Κούτρας Αθανάσιος, ταξίαρχος


Γεννήθηκε στα Πεντεόρια Παρνασσίδος το 1907. Το 1926 εισήλθε στη ΣΣΕ και μετά 4ετή φοίτηση ονομάστηκε ανθυπολοχαγος Πυροβολικού το 1930.

Κατά τη διάρκεια του Ελληνοϊταλικού Πολέμου 1940 -41, πολέμησε ως λοχαγός, ως διοικητής πυροβολαρχίας πεδινού πυροβολικού. Συγκεκριμένα, έλαβε μέρος στην υπεράσπιση του θρυλικού υψώματος 731 στην περιοχή της Κλεισούρας (Αλβανίας), το οποίο υπήρξε ο ακρογωνιαίος λίθος της συντριβής της Ιταλικής Στρατιάς του Καβαλλέρο κατά την Εαρινή Επίθεση της 9ης Μαρτίου 1941 την οποία παρακολούθησε αυτοπροσώπως ο Μπενίτο Μουσολίνι. Στις 11 Μαρτίου, τέθηκε επικεφαλής, δυνάμεως πυροβολητών και τμήματος πεζικού και συνέλαβε 175 Ιταλούς, μεταξύ των οποίων έναν λοχαγό και δύο κατωτέρους αξιωματικούς.

Το Μάιο του 1941, μετά την κατάρρευση του Μετώπου, βρισκόμενος στην Αθήνα με την οικογένειά του κατόπιν σχετικής διαταγής, τοποθετήθηκε στo Υπουργείο Εμπορίου και ως Πρόεδρος αρμόδιας Επιτροπής ήταν υπεύθυνος για την έκδοση Δελτίων Τροφίμων σε δύο συνοικισμούς (Υμηττό και Θησείο). Παρά του ότι είχε, κατά κάποιο τρόπο, εξασφαλισμένο τον επιούσιο της οικογένειάς του, τον βασάνιζαν οι σκέψεις, ότι ως Έλληνας Αξιωματικός έπρεπε να δράσει κι είχε δύο επιλογές: Η μία, να επιδιώξει να διαφύγει στη Μ. Ανατολή και να συνεχίσει εκεί τον αγώνα, και η άλλη, να μεταβεί στην ιδιαιτέρα του πατρίδα τα Πέντε Όρια παρνασσίδος, απ’ όπου θα μπορούσε αργότερα να πολεμήσει τους κατακτητές. Προτίμησε τη δεύτερη λύση την οποία και πραγματοποίησε οικογενειακώς. Συνέχεια

Εκθεση γεγονότων μεταξύ ΕΛΑΣ-5/42 Σ ΕΚΚΑ, ΕΛΑΣ/5 ΤΑΞ Αιτολοακαρνανίας-Ευβοιας/23 Απρ 1944


ΕΛΑΣ                                                                                      Σ.Δ. 23 Απριλίου 1944

V  ΤΑΞΙΑΡΧΙΑ Ατ/τίας – Ευβοίας

ΕΚΘΕΣΙΣ
Επί των γεγονότων μεταξύ 5/42 Συν/τος ΕΚΚΑ και ΕΛΑΣ

1) Αιτία και αφορμαί προκλήσεως πρώτων επεισοδίων
Την 6 Μαρτίου 1944 ο Λοχαγός του 5/42 Συντάγματος ΕΚΚΑ Δεδούσης επί κεφαλής του λόχου του αφώπλισεν την φρουράν ΕΛΑΣ αεροδρομίου ΠΕΝΤΑΓΙΟΥΣ και την ηχμαλώτισε, συνέλαβε και αφώπλισε την Περιφερειακήν Φωκίδος μεθ`ολοκλήρου του προσωπικού της, λεηλατήσας και τας αποθήκας των.  Συνελαβε και αφώπλισε τον εφεδρικόν ΕΛΑΣ της περιοχής Πενταγιούς.  Ο ανωτέρω λοχαγός τους συλληφθέντας ως άνω αιχμαλώτους και τα λεηλατηθέντα είδη συνεκόμισε μετά του λόχου του εις περιοχήν ΠΑΛΑΙΟΞΑΡΙΟΥ.  Των ανωτέρω γεγονότων ήτο αυτόπτης μάρτυς και ο Διοικητής του 5/42 Συντάγματος Συνταγματάρχης Ψαρρός όστις όμως ουδέν μέτρον έλαβεν, ινα προλάβη ταυτα η τουλάχιστον αποκαταστήσει την τάξιν έστω και εκ των υστέρων και τιμωρήσει τους υπευθύνους επιβάλων τας αναλόγους κυρώσεις.  Ομοίως Δεδούσης και στρατιώται του εφόνευσαν συναγ.  ΕΛΑσίτην Βάρσον. Συνέχεια

Εκθεση επιθέσεων ΕΛΑΣ κατά 5/42 Σ.Ε της ΕΚΚΑ και δολοφονίας συνταγματάρχη Ψαρρού Δημ., ΕΚΚΑ/ΚΕ


ΕΘΝΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗ
(Ε.Κ.Κ.Α)
ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

Ε Κ Θ Ε Σ Ι Σ

Περί των επιθέσεων του ΕΛΑΣ κατά του 5/42 Σ.Ε. της ΕΚΚΑ και δολοφονίας του Δ/τού του Συν/τος Σ/ρχου Δ. Ψαρρού.

Η απόλυτη πίστις στην ανάγκη της συμμετοχής στον Εθνικοαπελευθερωτικό Αγώνα ωδήγησε την Ε.Κ.Κ.Α. στην οργάνωση του πρώτου ένοπλου μαχητικού τμήματος στην περιοχή Ελικώνος το Δ/βριο του 1942 με δύναμι 30 ανδρών, με οπλισμόν προερχόμενον από το εσωτερικό και ολίγο αργότερα, άλλου τμήματος εις την περιοχή Παρνασσίδος.
Η ομάς Ελικώνος κατόπιν αιφνιδιαστικής επιθέσεως, ουδέποτε δικαιολογηθείσης διελύθη υπό ομάδος του Ε.Α.Μ. (υπό τον Αρην) τον Ιανουάριον 1943 δολοφονηθέντων και των αρχηγών της ομάδος Βάρδα και Αβουρίτη.
Η ομάς Παρνασσού υπό τον Συν/ρχην Ψαρρόν αναπτύξασα το 5/42 Σ.ΕΥΖΩΝΩΝ ετέθη υπό τας διαταγάς του Σ.Μ.Α. διά την εκπλήρωσιν των στρατιωτικών αναγκών του Συμμαχικού αγώνος και εεφοδιάσθη το πρώτον τον Απρίλιον του 1943 δι’ οπλισμού και πολεμικού υλικού. Συνέχεια

Εκθεση οργάνωσης και δράσης 2ου Τάγματος Δωρίδας, 5/42 Σύνταγμα Ευζώνων/2ο Τάγμα Δωρίδας


ΕΘΝΙΚΑΙ ΟΜΑΔΕΣ ΑΝΤΑΡΤΩΝ

5/42 Σύνταγμα Ευζώνων (ΨΑΡΡΟΥ)

ΙΙ ΤΑΓΜΑ ΔΩΡΙΔΟΣ

Α Ρ Χ Η Γ Ε Ι Ο Ν   Μ Ο Ρ Ν Ο Υ

Ε Κ Θ Ε Σ Ι Σ

Μέρος Πρώτον

α)     Περιγραφή του τρόπου Οργανώσεως Ομάδων και Οργανώσεων Αγώνος Εθνικής Αντιστάσεως.

Μέρος Δεύτερον

β)     Συνοπτική Εκθεσις δράσεως των Ανταρτικών Τμημάτων του ΙΙ Τάγματος Δωρίδος.

                                                                                   Τ.Σ.Υ.

                                                                ΚΑΠΕΤΖΩΝΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ

                                                             Αντισυνταγματάρχης Πεζικού Συνέχεια

Μάχη Ταράτσας Γκιώνας, 22-23 Ιουν 1943


Διάλυση 5/42 Τάγματος Ευζώνων απο τον ΕΛΑΣ

Πέρασαν εβδομήντα δύο χρόνια από την μάχη στην «Ταράτσα» της Γκιώνας, η οποία σηματοδότησε την δεύτερη προσπάθεια του ΕΛΑΣ να διαλύσει ενόπλως το 5/42 Σύνταγμα Ευζώνων του Συνταγματάρχη Δημητρίου Ψαρρού κατά τις πρώτες ημέρες της δεύτερης συγκρότησής του.

Η μάχη στην «Ταράτσα» είναι κάπως «παραμελημένη» ιστοριογραφικά, «συμπιεσμένη» ανάμεσα στην πρώτη διάλυση του Συντάγματος και στην τρίτη τραγική του διάλυση, την επομένη (17-4-1944) του Πάσχα. Οι λεπτομέρειες της μάχης είναι άγνωστες στο ευρύ κοινό και λίγες περιγραφές της υπάρχουν, κυρίως σε κείμενα αξιωματικών του 5/42 όχι εύκολα προσβάσιμα στο σύνολό τους. Συνέχεια

Εκθεση Δράσης 5/42 Συντάγματος Ευζώνων Ψαρρού, Αρχηγείο Β. Γκιώνας


ΕΘΝΙΚΑΙ ΑΝΤΑΡΤΙΚΑΙ ΟΜΑΔΕΣ

5/42 ΣΥΝ/ΜΑ ΕΥΖΩΝΩΝ ΨΑΡΡΟΥ

AΡΧΗΓΕΙΟΝ ΒΟΡ. ΓΚΙΩΝΑΣ

Σ Υ Ν Ο Π Τ Ι Κ Η   Ε Κ Θ Ε Σ Ι Σ
Δράσεως του Αρχηγείου Βορείου Γκιώνας

Αρχηγός : Αντ/γος ε.α. ΚΑΪΜΑΡΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ
ΟΡΓΑΝΩΣΙΣ ΚΙΝΗΜΑΤΟΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΑΝΤΙΣΤΑΣΕΩΣ ΕΙΣ ΤΗΝ ΡΟΥΜΕΛΗΝ
1. Από τους πρώτους μήνας της Ιταλικής κατοχής της Ελλάδος οι κάτωθι Αξιωματικοί του Πυροβολικού:
α) Λοχαγός Κούτρας Αθανάσιος, εκ Πεντορίων Παρνασσίδος
β) Υπολ/γός Καϊμάρας Γεώργιος, εκ Βουνιχώρας »
γ) Υπολοχαγός Ντούρος Γεώργιος, εξ Αγίας Ευθυμίας, Παρνασσίδος όλως αυτοβούλως ίδρυσαν εις την περιοχήν Παρνασσίδος και Δωρίδος την απελευθερωτικήν οργάνωσιν ΕΑΣ. (Ελληνικός Απελευθερωτικός Στρατός), άνευ πολιτικών προγραμμάτων και σκοπών, εις την οποίαν εμύησαν αρχικώς τους περισσοτέρους εκ των Αξ/κών της ως άνω περιοχής (Μονίμους, Εφέδρους).
Εν συνεχεία ωργάνωσαν κατά τρόπον μυστικόν τα χωρία και τας πόλεις της περιοχής, μυήσαντες εις την απελευθερωτικήν των κίνησιν εθνικόφρονας πολίτας, οι οποίοι ήσαν στοιχεία δυναμικά και μαχητικά.
Ούτω εις έκαστον χωρίον ή πόλιν συνεκροτήθησαν Επιτροπαί Αγώνος και Μαχητικαί Ομάδες, αίτινες θα απετέλουν βραδύτερον τα Μόνιμα Ανταρτικά Σώματα του Απελευθερωτικού αγώνος.
Κατά τας αρχάς Μαΐου 1942 ο Συντ/ρχης Ψαρρός, διαμένων εις Αθήνας, ήλθεν εις επαφήν μέσω του Εφέδρου υπολ/γού Μήταλα Ανδρέα, εκ Προσηλίου, μετά των τριών ως άνω Αξ/κών, οι οποίοι εδέχθησαν όπως εργασθούν υπό τας Δ/γάς τούτου προς απελευθέρωσιν της Ελλάδος. Οι εν λόγω τρεις Αξ/κοί απετέλεσαν την πρώτην Τοπικήν Επιτροπήν του Αγώνος της Ρούμελης και τον αρχικό πυρήνα του μετέπειτα 5/42 Συντάγματος Ευζώνων. Ο Συντ/ρχης Ψαρρός ανέλαβε να εξοπλίση τους μονίμους αντάρτας δι’ υλικών αποσταλησομένων εκ Μέσης Ανατολής δι’ αεροπλάνων. Συνέχεια

Εκθεση Γεγονότων Δωρίδας Ναυπάκτου


Εκθεσις επί των γεγονότων Δωρίδος και Ναυπάκτου.

Το τελευταίον δεκαήμερον Μαρτίου τμήματα του ΕΛΑΣ αφώπλισαν εις χωρίον Σερνικάκι Παρνασσίδος και εις άλλα χωρία τμήματα και μαχητικάς ομάδας του 5/42 Συντάγματος του ΕΚΚΑ.
Το τμήμα του Λοχαγού Δεδούση ευρισκόμενον εις Πενταγιούς Δωρίδος και νομίζων ότι επρόκειτο περί γενικής ενεργείας ΕΛΑΣ αφώπλισεν την μαχητικήν ομάδα Πενταγιών και συνέλαβε και την περιφεριακήν διοίκησιν ΕΑΜ – Δωρίδος. Τη επεμβάσει του Συν/ρχου Ψαρρού επανακάμψαντος εκ Πλάκας απεδόθησαν και αφέθησαν ελεύθεροι οι συλληφθέντες.
Την νύκτα της 1 προς 2 Απριλίου το τμήμα Δεδούση ευρισκόμενον εις Ευπάλιον Δωρίδος και στρατωνιζόμενον εις το οίκημα του Γυμνασίου είχεν φιλικήν συγκέντρωσιν παρευρισκομένων περί τα 700 άτομα (άνδρες – γυναίκες – παιδιά).
Την 11ην νυκτερινήν η αίθουσα εβλήθη αιφνιδιαστικώς δι’ όλμων φονευθείσης μιάς γυναίκας και τραυματισθέντων 6 έως 7 ατόμων. Είς αντάρτης που είχε σταλή προ της επιθέσεως διά να πάρη κρασί συνελήφθη καθ’ οδόν και εσφάγη. Η επιτεθείσα δύναμις του ΕΛΑΣ ανήρχετο εις 260 άνδρας, υπό τον Κρόνον. Συγχρόνως όμως και άλλα τμήματα του ΕΛΑΣ είχον επιτεθή κατ’ άλλων τμημάτων του 42 Συν/τος εις άλλα σημεία. Επί πλέον τα τμήματα Ναυπακτίας και Μακρυνίας είχον καταλάβει την δυτικήν όχθην του Ποταμού Μόρνου από της γεφύρας μέχρι παραλίας.
Εις Ευπάλιον και περιοχήν του συνήφθη μάχη από της ανωτέρω ώρας διαρκέσασα μέχρι της 4ης απογευματινής της επομένης ημέρας. Τα τμήματα του ΕΛΑΣ είχον …….. νεκρούς και πολλούς τραυματίας, 65 συλληφθέντας και κυρίως ειπείν η μάχη έληξεν υπέρ του 42 Συντ/τος. Συνέχεια

Συνταγματάρχης Ψαρρός προς Ταγματάρχη Τζεφ, ΕΚΚΑ/ΣΔ/5/42 Σύνταγμα Ευζώνων/ΑΑ597/11 Απρ 1944


ΕΘΝΙΚΑΙ ΑΝΤΑΡΤΙΚΑΙ ΟΜΑΔΕΣ Νο. 7
Ε.Κ.Κ.Α. Σ.Δ. 11.4.44
5/42 Σύν/μα Ευζώνων
Αριθ. 597
ΚΑΤΕΠΕΙΓΟΝ
Αγαπητέ μου κ. Ταγματάρχα,
Ελαβα την χθεσινή σας επιστολήν μόλις αυτήν την στιγμήν. Σας απαντώ, ότι η πρόσκλησις του Κου Κρίς με ενθουσιάζει. Σας στέλλω τον κ. Ταγματάρχην Γιακουμάκην για να συνεννοηθήτε για την κίνησιν προς το σημείον συναντήσεως. Θα μεταβή εκεί με τον κ. Παπαγιαννόπουλον ως αντιπρόσωποί μας. Είναι ανάγκη να εξασφαλισθή η ακώλυτος μετάβασίς των, εκ μέρους του ΕΑΜ. Σας παρακαλώ να αναλάβητε το ζήτημα αυτό σεις να το κανονίσητε.
Το μήνυμα αυτό του Συν/χου Κρίς ελπίζω να βοηθήση πολύ εις την αποφυγήν της ρήξεως. Δυστυχώς ο κ. Καρτάλης βρίσκεται εις την Αθήνα και επομένως είναι αδύνατον να βρίσκεται εγκαίρως εδώ για να αναχωρήση για το σημείον συναντήσεως.
Οσον αφορά το ζήτημα της αποστολής αντιπροσώπων εις το Κάιρον, αυτό είναι ζήτημα της Κεντρικής Επιτροπής από τας Αθήνας. Γι’ αυτό στέλλω αντίγραφον επιστολής σας με ειδικόν αγγελιοφόρο. Νομίζω καλόν να ζητήσητε από το Κάιρον να τηλεγραφήση σχετικά στην Κεντρικήν μας Επιτροπή εις τας Αθήνας. Είμαι βέβαιος ότι η Κ.Ε. μας είναι έτοιμη να στείλη αντιπροσώπους.-

Με φιλικά αισθήματα
Δ.ΨΑΡΡΟΣ
Ακριβές αντ/φον εκ του προσωπικού
αρχείου Υποσ/γου Δούκα Στεφ.
Τ.Σ.Υ.