Έκθεσις επί Κ.Σ. Διαβιβάσεων, ΓΕΣ/Α2/28 Νοε 1949


ΘΕΜΑ: Έκθεσις επί Κ.Σ. Διαβιβάσεων        ΑΠΟΡΡΗΤΟΝ
Α΄Β΄Γ΄Σ.Σ., ΑΣΔΑΝ, ΣΚΕ/Α1-Α2-Α9 Αρ. Τηλ. 62656
Δ.Δ.Κ. Μεραρχίας/Α1-Α2, Ταξιαρχίας ΓΕΣ /Α2/VΙΙΙ
Στρ. Δ/σεις, Στρ. Περιοχάς Φ.10747/4
– – – – – – – – – – – – – – – – – – – Συν. τω εγγρ.:
Γραφείον κ. Αρχηγού ΓΕΣ Σχ. : 6 )
Γραφείον κ. Υπαρχηγού ΓΕΣ Φυλ.: 11 ) 17
Α. Κ. Ε. Ο. ΒΣΤ 901/28.11.49
Γεν. Επιθεώρησιν Στρατού/Α2
Δ.Υ. Πλ. – Δ/νσιν Τηλ/νιών Περιοχής
ΑΣΔΑΝ
Α1, Α2/ΙV, Α2/VΙ, Α5,Α6,Α7,Α8,Α9,Α10/ΓΕΣ
Κοινοποιείται συνημμένως έκθεσις επί της οργανώσεως και αναπτύξεως των Κ.Σ. Διαβιβάσεων ως και της Υπηρεσίας Υποκλοπών τούτων προς μελέτην, και λήψιν αναλόγων μέτρων διά την τήρησιν της ασφαλείας των δι’ ασυρμάτων και ενσυρμάτων μέσων μεταβιβαζομένων Δ/γών.

ΕΝΤΟΛΗ ΑΡΧΗΓΟΥ
Ο Διευθυντής Α2
Συν/ρχης ΖΑΧΑΡΑΚΙΣ Γ.
Διά την ακρίβειαν
Το Α2/VΙΙΙ/ΓΕΣ
Τ.Σ.Υ.

Αντ/ρχης ΔΟΥΚΑΣ Σ.

ΓΕΣ/Α2/VΙΙΙ ΑΠΟΡΡΗΤΟΝ

ΕΚΘΕΣΙΣ
επί της οργανώσεως και αναπτύξεως Κ.Σ. Διαβ/σεων (Συμπεράσματα)

Η παρούσα έκθεσις συνετάγη βάσει εγγράφων ανευρεθέντων εις χείρας συμμοριτών, αφορόντων την οργάνωσιν των συμμοριακών Διαβιβάσεων από απόψεως προσωπικού, υλικού και τρόπου εκμεταλλεύσεως, ως και επί τη βάσει πληροφοριών εξ αιχμαλώτων κ.λ.π. και παρατηρήσεων και συμπερασμάτων εις ά ήχθη το τμήμα Α2/VIII/ΓΕΣ, από του τέλους του έτους 1946 μέχρι σήμερον.
Α. ΕΤΟΣ 1946
Η πρώτη προσπάθεια προς συστηματικήν οργάνωσιν των συμμοριακών Διαβ/σεων εγένετο τον Ν/βριον 1946, οπότε το Γεν. Αρχηγείον διά διαταγών του προς τα Αρχηγεία Μακεδονίας, Θεσσαλίας, Ρούμελης και Ηπείρου διέταξε την αποστολήν αυτώ του πάσης φύσεως υλικού Διαβ/σεων, το οποίον είχον συγκεντρώσει αι διάφοροι μονάδες, ως επίσης και του ειδικευμένου εις τα διαβιβάσεις προσωπικού.
Η υπ’ αριθ. ΑΠ.4/26/11/46 Δ/γή του Γ.Α. έγραφε μεταξύ των άλλων και τα εξής : «αντιμετωπίζουμε άμεσα την ανάγκη σύνδεσης των ανταρτικών Σωμάτων. Γι’ αυτό παρακαλούμε όπως το ταχύτερο υποβάλετε κατάσταση που να δείχνη ότι υλικό συνδέσμου και Διαβ/σεων έχετε στην διάθεσή σας …»
Μεχρι του χρόνου αυτού η συνενόησις εγένετο δι’ αλληλογραφίας η οποία μετεφέρετο διά συνδέσμων από Αρχηγείου εις Αρχηγείον και τελικώς έπειτα από μεγάλας καθυστερήσεις έφθανε μέχρι του Γ.Α. Ελλείψει μέσων συνδέσμου και διαβ/σεων κατά την εποχήν αυτήν εχρησιμοποίουν κατά τας επιχειρήσεις και το πρωτόγονον μέσον συννενοήσεως διά πυρών, τας οποίας ήναπτον εις τας κορυφάς των ορέων, ο αριθμός δε και η διάταξις των πυρών εσήμαινε διαφόρους πληροφορίας ή διαταγάς ως π.χ. «αντικειμενικός σκοπός κατελήφθη = τρεις φωτιές σε απόσταση 20 μέτρων στο ύψωμα Μπεραμίτσα Αυγερινού. Απάντησι μια φωτιά στο ύψωμα Διλόφου» ή «Ο εχθρός κινείται από Δαμασκηνιά προς Αυγερινό = μια φωτιά στο ύψωμα Μπεραμίτσα. Απάντησι = Δυό φωτιές στον Αη – Ληά Διλόφου σε διάστημα 30 μέτρων.

Β. ΕΤΟΣ 1947
Τον Ιανουάριον 1947 οι Κ.Σ. ασχολούνται ακόμη με την συλλογήν υλικού Διαβ/σεων. Κατά τον χρόνον αυτόν λειτουργούν ελάχιστοι σταθμοί ασυρμάτου και περιωρισμέναι τηλεφωνικαί γραμμαί. Περί τα τέλη Ιανουαρίου 1947 το Γ.Α. διέταξε τα τοπικά Αρχηγεία να προμηθευθούν εκ του ελευθέρου εμπορίου πάσης φύσεως υλικά Διαβ/σεων, ως σταθμούς ασυρμάτου, μεταλλάκτας, γεννητρίας, βενζινομηχανάς φορτίσεως συσσωρευτών, καλώδια, λυχνίας ασυρμάτου, οξέα, ακουστικά, διάφορα όργανα κ.λ.π. Συνέστησεν όπως η προμήθεια γίνη εκ των μεγάλων κέντρων Αθηνών και Θεσσαλονίκης. Ετόνισεν ιδιαιτέρως την ανάγκην της λύσεως του επιτακτικού προβλήματος των Διαβ/σεων και την σημασίαν αυτών εις τον αγώνα.
Τον Φεβρουάριον 1947 το Αρχηγείον Κ.Δ. Μακεδονίας επέτυχε την τηλεφωνικήν σύνδεσιν με τα Αρχηγεία Χασίων, Βοϊου, Γράμμου και Πιερρίων. Με τα άλλα Αρχηγεία η σύνδεσις γίνεται ακόμη διά συνδέσμων με μεγάλας καθυστερήσεις. Την αυτήν εποχήν το Αρχηγείον Κ. και Δ. Μακεδονίας απέστειλεν πράκτοράς του προς όλας τας κατευθύνσεις ίνα προμηθευθώσιν σταθμούς ασυρμάτου και διάφορα άλλα υλικά.
Η προοπτική του Αρχηγείου είναι ότι εντός μικρού διαστήματος θα εξασφαλισθή καλός σύνδεσμος. Την 25ην Φεβρουαρίου 1947 αρχίζει τας ανοικτάς εκπομπάς ο σταθμός ασυρμάτου του Γ.Α. εις ραδιοτηλεγραφίαν εις την συχνότητα 6.500 χιλιοκύκλων και μεταδίδει προπαγανδιστικά δελτία.
Τον Μάρτιον 1947 το τηλεφωνικόν δίκτυον έχει πυκνωθή και αρκούντως δι’ αφαιρέσεως τηλεφωνικών γραμμών εκ του κρατικού τηλεφωνικού δικτύου και εξεδόθησαν διάφοροι διαταγαί καθορίζουσαι τον τρόπον εκμεταλλεύσεως και τα μέτρα ασφαλείας Διαβ/σεων τα οποία δέον να τονισθή ότι είναι αυστηρώτατα. Αι ραδιοτηλεγραφικαί επικοινωνίαι ευρίσκονται εισέτι εις το στάδιον της δημιουργίας και συναντούν μεγάλας δυσχερείας λόγω της ελλείψεως υλικών και προπαντός συσσωρευτών διότι οι πράκτορές των δεν ηδυνήθησαν να ανταποκριθώσιν εις τας απαιτήσεις του Γ.Α. Αι προσπάθειαι όμως συνεχίζονται.
Τον Μαϊον 1947 το Αρχηγείον Ρούμελης διέταξε την κατασκευήν ορεινού κεντρικού τηλεφωνικού άξονος από Κούκον μεχρις άνω Αγόρισαν. Ο τηλεφωνικός αυτός άξων διήρχετο διά δασωμένων περιοχών και απεφεύγετο η προσέγγισις κατωκημένων τόπων, εις δε τας διασταυρώσεις με οδούς η γραμμή ήτο υπόγειος.
Τον Σεπτέμβριον 1947 το Αρχηγείον Κ. και Δ. Μακεδονίας ανέπτυξε τους τηλεφωνικούς άξονας και διέταξε την κατασκευήν μονίμων γραμμών και στήλων από Αλεβίτσα (Ν.1936) – Γιαννοχώρι (Ν.1635) – Πεύκο (Ν.1929) – Πυροβλήτη (Ν.1625) – Πευκόφυτο – Χρυσή (Ν.1916) – Επταχώρι (Ν.2210) – Ζούζουλη (Ν.2305) και Επταχώρι (Ν. 2210) – Φούρκα (Ν.1604).
Επίσης την κατασκευήν των δευτερευόντων αξόνων Επταχώρι (Ν.2309) – Κυψέλη (Ν.2417) – Βράχο (Ν.2924) – Νεστόρι (Ν.2831) – και Βράχο (Ν.2924) – Καστανόφυτο (Ν.3524) – Σπήλαιο (Ν.3829) – Μισόλογγο (Ν.4219).
Επίσης την επέκτασιν του κεντρικού άξονος από Ζούζουλη (Ν.2305) προς Ορλιάκα. Τα απαιτούμενα υλικά (καλώδια, μονωτήρες κ.λ.π.) εξευρέθησαν διά καταστροφής ημετέρων τηλεφωνικών γραμμών και ακιδωτών γυμνών συρμάτων περιφράξεως κήπων και αγρών κατά μεγάλην αναλογίαν.
Τον Νοέμβριον 1947 η προσπάθεια προς καλυτέραν οργάνωσιν των Κ.Σ. Διαβ/σεων εντείνεται συνιστώνται σχολαί εκπαιδεύσεως Διαβιβαστών και εκπονούνται κανονισμοί και περιγραφαί του υλικού και των μηχανημάτων Διαβ/σεων.
Κατά το έτος 1947 τα δίκτυα ασυρμάτων των Κ.Σ. από απόψεως αναπτύξεως ευρίσκονται ακόμη εις εμβρυώδη κατάστασιν, ο σύνδεσμος δε πραγματοποιείται κυρίως διά τηλεφώνου και διά συνδέσμων.
Τα Αρχηγεία Βοϊου και Γράμμου κατά το έτος αυτό ανέπτυξαν το μεγαλύτερον τηλεφωνικόν δίκτυον ως εμφαίνεται εις τον κάτωθι πίνακα και το συνημμένον σχεδιάγραμμα υπ’ αριθ. 6.

ΠΙΝΑΞ
Εμφαίνων το υλικόν και το προσωπικόν διαβιβάσεων των Κ.Σ. Αρχηγείων Βοϊου και Γράμμου κατά τα τέλη του έτους 1947.

Σταθ. Ασυρμάτου 1
Τηλεφ. Γραμμαί χιλιόμετρα 280
Τηλέφωνα 20
Μεταλλάκται (τηλ/κοί πίνακες) 2
Διαβιβασταί γενικώς 33

Εκτός του καλωδίου και του γυμνού σύρματος εχρησιμοποιήθη ευρέως διά την κατασκευήν τηλεφωνικών γραμμών και ακανθωτόν σύρμα. Το Αρχηγείον Ρούμελης κατά τα τέλη 1947 διέθετεν επτά ασυρμάτους, ήτοι: 6 νούμερο 22 και 1 βαλίτσαν. Το δίκτυον τούτου εμφαίνηται εις το σχεδιάγραμμα υπ’ αριθ. 7.
Εις την Πελοπόννησον περί τα τέλη 1947 απεστάλη εις σταθμός ασυρμάτου νούμερο 22. Επίσης κατά την αυτήν εποχήν έτερος σταθμός νούμερο 22 απεστάλη μέσω Ορθρύος εις Εύβοιαν. Η Πελοπόννησος βραδύτερον απέκτησεν και άλλους σταθμούς οι οποίοι επραγματοποίουν επαφάς με το Γ.Α. ΚΓΑΝΕ.
Κατά το έτος αυτό ελειτούργησεν εις το Αρχηγείον Ρούμελης Σχολή ασυρματιστών με εκπαιδευτήν τον Νικοτσάραν, ασυρματιστήν της Σχολής Αεροπορίας.
Εφοίτησαν εις αυτήν 7, η δε διάρκεια εκπαιδεύσεως ήτο 2 ½ μηνών. Αι γραμματικαί γνώσεις των εκπαιδευομένων ήσαν α΄ή β΄τάξεως του γυμνασίου, η δε απόδοσις αυτών 60 εως 70 γράμματα κατά λεπτόν.

Γ. ΕΤΟΣ 1948
Κατά το έτος 1948 αι Κ.Σ. Διαβ/σεις παρουσίασαν σοβαράν ανάπτυξιν και κυρίως από του μηνός Μαϊου.
Από της εποχής αυτής, οι μέχρι τότε ελάχιστοι σταθμοί ασυρμάτου αυξάνουν αλματωδώς και αποτελούν το κύριον μέσον συνδέσμου, προσαρμοζόμενον πλήρως προς την μορφήν του ανταρτοπολέμου. Διότι παρεδέχθησαν ότι οι ασύρματοι του εθνικού στρατού απέδωσαν καλά αποτελέσματα εξυπηρέτησαν πλήρως τον σύνδεσμον και ότι ο τηλεφωνικός σύνδεσμος, οσονδήποτε καλός και αν ήτο, δεν ηδύνατο να προσαρμοσθή με την φύσιν του αγώνος κινήσεων.
Με ρυθμόν ταχύν και προοδευτικόν τα Κ.Σ. δίκτυα ασυρμάτου κατά το έτος 1948 συνεπλήρωσαν η αντικατέστησαν τας τηλεφωνικάς γραμμάς. Ούτω:
– Εις την περιοχήν Γράμμου, κατά την διάρκειαν των εκκαθαριστικών επιχειρήσεων του 1948, σταθμούς ασυρμάτου διέθετον αι Ταξιαρχίαι και άνω.
– Εις Βίτσι, μετά την εγκατάστασιν του Γ.Α. ευθύς μετά την λήξιν των επιχειρήσεων Γράμμου 1948, αι Κ.Σ. Διαβ/σεις αναπτύσσονται αλματωδώς εις τρόπον ώστε τον Οκτώβριον του 1948 το Γ.Α. να διαθέτη εν Τάγμα Διαβ/σεων δυνάμεως 280 με την κάτωθι διάρθρωσιν:

ΔΙΟΙΚΗΣΙΣ
ΤΑΓΜΑ ΔΙΑΒΙΒΑΣΕΩΝ
Κρυπτο-γράφοι Σχολή Ασυρ/των Ασυρμα-τισταί Τηλ/ταί Τηλ/Τριαι Συνεργείον Βοηθητικόν Προσωπικόν Ημιονηγοί κλπ

  • Εις ΚΓΑΝΕ, μετά την λήξιν των επιχειρήσεων Ρούμελης 1948 και ιδία περί τα τέλη 1948 παρουσιάσθη ωσαύτως μια σοβαρά ανάπτυξις των Διαβ/σεων. Ο αριθμός των σταθμών ασυρμάτου έχει φθάσει τους 50, εξ ών 20 περίπου βεβλαμένοι δυνάμενοι όμως να επισκευασθώσιν.
    Ως ενδεικτικόν της αυξήσεως ταύτης παρατίθεται κατωτέρω συγκριτικός πίναξ του υλικού Διαβ/σεων ΚΓΑΝΕ.

ΕΙΔΟΣ ΥΛΙΚΟΥ ΜΑΪΟΣ 1948 ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 1948
Ασύρματοι Νο 18 2 15
-»- -»- Νο 19 Ελλειπ. Στοιχ. 9
-»- -»- Νο 22 8 10
-»- -»- τύπου βαλίτσας 2 4
Συσσωρευταί 6 VOLT Ελλειπ. Στοιχ. 35
-»- -»- 12 VOLT -»- -»- 15
Ηλεκτρογεννήτριαι -»- -»- 18
Τηλ/κοί πίνακες 10 10
Τηλέφωνα 60 75

  • Εις το διάγραμμα Νο 8 εμφαίνεται το δίκτυον περιοχής ασυρμάτου ΚΓΑΝΕ κατά το έτος 1948.
  • Εις Πελοπόννησον κατά το αυτό έτος διατίθενται σταθμοί ασυρμάτου διά τας επαφάς της ΙΙΙης Μεραρχίας τόσον μετά του Γ.Α. και ΚΓΑΝΕ, όσον και μετά των Ταξιαρχιών της.
    Ομοίως και διά τας επαφάς με τα ανεφοδιαστικά πλοιάρια, η μετά των οποίων επαφή ερυθμίζετο λεπτομερώς υπό του Γ.Α.
    Και εις άλλας περιοχάς η ανάπτυξις των Κ.Σ. Διαβ/σεων υπήρξεν ανάλογος ουχί όμως και αλματώδης ως εις Βίτσι και ΚΓΑΝΕ.
    Εκ παραλλήλου κατά το έτος 1948 παρουσιάζεται ανάπτυξις των τηλεφωνικών δικτύων των Κ.Σ. άτινα εξαπλούνται κυρίως εκεί ένθα το μέτωπον παρουσιάζεται υπό μορφήν σχετικώς σταθεράν και το τηλέφωνον ήτο εκμεταλλεύσιμον. Ούτω:
  • Εις Γράμμον κατά την διάρκειαν των επιχειρήσεων 1948 ελειτούργησεν ευρύ τηλεφωνικόν δίκτυον μέχρι των ταγμάτων, λόχων και προωθημένων παρατηρητηρίων με γραμμάς κυρίως ερπούσας ή εις πολλά σημεία εναερίους.
    Λόγω των συχνών βομβαρδισμών αι γραμμαί αύται εκόπτοντο συνεχώς με αποτέλεσμα ώστε η απόδοσις των τηλεφωνικών δικτύων να υπολειφθή σημαντικώς εκείνης, ην το Γ.Α. είχε προβλέψει.
  • Εις Βίτσι, μετά την εγκατάστασιν του Γ.Α., το τηλεφωνικόν δίκτυον ήτο λίαν πυκνόν φθάνον μέχρι και των πλέον προωθημένων διμοιριών ως εμφαίνεται εις το κατώτερο διάγραμμα.

ΓΕΝ. ΑΡΧΗΓΕΙΟΝ
Μεραρχίας
Επιτελικά Γραφεία Τάγματα Αλβανίαν
Λόχους (ως επί το πλείστον)
Προωθημένας διμοιρίας
– Εις περιοχήν Α. Μακεδονίας – Θράκης δεν υφίστατο πυκνόν τηλεφωνικόν δίκτυον πλην μιας τηλεφωνικής γραμμής ήτις εξετείνετο κατά μήκος της Ελληνοβουλγαρικής μεθορίου και εξυπηρετεί τας Κ.Σ. Μονάδας Αρχηγείου Ανατολικής Μακεδονίας – Θράκης. Η τηλεφωνική αύτη γραμμή εις πολλά σημεία διήρχετο μέσω του Βουλγαρικού εδάφους.
Τόσον εις Γράμμον και Βίτσι όσον και εις τας λοιπάς περιοχάς Μακεδονίας και Θράκης, υφίσταντο τηλεφωνικαί γραμμαί συνδέουσαι τας διαφόρους Κ.Σ. Δ/σεις μετά των ομόρων Κρατών (Αλβανία – Γιουγκοσλαβία – Βουλγαρία).
– Εις περιοχήν Α. και Δ. Θεσσαλίας το τηλεφωνικόν δίκτυον υπήρξεν αρκετά εκτεταμένον εις τρόπον ώστε τον Νοέμβριον 1948 να έχη μήκος 380 χιλιομέτρων.
Εγκατεστάθη τηλεφωνική γραμμή από ΔΟΚΙΜΙ (Σ.3751) – ΛΙΑΣΟΒΟ (Σ.3934) – ΚΑΜΝΑΙ (Σ.4433) – ΒΕΡΤΕΝΙΚΟ – ΑΥΧΗΝ – ΤΖΑΤΖΑ συνολικού μήκους 72 χιλιομέτρων εξ ών τα 37 διά καλωδίου τα δε υπόλοιπα διά γυμνού σύρματος.
Επίσης επέτυχον την τηλεφωνικήν σύνδεσιν ΟΛΥΜΠΟΥ – ΠΙΕΡΡΙΩΝ δι’ ερπούσης γραμμής ης το καλώδιον εξευρέθη διά καταστροφής ημετέρων γραμμών. Επί μήκους τηλεφωνικού δικτύου 380 χιλμ. τα 70 χλμ. ήσαν διά καλωδίου και τα 310 χλμ. διά σιδηρού χαλβανισμένου σύρματος.
Εις τούτο πρέπει να προστεθούν 110 χλμ. ερπούσης γραμμής, ήτις ανεπτύχθη κατά τας επιχειρήσεις κατά ΤΥΡΝΑΒΟΥ (Τ.2548) ΑΓΥΙΑΣ (Τ.6542).
– Εις Ρούμελην κατά το αυτό έτος παρουσιάζεται επίσης ανάπτυξις τηλεφωνικού δικτύου, ήτις εμφαίνεται εις το υπ’ αριθ. 10 Διάγραμμα.
– Εις Πελοπόννησον το τηλεφωνικόν δίκτυον είναι πυκνόν και χρησιμοποιείται ευρέως υπό των Κ.Σ. εξυπηρετούν τοπικώς τα διάφορα Κ.Σ. Αρχηγεία (μετέπειτα Ταξιαρχίας). Το μεγαλύτερο μέρος τούτου προέρχεται εκ του υφισταμένου κρατικού τηλεφωνικού δικτύου.
Ως συνέπεια της τοιαύτης αυξήσεως του υλικού Διαβιβάσεων εδημιουργήθη η ανάγκη της αυξήσεως και του προσωπικού τούτων.
Ούτω και προς την κατεύθυνσιν αυτήν εδόθη ιδιαιτέρα σημασία και ήρχισαν λειτουργούσαι συστηματικώς πλέον διάφοραι Σχολαί Διαβ/σεων εκ των οποίων απεφοίτων Διαβιβασταί όλων των ειδικοτήτων και ιδία χειρισταί ασυρμάτου, διότι αντελήφθησαν ότι ο ασύρματος είναι το μέσον, το οποίον θα τους εξυπηρετεί περισσότερον. Κατά το έτος 1948 ελειτούργησαν εις τα Γ.Α. τέσσαρες εκπαιδευτικαί σειραί χειριστών εις εκάστην των οποίων εφοίτησαν 40 – 70 εκπαιδευόμενοι. Η διάρκεια της εκπαιδεύσεως εκάστης εκπαιδευτικής σειράς ήτο περίπου τρίμηνος.
Παραλλήλως ελειτούργει εις ΚΓΑΝΕ άλλη σχολή ασυρματιστών. Από του μηνός Φεβρουαρίου 1948 συνεκροτήθη εις Μπέλλες Σχολή Διαβ/σεων εκπαιδευτής της οποίας ήτο ο Ευάγγελος Μουμούσης αξ/κός Αεροπορίας. Εκ της σχολής ταύτης απεφοίτησαν δύο σειραί. Εις την πρώτην εξεπαιδεύθησαν οκτώ, εξ ών δύο γυναίκες. Εις την δευτέραν πέντε εξ ών τρεις γυναίκες. Η διάρκεια εκπαιδεύσεως ήτο 2 ½ μηνών και διά τας δύο σειράς η διάρκεια της ημερήσιας εκπαιδεύσεως ήτο δεκάωρος.

Δ. ΕΤΟΣ 1949
Και κατά το έτος αυτό η ανάπτυξις των Κ.Σ. Διαβ/σεων συνεχίζεται ιδία προς την πλευράν της συγκεντρώσεως υλικού και την οργάνωσιν της καλυτέρας εκμεταλλεύσεως κατά τον συνομωτικότερον τρόπον, ως και την εκπαίδευσιν του προσωπικού. Κατά το έτος 1949 ελειτούργησαν τρεις εκπαιδευτικαί σειραί χειριστών ασυρμάτου με αριθμόν εκπαιδευομένων 40 εώς 70 εκάστη. Επίσης κατά τους πρώτους μήνας του αυτού έτους ελειτούργησεν Σχολή Ασυρματιστών εις ΚΓΑΝΕ.
Προς απόδειξιν της ταχείας αναπτύξεως των Κ.Σ. Διαβ/σεων αναφέρεται ότι τον Μάϊον του 1949 η Ιη Κ.Σ. Μεραρχία διέθεσε 18 σταθμούς ασυρμάτου, 66 συσσωρευτάς, 15 γεννητρίας, το υλικόν δε τούτο ήτο πλαισιωμένον με προσωπικόν το οποίον δεν ήτο βεβαίως απολύτως επαρκές, ήτο όμως εις αριθμόν ικανόν διά την εκμετάλλευσιν του υπάρχοντος υλικού, δεδομένου μάλιστα ότι οι σταθμοί των δεν παρέμενον εν συνεχή ακρόαση αλλά επραγματοποίουν δύο εως τρεις επαφάς ημερησίως. Το προσωπικόν αυτό απετελείτο από 14 χειριστάς ασυρμάτου, 10 βοηθούς και 12 μηχανουργούς ήτοι εν συνόλω 36.
Ομοίως η ΙΙα Κ.Σ. Μεραρχία κατά την αυτήν εποχήν διέθετεν 8 σταθμούς ασυρμάτου και 22 συσσωρευτάς πλαισιωμένους με 13 διαβιβαστάς. Η Ραδ/κή επαφή τούτων εμφαίνεται εις σχ. Νο 9.
Προς μεγαλυτέραν βελτίωσιν και εξουδετέρωσιν των παρατηρηθέντων μειονεκτημάτων και ελλείψεων, την 20ην Ιουλίου 1949 εγένετο σύσκεψις των Κ.Σ. αξ/κών Διαβ/σεων Γράμμου. Εις την σύσκεψιν αύτην εξητάσθησαν αι αδυναμίαι αι οποίαι παρουσιάσθησαν εις τας Διαβιβάσεις κατά το τρίμηνον Απρίλιος – Ιούνιος 1949 κατέληξαν δε εις τα εξής συμπεράσματα:
1) Δεν πρέπει να γίνωνται τηλεφωνικαί παροχετεύσεις κατά μήκος των τηλεφωνικών γραμμών, αλλά συνδέσεις εις τους τηλεφωνικούς πίνακας.
2) Αι γραμμαί πρέπει να γίνωνται επί υποστηριγμάτων και ουχί έρπουσαι.
3) Όταν η γραμμή διέρχεται διά κατωκημένων τόπων να μη στηρίζεται εις εξώστας και παράθυρα προς αποφυγήν υποκλοπών.
4) Να αποφεύγεται η κατασκευή γραμμής διά γής, αλλά να κατασκευάζωνται κυκλώματα προς αποφυγήν υποκλοπών.
5) Να τοποθετήται βοηθητικόν τηλέφωνον εις τα τηλεφωνικά κέντρα ίνα μη απασχολήται το τηλέφωνον του χειριστού πίνακος διά την διαβίβασιν ή λήψιν σημάτων.
6) Κατά την περίοδον της αναπαύσεως να γίνεται βελτίωσις των γραμμών.
7) Οι ασυρματισταί να χρησιμοποιώσιν τους κανόνας εκμεταλλεύσεως και τον διεθνή κώδικα Q και ουχί ιδίους όρους.
8) Το προσωπικόν να πλουτίσει τας τεχνικάς του γνώσεις διά να είναι εις θέσιν να επισκευάζει τας προχείρους βλάβας των μηχανημάτων και να κάνει καλήν συντήρησιν αυτών.
9) Να λαμβάνωνται μέτρα βελτιώσεως των συνθηκών της ζωής των ανθρώπων οι οποίοι έχουν ειδικότητα ήτις δυσκόλως αποκτάται.
10) Οι αξ/κοί Διαβ/σεων να συνεργάζωνται με τας Διοικήσεις των και να εκτελούν εγκαίρως τας διαταγάς αυτών.
Η μεγάλη ανάπτυξις του υλικού των Κ.Σ. Διαβ/σεων αποδεικνύεται εμμέσως και εκ του μεγάλου αριθμού σταθμών ασυρμάτου και τηλεφώνων περιελθόντων εις χείρας του στρατού κατά το έτος 1949, ως εμφαίνεται εις τον κατώτερο πίνακα κατά περιοχάς.

ΠΕΡΙΟΧΗ Λάφυρα
Ασύρματοι Τηλέφωνα
Πελοπόννησος 7 7
Αττική – Νήσοι 1 5
Ρούμελη – Θεσσαλία 30 26
Ήπειρος – Δυτ. Μακεδονία 25 25
Κεντρική Ανατ. Μακεδ. Θράκη 22 45

Η μορφή των δικτύων ασυρμάτου των Κ.Σ. κατά το έτος 1949 εμφαίνεται εις το συνημμένον διάγραμμα Νο 11.
Τα δίκτυα ταύτα, εν τη εξελίξει των επιχειρήσεων και συν τη διαλύσει των διαφόρων Κ.Σ. συγκροτημάτων εξηρθούντο με αποτέλεσμα να παραμείνουν ήδη λειτουργούντα μόνον περιωρισμένα δίκτυα ασυρμάτων ανήκοντα εις τους Κ.Π. και Π.Ε.
Ε. Τρόπος εργασίας
Ο τρόπος εργασίας των δικτύων ασυρμάτου των Κ.Σ. είναι πράγματι συνομωτικός. Επέτυχον απολύτως ομοιόμορφον τρόπον εργασίας ώστε ο καθορισμός και η αναγνώρισις του ιδίου σταθμού να είναι λίαν δυσχερής. Ουδέν σήμα διαβιβάζεται εις ανοικτήν γλώσσαν έστω και αν το περιεχόμενον αυτού είναι άνευ ή μικράς σημασίας. Οι ασυρματισταί ουδέποτε φλυαρώσι ουδέ διαβιβάζουσι τι ξένον προς την υπηρεσίαν. Οσάκις παρίσταται ανάγκη να πραγματοποιηθή έκτακτος επαφή, η ώρα και η συχνότης διαβιβάζονται κρυπτογραφημέναι διά προσθέσεως αριθμού τινός εις την πραγματικήν.
Τα διακριτικά μέχρι τέλους 1948 ήλλασσον συχνά, δηλαδή ο αυτός σταθμός εις εκάστην του επαφήν ελάμβανε διάφορον διακριτικόν. Βραδύτερον όμως, όταν οι σταθμοί ηυξήθησαν τα διακριτικά ήσαν κάπως σταθερώτερα ίσχυον δε διά μίαν ή και περισσοτέρας ενίοτε ημέρας, χωρίς τούτο να αποτελή κανόνα. Οι πίνακες διακριτικών εξεδίδοντο υπό του Γ.Α. και απεστέλλοντο εις τας Μεραρχίας, ή τας απ’ ευθείας εκ τούτων εξηρτωμένας Μονάδας, διά την απ’ ευθείας επαφήν των. Αι Μεραρχίαι απέστειλον ιδίους πίνακες διακριτικών εις τας υπ’ αυτάς Ταξιαρχίας και τας απ’ ευθείας εξ αυτών εξαρτωμένας Μονάδας. Κατά τον αυτόν τρόπον ενήργουν αι Ταξιαρχίαι. Οι πίνακες ήσαν μηνιαίαι, απεστέλλοντο όμως τοιούτοι περισσοτέρων μηνών. Εις περίπτωσιν μη αποστολής νέων πινάκων, λόγω των επιχειρήσεων ή λόγω μεγάλων αποστάσεων, εχρησιμοποιούντο οι αυτοί πίνακες εκ περιτροπής.
Κατά κανόνα οι σταθμοί εργάζονται κατά ζεύγη και ουχί εν δικτύω. Εις την κατά ζεύγη εργασίαν (ραδιοτηλεγραφία) οι συνεργαζόμενοι δύο σταθμοί εκπέμπουσιν εις δύο διαφορετικάς συχνότητας (Συχνότης εκπομπής και λήψεως διάφορος), αι οποίαι κατ’ αρχάς ήλλασσον ως και τα διακριτικά εις εκάστην επαφήν, βραδύτερον όμως πολλάκις παρέμενον σταθεραί εις ολόκληρον το 24ωρον. Τούτο καθιστά δυσχερεστέραν την υποκλοπήν διότι ο υποκλέπτων δέκτης ακούει τον ένα μόνον εκ των δύο ανταποκριτών. Χρησιμοποιούσι τον διεθνή κώδικα Q, με ιδίας τινάς συντμήσεις. Αντί του γράμματος Χ προς παραπλάνησιν χρησιμοποιούσι τα γράμματα J, V και U.
Οι χρησιμοποιούμενοι υπό των Κ.Σ. βαθμοί προτεραιότητος σημάτων εκ των άνω είναι:
– VERY URGENT
– EXTRA URGENT
– URGENT
– D D D
– EXTRA.
Χρήσις ραδιοτηλεφωνίας εγένετο μόνον:
α) Κατά την εξέλιξιν των επιχειρήσεων.
β) Υπό των αξ/κών παρατηρητών πυρ/κού.
γ) Υπό των αξ/κών αναγνωρίσεως ή αξ/κών παρατηρητών, οίτινες μεταβίβαζον τας παρατηρήσεις των εις την διοίκησιν της Μονάδος των.
Η εργασία (κατά την ραδιοτηλεφωνίαν) εγένετο εν δικτύω με ανταποκριτάς μέχρι και 5. Επειδή η ραδιοτηλεφωνία απετέλει εν μέσον ταχείας και ασφαλούς συνεννοήσεως καθιερώθη τρόπος κρυπτογραφικής ανταποκρίσεως εις τρόπον ώστε η επικοινωνία να είναι πλήρως συγκεκαλυμμένη.
Τα Τμήματα εφωδιάζοντο διά κρυπτογραφικού κώδικος ραδιοτηλεφωνίας. Ο κώδιξ αυτός ήλλασσεν ανά πενθήμερον. Οι κρυπτογράφοι απεστήθιζον τον κώδικα τούτον ώστε η συνεννόησις να γίνεται εντός ολίγων λεπτών.
Προς ταχείαν έκδοσιν των κωδίκων λόγω της συχνής αντικαταστάσεώς των ητοιμάζοντο διάφοροι πίνακες με τας λέξεις και τοπωνυμίαι ετοποθετούντο δε την τελευταίαν στιγμήν αι συνθηματικαί λέξεις, όταν ο κώδιξ επρόκειτο να τεθή εν χρήσει.
Οι κώδικες ούτοι απετελούντο από δύο μέρη. Το πρώτον μέρος απετελείτο εκ λέξεων, αίτινες εχρησιμοποιούντο συνήθως κατά την εξέλιξιν της μάχης. Το δεύτερον μέρος εκ τοπωνυμιών, τίτλων Διοικήσεων Μονάδων κλπ.
Διά τας συντεταγμένας εχρησιμοποιείτο πίναξ καμουφλάζ συντεταγμένων (επισυνάπτονται πίνακες κρυπτογραφικής ραδιοτηλεφωνικής ανταποκρίσεως Νο 1, 2, 3, 4, 5).
Ως παράδειγμα αναφέρεται ότι ότε ο Ζαχαριάδης κατά τας τελευταίας επιχειρήσεις του Γράμμου ευρίσκετο εις το Φλάμπουρον μετεδόθη το εξής ραδιοτηλεφώνημα: «Βαστάτε όσο μπορείτε το Φλάμπουρο της λευτεριάς». Τούτο εσήμαινεν ότι πάση θυσία έπρεπε να κρατηθή το Φλάμπουρο διότι ευρίσκετο εκεί ο Ζαχαριάδης.
Πολλάκις και κυρίως υπό των Τμημάτων της Ηπείρου μετεδίδοντο διαταγαί και λοιπά εις Ιταλικήν παρεφθαρμένην, οσάκις επιέζοντο να μεταδώσουν εις ανοικτήν γλώσσαν μίαν τοιαύτην διαταγήν λόγω του εξαιρετικώς επείγοντος.
Και εις τας τηλεφωνικάς συνδιαλέξεις η ανταπόκρισις εγένετο κυρίως κρυπτογραφικώς και διά σημάτων. Οι διάφοροι ανταποκριταί αντί των τίτλων των Μονάδων εχαρακτηρίζοντο δι’ αριθμών. Ομοίως και οι Διοικηταί των Μονάδων αντικαθίσταντο δι’ αριθμών.
Γενικώς εις την ασφάλειαν Διαβ/σεων επρόσεξαν ιδιαιτέρως και προσεπάθησαν να αποκλείσουν κάθε πηγήν, εκ της οποίας ήτο δυνατόν να διαρρεύσουν πληροφορίαι.
Κατ’ επανάληψιν εξεδόθησαν διαταγαί εφιστώσαι την προσοχήν εις την επιλογήν του προσωπικού Διαβ/σεων από απόψεως φρονημάτων.
Μέχρι τοιούτου σημείου έφθανον τα μέτρα ασφαλείας ώστε πολλάκις ηγετικά στελέχη (π.χ. ο Π.Ε. VI Κ.Σ. Μεραρχίας Βασβανάς) διέθετον ιδιαίτερον σταθμόν και ιδιαίτερον χειριστήν διά τας απ’ ευθείας επαφάς των με το Γ.Α.
ΣΤ. ΚΡΥΠΤΟΓΡΑΦΗΣΙΣ
Βασικόν μειονέκτημα του ασυρμάτου είναι ως γνωστόν, η ευχέρεια της υποκλοπής των διαβιβαζομένων δι’ αυτού σημάτων. Ο μόνος τρόπος προς εξουδετέρωσιν του μειονεκτήματος τούτου είναι η κρυπτογράφησις των σημάτων.
Οι Κ.Σ. ευθύς ως εισήγαγον τον ασύρματον οργάνωσαν συγχρόνως κρυπτογραφικά γραφεία, τα οποία ήσαν τελείως απομονωμένα από πάσης άλλης υπηρεσίας και ειδικώς εκ των διαβιβάσεων και δεν επέτρεπον την προσέγγισιν εις αυτά προσώπων μη κρυπτογράφων. Προσεπάθησαν να παράσχουν πάσαν δυνατήν ευκολίαν εις τους κρυπτογράφους τους οποίους απήλλαξαν πάσης άλλης υπηρεσίας. Ως κρυπτογράφοι εχρησιμοποιήθησαν δοκιμασμένοι μαχηταί και αξ/κοί, άνδρες και γυναίκες ών ήτο γνωστή η εχεμύθεια η οικογενειακή και κοινωνική προέλευσις, το αγωνιστικόν παρελθόν και η εν γένει διαγωγή και επίδοσίς των εις τον Δ.Σ.
Παρ’ όλον ότι εξ αυτών πολλαί ήσαν με μικράς γραμματικάς γνώσεις, π.χ. ΣΤ΄ Τάξεως του Δημοτικού Σχολείου, εν τούτοις επέδωσαν εις το έργον των σχετικώς καλά.
Οι κρυπτογραφικαί κώδικες εξεδίδοντο υπό του IV Γραφείου του Γ.Α. διά τον σύνδεσμον Γ.Α. – Μεραρχιών και ανεξαρτήτων Μονάδων υπαγομένων απ’ ευθείας υπό το Γ.Α. και υπό του IV Γραφείου των Μεραρχιών διά τον σύνδεσμον Μεραρχιών – Ταξιαρχιών και μικροτέρων Μονάδων. Εκάστη Μονάς ήτο εφωδιασμένη με δύο κώδικας εν χρήσει ούς συνήθως εφύλαττε ο επικεφαλής του κρυπτογραφικού τμήματος και δύο εφεδρικούς, τους οποίους εφύλαττεν ο Διευθυντής του IV Γραφείου διά λόγους ασφαλείας. Η αντικατάστασις των κωδίκων εγένετο συχνά και αναλόγως της χρήσεως αυτών.
Η συνέχεια ενός σήματος ουδέποτε εκρυπτογραφείτο διά της αυτής κλειδός,. Το προσωπικόν των κρυπτογραφικών γραφείων εγνώριζε μόνον ότι ήτο απαραίτητον και ουχί ολόκληρον την λειτουργίαν και τας μεθόδους όλων των κρυπτογραφικών συστημάτων, άτινα εγνώριζε μόνον ο Δ/τής του IV Γραφείου
Μέχρι τοιούτου σημείου επρόσεξαν τα μέτρα ασφαλείας κρυπτογραφήσεως, ώστε εξεδόθη διαταγή δι’ ης απηγορεύετο όπως οι κρυπτογράφοι αναγιγνώσκουν το κείμενον των κρυπτογραφουμένων και αποκρυπτογραφουμένων σημάτων, πράγμα το οποίον πρακτικώς είναι αδύνατον διότι πως είναι δυνατόν να γίνη κρυπτογράφησις ή αποκρυπτογράφησις χωρίς ο κρυπτογράφος να αναγνώση το κείμενον.
Οι προιστάμενοι των IV Γραφείων ήσαν υποχρεωμέναι κατά τας πορείας και τας δυσκόλους διαβάσεις να προσέχουν το προσωπικόν των κρυπτογραφικών γραφείων, ίνα μη βραδυπορή και να μην αποκόπτεται εκ της φάλαγγος και τούτο διά λόγους ασφαλείας των κρυπτογραφικών μέσων.
Αλλαγή εις την σύνθεσιν των IV Γραφείων και των υπευθύνων κρυπτογραφικών τμημάτων ελάμβανε χώραν μόνον κατόπιν εγκρίσεως του Γ.Α.
Υπεύθυνοι διά την τήρησιν των ανωτέρω ήσαν αι Διοικήσεις των Μονάδων , αίτινες ελάμβανον αυστηρά και δραστικά μέτρα εις περίπτωσιν παραβάσεως των ανωτέρω.
Ζ. ΥΠΟΚΛΟΠΑΙ
Εξαιρετικήν και πρωτεύουσαν σημασίαν απέδωσαν οι Κ.Σ εις τα ζητήματα των υποκλοπών των σημάτων των ημετέρων δικτύων ασυρμάτου, και τηλεφώνου. Οργάνωσαν ειδικά τμήματα υποκλοπών έχοντα ως αποστολήν
α) Την είσοδον εντός των ημετέρων δικτύων και την παρεμβολήν τούτων διά ραδιοτηλεφωνίας. Και
β) Την παρακολούθησιν και αδιάλειπτον υποκλοπήν των ημετέρων σταθμών και ιδία των ανοικτών σημάτων.
Τας υποκλοπάς ενήργουν διά ραδιοφώνων ή μονοδεκτών ή και δι’ αυτών των σταθμών των δικτύων, προτιμώντες πολλάκις να διακόπτουν τας εκπομπάς εάν δεν διέθεταν μονοδέκτην και να χρησιμοποιώσιν τον δέκτην του σταθμού δι’ υποκλοπήν.
Το Γ.Α διέθετεν 8 έως 10 δέκτας δι’ υποκλοπάς, εκάστη Μεραρχία 2 έως 3 και εκάστη Ταξιαρχία 1 έως 2.
Ούτω ήσαν εις θέσιν να λαμβάνουν πληθώραν σημάτων ανοικτών και προ παντός μικρών Μονάδων αι οποίαι κατά το πλείστον ηργάζοντο εις ραδιοτηλεφωνίαν και η υποκλοπή ήτο ευχερεστάτη δεδομένου ότι αι δέκται υποκλοπής των ΚΣ. Ταξιαρχιών ευρίσκονται πλησίον των ημετέρων σταθμών.
Διά των υποκλοπών αι ΚΣ ηρύσθησαν χρησιμοτάτας δι’ αυτούς πληροφορίας τας οποίας εξεμεταλλεύθησαν ποικιλοτρόπως. Αναφέραμεν περιπτώσεις τινας εκ των οποίων καταφαίνεται σαφώς η σοβαρότης της μη τηρήσεως των κανόνων ασφαλείας διαβιβάσεων.
1. Εις τας επιχειρήσεις Ρούμελης και ότε το Αρχηγείον Ρούμελης ευρίσκετο εις ΠΥΡΓΟΥΛΙ (Χ.7694) μη τολμόν να κινηθή ως μη γνωρίζον την κατάστασιν εχρησιμοποίησεν τον ασύρματον του δι’ υποκλοπήν και ούτως επληροφορήθη πλήρως την διάταξιν των ημετέρων τμημάτων, και ηδυνήθη να διαφύγη από μη ελεγμένα σημεία.
2. Εις τας επιχειρήσεις ΖΕΡΕΛΑΚΙ (Υ.0239) την 4.8.48 δι’ υποκλοπής οι ΚΣ. επληροφορήθησαν την όλην κατάστασιν του αμυνομένου Τ.Ε την εξάντλησιν των πυρομαχικών του και τας επεγνωσμένας εκκλήσεις του.
3. Εις τας επιχειρήσεις Αμφίσσης κατά το 1947 η υποκλοπή επροχώρησεν έτι περαιτέρω. Ο ασύρματος του Α.Ρ είχε διατεθεί διά την υποκλοπήν ως και ο ασύρματος του τάγματος Φ/Φ. Οτε εν τη εξελίξει της επιχειρήσεως ο ασύρματος ημετέρου τάγματος απεμακρύνθη και δεν ήτο δυνατή η επικοινωνία μεταξύ τάγματος και αντιτορπιλλικού, ο ασύρματος Κ.Σ-Φ/Φ παρεμβαίνων προσεποιήθη τον φίλιον σταθμόν, επροθυμοποιήθη να παίξη τον ρόλον του ενδιαμέσου σταθμού και αναμετέδιδε τα σήματα εις το αντιτορπιλλικόν παρηλλαγμένα με όλως διαφόρους συντεταγμένας εις τρόπον ώστε η βολή ήτο εξ ολοκλήρου άστοχος.
4. Κατά τας επιχειρήσεις Γράμμου (1948) υπέκλεψαν ανοικτήν διαταγήν διά μελετωμένην επιχείρησιν κατά ΖΕΚΙΡΙ (Ν.1501) και ούτως οι ΚΣ έλαβον τα κατάλληλα μέτρα ώστε η επιχείρησις να αποτύχη.
5. Παρακολουθούντες τα δίκτυα των αξ/κών επιτελών αέρος και αεροπορικής υποστηρίξεως εγνώριζον ως επί πλείστον τας γενομένας αιτήσεις βομβαρδισμού ή τακτικής αναγνωρίσεως με αποτέλεσμα την έγκαιρον λήψιν μέτρων αποκρύψεως των διαφόρων Κ.Σ. Τμημάτων της περιοχής. Ομοίως εγνώριζον την διάθεσιν ή ου αεροπορίας διά τινα περιοχήν ως και αριθμόν αεροπλάνων δι’ εκάστην εξοδον.
6. Η …… Μεραρχία την 17ην 9.49 εξέδωκεν εις ανοικτήν γλώσσαν διαταγήν δι’ ης εγνώριζεν την θέσιν των τμημάτων Κ.Σ Γιώτη και Καραπάνου και διέτασσε την απόφραξιν ωρισμένων διαβάσεων. Οι Κ.Σ υπέκλεψαν την διαταγήν ταύτην και αντέδρασαν ακαριαίως.
Αι ως άνω ολίγαι περιπτώσεις , εκ των πλείστων αι οποίαι παρουσιάσθησαν, νομίζομεν ότι είναι αρκεταί διά να καταδείξουν τα ωφέλη , τα οποία προσεπορίσθησαν οι Κ.Σ και τας ζημίας ας υπέστησαν ημέτερα τμήματα εκ της απερισκέπτου χρησιμοποιήσεως του ασυρμάτου και της μη αποδόσεως της δεούσης σημασίας εις τους κανόνας ασφαλείας διαβιβάσεων.
Εις επίρρωσιν τούτου παραθέτωμεν και απόσπασμα οδηγιών τας οποίας εκοινοποίησαν οι Κ.Σ προς τας μονάδας των περί του τρόπου οργανώσεως των υποκλοπών.
Αι οδηγίαι μεταξύ των άλλων περιέχουν και τα εξής:
Τα τηλεγραφήματα είναι ανοιχτά και κλειστά όπως καταλαβαίνουμε τα απόρρητα είναι κλειστά και προς το παρόν αυτά δεν μας ενδιαφέρουν. Τώρα τα ανοιχτά τηλεγραφήματα. Σ’ αυτά αν και τα δίνουν ανοιχτά βρίσκουμε πολλά χρήσιμα πράγματα…..
Κατά την ώραν της επιχειρήσεως γιατί δεν προφτάνουν να τα κρυπτογραφήσουν από άλλειψη κατοχύρωσις σημάτων και από υπερβολική υποτίμηση του αντιπάλου τα δίνουν όλα ανοιχτά που εμείς παίρνοντάς τα κερδίζουμε τη μάχη.
Τη δουλειά αυτή που κάνουμε , να την κατοχυρώσουμε παίρνοντας παράδειγμα από την τσαπατσουλιά αυτών σε μεγάλο βαθμό. Μόνο αυτός που χειρίζεται τα ράδια και η Διοίκηση να γνωρίζουν τα μυστικά γιατί μπορεί να μας πάρουν είδηση και να χάσουμε ένα εύκολο κέρδος.
Η. ΠΡΟΕΛΕΥΣΙΣ ΥΛΙΚΟΥ
Το χρησιμοποιούμενον υπό των Κ.Σ υλικόν διαβιβάσεων κατά το πλείστον ήτο σύγχρονον και όμοιον με το υπό του ελληνικού στρατού χρησιμοποιούμενον δηλαδή Αμερικανικόν και Αγγλικόν.
Ενα μικρόν μέρος του υλικού ήτο Πολωνικόν και Γερμανικόν. Κατά ποίον ακριβώς τρόπον απέκτησαν το υλικόν διαβιβάσεων οι Κ.Σ. δεν είναι εξηκριβωμένον (πλήν των εις χείρας των περιελθόντων εκ λαφύρων, λίαν επαρκών εις αριθμόν ). Εκείνο όμως το οποίον είναι εις θέσιν να γνωρίζη η Υπηρεσία είναι ότι ένα μέρος του υλικού το απέκτησαν δι’ αγοράς εκ του εσωτερικού άγνωστον εκ ποίων πηγών και διά ποίου τρόπου. Η γνώμη αύτη στηρίζεται εις το ότι ειςτα ανευρεθέντα αρχεία υπάρχουν έγγραφα εξ ων αποδεικνύεται ότι αι Κ.Σ εξαπέστειλαν ανθρώπους εις Αθήνας και Θεσσαλονίκην με ικανόν αριθμόν χρυσών λιρών προς αγοράν υλικού διαβιβάσεων.

Θ. ΠΑΡΟΥΣΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΙΣ
Μετά την εξόντωσιν του συμμοριτισμού εξακολουθούν αι Κ.Σ διαβιβάσεις να παίζουν τον ρόλον των.
Οι σταθμοί ασυρμάτου των Κ.Σ ηλλατώθησαν βεβαίως σημαντικώς πλην όμως δεν εξέλιπον. Τα υπάρχοντα σήμερον δίκτυα ανήκουσι κατά το πλείστον εις Κ.Π και Π.Ε και έχουν αποστολήν την μετάδοσιν πληροφοριών περί των κινήσεων και προθέσεων των στρατιωτικών τμημάτων ως και οδηγιών αφορωσών την αναδιοργάνωσιν και εν γένει δράσιν των.
Αι προσπάθειαι θα τείνουσιν ασφαλώς εις την μεταφοράν και εγκατάστασιν των σταθμών εντός των πόλεων αν και υπάρχουσι ενδείξεις τινές ότι και κατά την διάρκειαν των επιχειρήσεων υφίστανται διάφορα έγγραφα του ανευρεθέντος Κ.Σ αρχείου κατά τρόπον όμως συγκεκαλυμμένον και ασαφή.
Ι. ΟΡΓΑΝΩΣΙ-ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ Κ.Σ
Α. ΟΡΓΑΝΩΣΙΣ Η όλη οργάνωσις των Κ.Σ Μονάδων Διαβ/σεων ομοιάζει με την οργάνωσιν των Μονάδων Διαβ/σεων του Εθνικού Στρατού, αι Μονάδες όμως των Κ.Σ εν σχέσει με τας Μονάδας του Στρατού υστερούσιν εις αριθμόν.
Το Γ.Α κατά Οκτώβριον 1948 διέθετεν εν Τάγμα Διαβ/σεων δυνάμεως 280 Διαβιβαστών ως εξετέθη ανωτέρω.
Εκάστη Μεραρχία διέθετε διμοιρίαν Διαβιβάσεων , εκάστη δε Ταξιαρχία απόσπασμα Διαβιβάσεων δυνάμεως 28-30 Διαβιβαστών όλων των ειδικοτήτων.
Μέχρι τέλους του έτους 1948 τα Τάγματα δεν ήσαν αφωδιασμένα δι’ ασυρμάτου μονίμως , εδίδετο δε εις αυτά ασύρματος , οσάκις ανελάμβανον ειδικήν τινα αποστολήν. Η μη απόκτησις υπό των ταγμάτων σταθμών ασυρμάτου δεν προήρχετο από έλλειψιν μηχανημέτων διότι το Γ.Α. είχεν εις τας αποθήκας του 21-30 ασυρμάτους διαφόρων τύπων, αλλά από έλλειψιν εκπαιδευμένου προσωπικού.
Κατά το έτος 1949 απέκτησαν τα περισσότερα τάγματα ασυρμάτους ως επίσης και ομάδες σαμποτέρ τα Κ.Ε και οι Π.Ε.
Ως Διοικηταί των Μονάδων Διαβ/σεων δεν ετοποθετούντο πάντοτε Αξ/κοί Διαβ/σεων αλλά και Π.Ε. Εις τας ειδικότητας χειριστού και κρυπτογράφου εχρησιμοποιήθησαν άνδρες και γυναίκες των οποίων το ποσοστόν εις μεν την ειδικότητα των χειριστών έφθασε 40% εις δε την ειδικότητα κρυπτογράφων 50%.
Οι χειρισταί δύνανται να διακριθώσιν εις τρεις κατηγορίας.
1. Χειρισταί επαγγελματίαι προερχόμεναι εκ των ασυρματιστών εμπορικού ναυτικού ή σχολών ιδιωτικών Ραδιοτηλεγραφητών και Υπαξ/κοί και Αξ/κοί της Αεροπορίας αι οποίοι εχρησιμοποιήθησαν ως εκπαιδευταί εις τας διαφόρους Σχολάς αίτινες κατά καιρούς ελειτούργησαν.
2. Χειρισταί υπηρετήσαντες εις το Παλαιόν Σύνταγμα τηλεγραφητών και οι οποίοι είτε προσεχώρησαν οικειοθελώς είτε εστρατολογήθησαν βιαίως.
3. Χειρισταί αι οποίοι εξεπαιδεύθησαν υπό των Κ.Σ Δέον να τονισθή ότι τινές εκ των χρησιμοποιηθέντων ως επικεφαλής Μονάδων Διαβ/σεων των Κ.Σ είχον αρτιωτάτην μόρφωσιν διαβιβαστού και επιτελικά προσόντα ως π.χ αξ/κός Διαβ/σεων της 44ης Κ.Σ Μονάδος του ΚΓΑΝΕ.
Β. ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ Κ/Σ. Παρ’ όλον ότι κατώρθωσαν να αναπτύξουν τας διαβιβάσεις εις ένα αρκούντως καλόν επίπεδον, ουδέποτε όμως έπαυσε να τους απασχολή το ζήτημα της βελτιώσεως και του συγχρονισμού εις τρόπον ώστε ο σύνδεσμος να είναι πλήρης και συνεχής και η εκμετάλλευσις των πληροφοριών ταχεία.
Πρόγραμμά των ήτο να εφωδιάσουν όλους τους Σ.Δ. Μεραρχίας με δύο σταθμούς ασυρμάτου Νο 19+, τας Ταξιαρχίας με Νο 22 και τα Τάγματα με Νο 18 και να επεκτείνουν τας τηλεφωνικάς γραμμάς μέχρι των ταγμάτων. Είναι εξηκριβμένον ότι προς εξεύρεσιν των απαιτουμένων ανταλλακτικών προς συντήρησιν του υλικού διαβιβάσεων του οποίου την αύξησιν προέβλεπον και του οποίου αι φθοραί ήσαν μεγάλαι, λόγω των συνεχών μετακινήσεων και των δυσμενών συνθηκών εργασίας, απετάνθησαν εις την εν τη Σοβιετική ζώνη κατοχής εν Γερμανία εδρεύουσαν συμμοριακήν επιτροπήν εκ της οποίας εζήτησαν να τους προμηθεύση 2.500 λυχνίας ασυρμάτου διαφόρων τύπων, ως και διάφορα άλλα εξαρτήματα.
Την ολοκληρωτικήν απόκτησιν του υλικού προέβλεπον ότι ηδύναντο να την πραγματοποιήσουν εις δύο στάδια. Το πρώτον στάδιον θα έληγε τον Δ/βριον του 1948, οπότε έπρεπε να έχουν αποκτήσει το ήμισυ του απαιτουμένου υλικού και το δεύτερον στάδιον μέχρι του Μαρτίου 1949 , οπότε να επέκτων και το άλλο ήμισυ. Το ΚΓΑΝΕ όμως εντός του πρώτου σταδίου δηλαδή μέχρι του Δ/βρίου 1948, απέκτησεν όλα τα προβλεπόμενα υλικά.
Εκ τούτου αποδεικνύεται και πάλιν ο ταχύς ρυθμός της αναπτύξεως των Κ. Σ. Διαβ/σεων.
Παρά την ανάπτυξιν της ασυρμάτου τηλεγραφίας, ηθέλησαν παραλλήλως να αναπτύξουν και την ενσύρματον τηλεφωνίαν και κυρίως εις περιοχάς ελεγχομένας υπαυτών επί μακρόν χρόνον.
Σκέψις των ήτο να επεκτείνουν τας τηλεφωνικάς γραμμάς μέχρι και των Ταγμάτων χρησιμοποιούντες τα υλικά, τα οποία απέκτων εκ της καταστροφής των ημετέρων γραμμών.
Επεδίωξαν την κατασκευήν ενός ενιαίου πλουσιωτάτου τηλεφωνικού δικτύου εις την Ανατολικήν Θεσσαλίαν με την ένωσιν ΚΙΣΣΑΒΟΥ - ΟΛΥΜΠΟΥ και εις την Δυτικήν Θεσσαλίαν με την ένωσιν ΚΟΖΙΑΚΑ - ΑΓΡΑΦΩΝ - ΤΖΟΥΜΕΡΚΩΝ και την πρόέκτασιν αυτού μέχρις ΑΝΤΙΧΑΣΙΩΝ.
Το δίκτυον τούτο βεβαίως δεν κατόρθωσαν να το κατασκευάσουν πλην τμημάτων τινων, μεταξύ των οποίων ιδιαιτέραν σημασίαν είχεν η γραμμή ΟΛΥΜΠΟΥ - ΠΙΕΡΡΙΩΝ, ήτις διεσταυρούτο με την δημοσίαν οδόν ΚΑΤΕΡΙΝΗΣ (Ο.4804) - ΕΛΑΣΣΩΝΟΣ (Τ.1765) διά καταλλήλου αποκρύψεως μη αποκαλυφθείσης.
ΙΑ. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ
1. Έκ της μελέτης των αρχείων και των γενομένων παρατηρήσεων καταφαίνεται ότι οι κύριοι συντελεσταί της αναπτύξεως των Κ. Σ. Διαβ/σεων είναι η ενίσχυσις ην είχεν υπό των Σλαβικών χωρών, το σύστημα εργασίας των Κ. Σ. και η βάσει προγράμματος αντιμετώπισις των διαφόρων ζητημάτων ως και η μεγάλη θέλησις και αποφασιστικότης των συμμοριτών διά της οποίας κατώρθωσαν να υπερνικήσουν πολλά εμπόδια και μεγάλας δυσχερείας. Ο συντελεστής όμως ούτος δεν είναι ο μοναδικός, διότι παραλλήλως ημέτερα σφάλματα και επιπόλαιαι ενέργειαι συνετέλεσαν και εβοήθησαν κατά τρόπον έμμεσον την οργάνωσιν των συμμοριακών διαβιβάσεων.
Έν τοιούτον ημέτερον σφάλμα είναι το ότι υλικά διαβιβάσεων περιήρχοντο εξ
ολοκλήρου άθικτα εις χείρας των Κ. Σ. οσάκις ημέτερα τμήματα ευρίσκοντο εν κινδύνω, και τούτο καθόσον δεν συνεμορφούντο ταύτα προς βασικάς διατάξεις των κανονισμών περί καταστροφής του υλικού, Ώς εκ τούτου παρέστη ανάγκη, πολύ βραδέως να εκδοθώσιν σχετικαί διαταγαί και οδηγίαι περί καταστροφής των σταθμώνασυρμάτου και εν γένει του υλικού διαβιβάσεων και τούτο καθόσον ουδείς ανελάμβανε την ευθύνην της καταστροφής με αποτέλεσμα ούτω να εξασφαλίζουν οι Κ. Σ. εν μέγα ποσοστόν του υλικού των Διαβ/σεων.
Αλλά και μετά την έκδοσιν των σχετικών διαταγών τα κρούσματα της εγκαταλείψεως σταθμών ασυρμάτου περιωρίσθησαν μέν, δεν εξέλιπον όμως και τούτο διότι δεν καθωρίσθησαν ταχείς και πρακτικοί τρόποι ολοκληρωτικής καταστροφής και αχρηστεύσεως του υλικού και δεν κατενοήθη αρκούντως υπό των κατωτέρων στελεχών το πνεύμα και η σκοπιμότης της διαταγής και οι κίνδυνοι εκ της μη εφαρμογής αυτής.
Έτερον σφάλμα ήτο το μέχρι του Μαίου 1948 ουδείς έλεγχος ησκείτο επί των εισαγομένων εκ του εξωτερικού υλικών Διαβιβάσεων και επί του τρόπου διαθέσεως αυτών εις την ελευθέραν αγοράν. Και μετά την καθιέρωσιν όμως του ελέχγου ούτος ησκήθη κατά τρόπον υποτυπώδη και ουχί αποτελεσματικόν. Ούτω οι συμμορίται ευχερώς ηδύναντο να προμηθεύωνται εκ της ελευθέρας αγοράς, διάφορα απαραίτητα διαυτούς υλικά.
Ουδεμία συστηματική παρακολούθησις εγένετο των επαγγελματιών ασυρματιστών εις τρόπον ώστε να καθίσταται ευκόλως δυνατή η χρησιμοποιήσις αυτών υπό του ΚΚΕ.
Ουδέποτε ενηργήθη συστηματικός έλεγχος των πωλουμένων ραδιοφώνων και εξαρτημάτων υπό των διαφόρων καταστημάτων και εργαστηρίων, τα οποία ανενοχλήτως ηδύναντο να προμηθεύωσι ή και να κατασκευάζωσι σταθμούς.
Αί ικαναί εις αριθμόν ιδιωτικαί ραδιοτηλεγραφικαί και ραδιοτεχνικαί εν Ελλάδι λειτουργούσαι Σχολαί δεν έτυχον επιβλέψεως και ούτως , ως εξηκριβώθη, τινες εξ αυτών εχρησίμευσαν ως κέντρα εκπαιδεύσεως προσωπικού το οποίον εμφορούμενον υπό κομμουνιστικών αρχών εχρησιμοποιήθη μετά την εκπαίδευσιν υπό των συμμοριτών.
Άν και βραδύτερον ήτοι τον Ιούνιον 1948 εξεδόθησαν υπό του ΓΕΣ διαταγαί και απεστάλησαν έγγραφα προς τα αρμόδια Υπουργεία και Υπουργείον Δημοσίας Τάξεως διά τον έλεγχον των Σχολών τούτων και την επιτήρησιν και παρακολούθησιν των ασυρματιστών επαγγελματιών ουδέν δραστικόν μέτρον ελήφθη επί του σοβαρωτάτου τούτου αντικειμένου.
Η διαρροή πληροφοριών εξ ημετέρων μέσων διαβιβάσεων υπήρξε μεγίστη.
Τούτο προήρχετο εκ του ότι:
α) Δεν γένετο πίστις εις του αξ/κούς όλων των βαθμών η τήρησις των κανόνων ασφαλείας διαβιβάσεων είτε εξ επιπολαιότητος είτε εξ υποτιμήσεως της ικανότητος προς υποκλοπήν υπό των Κ.Σ. εις τρόπον ώστε παρουσιάσθη το φαινόμενον να μεταδίδωνται εις ανοικτήν γλώσσαν σοβαρώταται διαταγαί και χρησιμώταται διά τον εχθρόν πληροφορίαι με την δικαιολογίαν ότι, λόγω του επειγόντος ή των δυσμενών συνθηκών , υφ
άς εμάχοντο τα τμήματα, δεν υφίστατο δυνατότης να κρυπτογραφώνται τα σήματα κατά έναν οιονδήποτε τρόπον παρέχοντα έστω και σχετικήν ασφάλειαν.
β) Δεν εγένετο η απαιτούμενη εκπαίδευσις εις τους αξ/κούς των άλλων όπλων και Σωμάτων (πλήν Διαβ/σεων) εις την χρήσιν των συστημάτων ΣΚΡΑ και ΑΡΧΙΜΗΔΗΣ και ως εκ τούτου πλείστα όσα ιδία κατώτερα στελέχη (Δ/ταί λόχων, Διμοιριών) ηγνόουν και την ύπαρξιν τούτων.
γ) Δεν συνεκροτήθησαν αι προβλεπόμεναι κατά μεγάλας Μονάδας διμοιρίαι ασφαλείας Διαβιβάσεων διά την ακρόασιν και έλεγχον των φιλίων δικτύων τηλεπικοινωνίας, πλην ενόςκέντρου ακροάσεως παρά τη Α9 / ΓΕΣ μη επαρκούντος διά την παρακολούθησιν όλων των δικτύων του Ελληνικού Στρατού και αδυνατούντος να παρακολουθήση από μεμακρυσμένους ημετέρους σταθμούς, και ιδία τοιούτους μικράς ισχύος, εργαζομένους εις ραδιοτηλεφωνίαν και αποτελούντας όμως το σπουδαιότερον μέσον διαρροής πληροφοριών
δ) Και οσάκις εγένοντο διαπιστώσεις παραβιάσεως των κανόνων ασφαλείας Διαβιβάσεων παρά τας εκδοθείσας κατεπανάληψιν αυστηρωτάτας διαταγάς του Υπουργού Στρατ/κών, του Αρχιστρατήγου και του Γ. Ε. Σ. ουδέποτε επεβλήθησαν αι ανάλογοι κυρώσεις καταξ/κών, επιτελών, Δ/τών Μονάδων κλπ. ειμή μόνον κατά οπλιτών χειριστών ασυρμάτου όντων εν πολλοίς και ολιγώτερον υπευθύνων. Δυστυχώς και σήμερον εισέτι εξακολουθεί να υφίσταται σχεδόν η αυτή κατάστασις ως προς την τήρησιν των κανόνων ασφαλείας Διαβιβάσεων περιωρισθέντος αρκούντως του κακού τούτου μόνον εκ μέρους των οπλιτών Διαβ/στών.
3. Οι Κ. Σ. αντιληφθέντες την σοβαράν σημασίαν και τα μεγάλα ωφέλη τα οποία θα εκαρπούντο εκ της οργανώσεως ασυρμάτων και ενσυρμάτων υποκλοπών προέβησαν εγκαίρως εις την συστηματικήν παρακολούθησιν των ημετέρων δικτύων με αποτέλεσμα, πλείσται όσαν επιχειρήσεις να αποβούν εις βάρος ημών διά τους προαναφερθέντας λόγους.
Αντιθέτως όμως, παρημίν αι διάφοροι Διοικήσεις ελαχίστην σημασίαν απέδωσαν εις την οργάνωσιν τοιούτων υποκλοπών. Ούτως απωλέσθησαν πλην ελαχίστων εξαιρέσεων, πολύτιμοι ευκαιρίαι, ενώ παρουσιάσθησαν πλείσται όσαι περιπτώσεις διά την ενέργειαν τουλάχιστον ενσυρμάτων υποκλοπών. Τα ημέτερα τμήματα ερευνώντα περιοχήν τινα, είτε δεν ανεζήτουν ύπαρξιν τηλεφωνικών γραμμών των Κ. Σ., είτε εφόσον ανεύρισκον τοιαύτας προέβαιναν εις την καταστροφήν των. Κατά μείζονα δε λόγον ουδέποτε ωργανώθησαν ειδικαί αναζητήσεις τηλεφωνικών δικτύων των Κ. Σ. με ταυτόχρονον εντολήν υποκλοπής. Η εκτεθιμένη υμίν ανωτέρω ανάπτυξις των τηλεφωνικών δικτύων των Κ. Σ. και η εξάπλωσις τούτων μέσω ελών – οδών – γεφυρών κλπ. πείθουν ότι θα ηδύναντο και αι ημέτεραι Μονάδες να εργασθώσιν λίαν αποδοτικώς και ως προς τον τομέα τούτον.

Β. Σ. Τ. 902 /25 – 11 – 49
Το
Α2/VIII/Γ. Ε. Σ.
Σ. ΔΟΥΚΑΣ
Αντ/ρχης Πυρ/κού

ΕΘΕΩΡΗΘΗ
Ο
Δ/ντής Α2/ΓΕΣ
Συν/ρχης ΖΑΧΑΡΑΚΙΣ Γ.