Εκθεση Επιχειρήσεως ΝΕΥΡΟΠΟΛΕΩΣ(5-10/5/1948), Β’ΣΣ/Α1/5 ιαν 1950


Β΄ Σ.ΣΤΡΑΤΟΥ                                                                                      ΑΠΟΡΡΗΤΟΣ
ΓΡΑΦΕΙΟΝ Α1

ΕΚΘΕΣΙΣ
Επιχειρήσεως κατά Κ.Σ. περιοχήν ΝΕΥΡΟΠΟΛΕΩΣ
από 5.5.48-10.5.48

ΕΙΣΑΓΩΓΗ
Τον Μάιον του 1948 καθ’ ην εποχήν εγένετο υπό του Α΄ΣΣ η Εκκαθαριστική επιχείρησις «ΧΑΡΑΥΓΗ» κατά Κ.Σ. ΡΟΥΜΕΛΗΣ ευρίσκοντο εις την περιοχήν ΑΓΡΑΦΩΝ ΝΕΥΡΟΠΟΛΕΩΣ τρεις Κ.Σ. Ταξιαρχίαι: υπό συγκρότησιν της Ι Κ.Σ. Μεραρχίας.
Υπό του Β΄ΣΣ ανελήφθη επιχείρησις με όσον το δυνατόν περισσοτέρων διατεθιμένων δυνάμεων προς εξόντωσιν των ανωτέρω Κ.Σ. ή εφ’ όσον τούτο δεν θα καθίστατο δυνατόν λόγω μη διατιθέμενων επαρκών προς τούτο δυνάμεων να τους αποθήση προς Βορράν και να απαγορεύση πάσαν προς Νότον κίνησίν των ώστε να αποφευχθή ο κίνδυνος της αναμολύνσεως εκκαθαριζομένης περιοχής.
Την περίοδον ταύτην εις τον ΓΡΑΜΜΟΝ υφίστατο ο όγκος των Κ.Σ. εις δε την λοιπήν ΘΕΣΣΑΛΙΑΝ ευρίσκοντο συγκροτήματα ενεργούντα επιδρομάς διά Στρατολογίαν και Σαμποτάζ.
ΓΕΝΙΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΙ
Την 4ην Μαίου υπήρχον αι κάτωθι πληροφορίαι περί εχθρού. Ταξιαρχία ΠΥΘΑΓΟΡΑ κατέχει με Τάγμα ΠΡΙΚΟΥ περιοχήν ΚΑΡΟΠΛΕΣΙ (Χ. 7689) και Τάγμα ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ περιοχήν ΣΑΡΑΝΤΑΠΟΡΑ. Ταξιαρχία ΟΛΥΜΠΙΣΙΟΥ κατέχει περιοχήν ΒΟΥΤΣΙΚΑΚΗ (Σ. 6602) ΦΥΛΑΚΤΗ (Σ.7004)-ΝΕΟΧΩΡΙΟΝ (Σ.7400)-ΜΠΙΛΟΚΟΜΗΤΗ (Χ.7499) με ελαφρά τμήματα ανατολικώς ΜΕΙΔΟΒΑ ΠΟΤ.
Ταξιαρχία ΜΠΑΝΤΕΚΟΥ κατέχει περιοχήν ΚΕΡΑΣΙΑ (Σ.7008) ΝΕΒΡΟΒΟΥΝΙΤΣΑ (Σ.6712) ΚΑΨΟΥΝΑ (Σ.7513).
ΠΡΟΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΣ
Το Σ.Σ. διά της Α.Α.Π. 324/ Δ/γής του ανέθεσε την διεύθυνσιν εις Σ.Δ. ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ υπό την ευθύνην της οποίας ετέλει η περιοχή και καθώρισε το γενικόν σχέδιον της επιχειρήσεως ως και τας διατεθησομένας προς τούτο δυνάμεις επί πλέον των υπό της Σ.Δ.Θ. διατιθεμένων τοιούτων.
Το Γενικόν σχέδιον ήτο.
Ισχυραί κρούσεις επί των γενικών κατευθύνσεων ΤΑΜΠΟΥΡΙΑ (Σ.8001) ΣΓΟΥΡΟΛΕΙΒΑΔΟ και ΜΟΥΖΑΚΙ ΣΓΟΥΡΟΛΕΙΒΑΔΟ.
Επί πλέον έδει να ενεργηθή ευρύς ελιγμός διά μοίρας ΚΑΤΑΔΡΟΜΩΝ προς ΠΥΛΗΝ-ΑΝΩ ΠΑΛΗΟΚΑΡΙΑ (Σ.5318)-ΤΣΟΥΜΑ (Σ.5416) προς αποκοπήν της συμπτύξεως των Κ.Σ.
Τα συγκροτήματα ΠΥΘΑΓΟΡΑ θα συνεκρατούντο υπό της ετέρας μοίρας ΛΟΚ.
ΔΙΑΤΕΘΕΙΣΑΣ ΔΥΝΑΜΕΙΣ
43 Ταξιαρχία μετά 527,529 Τ.Π. μείον Διλοχία.
593 Τάγμα Πεζικού μείον Λόχος.
Δύο Μοίραι Καταδρομών.
9η Έφιππος Ίλη.
Πυρ/χία 25 λιβρών.
Τέσσαρας λόχους περίπου Εθνοφρουράς του 51 και 15 Τ.Ε ευρισκομένου εις την περιοχήν Ν.Δ. ΚΑΡΔΙΤΣΗΣ.
Ιλη Τεθωρακισμένων μείον 2 Ουλαμοί.
Μεταφορά των ανωτέρω δυνάμεων εις Υψίπεδον- βάσεις εξορμήσεως-μερίμνη του Σ.Σ. προ της 4ης ΜΑΙΟΥ.
(α) Εις το αριστερόν της ανωτέρω κατευθύνσεως δύο Μοίραι Καταδρομών.
(β) Εις ΜΟΥΖΑΚΙ-ΣΓΟΥΡΟΛΕΙΒΑΔΟ.
529 Τ.Π και Λόχος 51 Τ.Ε ευρισκόμενον επί τόπου.
Η επιχείρησις καθωρίσθη διά την έω της 5 Μαίου 1948.
ΕΚΤΕΛΕΣΙΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΣ
Την έω της 5 Μαίου εγένετο η εξόρμησις των τμημάτων εκ της ΓΡΑΜΜΗΣ εξορμήσεως ΡΑΧΗ ΠΑΠΑΔΙΑΣ (Χ.7798) ΝΕΟΧΩΡΙΟΝ (Σ.7401) ΜΟΝΗΣ ΚΟΡΩΝΗΣ (Σ.75504 ) και εκ ΜΟΥΖΑΚΙΟΥ.
(α) Αι Μοίραι Καταδρομών κινηθείσαι εκ ΡΑΧΗΣ ΠΑΠΑΔΙΑΣ κατέλαβον κατόπιν αγώνος ΟΜΒΡΟΝ (Χ.7496) και συνεχίσαν την προσπάθειαν προς (Σ.7095).
(β) Το 527 Τ.Π εισήλθε άνευ αντιστάσεως εις ΝΕΟΧΩΡΙΟΝ (Σ.7401) και εν συνεχεία κατέλαβεν την ΡΑΧΗΝ ΣΙΜΟΥ (Σ. 7101). Ο εχθρός εξαπέλυσε αντεπιθέσεις αίτινες απεκρούσθησαν. Τελικώς εγένετο καταδίωξις των υποχωρούντων Κ.Σ. προς ΠΕΤΣΑΛΟΥΔΑ (Σ.6802).
(γ) Το 15 Τ.Ε και 533 εξορμήσαντα εκ ΜΟΝΗΣ ΚΟΡΩΝΗΣ (Σ. 7504) προσέκρουσεν επί ισχυρών αντιστάσεων επί υψωμάτων προ ΚΕΡΑΣΙΑΣ (Σ.7007).
Το αρχικόν τούτο σχέδιον του Σ.Σ μετεβλήθη βραδύτερον ως προς την συμβολήν των Μοιρών Καταδρομών και καθωρίσθη όπως αμφότεραι αι Μοίραι ενεργήσουν κατά Ταξιαρχίας ΠΥΘΑΓΟΡΑ προς ΚΑΡΟΠΛΕΣΙ και προς το Αριστερόν της κατευθύνσεως ΤΑΜΠΟΥΡΙΑ-ΣΓΟΥΡΟΛΕΙΒΑΔΟΝ τούτο εγένετο διά δύο λόγους.
(α) Διότι έδει να αποτραπή οπωσδήποτε η προς νότον διαφυγή των Κ.Σ. (σχετικαί 330/3.5.48 και Α.Α.Π. 335 Δ/γαί Σ.Σ.
(β) Διότι η μαχητική ικανότης των Μοιρών λόγω της συνεχούς πλέον των 14 μηνών διαθέσεώς των εις επιχειρήσεις. Είχε μειωθεί αρκετά ώστε το αρχικόν σχέδιον να μη έχει σοβαράς ελπίδας επιτυχίας.
ΑΡΧΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΔΥΝΑΜΕΩΝ
Αι δυνάμεις κατενεμήθησαν.
(α) Εν τη κατευθύνσει ΤΑΜΠΟΥΡΙΑ-ΣΓΟΥΡΟΛΕΙΒΑΔΟ.
43 Ταξιαρχία έχουσα υπό Δ/γάς της
593 Τ.Π μείον Λόχος
527 Τ.Π μείον Διλοχία
Λόχος 15 Τ.Ε ευρισκόμενος εις ΜΟΝΗΝ ΚΟΡΩΝΗΣ Πυρ/χία 25 λιβρών και
Ίλη μείον δύο Ουλαμών.
(δ) Τέλος το 529 Τ.Π κινηθέν εκ ΜΟΥΖΑΚΙΟΥ ήχθη άνευ αντιστάσεων ΜΑΚΡΥ-ΡΑΧΗ (Σ.7111).
Το εσπέρας τα τμήματα είχον την κάτωθι διάταξιν
527 Τ.Π ΡΑΧΗ ΣΙΜΟΥ (Σ.7001)
593 Τ.Π Ν. ΠΕΖΟΥΛΑ (Σ.7103)
15 Τ.Ε ΤΕΤΑΗ (Χ.7899)
9 Ε. ίλη -Πυρ/χία-Ουλαμός Τεθωρακισμένων ΜΟΝΗ ΚΩΡΟΝΗΣ
Διλοχία 51 Τ.Ε και 529 ΜΟΥΖΑΚΙ-ΜΑΚΡΥΑ ΡΑΧΗ (Σ.7112)
Δυνάμεις Καταδρομών περιοχή ΟΜΒΡΟΣ-ΜΟΥΧΑ.
Κατόπιν των ανωτέρω τα τμήματα Ταξιαρχίας ΟΛΥΜΠΙΣΙΟΥ εκτοπισθέντα εκ περιοχής ΟΜΒΡΟΣ (Χ.7490)-ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ (Σ.7100) ΡΑΧΗ ΣΙΜΟΥ (Σ.7101) συνεπτύχθησαν προς Γενικήν κατεύθυνσιν ΒΟΥΤΣΙΚΑΚΙΟΥ καλυπτόμενα δι’ ισχυρών αντιστάσεων επί υψωμάτων ΚΑΡΥΤΣΗΣ (Χ.7199)-ΠΕΤΣΑΛΟΥΔΑΣ (Σ.6802) Τμήματα της Ταξιαρχίας ΜΠΑΝΤΕΚΟΥ προσβάλουν αντίστασιν εις υψ. Δυτικώς ΚΕΡΑΣΙΑΣ (Σ.7008).
Την 6 Μαίου τα τμήματα εσυνέχισαν την προσπάθειάν των και έτυχον κατόπιν αγώνος την κατάληψιν της Γραμμής ΚΑΡΥΤΣΑ (Χ.7099) ΠΕΤΣΑΛΟΥΔΑ (Σ.6702)υψ. (Σ.6705).
Εις (Σ.665053) ο αγών εσυνεχίζετο μέχρις αργά την νύκτα.
Το εσπέρας η διάταξις είχεν ως ακόλουθως.
527 Τ.Π ΠΕΤΣΑΛΟΥΔΑ (Σ.6802)
593 Τ.Π (Σ.6705)
15 Τ.Ε ΜΕΣΑΤΗ (Σ.775000)
9 Ε.Ιλη – Πυρ/χία-Ουλαμός Τεθωρακισμένων
ΚΑΠ. ΠΕΤΟΥΛΙΩΤΙΚΑ (Σ.7304)
Διλοχία 51 Τ.Ε ΜΟΥΖΑΚΙ-ΜΑΚΡΥΑ ΡΑΧΗ (Σ.7112).
ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΚΑΤΑΔΡΟΜΩΝ Περιοχή ΚΑΡΥΤΣΗΣ- ΜΠΙΛΟΚΟΜΗΤΗ (Χ.74-99) ΠΕΤΣΑ ΛΟΥΔΑ (Χ.7296).
Τα αποτελέσματα μάχης τότε ήσαν:
Απώλειαι Κ.Σ. συλληφθέντες 22 Νεκροί 40, συνελέγη άφθονος οπλισμός.
Την πρωίαν της 7 Μαίου εσυνεχίσθη η επιχείρησις.
Τη υποστηρίξει Πυρ/κού και Αεροπορίας κατόπιν σκληρού αγώνος επετεύχθη η κατάληψις ΣΓΟΥΡΟΛΕΙΒΑΔΟ (Σ.6646) και εν συνεχεία Βορείως ύψωμα ΒΟΥΤΣΙΚΑΚΙ (Σ.6602).
Ομοίως τα εκ ΜΟΥΖΑΚΙ τμήματα ήχθησαν μέχρις ΒΡΥΣΗ ΑΓΑ άνευ συμβάντος.
Την εσπέραν η διάταξις είχεν ως ακολούθως.
Διλοχία 593 και 4 ΛΟΚ Β. ΒΟΥΤΣΙΚΑΚΙ (Σ.6505)
527 ΠΕΤΣΑΛΟΥΔΑ (Σ.6802)
Διλοχία 529 ΣΓΟΥΡΟΛΕΙΒΑΔΟ (Σ.6606)
Υπόλοιπος δύναμις Καταδρομών υψ. 2020-ΟΒΡΟΣ.
9 Ε. Ιλη ΚΕΡΑΣΙΑ (Σ.7109)
Απώλειαι Κ.Σ. Ν.10-Συλληφθέντες 12.
Κατόπιν των ανωτέρω ενεργειών αι Ταξιαρχίαι ΜΠΑΝΤΕΚΟΥ-ΟΛΥΜΠΙΣΙΟΥ και Τάγμα ΝΙΚΗΦΟΡΟΥ συνεπτύχθησαν προς περιοχήν ΠΕΤΡΙΛΙΑ (Σ.6301)-ΑΓΡΙΘΕΑ (Σ.5810) καλυπτόμενα δι’ ελαφρών αντιστάσεων επί κυρίας κορυφής ΒΟΥΤΣΙΚΑΚΙ (Σ.6702).
Το Σ.Σ εξέδωκε την Α.Π 3368/7.5.48 Δ/γήν προς Δ.Ε.Θ. δι’ ης καθορίζεται ότι την 8ην τρεχ. τα τμήματα θα παραμείνωσιν εις τας θέσεις των και θα εκπέμψουν ισχυράς αναγνωρίσεις προς ενδεδειγμένας κατευθύνσεις προς συλλογήν πληροφοριών.
Τούτο εγένετο διότι ευρισκόμενα τα τμήματα από τριημέρου συνεχώς εις αγώνας δεν ήσαν εις θέσιν να συνεχίσουν την εις βάθος καταδίωξιν. Επί πλέον αι αντίξοοι Καιρικαί συνθήκαι δεν επέτρεψαν την συνέχισιν απεινούς διώξεως πέραν της καταληφθείσης γραμμής.
Την 8ην Μαίου αι Ταξιαρχίαι Ολυμπίσιου και Μπαντέκου ευρισκόμεναι ήρξαντο κινούμεναι προς Τύρνα (Σ.5927) ενώ δύναμις Τάγματος περίπου παρέμεινεν εις Γεφ. ΚΟΡΑΚΑ (Σ.4806) Ομοίως ετέρα μεγάλη φάλαγξ συνοδεύουσα και 200 αόπλους εκινείτο εκατέρωθεν Πετριλιώτικον από (Σ.6201) προς Δυσμάς.
Το Σ.Στρατού κατόπιν των ανωτέρω πληροφοριών και δι’ αποκοπήν συμπτύξεως τούτων.
Εξέδωκε την Α.Α.Π. 339/8.5.48 Δ/γήν του προς Δ.Ε.Θ. με κοινοποίησιν εις την Δ.Δ.Κ. δι’ ης καθώριζε ότι η Δ.Ε.Θ ηδύνατο κατά την κρίσιν της να αποσύρη εκ της επιχειρήσεως του υψοπέδου Νευροπόλεως δυνάμεις αρκεί να εσυνεχίζοντο αι αναγνωρίσεις διά την επιβεβαίωσιν της κατευθύνσεω συμπτύξεως των Κ.Σ. και η συνέχισις εξερευνήσεως καταληφθείσης περιοχής.
Πράγματι η Δ.Ε.Θ. κατά την ημέραν ταύτην εκίνησεν τμήματα από ΚΕΡΑΣΙΑ προς ΚΟΤΡΩΝΙ (Σ. 6122) προς συνέχισιν της καταδιώξεως και έτερα προς ΝΕΥΡΟΒΟΥΝΙΤΣΑ-ΚΑΖΑΡΜΑ.
Τα τμήματα τα κινηθέντα προς ΚΟΤΡΩΝΙ κατεδιώκοντα Συμμορίτας από 16ης ώρας ήρξαντο κινούμενα από ΚΟΤΡΩΝΙ-ΤΙΡΝΑ.
Λόγω ναρκοθετήσεώς της όμως δεν κατέστη δυνατή η περαιτέρω καταδίωξις. Εντός ΤΙΡΝΑΣ αντέστησαν σθεναρώς ΜΑΔ και Σταθμός Χωρ/κής κατά εξαπολυθείσης υπό Κ.Σ επιθέσεως. Την ημέραν αυτήν είχομεν 2 Χωρ/κες τραυματίας Κ.Σ 5 παρουσιασθέντας.
Υπό του Β΄ΣΣ ελήφθη η Α.Π. 8305/Φ/4009/08930 Δ/γή ΓΕΣ δι’ ης διατάσσεται η απεινής καταδίωξις διαφευγόντων Κ.Σ. προς ΑΡΓΙΘΕΑΝ και Πετρουλιώτικο.
Το Σ.Σ. ανέφερεν επ’ αυτής διά της Α.Π.3379/8.5.48 Σήματος ότι παρά την υφισταμένην θέλησίν του προς καταδίωξιν εις βάθος των Κ.Σ. δεν υφίσταντο δυνατότητες προς τούτο και ότι διέθεσεν διλοχία του 529 δι’ απόφραξιν διαβάσεων βορείως ΤΙΡΝΑΣ προς απαγόρευσιν διεισδύσεων Κ.Σ. ΚΟΖΑΚΑ και εξαναγκασμού τούτων τραπώσι προς Β.Δ/σμάς.
Επί πλέον η Α.Α.Π 342/8.5.48 προς Δ.Ε.Θ δι’ ης καθορίζει η αποστολή της διά την 9ην Μαίου απαγόρευσις οπωσδήποτε διαφυγής Κ.Σ. προς Ν. και δευτερευούσης διαφυγής των προς ΚΟΖΑΚΑ. Επίσης ότι η διαφυγή τούτων προς Β.Δ. δεν ενδιέφερε:
Η Δ.Ε.Θ πάγματι την 2ην Μαίου εξερεύνησεν την καταληφθείσαν περιοχήν χωρίς να σημειώνη εχθρόν και απέφραξε τας διαβάσεις βορείως ΤΙΡΝΑΣ.
Κατόπιν των ανωτέρω οι Κ.Σ. εξετράπησαν προς ΑΧΕΛΩΟΝ. Εις το Σημείον τούτο η επιχείρησις ΝΕΥΡΟΥΠΟΛΕΩΣ δέον να θεωρηθή λήξασα καθ’ όσον ήρξατο νέα περίοδος καταδιώξεως των διαφυγόντων Κ.Σ.
Η επιχείρησις αύτη δεν επέτυχεν βεβαίως την εξόντωσιν των Κ.Σ. πράγμα όπερ ήτο σχεδόν αδύνατο.
Διότι:
(α) Αι διατεθείσαι προς τούτο δυνάμεις ήσαν ανεπαρκείς.
(β) Η κατεύθυνσις προσβολής των Κ.Σ. μόνον εξ ανατολών.
(γ) Ουδέν τμήμα Δυτικώς της περιοχής εις ην ευρίσκοντο οι Συμμορίται υπήρξε διά να αποφράξη τας κατευθύνσεις συμπτύξεως των Κ.Σ.
Επέτυχεν όμως την απώθησιν τούτων προς την επιθυμητήν κατεύθυνσιν δι’ ημάς ΠΕΤΡΟΥΛΙΩΤΙΚΟΥ-ΑΧΕΛΩΟΥ και το βασικότερον την αποτροπήν αναμολύνσεως εκκαθαρισθείσης περιοχής Ρούμελης υπό του Α΄ΣΣ ως καθόριζε η δοθείσα εντολή.

Β.Σ.Τ. 901 ΤΗ 5Η ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 1950
ΤΟ
Α1 ΓΡΑΦΕΙΟΝ
Τ.Υ.
ΔΩΡΤΑΣ ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ
ΑΝΤ/ΧΗΣ ΠΕΖΙΚΟΥ ΕΘΕΩΡΗΘΗ
Ο
ΕΠΙΤΕΛΑΡΧΗΣ
Τ.Σ.Υ
ΣΕΙΡΑΔΚΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ
ΣΥΝ/ΧΗΣ ΠΕΖΙΚΟΥ