Ενέργειες κατά συμμοριτών, Α’ΣΣ/Α1/28 Οκτ 1949


ΘΕΜΑ: Ενέργειες κατά Κ.Σ                                                            Ε Π Ε Ι Γ Ο Ν
ΠΡΟΣ : VΙΙΙ – ΧΙ Μεραρχίας                                                           ΑΠΟΡΡΗΤΟΝ
ΚΟΙΝ : Α΄ΣΣ/Α1-Α2                                                                            Α΄ΣΣ/Α1
ΓΕΣ /Α1 Αριθ. Πρωτ. Φ.1/17
Σ.Τ.Γ.918/28-10-1949

  1. Κατωτέρω παρατίθεται σύντομον ιστορικόν επί των συνθηκών υπό τας οποίας πολλαί Κ.Σ. ομάδες διέφυγον διά μέσου της διατάξεως των Μεραρχιών, προς ΑΛΒΑΝΙΑΝ, κατά τους μήνας Σεπτέμβριον και Οκτώβριον.
    Παρατίθεται διά να δοθή αφορμή σοβαράς μελέτης των περιστατικών εκ μέρους των Διοικήσεων, προς αναζήτησιν των αιτίων άτινα συνετέλεσαν ώστε να μη καταστή δυνατή ουδεμία σοβαρά αντίδρασις προς παρεμπόδισιν της προσπαθείας ταύτης των Κ.Σ., και εξαγωγήν χρησίμων συμπερασμάτων επί του καταλληλοτέρου τρόπου ενεργείας προς παρεμπόδισιν εις το μέλλον παρομοίων προσπαθειών των Κ.Σ. Τοιαύται νέαι προσπάθειαι των Κ.Σ. ευρίσκονται εν τη εκτελέσει και νέαι διαβάσεις διά της ζώνης των Μεραρχιών δέον να θεωρώνται λίαν προσεχείς και επικείμεναι.
  2. Ιστορικόν
    (α) ΠΕΤΡΙΤΗΣ: Ευρίσκετο εις περιοχήν ΣΟΥΛΙΟΥ.
    ι) Δίωξίς του ανετέθη εις συγκρότημα εκ τεσσάρων Ταγμάτων.
    ιι) Την 3/9 διεφάνη πρόθεσίς του να κινηθή προς Β. Την 4/9 διεπιστώθη ότι διήλθε Β. ΓΡΑΝΙΤΣΟΠΟΥΛΑΣ. Πλήν των 4 Ταγμάτων διετέθησαν Τμήματα 15 και 24 Ε.Σ.Π. παρά την μεθόριον και Τάγμα της 33 Ταξιαρχίας δι’ απόφραξιν δρομολογίων.
    ιιι) Ο ΠΕΤΡΙΤΗΣ ακολουθών τελικώς το δρομολόγιον ΓΡΑΝΙΤΣΟΠΟΥΛΑ (Ρ.7559) – ΑΓ. ΠΑΝΤΕΣ (Ρ.6060) – ΓΚΕΛΙΑ (Ρ.5761) εισήλθεν ΑΛΒΑΝΙΑΝ.
    (β) ΠΑΛΑΙΟΛΟΓΟΣ: Ευρίσκετο εις περιοχήν ΑΝΑΤ. ΖΑΓΟΡΙΩΝ.
    ι) Τμήματα ΧΙ ενεργούντα εν συνδυασμώ μετά τοιούτων VΙΙΙ Μεραρχίας και Β΄ΣΣ (77 Ταξ.) επί ΖΑΓΟΡΙΩΝ έσχον 5/9 επαφήν με ΠΑΛΑΙΟΛΟΓΟΝ, εις ΚΟΥΚΟΥΡΟΥΝΤΖΟΝ – ΛΑΪΣΤΑΝ.
    ιι) Διετάχθη η VΙΙΙ να αποφράξη τας διαβάσεις ΠΑΔΕΣ ΕΛΕΥΘΕΡΟΝ – ΑΡΜΑΤΑ. Εν τούτοις ο ΠΑΛΑΙΟΛΟΓΟΣ ακολουθών το δρομολόγιον ΚΡΟΥΝΑ (Σ.0280) – ΚΡΟΥΝΑ (Ρ.9885) – ΜΕΓΑΣ ΛΑΚΚΟΣ (Ρ.9096) εισήλθεν ΑΛΒΑΝΙΑΝ.
    (γ) ΓΙΩΤΗΣ: Eυρίσκετο εις ΡΟΥΜΕΛΗΝ.
    ι) Το Σ.Στρατού είχεν εγκαίρως σαφείς πληροφορίας περί ΓΙΩΤΗ και αξιόλογον επιτυχίαν εις βάρος του, ότε διήρχετο διά της περιοχής Α΄ Ζώνης ευθύνης 40 Ε.Σ.Π. (ΤΖΟΥΜΕΡΚΑ).
    ιι) Εξέδωσε διαταγάς εγκαίρως ίνα μη ο ΓΙΩΤΗΣ κατορθώση να διέλθη εκ ΠΕΡΙΣΤΕΡΙΟΥ εις ΖΑΓΟΡΙΑ. Εν τούτοις ούτος την νύκτα 14-15/9 διήλθεν εις ΖΑΓΟΡΙΑ μεταξύ ΒΟΤΟΝΟΣΙ – ΜΕΤΣΟΒΟΥ.
    ιιι) Ενηργήθησαν εξερευνήσεις περιοχής ΖΑΓΟΡΙΩΝ κατόπιν Δ/γής Σ.Σ. όπερ επεσήμανεν και την διάβασιν ΝΕΓΡΑΔΩΝ. Εν τούτοις ο ΓΙΩΤΗΣ διήλθε διά ΝΕΓΡΑΔΩΝ προς Δ. την νύκτα 19-20/9 και διημερεύσας εις ΛΑΒΔΑΝΗΝ (Ρ.7569) ηκολούθησε την επομένην νύκτα το δρομολόγιον ΓΥΦΤΟΠΟΤΑΜΟΣ (Ρ.7172) – ΒΛΑΤΙΣΤΑ (Ρ.6578) και εισήλθεν ΑΛΒΑΝΙΑΝ.
    ιν) Το δρομολόγιον τούτο εχαρακτηρίσθη υπό του ιδίου δύσκολον και επικίνδυνον και εγκατελήφθη έκτοτε.
    (δ) ΜΕΤΑΞΑΣ: Ευρίσκετο εις περιοχήν ΑΓΡΑΦΩΝ.
    ι) Από 21/9 εδόθη υπό του Σ.Στρατού ότι ο ΜΕΤΑΞΑΣ ανεμένετο να διέλθη προς ΖΑΓΟΡΙΑ. Εν τούτοις ούτος νύκτα 23/24 διήλθεν εις ΖΑΓΟΡΙΑ διά ΒΟΤΟΝΟΣΙ.
    ιι) Εξεδόθη διαταγή σοβαράς ενεργείας εις ΒΩΒΟΥΣΑΝ όπου κατέφυγεν ούτος. Αύτη ενεργήθη υπό Ταξιαρχίας της ΧΙ Μεραρχίας εν συνδυασμώ μετά Τμημάτων VΙΙΙ Μεραρχίας και Β΄ΣΣ Η VΙΙΙ Μεραρχία εις ην επεσημάνθη δρομολόγιον διαφυγής ΜΕΤΑΞΑ διά ΔΙΣΤΡΑΤΟΥ προς Β. παρέλειψε την απόφραξιν τούτου και ούτω διέφυγε προς ΣΜΟΛΙΚΑ την 6/10.
    ιιι) Την 7/10 ο ΜΕΤΑΞΑΣ διημέρευσεν εις ΠΟΥΡΝΙΑΝ (Ν. 0700), εγγύς έδρας Τάγματος VΙΙΙ Μεραρχίας και την νύκτα 7-8/10 ακολουθών δρομολόγιον ΜΟΛΙΣΤΑ (Ν.0301) – ΣΑΡΑΝΤΑΠΟΡΟΣ – ΠΑΝΑΓΙΑ (Μ.9501) εισήλθεν ΑΛΒΑΝΙΑΝ.
    (ε) ΗΡΑΚΛΗΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ: Ευρίσκετο περιοχήν ΡΟΥΜΕ-ΛΗΣ.
    ι) Εκ περιοχής Σ.Κ.Σ.Κ.Σ. διήλθον δημοσίαν ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ – ΜΕΤΣΟΒΟΥ εγγύτατα του τελευταίου χωρίς να γίνουν αντιληπτοί, την νύκτα 15-16/10.
    ιι) Την 17/10 εσημειώθησαν εις περιοχήν ΠΑΠΙΓΚΟΥ, ενέπεσαν επανειλημμένως εις ενέδρας και την 18/10 ανεστράφησαν προς ΦΑΡΑΓΓΑ ΒΙΚΟΥ.
    ιιι) Την νύκτα 20-21/10 διασπασθέντες εις ομάδας και ακολουθούντες διαφορετικά δρομολόγια επεχείρησαν να ακολουθήσουν την κοιλάδα ΑΩΟΥ – ΒΟΪΔΟΜΑΤΙ. Πρωϊνάς ώρας εσημειώθησαν εις περιοχήν ΜΟΛΥΒΔΟΣΚΕΠΑΣΤΟΥ, κατεδιώχθησαν, υπέστησαν σοβαράς φθοράς εκ μέρους Τμημάτων αμφοτέρων των Μεραρχιών και διεσπάρησαν, τελικώς όμως την 23/10 εισήλθον ΑΛΒΑΝΙΑΝ διά στενωπού ΓΚΡΙΜΠΑΣ (Ρ.8294)
    στ. ΜΑΝΔΑΛΟΣ – ΠΛΑΤΑΝΟΣ κ.λ.π.: Ευρίσκετο εις περιοχήν ΧΑΣΙΩΝ.
    ι) Την 21/10 υπήρχε πληροφορία ότι δύναμις 350 Κ. ευρίσκετο εις περιοχήν ΣΜΙΞΗ (Σ.2991) – ΠΕΡΙΒΟΛΙ (Σ.2882). Η ΧΙ Μεραρχία διετάχθη και ενήργησε διά Ταξιαρχίας. Η VΙΙΙ Μεραρχία διετάχθη αποφράξη καθ’ όλην την διάρκειαν της επιχειρήσεως τας διαβάσεις ΣΜΟΛΙΚΑ από ΚΕΡΑΣΟΒΟΥ μέχρι ΚΛΕΦΤΗ και ΠΑΠΙΓΚΟΥ. Εν τούτοις 1.500μ. Ν.ΚΕΡΑΣΟΒΟΥ, διήλθον οι ΜΑΝΔΑΛΟΣ – ΠΛΑΤΑΝΟΣ κ.λ.π. και ακολουθούντες το δρομολόγιον ΠΟΥΡΝΙΑ (Ν.0600) – ΓΑΝΑΔΙΟ (Ν.0401) – ΑΓ. ΝΙΚΟΛΑΟΣ (Ν.0403) ΣΑΡΑΝΤΑΠΟΡΟΣ, εισήλθον την νύκτα 24-25/10 ΑΛΒΑΝΙΑΝ διά σημείου (Μ.9209).
    Εκ της μελέτης του ιστορικού τούτου προκύπτουν τα κάτωθι:
    α) Υπήρχον επαρκείς εκμεταλλεύσιμοι πληροφορίαι.
    β) Υπήρχον λίαν επαρκείς δυνάμεις.
    γ) Εξεδόθησαν διαταγαί εγκαίρως υπό του Σ.Σ. διά συντονισμόν ενεργειών ή διάθεσιν συμπληρωματικών δυνάμεων, επεσημάνθησαν τα πιθανά δρομολόγια των Κ.Σ. υπεδείχθησαν διαβάσεις προς απόφραξιν, καθωρίσθησαν οι καταλληλώτεροι τρόποι ενεργείας και ιδίως η νυκτερινή δραστηριότης.
    δ) Εκτελεσθείσαι ενέργειαι ουδέν απέδοσαν και οσάκις κατέστη δυνατή η λήψις επαφής, αύτη απωλέσθη ταχέως.
    ε) Οι Κ.Σ. ηκολούθησαν δρομολόγια υποδειχθέντα ως πιθανά υπό του Σ.Σ. και μάλιστα κατ’ επανάληψιν τα ίδια. Επί των δρομολογίων τούτων ουδέν μέτρον νυκτερινής ενεργείας είχε ληφθή παρά τας επιμόνους επί του αντικειμένου τούτου διαταγάς και οδηγίας.
    στ) Οι Κ.Σ. προσέκρουσαν ενίοτε εις ασθενείς τινάς ενέδρας, ας παρέκαμψαν.
    ζ) Τμήματα κινηθέντα κατά την νύκτα ή κατά την πρωϊαν της επομένης ουδέν απέδοσαν.
    Ως πρώτα συμπεράσματα δύνανται να εξαχθώσιν τα κάτωθι:
    α) Αι περιοχαί κινήσεως και συγκεντρώσεως των συμμοριτών ως είναι η περιοχή ΖΑΓΟΡΙΩΝ πρέπει να ελέγχωνται επαρκώς υπό ομάδων πληροφοριών εφοδιασμένων δι’ ασυρμάτου, ώστε να υπάρχη έγκαιρος και συνεχής πληροφορία.
    β) Εις την ζώνην των ομάδων πληροφοριών να υπάρχωσιν αποσπάσματα διώξεως καταλλήλως διατεταγμένα δυνάμενα να συρρεύσωσι προς τον χώρον ένθα σημειούνται οι Κ.Σ. Η νυκτερινή κίνησις να δόση τα καλλίτερα αποτελέσματα. Διά των μέσων τούτων (α, β) θα επιζητήται η λήψις της επαφής και η διατήρησις ταύτης ή τουλάχιστον η πληροφορία περί της κατευθύνσεως μετατοπίσεώς των.
    γ) Αι συνήθεις ακολουθούμεναι υπό των Κ.Σ. όπισθεν διαβάσεις ως αι επί ΣΜΟΛΙΚΑ και Β.Δ. ΖΑΓΟΡΙΟΥ τοιαύται πρέπει να επιτηρώνται την ημέραν διά παρατηρητών και να ελέγχωνται την νύκτα διά ισχυρών ενεδρών, σχηματίζουσαι ένα πρώτον φράγμα.
    δ) Όπισθεν τούτων εις βάθος μέχρι των συνόρων και επί των συνήθων δρομολογίων διά τους Κ.Σ. πρέπει να σχηματίζωνται περισσότερα φράγματα διά καταλλήλου κλιμακώσεως δυνάμεων. Την ημέρα πρέπει να ερευνάται το έδαφος διά περιπόλων (εφοδιασμένων διά κυνών κατά το δυνατόν) την δε νύκτα να τοποθετώνται διαδοχικαί κατά βάθος ενέδραι επί υποχρεωτικών διαβάσεων.
    ε) Όπισθεν εις βάθος και επί κόμβων δρομολογίων πρέπει να υπάρχωσιν εφεδρικά τμήματα ετοιμοκίνητα δυνάμενα να κινηθώσιν την νύκτα και προς τούτο πρέπει να γνωρίζωσι τα διάφορα δρομολόγια, διά να πυκνώσωσι κατά βάθος και πλάτος ενέδρας επί των κατευθύνσεων ας σημειούσιν αι εγκατεστημέναι ενέδραι εκ του θορύβου της μάχης. Περίπολοι ή ακουστικά φυλάκια περιβάλλοντα τους καταυλισμούς ή επισταθμίας των εφεδρικών τούτων θα συναγείρωσι ταύτας ταχέως.
    στ) Εις περίπτωσιν εντοπισμού των συμμοριτών κατά την νύκτα εις οιονδήποτε σημείον πρέπει να καταβάλληται προσπάθεια κυκλώσεως και παρεμποδίσεως αναστροφής, διά συρροής των γειτονικών τμημάτων και αποφράξεως των δρομολογίων διαφυγής, ώστε την πρωϊαν να αναλαμβάνηται αμέσως η εξερεύνησις και εκκαθάρισις.
    Διά των άνω παρέχωνται ενδείξεις διά να αποτελέσωσι θέμα εξετάσεως και σκέψεως. Έκαστος Διοικητής έχει αρκούσαν πείραν ώστε να ευρίσκη καταλλήλους τρόπους ενεργείας. Απαιτείται όμως νυκτερινή ενέργεια, επαγρύπνησις και ενεργητικότης, άνευ των οποίων τα αποτελέσματα θα είναι πάντοτε τα αυτά: «διαφυγή μπροστά στα μάτια μας». Παράδειγμα αποτελεί η επιτυχία του Λόχου ειδικών αποστολών όστις εισδύσας εις ικανόν βάθος και εκτός περιοχής του Σώματος είχε τα πρώτα αποτελέσματα εναντίον του ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ και εσημείωσε διά πρώτην φοράν την θέσιν τούτου ήτις ηγνοείτο, ήτοι έδωσε την τόσο επιδιωκομένην πολύτιμον πληροφορίαν.
    Η Μεραρχία ενήργησε κάλλιστα αλλά το Σώμα Στρατού απαιτεί τούτο ως γενικότητα.
    Θ. ΤΣΑΚΑΛΩΤΟΣ
    Αντιστράτηγος – Διοικητής
    Το Γραφείον Α1
    Τ.Σ.Υ.