(ι) Να καλύπτη τα νώτα και πλευρά της προπορευομένης 78 Ταξ/χίας.
(ιι) Να συντρέχη εις την επίθεσιν της 78 Ταξ/χίας.
(ιιι) Να απαλάσση των στατικών αποστολών την 78 Ταξ/χίαν επί ΦΛΑΜΠΟΥΡΟ-ΦΑΡΜΑΚΗ.
(ιν) Να έχη προσανατολίση έν Τάγμα προς ΦΛΑΜΠΟΥΡΟ διά δε των λοιπών Ταγμάτων, να καλύψη την 78 προς ΣΚΑΛΑ και να είναι ετοίμη να συντρέξη την προς ΦΑΡΜΑΚΗ-ΚΙΑΦΑ προσπάθειαν της 78 Ταξ/χίας.
(ν) Το Τ.Σ. της 51 Ταξ/χίας να παρατίθεται, κατά το δυνατόν, με το της 78 Ταξ/χίας, διά την πλήρη και ταχείαν εκμετάλλευσιν πάσης ευκαιρίας.
(δ) Πυροβολικόν
(ι) Διμοιρία της 500 Μονάδος διετέθη εις 52 Ταξ/χίαν διά την καταστροφήν πολυβολείων από αποστάσεως 800-1800 μέτρων.
(ιι) Ορειβατικόν Πυρ/κόν (δύο πυρ/χίαι) διετέθη ανά μία εις 52 και 53 Ταξιαρχίας, ίνα χρησιμοποιηθή δι’ ευθύφορον βολήν κατά πολυβολείων από της προηγουμένης ημέρας της επιθέσεως.
Μετά την Πρώτην ΦΑΣΙΣ διετίθετο εις ΙΙΙ Μεραρχίαν.

(ιιι) Υποστήριξις της επιθέσεως.
(ια) Προπαρασκευή καθορίσθη ως κάτωθι :
– Από 05.15΄ μέχρι 05.25΄ επί ΟΤΟΡΙΤΣΕ.
– Από 05.27΄ μέχρι 05.31΄ επί ΠΑΠΟΥΛΗ.
– Από 05.33΄ μέχρι 05.36΄ επί ΤΣΑΓΚΟΣ (2).
– Από 05.38΄ μέχρι 05.41΄ επί Ανων. Νοτ. ΣΤΑΘ. ΧΩΡ/ΚΗΣ.
– Από 05.43΄ μέχρι 05.49 επί ΣΤΑΘ. ΧΩΡ/ΚΗΣ.
– Από 05.50΄ μέχρι 06.15΄ επί ΤΣΑΡΝΟ.
(ιβ) Κάλυψις και προστασία.
Μετά την επέμβασιν της Αεροπορίας, (06.15-07.00) το Πυρ/κόν θα εξετέλη προστατευτικά και καλυπτικά πυρά ΔΥΤ. ΤΣΑΡΝΟ και ΣΤΑΘΜΟΥ ΧΩΡ/ΚΗΣ.
(ιν) Αντιπυροβολικόν
Προ της προπαρασκευής θα γίνωσι σφύραι δι’ ολοκλήρου του Πυρ/κού επί των γνωστών και πιθανών θέσεων εχθρικών πυρ/χιών και Ολμοβόλων, κατά δε την επίθεσιν και εδραίωσιν θα βάλονται διά του απαραιτήτου αριμού πυροβόλων κατά την κρίσιν του ΣΣ.
(ε) Μηχανικόν
(ι) Μέχρι της Χ ημέρας να διανοίξη την οδόν ΛΕΙΒΑΔΟΤΟΠΟ-ΤΑΜΠΟΥΡΙ-ΑΝ. ΤΑΜΠΟΥΡΙ δι’ άρματα μάχης και τζιπ, βοηθούμενο και υπό Τάγματος Πεζικού.
(ιι) Κατά την Χ συν 1 ημέρα να επωφεληθή πάσης ευκαρίας, ίνα διευθετηθή η οδός, διά την προώθησιν των Αρμάτων πέραν του ΑΝ. ΤΑΜΠΟΥΡΙ αφ’ ενός, αφ’ ετέρου δε να διευθετηθή η οδός ΛΕΙΒΑΔΟΤΟΠΟΣ – ΤΑΜΠΟΥΡΙ διά Τζέιμς.
(ιιι) Μετά την κατάληψιν ΤΣΑΡΝΟ – ΣΤ. ΧΩΡ/ΚΗΣ να διανοίξη την οδόν ΑΝ. ΤΑΜΠΟΥΡΙ – ΣΤ. ΧΩΡ/ΚΗΣ.
(στ) ΄Αρματα Μάχης
(ι) Να προωθηθώσιν την Χ πλην 1 ημέραν εις περιοχήν ΛΕΙΒΑΔΟΤΟΠΟΣ και εκείθεν την πρωίαν (πρώτον φως) της Χ συν 1 ημέρας να προωθηθώσι εις ΑΝ. ΤΑΜΠΟΥΡΙ.
(ιι) Εκ του ΑΝ. ΤΑΜΠΟΥΡΙ να υποστηρίξωσι την επίθεσιν της 52 Ταξ/χίας προσβάλοντα το ΤΣΑΡΝΟ-ΣΤ. ΧΩΡ/ΚΗΣ και εκείθεν προωθούμενα, εφ’ όσον το δυνατόν, εις ΣΤ. ΧΩΡ/ΚΗΣ να προσβάλωσι το ΤΣΑΓΚΟΣ (2).

(ζ) Οδηγίαι
(ι) Ετονίσθη το ζήτημα της ταχείας και τολμηρού διεισδύσεως των Μονάδων εις το εσωτερικόν της εχθρικής τοποθεσίας διά των υπαρχόντων διακένων.
(ιι) Επίσης ετονίσθη το ζήτημα της εκμεταλλεύσεως των πυρών του Πυρ/κού και της Αεροπορίας.
(ιιι) Λεπτομερή αναγνώρισιν δρομολογίων κατά την νύκτα.
6. ΔΙΕΞΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΣ
Νύκτα της Χ προς Χ συν 1 ημέρας 24/25 Αυγούστου.
(α) 53 Ταξιαρχία.
(ι) Υπό της Ταξ/χίας ανετέθη, εις μεν το 601 Τ.Π. η νυκτερινή κατάληψις του ΓΚΑΣΙ, εις Δε το 603 Τ.Π. η κατάληψις του Ανωνύμου Β.Α. ΟΤΟΡΙΤΣΕ εις (Ν.160345).
(ιι) Εκ των ανωτέρω Ταγμάτων το μεν 603 εξεπλήρωσε πλήρως την αποστολήν του, το δε 601 δεν κατόρθωσε να επιτύχη την κατάληψιν του ΓΚΑΣΙ, καθ’ όσον ενέπεσεν εις ναρκοπέδιον και λόγω ουχί καλού χειρισμού της επιθετικής ενεργείας, υπό του Δ/τού του Τάγματος, υποπεσόντος εις επανειλημμένα σφάλματα.
(β) 52 Ταξιαρχία.
(ι) Ο ελιγμός διά της βαθείας γραμμής ΓΚΑΣΙ ύψ. 1219 διά την αποκοπήν του ΤΣΑΡΝΟ-ΠΑΠΟΥΛΗ εις (Ν.1432) ανετέθη εις Διλοχίαν του 593 Τ.Π. υπό τον Υποδ/τήν.
Από διημέρου είχε κατορθωθή υπό του Δ/τού του Τάγματος, η ανάπτυξις καλωδίου, διά του πυκνωτάτου δάσους, πέραν του ημίσεως της διαδρομής, χρησιμεύσαν την Χ ημέραν (νύκτα) και διά την μη απώλειαν του δρομολογίου, αλλά και διά την διά τηλεφώνου ασφαλή επικοινωνίαν.
Την πρωίαν της Χ συν 1 ημέρας η Διλοχία αύτη εισεχώρησε εντός του δάσους και εκαλύφθη ολίγον κάτωθεν της κορυφογραμμής, πλην απώλεσε, περί το τέλος της διαδρομής, λόγω του πυκνωτάτου δάσους και του σκότους, την κατύθυνσιν και αντί να αχθή και καλυφθή κάτωθι του (Ν.1432), ήχθη κάτωθι του ανωνύμου ΤΣΑΡΝΟ (Ν.145315).
(ιι) Η κατά ΤΣΑΡΝΟ κυρία ενέργεια ανετέθη εις το 594 Τ.Π. το οποίον την νύκτα της Χ ημέρας κατόρθωσε να καταλάβη τα ΑΝ. του ΤΣΑΡΝΟ ανώνυμα πλην του ανωνύμου εις (Ν.155310) το οποίον κατήχετο ισχυρώς, χωρίς ο εχθρός να το αντιληφθή.
Διά το ανωτέρω ανώνυμον το Τάγμα αφήκε ένα Λόχον και διά της ετέρας δυνάμεως εκινήθη προς Β.Δ. του Ανωνύμου διά του δάσους, ίνα προσεγγίση το κυρίως ΤΣΑΡΝΟ, πλην τήν έω της Χ ημέρας ευρέθη μακράν τούτου περί τα 600-700 μέτρα και εντός πυκνωτάτου δάσους.
(ιιι) Εις το 596 Τ.Π. αφ’ ετέρου εδόθη η εντολή να προσεγγίση την νύκτα, διά Διλοχίας τον ΣΤ. ΧΩΡ/ΚΗΣ διά της δασώδους περιοχής των ΛΕΙΒΑΔΙΩΝ ΤΟΥΧΟΥΛΗΣ (Ν.156297) πράγμα όπερ το Τάγμα επέτυχε απολύτως, χωρίς ουδόλως να γίνη αντιληπτόν.
Χ συν 1 ΗΜΕΡΑ ήτοι 25 Αυγούστου 1949
(α) 53 Ταξιαρχία.
(ι) Η έω της 25 Αυγούστου εύρε το μεν 603 Τ.Π. έχον καταλάβει το Αντέρεισμα Β.Α. ΟΤΟΡΙΤΣΕ εις (Ν.160345) και είχε προωθηθή προσεγγύσει το ΟΤΟΡΙΤΣΕ εις (Ν.156344), το δε 601 ουδεμίαν πρόοδον είχε σημειώσει προς ΓΚΑΣΙ.
(ιι) Μετά δεκάλεπτον προπαρασκευήν από 05.15 έως 05.25 ώρα κατά ΟΤΟΡΙΤΣΕ, το 603 Τ.Π. επιτεθέν κατόρθωσε την 07.00 ώραν να γίνη Κύριον τούτου.
(ιιι) Το 601 Τ.Π. παρ’ όλον ότι το ΟΤΟΡΙΤΣΕ είχεν καταληφθή την 07.00 ώραν, δεν επέδειξε οίαν έδει, δραστηριότητα διά την κατάληψιν του ΓΚΑΣΙ, η κατάληψις του οποίου επετεύχθη μόλις την 10.20 ώραν.
(ιν) Μετά την κατάληψιν και του ΓΚΑΣΙ (είχον καταληφθή εν τω μεταξύ και τα ΨΩΡΙΑΡΙΚΑ υπό της ΙΧ Μερ/χίας), η Μερ/χία διά της υπ’ αριθ. Α.Π. Φ. 90/42/251015 Δ/γής της, διέτασσε ταχείαν εκμετάλλευσιν της καταστάσεως προς ΠΑΠΟΥΛΗ.
(ν) Η 53 Ταξ/χία ανέθεσε την ενέργειαν προς ΠΑΠΟΥΛΗ εις το 603 Τ.Π. πλην αφ’ ενός μεν λόγοι ανεφοδιαστικοί του Τάγματος εις πυρ/κά, αφ’ ετέρου δε λόγω διακοπής επί δύο ώρας της επαφής δι’ Α/Τ μετά του Τάγματος, η ενέργεια κατά ΠΑΠΟΥΛΗ εβράδυνε να εκδηλωθή, εκδηλωθείσα μετά την 16.00 ώραν. Το Τάγμα κινηθέν εκ του ΟΤΟΡΙΤΣΕ ενεπλάκει εις αγώνα με ενδιαμέσους μικροαντιστάσεις και δεν κατόρθωσε να προσεγγύση το ΠΑΠΟΥΛΗ και ούτω δεν εγένετο η εκμετάλλευσις του Πυρ/κού και της Αεροπορίας, ήτις διετέθη κατά ΠΑΠΟΥΛΗ.
(νι) Η κατάληψις του ΠΑΠΟΥΛΗ διετάχθη να γίνη την νύκτα της 25/26 πλην η προσπάθεια του Τάγματος απέτυχε καθ’ όσον οι Κ.Σ. κατείχον τούτο ισχυρώς, ως και το ύψ. 1531, ίνα καλύψωσι την σύμπτυξίν των.

(β) 52 Ταξιαρχία.
(ι) Την 25 Αυγούστου χαρακτηρίζει το βίαιον και σκληρόν του αγώνος και λυσσώδης αντίστασις των Κ.Σ. προ του Ανων. ΤΣΑΡΝΟ, του κυρίως ΤΣΑΡΝΟ και του ΣΤΑΘ. ΧΩΡ/ΚΗΣ.
(ιι) Λόγω της ισχυράς κατοχής του Ανων. Ανατ. ΤΣΑΡΝΟ το κατά ΤΣΑΡΝΟ ενεργούν 594 Τάγμα, ηναγκάσθη να αγωνισθή σκληρώς διά την κατάληψιν του Ανωνύμου, πράγμα όπερ συνετέλεσεν, ώστε την ώραν της προπαρασκευής κατά του ΤΣΑΡΝΟ να ευρίσκεται τούτο μακράν, 600-700 μέτρα και εντός λίαν δασώδους εδάφους και δεν εξεμεταλλεύθη ούτω την προπαρασκευήν του Πυρ/κού και της Αεροπορίας.
(ιιι) Η διά του δάσους ενεργούσα Διλοχία του 593 Τ.Π. εξορμήσασα την 07.00 ώραν, εκ του δάσους ένθα είχεν καλυφθή, κατόρθωσε να προωθήση μικρόν τμήμα όπερ ανήλθεν επί του ανωνύμου Β.Δ. ΤΣΑΡΝΟ εις (Ν.144314) την 08.00, καθ’ όσον εις ναρκοπέδιον εις ο ενέπεσε ετραυματίσθησαν πολλοί Αξ/κοί, εν οις και ο διοικητής της Διλοχίας, αλλά και εκ του Τμήματος το οποίον ανήλθεν, ετραυματίσθησαν άπαντες οι Αξ/κοί και πλείστοι οπλίται εκ φραγμών όλμων και πυρ/κού των Κ.Σ. και τελικώς παρέμειναν ελάχιστοι άνδρες (περίπου μία διμοιρία) χάρις εις ένα επιλοχία και ένα Λοχία, οίτινες και παρέμειναν μέχρι τέλους παρά τας αντεπιθέσεις συντελέσαντες τα μέγιστα εις την πτώσιν του ΤΣΑΡΝΟ.
Εν τω μεταξύ μία Διλοχίατου 594 Τ.Π. υπό τον υποδ/τήν, δραστηρίως ενεργούσα και παρά την λυσσώδη αντίστασιν των Κ.Σ. κατόρθωσε δι’ εφόδου και μετά νέαν προπαρασκευήν του Πυρ/κού, να ανέλθη επί του τριγωνομετρικού του ΤΣΑΡΝΟ την 12.30 ώραν, επιτυχούσα την τελείαν εκκαθάρισιν του υπολοίπου ΤΣΑΡΝΟ μετά αγώνα μιας εισέτι ώρας, εν τω μεταξύ ολόκληρον το 594 είχεν ανέλθει επί ΤΣΑΡΝΟ, καθώς και το 593 Τ.Π. είχε προωθήσει και έτερον Λόχον με τον ίδιον τον Δ/τήν του Τάγματος.
(ιν) Το 596 Τάγμα μετά την προπαρασκευήν του Πυρ/κού και άνευ αεροπορικής υποστηρίξεως, πλην της υποστηρίξεως μιας Διμοιρίας της 500 Μονάδος (4 πυρ/λα την 08.30 ώραν κατόρθωσε διά θυελώδους εξορμήσεως να καταλάβη τον ΣΤΑΘ. ΧΩΡ/ΚΗΣ (Ν.147303) και να ολοκληρώση την κατάληψιν του ανωνύμου (Ν.145305) την 13.55 ώραν.
(ν) Μετά την κατάληψιν και εδραίωσιν επί ΤΣΑΡΝΟ και ΣΤΑΘ. ΧΩΡ/ΚΗΣ η Ταξ/χία διέταξε το 593 Τ.Π. να συνδράμη την επίθεσιν της 53 Ταξ/χίας, προς ΠΑΠΟΥΛΗ διά ΠΛΑΚΑΣ και διά νυκτερινής ενεργείας κατέλαβε το ύψ. 1499 ΔΥΤ. ΤΣΑΡΝΟ.
(νι) Ο Ουλαμός Αρμάτων κινηθείς από της 16.00 ώρας της 240849 εις ΛΕΙΒΑΔΟΤΟΠΟΝ και διαταχθείς την 04.00 ώραν της 250849 να κινηθή εις ΤΑΜΠΟΥΡΙ (καθ’ όσον η διάνοιξις της οδού προς ΤΑΜΠΟΥΡΙ μόλις την 00.30 ώραν ετερματίσθη) δεν εκινήθη, εκ παρανοήσεως υπό του Δ/τού του Ουλαμού, Διαταγής του Α΄ΣΣ και ούτω δεν έλαβε μέρος εις την κατά ΤΣΑΡΝΟ υποστήριξιν της επιθέσεως ουδέ και εις ετέραν τοιαύτην.
Χ συν 2 ημέρα ήτοι 26 Αυγούστου 1949
(α) 53 Ταξιαρχία.
(ι) Την έω της 260849 ενήργησε κατά ΠΑΠΟΥΛΗ μία Μοίρα της 79 Ταξ/χίας, πλην δεν κατόρθωσε να καταλάβη τούτο.
Κατόπιν τούτου προπαρεσκευάσθη επίθεσις υπό του 603 Τ.Π. συν Διλοχίας Μοίρας ΛΟΚ υπό την Δ/σιν του Επιτελάρχου της 53 Ταξ/χίας, την 1230 ώραν, τη υποστηρίξει μιας Μοίρας Π. Πυρ/κού και Αεροπορίας, επετεύχθη η κατάληψίς του την 1340 ώραν, την δε 14.50 ώρα κατελήφθη και το ύψ. 1531.
(ιι) Μετά την κατάληψιν του ΠΑΠΟΥΛΗ διετάχθη η εκμετάλλευσις προς ΑΓ. ΖΑΧΑΡΙΑΝ.
(β) 52 Ταξιαρχία.
(ι) Από της έω της 260849 η Ταξ/χία ενήργησε διά την κατάληψιν του ΤΣΑΓΚΟΣ ΚΑΡΑΟΥΛΙ (2) και ΛΙΑΝΟΤΟΠΙ. Και το μεν ΛΙΑΝΟΤΟΠΙ ευχερώς κατελήφθη μέχρι της 09.30 ώρας, του ΤΣΑΓΚΟΣ (2) μόλις την 16.30 ώραν κατελήφθη ευρέως και σταθερώς, εδραιοθέντος επ’ αυτού του 596 Τ.Π. παρά τας πέντε αντεπιθέσεις των Κ.Σ. υποστηριζομένων διά πυρών όλμων, ολμοβόλων και βάσεως πυρός εκ ΚΟΖΑΚΑ θραυσθήσας με βαρυτάτας απωλείας των Κ.Σ.
(γ) 51 Ταξιαρχία.
(ι) Από της 09.00 ώρας μετεκινήθη εις ΤΣΑΡΝΟ, ετοίμη να ακολουθήση όπισθεν της 78 Ταξ/χίας.
(ιι) Την 13.40 ώραν μετά την πτώσιν του ΠΑΠΟΥΛΗ και καθ’ ην η 78 Ταξ/χία εκινήθη διά ΠΑΠΟΥΛΗ-ΑΓ. ΖΑΧΑΡΙΑ διά ερείπια ΒΕΡΤΕΝΙΚ, η 51 Ταξ/χία εκίνησε το 615 διά ΣΤΑΘ. ΧΩΡ/ΚΗΣ-ΛΙΑΝΟΤΟΠΙ-ΠΑΛΑΙΟΧΩΡΙ προς Ανατ. Αντερίδα της ΣΚΑΛΑΣ, ίνα καλύψη τον αριστερόν της 78 Ταξ/χίας, το δε 620 Τ. εις ΠΛΑΚΑ προσανατολισμένον επί της κατευθύνσεως της 78 Ταξ/χίας προς ΦΛΑΜΠΟΥΡΟΝ.
Εν τη κινήσει του το 615 Τάγμα, συνήντησε ισχυράν αντίστασιν επί της Δυτ. όχθης του ΑΛΙΑΚΜΩΝΟΣ και μετά σκληρόν αγώνα καθ’ όλην την νύκτα της 26/27 κατόρθωσε να θέση πόδα επί των Ανατ. Αντερίδων της ΣΚΑΛΑΣ.
(δ) Διά της υπ’ αριθ. Α.Π. Φ.90/70/262000 Δ/γής Μερ/χίας καθωρίσθησαν ως εξής αι ενέργειαι διά την 270849.
(ι) 52 Ταξιαρχία: Να ολοκληρώση την κατάληψιν του ΚΟΖΑΚΑ.
Μετά κατάληψιν ΚΟΖΑΚΑ, αντικαθισταμένη υπό 53 Ταξ/χίας και συγκεντρουμένη εις ΣΤΑΘ. ΧΩΡ/ΚΗΣ, θα ενεργήση είτε όπισθεν της 51 Ταξ/χίας, είτε προς ΣΠΑΝΟ αναλόγως εξελίξεως της καταστάσεως.
(ιι) 51 Ταξιαρχία: Μετά κατάληψιν του ΚΟΖΑΚΑ υπό της 52 Ταξ/χίας και ΦΛΑΜΠΟΥΡΟ υπό της 78 Ταξ/χίας, καλυπτομένη προς ΜΕΓΑΛΗ ΠΕΤΡΑ-ΣΚΑΛΑ, να ενεργήση διά του μείζονος της δυνάμεώς της διά ΚΡΥΑΣ ΒΡΗΣΗΣ (Ν.095308) προς ΦΛΑΜΠΟΥΡΟ (Ν.096293)-ΦΑΡΜΑΚΗ-ΚΙΑΦΑ.
(ιιι) 53 Ταξιαρχία: Να εξασφαλίση την καταληφθείσαν περιοχήν.
Χ συν 3 ημέρα ήτοι 27 Αυγούστου 1949.
(α) 52 Ταξιαρχία.
(ι) Μετά γενομένην διαπίστωσιν ισχυράς κατοχής του ΚΟΖΑΚΑ, διετάχθη διά της Α.Π. Φ. 90/77/27.10.28 Δ/γής Μερ/χίας επίθεσις δι’ ολοκλήρωσιν ΚΟΖΑΚΑ με υποστήριξιν δύο Συν/των Π.Π. και Αεροπορίας.
Η ενέργεια καθωρίσθη να γίνη την 11.15 ώραν.
(ιι) Μετά την προπαρασκευήν του Πυρ/κού και της Αεροπορίας και μετά θυελλώδην εξόρμησιν Διλοχίας του 596 Τ.Π. κατόρθωσε να καταλάβη τον ΚΟΖΑΚΑ ον και θα διετήρη παρά τας απωλείας ας είχε και τας ισχυρωτάτας αντεπιθέσεις, αν δεν ετίθεντο εκτός μάχης, τραυματισθέντες άπαντες οι Αξ/κοί, πλην ενός.
Τελικώς την 12.00 ώραν τα επί ΚΟΖΑΚΑ τμήματα επανήλθον εις την βάσιν εξορμήσεώς των εις ΤΣΑΓΚΟΣ (2).
Εις την μη κατάληψιν του ΚΟΖΑΚΑ, συνετέλεσε και η ενίσχυσις τούτου υπό Λόχου νέων και του Λόχου εξ ΑΝΘΡΩΠΑΚΟΥ (ζώνη ευθύνης και αντισκοπός της ΧV Μερ/χίας).
Σημειωτέον ότι την νύκτα της 26/27 ανεφέρθη εις Μερ/χίαν, υπό της 52 Ταξ/χίας, ότι κατά ενδείξεις ας είχε ο ΑΝΘΡΩΠΑΚΟΣ εξεκενώθη εκ των Κ.Σ. Τούτο εγνώσθη αμέσως εις ΧV Μερ/χίαν, ήτις μα εγνώρισεν ότι την πρωίαν της 270849 θα ενήργη διά την κατάληψίν του άνευ ουδεμιάς αντιστάσεως, εχθρού μη υπάρχοντος.
Ως εγνώσθη βραδύτερον εξ αιχμαλώτων, πράγματι την νύκτα της 26/27 και περί ώραν 2200 εγκατέλειψαν τον ΑΝΘΡΩΠΑΚΟΝ και ενίσχυσαν τον ΚΟΖΑΚΑ.
(ιιι) Διά την συνέχισιν της προσπαθείας διά την κατάληψιν του ΚΟΖΑΚΑ εντός της 270849 η 52 Ταξ/χία δεν διέθετε ακμαίας δυνάμεις.
Η Μεραρχία δε δεν έκρινε σκόπιμον την χρησιμοποίησιν, διά την κατάληψιν τούτου, Τμημάτων της 51 Ταξ/χίας, ήτις ήτο ανέπαφος, καθ’ όσον η Ταξ/χία αύτη προορίζετο ίνα εκμεταλλευθή εις βάθος την επιτυχίαν της 78 Ταξ/χίας, (κατάληψιν του ΦΛΑΜΠΟΥΡΟ) ως και εγένετο και επροτίμησε να διατάξη κάλυψιν προς ΚΟΖΑΚΑ διά της ισχυράς κατοχής του ΤΣΑΓΚΟΣ (2) υπό της 52 Ταξ/χίας.
(ιν) Κατόπιν Δ/γής του Α΄ΣΣ, διετέθη εις Μεραρχίαν έν Τάγμα της ΧV Μερ/χίας διά την κατάληψιν του ΚΟΖΑΚΑ την επομένην 28.08.49.
Το Τάγμα τούτο αφίχθη εις ΤΑΜΠΟΥΡΙ την 19.30 ώραν της 27.08.49 και διετάχθη όπως από της έω της 280849 αντικαταστήση τα επί ΤΣΑΓΚΟΣ (2) και ΣΤΑΘ. ΧΩΡ/ΚΗΣ Τμήματα (596 Τ.Π.) της 52 Ταξ/χίας.
(ν) Η 52 Ταξ/χία διετάχθη και συνεκεντρώθη την εσπέραν της 27.08.49, μετά δύο Ταγμάτων της, εις περιοχήν ΣΤΑΘ. ΧΩΡ/ΚΗΣ, έτοιμος να επέμβη όπισθεν της 51 Ταξ/χίας.
(β) 51 Ταξιαρχία.
(ι) Η 51 Ταξ/χία με το 615 Τ.Π. εις ΑΝΑΤ. Αντερίδας της ΣΚΑΛΑΣ σκληρώς αγωνιζομένου ίνα θέση πόδα επί του Ανωνύμου ΑΝΑΤ. ΣΚΑΛΑΣ εις (Ν.110305), το 620 εις ΠΛΑΚΑ και το 592 Τ. εις ΤΣΑΡΝΟ, ήτο ετοίμη να ενεργήση μετά την κατάληψιν του ΦΛΑΜΠΟΥΡΟ υπό της 78 Ταξ/χίας, πλην η 78 Ταξ/χία, μόλις μετά την 16.30 ώραν κατόρθωσε να καταλάβη ερείπια ΒΕΡΤΕΝΙΚΟΥ, το δε ΦΛΑΜΠΟΥΡΟ κατελήφθη περί την 17.00 ώραν υπό της 79 Ταξ/χίας.
(ιι) Η Μερ/χία παρακολουθούσα την εξέλιξιν του αγώνος εις το δεξιόν (ΙΧ Μερ/χία) και προ του κέντρου (ΦΛΑΜΠΟΥΡΟ της ΙΙΙ Μερ/χίας) προσανατόλισεν την 51 Ταξ/χίαν διά του Α.Π. Φ. 90/81/271515 σήματός της, προς ΦΛΑΜΠΟΥΡΟ-ΦΑΡΜΑΚΗ-ΚΙΑΦΑ, ήτο δε ετοίμη (η Ταξ/χία) να ενεργήση ευθύς ως θα εδημιουργούντο αι ευνοϊκαί προς τούτο προϋποθέσεις.
(ιιι) Μετά την πτώσιν του ΚΟΥΜΠΕΛ (16.25 ώραν) και καθ’ ην ώραν εις ΦΛΑΜΠΟΥΡΟ εγένετο αγών, η Μεραρχία εξέδωκε προς 51 Ταξ/χίαν το κάτωθι σήμα, την 27.17.30 ώραν.
«Α.Π. Φ. 90/83.
ΓΚΟΥΜΠΕΛ έπεσε από 1625 ώρας το ΦΛΑΜΠΟΥΡΟ ψυχορραγεί. Κ.Σ. ατάκτως συμπτύσσονται προς Νότον. Κινηθείται δραστηρίως δι’ όλων δυνάμεών σας προς αντικ. σκοπόν σας καλυπτομένη προς ΣΚΑΛΑ.
Σημείωσις: Αντικειμενικός σκοπός της Ταξ/χίας ήτο η κατάληψις, ΦΛΑΜΠΟΥΡΑ-ΦΑΡΜΑΚΙ-ΚΙΑΦΑ.
(ιν) Κατόπιν των ανωτέρω η 51 Ταξ/χία διά δραστηρίας νυκτερινής ενεργείας, διά δυσβάτων δρομολογίων βαλλομένων δι’ όλμων και Πυρ/κού υπό των Κ.Σ. οίτινες κατείχον ισχυρώς την ΣΚΑΛΑΝ, κατόρθωσε ώστε την 01.00 ώραν της 28.08.49 (νύκτα) διά του 620 Τ.Π. να καταλάβη τα ΦΛΑΜΠΟΥΡΑ, άμα δε τη έω το 615 Τ.Π. βοηθούμενο και υπό του 620 εκ ΦΛΑΜΠΟΥΡΟ, κατελάμβανε την ΣΚΑΛΑ.
Χ συν 4 ημέρα ήτοι 28 Αυγούστου 1949.
(α) Το Τ.Σ. της Μεραρχίας από 06.00 ώρας εις ΤΣΑΡΝΟ.
(β) Ο ΚΟΖΑΚΑΣ, από αναγνώρισιν διεπιστώθη ότι εξεκενώθη.
(γ) Διά της Α.Π. Φ. 90/94/28.09.00 Δ/γής της η Μεραρχία διέτασσε:
(ι) Την 51 Ταξ/χίαν να ενεργήση δραστηρίως προς ΚΙΑΦΑ μετά την κατάληψιν της οποίας να ενεργήση και προς ΜΑΥΡΗ ΠΕΤΡΑ-ΤΣΙΟΥΜΙΑ, εφ’ όσον δεν θα είχον καταληφθή υπό της ΧV Μεραρχίας.
(ιι) Η 52 Ταξ/χία διά Τάγματος να ενήργη δι’ εξερευνήσεως προς ΣΠΑΝΟ – ΣΟΥΦΛΙΚΑ και διά Διλοχίας να εξερευνήση την δασώδη περιοχήν ΛΙΑΝΟΤΟΠΙ – ΠΑΛΑΙΟΧΩΡΙ, το υπόλοιπον δε της Ταξ/χίας ετοιμοκίνητος εφεδρεία.
(δ) Το 592 Τ.Π. της 51 Ταξ/χίας από της 0600 ώρας υπερέβη το εις ΦΛΑΜΠΟΥΡΑ στο Τ.Π. και εκινείτο προς ΦΑΡΜΑΚΙ. Την 09.00 ώραν ενεπλάκη εις αγώνα με τους Κ.Σ. κατέχοντας το ΦΑΡΜΑΚΙ.
Ο αγών διήρκεσε επί τρίωρον περίπου άνευ υποστηρίξεως Πυρ/κού, ουδέ Αεροπορίας, επιτευχθείσης της καταλήψεώς του την 1200 ώραν.
Διά δραστηρίας ενεργείας, των Κ.Σ. προβαλλόντων αντίστασιν, κατελήφθη η ΚΙΑΦΑ την 14.30 ώραν.
Μετά την κατάληψιν της ΚΙΑΦΑΣ κατελήφθη η ΜΑΥΡΗ ΠΕΤΡΑ, άνευ εχθρικής αντιδράσεως, την 1700 ώραν υπό Τμημάτων του 620 Τ.Π. μέχρι Δε της 1900 ώρας αντεκατεστάθησαν τα επί ΣΚΙΡΤΣΗ Τμήματα ΛΟΚ υπό του 592 Τ.Π.
(ε) Διά της καταλήψεως της ΚΙΑΦΑΣ-ΜΑΥΡΗΣ ΠΕΤΡΑΣ, η Μεραρχία ολοκλήρωσε τας ανατεθείσας αυτή ΑΠΟΣΤΟΛΑΣ.
7. ΠΥΡΟΒΟΛΙΚΟΝ
(α) Χ συν 1 ημέραν (250849)
Το σύνολον του Πυρ/κού του ΣΣ υπεστήριξεν την Μεραρχίαν και κυρίως την ζώνην της 52 Ταξ/χίας εις ην ανετέθη και η κυρία προσπάθεια-διάσπασις της εχθρικής τοποθεσίας εις ΤΣΑΡΝΟ και κατάληψις τούτου.
Η υποστήριξις ήτο πλήρης και αποτελεσματική, ιδία μετά την επέμβασιν της Αεροπορίας, αντί Αεροπορίας καλύψεως εχρησιμοποιείτο ο όγκος του Πυρ/κού, διά την προστασίαν του Πεζικού και εδραίωσίν του δι’ ο και δεν εξεδηλώθησαν μεγάλης εκτάσεως Κ.Σ. αντεπιθέσεις.
(β) Χ συν 2 ημέρα (260849)
Την Μεραρχίαν υπεστήριξε μέρος του Πυρ/κού του ΣΣ καθ’ όσον το πλείστον τούτου είχε διατεθή υπέρ της ΙΙΙ και ΙΧ Μερ/χιών.
(γ) Χ συν 3 ημέρα (270849)
Την Μεραρχίαν υπεστήριξε έν Σύντ/γμα Π. Πυρ/κού.
(δ) Χ συν 4 ημέρα (280849)
Δεν υπεστήριξε ουδόλως το Πυρ/κόν.
(ε) Το Ορ. Πυρ/κόν την Χ συν 1 ημέραν έφερε εξαίρετα αποτελέσματα εκ βολών κατά πολυβολείων.
8. ΜΗΧΑΝΙΚΟΝ
(α) Προ της επιθέσεως.
Οι 718 και 719 Λόχοι Μηχ/κού ειργάσθησαν με μεγίστην δραστηριότητα, διά την διάνοιξιν της προς ΠΕΥΚΟ οδού και τοιαύτης εκ ΛΕΙΒΑΔΟΤΟΠΟΥ εις ΤΑΜΠΟΥΡΙ.
Η μέχρι ΠΕΥΚΟ διηνήχθη από της 21.08.49, η δε μέχρι ΤΑΜΠΟΥΡΙ και πέραν τούτου μέχρις του ΑΝΩΝΥΜΟΥ ΤΑΜΠΟΥΡΙΟΥ, διηνήχθη κατόπιν σκληράς εργασίας, του δε Μηχανικού και του Πεζικού, μέχρι των πρωινών ωρών της 250849, με την πρόθεσιν της προωθήσεως των Αρμάτων εις Ανών. ΤΑΜΠΟΥΡΙΟΥ, ίνα υποστηρίξωσι την επίθεσιν κατά ΤΣΑΡΝΟ.
(β) Κατά την επίθεσιν και μετά ταύτην.
Διαρκούσης της κατά ΤΣΑΡΝΟ επιθέσεως ειργάσθη διά την επέκτασιν της οδού προς ΣΤΑΘ. ΧΩΡ/ΚΗΣ της οποίας η διάνοιξις επετεύχθη μέχρι της 300849, συνεχισθείσης προς ΠΑΝΑΓΙΑ ΠΑΛΑΙΟΧΩΡΙ.
9. ΔΙΑΒΙΒΑΣΕΙΣ
Ελειτούργησαν λίαν καλώς και αι τηλεφωνικαί και αι δι’ ασυρμάτου.
Είχε μελετηθή και επετεύχθη ο ταχύς διά τηλεφώνου σύνδεσμος κατά την προχώρησιν μέχρι και Σ.Δ. Τάγματος.
10. ΑΡΜΑΤΑ
(α) Είχον λάβει την εντολήν να υποστηρίξωσι την κατά ΤΣΑΡΝΟ επίθεσιν και μετά την κατάληψιν τούτου προωθούμενα εις ΣΤΑΘ. ΧΩΡ/ΚΗΣ, θα υπεσήριζον την κατά ΤΣΑΓΚΟΣ (2) επίθεσιν.
(β) Εκ γενομένης παρεξηγήσεως, υπό του ……. Δ/τού του Ουλαμού, διαταγής του Α΄ΣΣ, τα άρματα, ενώ είχον εντολήν να κινηθώσι από της 04.00 ώρας της 25.08.49 εκ ΛΕΙΒΑΔΟΤΟΠΟΥ εις ΤΑΜΠΟΥΡΙ, παρέμειναν ακινητούντα μέχρι της μεσημβρίας της 25.08.49 καθ’ ην το ΤΣΑΡΝΟ είχε πλέον καταληφθή, μη συμμετασχόντα παντελώς εις τον αγώνα.
11. 500 ΜΟΝΑΣ
Εχρησιμοποιήθη κυρίως κατά του ΣΤΑΘ. ΧΩΡ/ΚΗΣ (των πολ/λείων) λόγω καλής ορατότητος, με εξαίρετα αποτελέσματα συντελέσασα τα μέγιστα διά την κατάληψιν του ΣΤΑΘ. ΧΩΡ/ΚΗΣ και εν συνεχεία του ΤΣΑΓΚΟΣ (2). Διά του πυροβόλου τούτο αιφνιδιάσθησαν οι Κ.Σ. και επέφερε τεραστίας φθοράς εις τούτους, εξουδετερώσαντα άπαντα τα ορατά πολυβολεία.
12. ΜΠΑΖΟΥΚΑΣ
Εχρησιμοποιήθησαν ιδία διά την εξουδετέρωσιν των επί του ΤΣΑΡΝΟ πολυβολείων εντός του δάσους, άτινα ως μη ορατά δεν είχον εξουδετερωθή.
Απέδωκαν πολύ καλόν έργον, συντελέσαντα εις την άλωσιν του ΤΣΑΡΝΟ.
Δεδομένου ότι το προσωπικόν είχε αποκτήσει αρκετήν πείραν λόγω της χρησιμοποιήσεως του και κατά τας μάχας της 020849 και από 050849 μέχρι 080849 (κατά 1425 και ΤΑΜΠΟΥΡΙ-ΤΣΑΡΝΟ) απέδοκε θαυμάσια αποτελέσματα.
13. ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ
(α) Η εμφάνισις των αεροπλάνων καθέτου εφορμήσεως εις τον αγώνα, συνετέλεσε τα μέγιστα εις την πτώσιν του ηθικού των Κ.Σ.
Τα αποτελέσματα, τα υλικά, των ΧΕΛΝΤΑΙΒΕΡΣ, ήσαν τρομακτικά, δημιουργούντα κρατήρας 8-10 μέτρων διαμέτρου και 3-4 μέτρων βάθους, καταστρέφοντα παν πολυβολείον. Αι βόμβαι, αυτών, των 500 κοιλών είναι το καταστρεπτικώτατον, μέσον κατά πολυβολείων και τούτο πρέπει να είναι εις γνώσιν της Ανωτάτης του Στρατού Δ/σεως.
(β) Τα μαχητικά αεροπλάνα, ΣΠΙΤΣ, διά των ρουκετών, εμπρηστικών και πολυβολιμών προσέφερον μεγίστην υποστήριξιν, δεδομένου ότι τα τμήματα Πεζικού ήσαν εκπαιδευμένα και εξεμεταλλεύοντο πλήρως την παρεχομένην υπό τούτων υποστήριξιν.
14. ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΟΝ
(α) Η Υγειονομική Υπηρεσία αντεπεξήλθε πλήρως εις την αποστολήν της επιτυχούσα λίαν ικανοποιητικά αποτελέσματα, τόσον εις την διακομιδήν, όσον και εις την νοσηλείαν των τραυματιών.
(β) Δυσχέρειαι τινές παρουσιάσθησαν εις την διακομιδήν των τραυματιών επί του πεδίου της μάχης, μέχρι των ΣΕΤ οφειλόμεναι κυρίως εις την ανεπάρκειαν του αριθμού των τραυματιοφορέων και εις έλλειψιν επαρκούς εκπαιδεύσεως.
Η δυσχέρεια της διακομιδής εκ των ΣΕΤ μέχρι των ΣΥΑ παρεκάμφθη διά της χρησιμοποιήσεως μεγάλου αριθμού πολιτών τραυματιοφορέων.
Απόλυτος επιτυχία εις την περίθαλψιν των τραυματιών, καθ’ όσον επί 358 τραυματιών, εσημειώθησαν 3 θάνατοι μόνον.
15. ΑΝΕΦΟΔΙΑΣΜΟΙ
΄Απαντες οι ανεφοδιασμοί ελειτούργησαν καλώς, μη παρουσιασθεισών δυσχερειών.
16. ΑΠΩΛΕΙΑΙ
(α) Ημετέρων από Χ ημέρας μέχρι Χ συν 4 ημέρας.
– Νεκροί Αξ/κοί : 2 Τραυματίαι Αξ/κοί : 31
– » Οπλίται : 48 » Οπλίται : 327
—- —–
Σύνολο νεκρών 50 358
Εκ των τραυματιών οι 12 Αξ/κοί είναι επανακτήσιμοι εντός 10-15 ημερών, εκ δε των οπλιτών 97.
Εκ των τραυματιών οπλιτών απεβίωσαν 3.
(β) Κ. Σ/ΤΩΝ από της Χ μέχρι της Χ συν 5 ημέρας.
Νεκροί ευρεθέντες 295
Συλληφθέντες και παραδοθ. 114
—–
Σύνολον 409
(γ) Λάφυρα :
΄Αφθονα λάφυρα περισυνελλέγησαν εις οπλισμόν και πυρ/κά, παραδοθέντα εις ΣΥΠ ήτοι :
Πολυβόλα Ορ/κά 2
…. Ορ/κού Πυρ/λου 1
Πυροβόλα Α/Τ και Α/Α 11
Ολμοβόλα 120 2
΄Ολμοι βαρείς 15
΄Ολμοι ατομικοί 19
Πολυβόλα διάφορα 34
Οπλοπολ/λα Μπρεν 37
Αυτόματα 12
Τυφέκια 495
Πιστόλια Σηματοδοσίας 2
Νάρκαι προσωπικού 640
Νάρκαι ΤΕΛΛΕΡ 315
Σάμματα Πυρ/κού 19
Σκοπευτικά μηχανήματα 3
Τηλεφωνικοί Πίνακες 2
Τηλέφωνα 1
Ασύρματοι μετά γεννητρίας 1
Πυρ/κά διάφορα, άνω των 250-300 τόννων, ιδία βλήματα όλμου, ολμοβόλου, Πυρ/κού και χειροβομβίδες.
17. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ – ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ
(α) Διοικήσεις τινές Ταγμάτων, απεμακρύνοντο των Σ.Δ. και των μέσων Διαβ/σεών των, επί μακρόν χρόνον, με αποτέλεσμα την απώλειαν της επαφής και κατά συνέπειαν την βραδύτητα λήψεως διαταγών.
(β) Μετά την κατάληψιν των πρώτων αντικ. σκοπών, αι Δ/σεις των Ταγμάτων, ιδία εις 53 Ταξ/χίαν, εβράδυναν να αχθώσιν επί τούτων ίνα εκτιμήσωσι την κατάστασιν και ενημερώσωσι τας Διοικήσεις των.
(γ) Η εχθρική τοποθεσία δεν παρουσίαζεν συνέχειαν κατοχής δι’ ο εκ των διακένων και διά της τολμηράς διεισδύσεως, επετεύχθη η εκ του δεξιού υπερκέρασις του ΤΣΑΡΝΟ (διά του δάσους).
Διά πολλοστήν φοράν κατεδείχθη ότι ο ελιγμός δι’ απειλής των πλευρών, αλλά και των νώτων μιας οσονδήποτε ισχυρώς ωργανομένης τοποθεσίας, ως ήτο η του ΤΣΑΡΝΟ, είναι το κύριον μέσον της αλώσεώς της, διότι και υλικώς προσβάλλεται αύτη, αλλά και ηθικώς οι υπερασπισταί της, επιρεάζονται. Το ΤΣΑΡΝΟ έπεσε δι’ ελιγμού εκ του δεξιού πλευρού.
(δ) Το Πεζικόν απεδείχθη υπέροχον με ηθικόν ΑΡΙΣΤΟΝ, με ορμήν και αποφασιστικότητα. Δι’ ο και κατά την προσπάθειαν της διασπάσεως της οχυρωτάτης εις ΤΣΑΡΝΟ και ΣΤΑΘ. ΧΩΡ/ΚΗΣ τοποθεσίας υπό της 52 Ταξ/χίας, παρά την λυσσώδη αντίστασιν των Κ.Σ. και τας σοβαράς απωλείας ας τα επιτιθέμενα Τμήματα είχον, εσυνέχισαν την επίθεσίν των με αμείωτον σφοδρότητα, μέχρι της καταλήψεως των Αντικ. Σκοπών, αλλά και κατά την εκμετάλλευσιν εις βάθος της διασπάσεως της τοποθεσίας (μετά την κατάληψιν του ΦΛΑΜΠΟΥΡΟ υπό της ΙΙΙ Μερ/χίας) η 51 Ταξ/χία, διά δραστηρίας νυκτερινής ενεργείας, επέτυχε την εντός ελαχίστων ωρών και άνευ υποστηρίξεως Πυρ/κού και Αεροπορίας, και παρά την εχθρικήν αντίστασιν (οπισθοφυλακαί των Κ.Σ.) να ανέλθη επί ΚΙΑΦΑΣ.
(ε) Δεν παρετηρήθησαν τα προηγούμενα σφάλματα, δηλ. της αδικαιολογήτου συγκεντρώσεως επί των νεοκαταλαμβανομένων Αντ. Σκοπών, καθώς επίσης ευθύς ως κατελαμβάνοντο οι Αντ. Σκοποί, η εδραίωσις έπαιζε πρωτεύοντα ρόλον, δι’ ο και άπασαι αι αντεπιθέσεις εθραύσθησαν.
(στ) Η χρησιμοποίησις του Πυρ/κού διά την κάλυψιν και προστασίαν της επιθέσεως μετά την επέμβασιν της αεροπορίας, απεδείχθη λίαν τελεσφόρος, καθώς επίσης ο βομβαρδισμός διά του Πυρ/κού των πιθανών θέσεων εχθρικών Πυρ/λων και όλμων προ της προπαρασκευής και μετά ταύτην.
(ζ) Φοβερώτατον όπλον κατά των πολ/λείων είναι αι βόμβαι των 500 κιλών των αεροπλάνων ΧΕΛΝΤΑΪΒΕΡΣ, διότι και καταστροφήν προξενεί με χοάνην διαμέτρου μέχρι 10 μέτρων και βάθους πλέον των 3 μ. και επομένως και μακράν του πολ/λείου, μέχρις 6 μέτρων πίπτουσα, το καταστρέφει, αλλά και ολεθριώτατα επιδρά επί του ηθικού των εντός των πολ/λείων αμυνομένων.
(η) Αι εμπρηστικαί βόμβαι των αεροπλάνων επιτυγχάνουσι ικονοποιητικήν εξουδετέρωσιν, αλλά πρέπει να ρίπτωνται τουλάχιστον εις απόστασιν 20 μ. από του στόχου, διότι μακρότερον πίπτουσαι δεν φέρουσιν αποτέλεσμα.
(θ) Τ’ Αντιαρματικά τα νέα (500 Μονάς) είναι εξαίρετα πυρ/λα διά καταστροφήν πολ/λείων, μέχρι της αποστάσεως 1500 και εν ανάγκη 1800 μ.
(ι) Τ’ Αντιαρματικά (ΜΠΑΖΟΥΚΑΣ) ομοίως καταστρέφουσι τα πολ/λεία μέχρι της αποστάσεως των 250 και εν ανάγκη των 300 υαρδών.

ΘΕΜ. ΚΕΤΣΕΑΣ
ΤΑΞΙΑΡΧΟΣ ΜΕΡΑΡΧΟΣ

Δ. ΚΑΡΤΩΛΑΣ
Αντ/ρχης Πεζικού
Δ/ντής Α1
Τ.Σ.Υ.

ΑΠΟΔΕΚΤΑΙ
-ΣΗΔΜ (Εις διπλούν) -51-52-53 Ταξ/χίας
-Α΄ΣΣ/Α1 (Εις διπλούν) -Διοικητής Ι. Μερ/χίας
-Β΄ΣΣ/Α1 -Α1, Α2, Α8, Α9, Α10,
-ΙΙΙ, ΙΧ, ΧV, VΙΙΙ Μερ/χίας Β/Γ Κλάδ. Μερ/χίας

Ημερησία διαταγή 31 Αυγούστου 1949, ΣΗΔΜ

Στρατηγείον Ηπείρου Δυτικής Μακεδονίας
αρ. εμπ. 365

Ημερησία διαταγή
31 Αυγούστου 1949

-ΑΕΡΟΠΟΡΙΑ-
Εντατική πολυμερής δράσις από Μαίου – Αυγούστου 1949 εις Αναγνωρίσεις, κατοπτεύσεις, σύνδεσμος μετά πυροβολικού, φωτογραφήσεις, επικουρίαι πολύτιμοι εις προσβαλλόμενα από τον εχθρόν σημεία, καταιγισμοί κατά Κέντρων αντιστάσεις και εφεδρειών που έφεραν μεταβολήν ουσιώδη υπέρ του ηθικού των στρατευμάτων μας και το τσάκισμα του αναιδούς ρυπαρού εχθρού.
Εις τας 2 μεγάλας μάχας Βίτσι – Γράμμου οι Αεροπόροι με την ιεράν και σεμνήν προσήλωσιν εις το έργον του Στρατού επετέλεσαν εξαισίως όπου ετάχθησαν. Εκινδύνευσαν βυθιζόμενοι εν μέσω (διά πρώτην φοράν εφέτος) πυκνού πυρός αντιαεροπορικών πυροβόλων, με απόδοσιν πάντοτε εις το άρτιον.
Πού ευρέθη τόση ανδρεία ! Τόση πνευματική έντασις ώστε εις 4 ημέρας να λειτουργούν τα Χελντάϊβερς! Τόση πρόθυμος διάθεσις άνευ του ελαχίστου ποτέ γογγυσμού εις ότι εζητείτο από τον στρατόν!!
Κυριολεκτικώς ερήμαξαν τα νεύρα των συμμοριτών εθρυμμάτισαν τα κάστρα των και ο στρατός έτσι ανερριχήθη γοργά και κατ’ αντίθεσιν με τα πέρυσιν με μικροτέρας απωλείας.
Εύγε !
Ιδιαιτέραν μνείαν των εξαιρετικών Κελαϊδή, Παρίση, Καρταλαμάκη, Μπούσιου.

Αντιστράτηγος Βεντήρης