Ελληνικός Εμφύλιος Πόλεμος 1946-1949

Με τον όρο Ελληνικός Εμφύλιος Πόλεμος 1946-1949 εννοούμε την περίοδο ενόπλων συγκρούσεων που πραγματοποιήθηκαν στην Ελλάδα μεταξύ του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας (υπό τον έλεγχο του Κομμουνιστικού Κόμματος Ελλάδας) και του Ελληνικού Στρατού. Διήρκεσε από τον Μάρτιο του 1946 έως τον Αύγουστο του 1949 και είχε ως αποτέλεσμα την ήττα των κομμουνιστών ανταρτών. Ο Ελληνικός Εμφύλιος θεωρείται διεθνώς ως η πρώτη πράξη του ψυχρού πόλεμου στη μεταπολεμική ιστορία και ήταν η πολεμική σύγκρουση με τις μεγαλύτερες απώλειες που γνώρισε η χώρα από το 1830 έως σήμερα[5].

Παραδοσιακά σημείο έναρξης του Εμφυλίου Πολέμου θεωρείται η επίθεση ομάδας πρώην ανταρτών του ΕΛΑΣ υπό την ηγεσία του Αλέξη Ρόσιου («Καπετάν Υψηλάντης») στο Σταθμό Χωροφυλακής Λιτοχώρου Πιερίας την νύχτα της 30ης Μαρτίου 1946. Η ομάδα του Ρόσιου σκότωσε 12 χωροφύλακες και εθνοφύλακες και πυρπόλησε τον Σταθμό, ως απάντηση στις εκτελέσεις, διώξεις, εξορίες και φυλακίσεις που υφίσταντο οι πολίτες που ανήκαν στο ΕΑΜ-ΕΛΑΣ μετά τη Συμφωνία της Βάρκιζας. Συνέχεια

Αναμνήσεις στην Αθήνα, Την Καρδιά της Αντίστασης, Γιάννης Ιωαννίδης

σελίδες 140-141

Θυμάμαι τή θέση τοΰ Γληνοΰ. Αυτός ιδιαίτερα τόνιζε τά πρόβλημα των βουλγάρων γιατί και περισσότερο άπό όλους αισθανόταν τήν πίεση τών άλλων πάνω σ’ αυτό. Μετά βγήκε καί ή υπόθεση εκείνη, ή προβοκάτσια τών γερμανών μέ τό σύμφωνο Ίωαννίδη – Δασκάλοφ.

Αυτοί θέλαν να τήν πατήσουμε μέ τό Βαλκανικό. Είδαν όμως ότι δεν πέσαμε σέ τέτοια προβοκάτσια, νά κάνουμε Ενα τέτοιο σύμφωνο μέ όλους μαζί. Ή Ίντέλιτζενς Σέρβις τά ήξερε, τά παρακολούθησε όλα αυτά. Άφοϋ λοιπόν είδε ότι άπό έκεΐ δέ βγαίνει τίποτα έπρεπε νά σκαρωθεί κάτι άλλο γιά νά καρφώσουν τόν Ίωαν­νίδη καί σκάρωσαν τό σύμφωνο Ίωαννίδη – Δασκάλοφ. Συνέχεια

Ο Τρίτος Γύρος (1946-1949) – Συνοπτική επισκόπηση

Έτος 1946

Οργάνωση-Δύναμη Ένοπλων Κομμουνιστών:
Το Φεβρουάριο του 1946, ο Ζαχαριάδης επέβαλε στην Ολομέλεια της Κεντρικής Επιτροπής του ΚΚΕ τη μοιραία απόφαση »να προχωρήσει στην οργάνωση της νέας ένοπλης λαϊκής πάλης ενάντια στο μοναρχοφασιστικό κατεστημένο», με τη δικαιολογία ότι η δεξιά προέβαινε σε διώξεις κομμουνιστών.
Ένα μήνα αργότερα, μετά την απόφαση για επανάληψη του ένοπλου αγώνα, ο Ζαχαριάδης έφυγε για την Πράγα.
Περνώντας από τη Θεσσαλονίκη έδωσε εντολή στον πρώην καπετάνιο του ΕΛΑΣ Μάρκο Βαφειάδη να αρχίσει αμέσως την πολεμική εξόρμηση
Από το Μάρτιο άρχισε στις παραμεθόριες κυρίως περιοχές, η οργάνωση και ανάπτυξη ισχυρότερων ένοπλων κομμουνιστικών μονάδων, των λεγόμενων »Συγκροτημάτων».
Η δύναμη κάθε συγκροτήματος ανερχόταν σε 60-80 ενόπλους, οργανωμένους σε 2-3 διμοιρίες, με δύο ομάδες κατά διμοιρία. Δύο ως τρία »Συγκροτήματα» συνιστούσαν έν »Υπαρχηγείο» ή Τάγμα δυνάμεως 200-250 ενόπλων, με προϊστάμενα κλιμάκια τα »Περιφερειακά Αρχηγεία» και τα »Αρχηγεία Περιοχών».
Η αρχική δύναμη των 800 ενόπλων το Μάρτιο, συνεχώς αυξανόταν και μέχρι το Δεκέμβριο έφτασε τους 9.000 περίπου ενόπλους. Συνέχεια

Τό σχέδιο κατάληψης της Αθήνας, Ιωαννίδης Απομνημονεύματα

Γιάννης Ιωαννίδης (1900-1967)

Γιάννης Ιωαννίδης (1900-1967)

ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ: Υπάρχει και μιά άλλη επιβεβαίωση τοϋ ότι έτσι βλέπαμε καί θέταμε τό ζήτημα.
Από τά μέσα τοϋ 1943 έγώ είπα στον Θόδωρο, στόν Εκτορα, νά kάνει ενα σχέδιο κατάληξης των Αθηνών μέ βάση τίς δυνάμεις πού υπάρχουν καί πού μπορούμε έμεϊς νά έχουμε καί τίς δυνάμεις πού Εχουν αυτοί καί που μπορούνε νά φέρουνε. Τό σχέδιο αυτό έγινε. Τό σχέδιο αυτό τό κράτησα έγώ όλον τόν καιρό.
Τό είχα κρυμμένο κάπου. Αυτό τό σχέδιο δέν τό πήρε υπόψη του του ό Σιάντος. Τό διάβασε φυσικά. Τό διάβασε καί δέν είπε ότι δέν είναι καλό καί επιστημονικά καμωμένο. Τό εϊχαν κάνει οί στρατιωτικοί πού αυτοί τά κανόνιζαν αυτά. Ήταν ένα σχέδιο πολύ καλό, πού αν έμεϊς τό χρησιμοποιούσαμε κατά τό Δεκέμβρη θά εΐχαμε όχι βέβαια ριζικές αλλαγές, αλλά καλύτερη κατάσταση. Δέ θά παθαίναμε αυτό τό πράγμα. Δέ θά βγαίναμε έτσι από την Αθήνα, δέ θά παθαίναμε αυτό νά βγούμε έτσι καί μάλιστα νά ΰποχρεωθοΰμε νά παραδώσουμε τά όπλα. Κατάλαβες;
Εμείς την Αθήνα θά τήν εΐχαμε πιασμένη, θά την εΐχαμε πάρει προτοϋ αυτοί προλάβουν νά πιάσουνε τίς θέσεις καί τά αϋτά τους. Αυτοί συγκέντρωσαν δυνάμεις από παντοΰ καί τίς φέράνε στην Αθήνα. Καί άπό τη Θεσσαλονίκη φέραν. Κατάλαβες;
‘Εμεΐς τους είπαμε νά τους χτυπήσουν, αυτοί όμως δέν τους χτύπησαν τους εγγλέζους καί τους άφησαν νά έρθουν στην Αθήνα. Τώρα αυτά είναι άλλη υπόθεση.. Συνέχεια

Ζέρβας Ναπολέων, στρατηγός

Στρατιωτικός και πολιτικός,αρχηγός του ΕΔΕΣ και μία απο τις σημαντικότερες προσωπικότητες της Εθνικής Αντίστασης.

Μετά την αποπεράτωση των γυμνασιακών σπουδών του κατατάχθηκε εθελοντής στο στράτευμα το 1910 και κατα τους Βαλκανικούς Πολέμους έλαβε επ’ ανδγραγαθεία τον βαθμό του Ανθυπασπιστή.

Αργότερα φοίτησε στην Σχολή Υπαξιωματικών και ονομάστηκε ανθυπολοχαγός το 1914.Φανατικός βενιζελικός, προσεχώρησε απο τους πρώτους στο Κίνημα «Εθνικής Αμύνης» που εκδηλώθηκε το 1916, πήρε μέρος σε πολλές μάχες του Μακεδονικού Μετώπου (1917-1918) στις οποίες και διακρίθηκε και το 1920, προαγόμενος επ’ ανδραγαθία έφθασε στον βαθμό του Ταγματάρχη. Συνέχεια

Κούτρας Αθανάσιος, ταξίαρχος

Γεννήθηκε στα Πεντεόρια Παρνασσίδος το 1907. Το 1926 εισήλθε στη ΣΣΕ και μετά 4ετή φοίτηση ονομάστηκε ανθυπολοχαγος Πυροβολικού το 1930.

Κατά τη διάρκεια του Ελληνοϊταλικού Πολέμου 1940 -41, πολέμησε ως λοχαγός, ως διοικητής πυροβολαρχίας πεδινού πυροβολικού. Συγκεκριμένα, έλαβε μέρος στην υπεράσπιση του θρυλικού υψώματος 731 στην περιοχή της Κλεισούρας (Αλβανίας), το οποίο υπήρξε ο ακρογωνιαίος λίθος της συντριβής της Ιταλικής Στρατιάς του Καβαλλέρο κατά την Εαρινή Επίθεση της 9ης Μαρτίου 1941 την οποία παρακολούθησε αυτοπροσώπως ο Μπενίτο Μουσολίνι. Στις 11 Μαρτίου, τέθηκε επικεφαλής, δυνάμεως πυροβολητών και τμήματος πεζικού και συνέλαβε 175 Ιταλούς, μεταξύ των οποίων έναν λοχαγό και δύο κατωτέρους αξιωματικούς.

Το Μάιο του 1941, μετά την κατάρρευση του Μετώπου, βρισκόμενος στην Αθήνα με την οικογένειά του κατόπιν σχετικής διαταγής, τοποθετήθηκε στo Υπουργείο Εμπορίου και ως Πρόεδρος αρμόδιας Επιτροπής ήταν υπεύθυνος για την έκδοση Δελτίων Τροφίμων σε δύο συνοικισμούς (Υμηττό και Θησείο). Παρά του ότι είχε, κατά κάποιο τρόπο, εξασφαλισμένο τον επιούσιο της οικογένειάς του, τον βασάνιζαν οι σκέψεις, ότι ως Έλληνας Αξιωματικός έπρεπε να δράσει κι είχε δύο επιλογές: Η μία, να επιδιώξει να διαφύγει στη Μ. Ανατολή και να συνεχίσει εκεί τον αγώνα, και η άλλη, να μεταβεί στην ιδιαιτέρα του πατρίδα τα Πέντε Όρια παρνασσίδος, απ’ όπου θα μπορούσε αργότερα να πολεμήσει τους κατακτητές. Προτίμησε τη δεύτερη λύση την οποία και πραγματοποίησε οικογενειακώς. Συνέχεια

Κρυπτογράφηση μηνυμάτων στον εμφύλιο

Η επικοινωνία των ανώτερων στελεχών του ΚΚΕ και του ΔΣΕ κατά τη διάρκεια του δεύτερου αντάρτικου και ιδιαίτερα όταν τα στελέχη αυτά βρίσκονταν σε διαφορετικές χώρες (για παράδειγμα η επικοινωνία μεταξύ των κλιμακίων του ΠΓ στην Ελλάδα και τη Γιουγκοσλαβία) γινόταν κατά βάση μέσω ασυρμάτων, με ραδιογραφήματα. Στις συνθήκες της ημιπαρανομίας, αρχικά, και της παρανομίας αργότερα, απαραίτητη προϋπόθεση για την ασφάλεια των επικοινωνιών ήταν η κρυπτογράφηση των ραδιογραφημάτων.

Στο βιβλίο του ιστορικού Φ.Ηλιού, «Ο ελληνικός εμφύλιος πόλεμος-Η εμπλοκή του ΚΚΕ» , εκτός από πλήθος τέτοιων ραδιογραφημάτων (αποκρυπτογραφημένων και μη), βρίσκουμε και ένα ευρετήριο «Συνθηματικών ονομάτων και εκφράσεων» που χρησιμοποιούνταν στην κρυπτογράφηση, το οποίο αναδημοσιεύουμε παρακάτω: Συνέχεια

Στρατόπεδα Συγκεντρώσεως του ΕΛΑΣ:Αρκαδία

  • Στρατόπεδο Χαράδρου Κυνουρίας, (κοντά στο Άστρος). Στεγαζόταν στο Δημοτικό σχολείο του χωριού και φιλοξενούσε 200 περίπου κρατουμένους της περιοχής Τριπόλεως, όλων των επαγγελμάτων και ηλικιών. Τα βασανιστήρια γίνονταν δημοσίως στο Δημοτικό Σχολείο και στη θέση ΓΟΥΡΝΑΚΙ, 300 μέτρα μακριά από το χωριό. Διοικητής ο Κων/νος Ζησιάδης, με ανταρτοδίκες-βασανιστές τον Καπετάν Παύλο (Μπουζάνη), Καπετάν Κυριάκο και Καπετάν Λέων. Ο Καπετάν Λέων έχει αναφερθεί, χωρίς να εξακριβωθεί, ότι δεν ήξερε καλά ελληνικά. Εδώ δολοφονήθηκαν πέντε άτομα, μεταξύ των οποίων και ο Ιωάννης Βουγιουκλάκης, πατέρας της ηθοποιού Αλίκης Βουγιουκλάκη.

Συνέχεια

Στρατόπεδα Συγκεντρώσεως του ΕΛΑΣ:Ηλεία

  • Στρατόπεδο Στόμιο Ολυμπίας. Μικρό προσωρινό στρατόπεδο.
  • Στρατόπεδο Βαρβάσαινας Πύργου.  Ήταν στο δημοτικό σχολείο του χωριού. Μεταξύ των συλληφθέντων και ο πρόεδρος του δικηγορικού συλλόγου Πύργου Δημήτριος Φωτόπουλος. Τον σκότωσε εν ψυχρώ στις 8-9-1944 με περίστροφο ο «λαϊκός αγωνιστής» Ηλίας Κονδύλης.
  • Στρατόπεδο Πόθου και Άσπρων Σπιτιών Ηλείας.  Εδώ συγκεντρώνονταν «εχθροί του λαού» Ηλείας, όπου κατόπιν βασανιστηρίων εκτελούντο.
  • Κοστομέρα Ολυμπίας. Μικρό προσωρινό στρατόπεδο

 

Στρατόπεδα Συγκεντρώσεως του ΕΛΑΣ:Μεσσηνία

  1. Στρατόπεδο Χαλβάτσου (σημερινό Κεφαλόβρυσο) στην Κάτω Μεσσήνη και στρατόπεδο Γαράτζας (σημερινή Μέλπεια) στην Άνω Μεσσήνη που είχαν την ονομασία Νέα Μόσχα. Το χωριό Χαλβάτσου είναι ορεινό μεταξύ των επαρχιών Τριφυλίας-Μεσσήνης. Το στρατόπεδο βρισκόταν σε οροπέδιο έξω από το χωριό. Οι έγκλειστοι προέρχονταν κυρίως από την Καλαμάτα καθώς και αιχμάλωτοι της αντιστασιακής οργάνωσης «Ελληνικός Στρατός» από τον Αετό Τριφυλίας. Μετά τα βασανιστήρια τους δολοφονούσαν και τα πτώματα τα έριχναν σε ένα ασβεστοκάμινο. Μεταξύ των δολοφονημένων και ο ιερέας του χωριού Φλώκα, Ιωάννης Γαρατζιώτης. Την Μεγάλη Παρασκευή 1944 το Τάγμα Ασφαλείας Μελιγαλά με επικεφαλής τον ταγματάρχη Στούπα ελευθέρωσε 450 κρατουμένους μεταξύ των οποίων και μικρά παιδιά. Εκεί έμαθαν ότι στη θέση «Προφήτης Ηλίας» ήταν αρκετά άτομα φυλακισμένα μέσα σε ένα εξωκλήσι, που το ονόμαζαν «στρατόπεδο της Ποταμιάς», όπου τα ελευθέρωσαν και αυτά.
  2. Στρατόπεδα Ι.Μ Βελανιδιάς και Δημιόβης στον Ταΰγετο, κοντά στην Καλαμάτα.  Μικρά στρατόπεδα όπου η ΟΠΛΑ συγκέντρωνε τους συλληφθέντες Καλαμάτας και γύρω περιοχών. Στη μονή Βελανιδιάς έδρευε το τάγμα  ΕΛΑΣ του Τάκη Αναστασόπουλου και στη Μονή Δημιόβης το τάγμα του Ηλία Καραμούζη. Πέριξ της I.M Δημιόβης βρέθηκαν 36 άταφα πτώματα. Στρατοπεδάρχης ο Τάκης Κώνστας από την Άρνα. Εδώ εγκλείσθηκαν και 50 αντάρτες του Ελληνικού Στρατού (σσ: Ανταρτικής οργανώσεως Πελοποννήσου) επί 20ήμερο, μετά τους μετέφεραν στη Βασιλική Ταϋγέτου όπου τους απελευθέρωσαν την 28-8-1943 μετά από συμφωνία για διάλυση του Ε.Σ. Τον Δεκέμβριο του 1943 μετακίνησε τους ομήρους του στην περιοχή Καστανιά Αγίου Νικολάου.  Νέος στρατοπεδάρχης ο Κων/νος Κίκηρας με βοηθό βασανιστή τον Μιχάλη Καψαλάκο. Χτυπούσαν τους κρατουμένους με αγκαθωτό σύρμα, και ξερίζωναν δόντια. Αρκετούς τους δολοφόνησαν με ξιφολόγχες στη θέση Πηγάδια Αλαγονίας Μεσσηνίας. 

    Οι δολοφόνοι καταδικάσθηκαν για τις δολοφονικές τους ενέργειες  (ο Καψαλάκος δις εις θάνατο) αλλά τελικά ευνοήθηκαν απο τα μέτρα επιείκειας.  (Τσελεσίλλα – Ιωαννίδου Λαμπέα, Με το φωτοστέφανο του Μαρτυρίου» , σελ.89).

  3. Στρατόπεδo Μπεζεστένι Μελιγαλά. Προσωρινό στρατόπεδο. «Μπεζεστένι» σημαίνει «υπαίθριο παζάρι» και είναι ένας μαντρότοιχος δίπλα στο σιδηροδρομικό σταθμό Μελιγαλά όπου γινόντουσαν εμποροπανηγύρεις. Εκεί συγκεντρώθηκαν οι εναπομείναντες άνδρες των Ταγμάτων Ασφαλείας Μελιγαλά και Καλαμάτας μετά την ήττα τους στη μάχη της Καλαμάτας, καθώς και πάρα πολλά άτομα που φοβούντο την δράση του ΕΛΑΣ και του Άρη Βελουχιώτη. Ο συνολικός αριθμός όλων των Ταγμάτων Ασφαλείας πριν την μάχη ήταν 800 άτομα. Ο Βελουχιώτης είχε εκδώσει την υπ’ αριθ. Ε.Π.Ε. 330/15-9-44 διαταγή «Πας συλλαμβανόμενος Ταγματασφαλίτης θα τουφεκίζεται επί τόπου», και οι ΕΛΑΣίτες πειθάρχησαν στην διαταγή του. Συνεπώς ο αριθμός ήταν πολύ λιγότερος από 800 άτομα λόγω απωλειών στη μάχη και της εκτελέσεως των αιχμαλώτων. Παρόλα αυτά στο Μπεζεστένι βρέθηκαν στοιβαγμένα 2.000 άτομα, όλων των ηλικιών, από μωρά μέχρι γέρους. Γι’ αυτό λοιπόν καταρτίστηκε μία επιτροπή από τα μέλη του ΕΑΜ Βασίλειο Μπράβο, Γιάννη Καραμούζη και άλλους για εκκαθάριση του στρατοπέδου. Πράγματι απελύθησαν πολλά γυναικόπαιδα, τα οποία μόλις βγήκαν έξω απο το Μπεζεστένι σκοτώθηκαν από μέλη του  ΕΛΑΣ. Πολλοί αξιωματικοί και στρατιώτες των Ταγμάτων συγκεντρώθηκαν στο χωριό Μερόπη δίπλα στο Μελιγαλά στη μάντρα του «Κριμπά». Μεταξύ των κρατουμένων στο Μπεζεστένι και ο Περικλής Μπούτος με τα δύο του παιδιά, πατέρας του πολιτευτή Γιάννη Μπούτου, ενώ στη Μερόπη ήταν ο κατοχικός Νομάρχης Μεσσηνίας Περωτής. Ο Γιάννης Καραμούζης μαζί με τον Βασ. Μπράβο συγκρότησαν εκτελεστικά αποσπάσματα του ΕΛΑΣ και της ΟΠΛΑ υπό την διοίκηση του Μάτζαρη και του Ν. Μητροπούλου. Ο ίδιος ο Γιάννης Καραμούζης αναφέρει στο βιβλίο του «Πατριώτες και προδότες στο Μωριά!».
    «Ο Άρης με τον υπασπιστή τον Τζαβέλα και 4-5 μαυροσκούφηδες επεσκέφθη στο χωριό Μερόπη τους Ταγματασφαλίτες που δεν είχαν εκτελεσθεί. Τους έγδυσε και ο ίδιος προσωπικώς έδωσε το σύνθημα για άγριο ξυλοδαρμό μέχρι αίματος. Μόλις βράδιασε τους παρέδωσε στους μαυροσκούφηδες και με την βοήθεια και άλλων ανταρτών σφαγιάσθηκαν όλοι, λίγο έξω από την Μερόπη». (σελ. 74).  Κάποιος άλλος αναφέρει ότι ο Τζαβέλας σκότωσε μερικούς πατώντας τους στα κεφάλια με τις αρβύλες του!!!
    Ο ίδιος συνεχίζει:
    «Εθεωρείτο δείγμα αφοσιώσεως και πίστεως στο κόμμα η αυτοπρόσωπος εκτέλεση κρατουμένων ή η σύμπραξης και η συμβολή δια την’ εκτέλεση. Οι οργανωθείς είχαν διαπαιδαγωγηθεί σ’ αυτό το πνεύμα.  Πολλές οργανώσεις, για να φανούν «πρότυπα» καλών και πιοτών κομματικών οργανώσεων ζητούσαν και φυσικά έπαιρναν τους συγχωριανούς των να τους «δικάσουν» και να τους εκτελέσουν στα χωριά τους. Το παράδειγμα το έδωσε η οργάνωση Οιχαλίας και Μερόπης. Πήραν τους συγχωριανούς των και εκεί με πανηγύρια και χορούς τους εκτέλεσαν. Το παράδειγμα τους το μιμήθηκε και το Νησί (Μεσσήνη): Πήραν 13 από τον Μελιγαλά τους οδήγησαν στο κέντρο της πόλεως Μεσσήνης και εκεί με χορούς και τραγούδια τους εκτέλεσαν» (σελ.77).
    Δεκαοκτώ όμως άτομα εκτελέσθηκαν κατ’ άλλο τρόπο:
    «Μεταξύ των αιχμαλώτων του Μελιγαλά ήσαν πολλοί πολιτευτές και μερικοί αξιωματικοί Ήταν πρόσωπα που η εκτέλεση των υπό κάποια «μορφή νομιμότητας» δηλαδή δι’ ανταρτοδικείων αφού δεν είχαν εκτελεσθεί κατά την «μάχη», ίσως να δημιουργούσε ζητήματα στο κόμμα. Γι’ αυτό βρέθηκε τρόπος «ανεύθυνου» εκτελέσεως των. Κατά πρόταση τον Βασ. Μπράβου, που υιοθετήθηκε από τον Κουλαμπά, θα μεταφερόντουσαν στην Καλαμάτα. Εκεί θα είχε προετοιμασθεί «αγανακτισμένο» πλήθος και θα τους εκτελούσε. Πράγματι την 16 Σεπτεμβρίου ξεχωρίστηκαν 18 άτομα δια να μεταφερθούν στη Καλαμάτα. Η κομματική όμως οργάνωση της Καλαμάτας δεν μπόρεσε να οργανώσει καλά και να προετοιμάσει τους «αγανακτισμένους». Γι’ αυτό ειδοποίησε και ανεβλήθη, δια την επομένη, η μεταφορά των εις την Καλαμάτα.  Η ΕΑΜική εφημερίδα «Ελεύθερη Μεσσηνία» στις 17 Σεπτεμβρίου έγραφε την είδηση ότι πρόκειται το απόγευμα να μεταφερθούν στην Καλαμάτα οι αρχηγοί των Ταγμάτων. Οι κομματικές οργανώσεις κινητοποίησαν τα μέλη τους και τους οπαδούς των ώστε σε ορισμένη ώρα να ευρίσκονται σε καθορισμένο μέρος των Καλαμών δια να «υποδεχθούν» τους αρχηγούς των Ταγμάτων.
    Το απόγευμα της 17 Σεπτεμβρίου, 18 εκ των αιχμαλώτων, μεταξύ των οποίων οι Περικλής Μπούτος, πολιτευτής του κόμματος των φιλελευθέρων, Ταγματάρχης Χριστόφιλος, Ταγματάρχης Χωροφυλακής Φραγκουδάκης, Γαλόπουλος αντεισαγγελέας Καλαμών, Δημήτριος Περωτής Νομάρχης Μεσσηνίας, Μορφονιός Ταγματάρχης κ.λ.π. μεταφέρθηκαν δι’ αυτοκινήτου στην Καλαμάτα. Το αυτοκίνητο σταμάτησε στην κεντρική πλατεία. Εκεί είχε συγκεντρωθεί πολύς κόσμος και τα «χωνιά» του Ε.Α.Μ. από ενωρίς καλούσαν το «λαό» να είναι συγκεντρωμένος για την «υποδοχή».  Μόλις άρχισαν να τους κατεβάζουν από το αυτοκίνητο, τους επιτέθηκαν οι «αγανακτισμένοι» και με μαχαίρια και ραβδιά τους σκότωσαν, υπό τα αλλεπάλληλα συνθήματα των χωνιών του Ε.Α.Μ. Μετά την κατακρεούργηση των προς «τέρψη» του λαού κρεμάστηκαν στα φανάρια της κεντρικής πλατείας της πόλεως». Ο δολοφονηθείς Νομάρχης Μεσσηνίας Δημ. Περωτής επικεφαλής επιτροπής γλίτωσε στις 11-2-1944 από το Γερμανικό εκτελεστικό απόσπασμα τον μεγαλύτερο αριθμό από τους 1500 συλληφθέντες Καλαματιανούς στο Γερμανικό Στρατόπεδο συγκεντρώσεως «Παπαφλέσσας» στην Καλαμάτα. Δεν μπόρεσε να κάνει τίποτα για 149 άτομα που εκτελέστηκαν από τους Γερμανούς ως αντίποινα δια τον φόνο 2-3 Γερμανών από τους αντάρτες τους ΕΛΑΣ στο χωριό Άγιος Φλώρος Μεσσηνίας.  Ο δολοφονηθείς Ταγματάρχης Χωροφυλακής Φραγκουδάκης τον Μάιο του 1944 γλίτωσε την τελευταία στιγμή από το Γερμανικό εκτελεστικό απόσπασμα 50 ΕΑΜιτες της Καλαμάτας και αυτοί για ευγνωμοσύνη τον κατακρεούργησαν.  Όσοι απέμειναν στο Μπεζεστένι τουφεκίσθηκαν όλοι «δια να μη τους κάνει χωροφύλακες ο Παπανδρέου» και τα σώματα τους ρίφθηκαν στην περιβόητη Πηγάδα του Μελιγαλά. Τα θύματα περίπου 2.000.  Αυτό ήταν το τέλος του Στρατοπέδου συγκεντρώσεως Μελιγαλά.
  4. Μανιάκι Μεσσηνίας. Στο στρατόπεδο Μανιακίου σκότωσαν τον Γιώργο Γιαννόπουλο από το Καραμανώλι (σημ. Γλυφάδα) και κάποιον γέρο 75 ετών επειδή έκανε το «μεγάλο» αδίκημα να πάρει ένα δεμάτι σιτάρι (θερισμένο) να το τρίψει να πάρει τον καρπό. Μετά απο εκκαθαριστική επιχείρηση των Ταγμάτων Ασφαλείας στη Χώρα Τριφυλίας το μετέφεραν στο Μαργέλι (σημ. Κοντογόνι).  Στο Μαργέλι οι κρατούμενοι ήταν 150 άνδρες, γυναίκες, παιδιά. Υπεύθυνοι στρατοπέδου ήταν οι Ρουσέας Παναγιώτης, Ματζώρος και Λίβας.
  5. Μινάγια Μεσσηνίας (σημ. Αμπελόκηποι).  Σκότωσαν τον Τάκη Καρβουνιάρη από την Πύλο.
  6.  Αυλώνα Τριφυλίας. Μικρό προσωρινo στρατόπεδo όπου έγιναν βασανισμοί και δολοφονίες.

Κοινωνική σύνθεση ΚΚΕ την περίοδο των Δεκεμβριανών

3.Οι Ελληνες κομμουνιστες που στηριχθηκαν;Τι ειδους ατομα ηταν μελη του οπαδοι του ψηφοφοροι του; Ειδικα στην περιοδο της κατοχης 1940-1944;
Ας το δουμε αναλυτικα όπως βγαινει από τα απορρητα που εχουν δημοσιευθει και από γεγονοτα που εχουν περιγραφει.

Συνέχεια

Μια Ελληνίδα μανά μιλά

τις γυναίκες τις εγκύους με τη λόγχη τις τρυπούσαν
και τα έμβρυα από μέσα με λύσσα τα τραβούσαν.

Άλλος βρέθηκε πιο κάτω με τα νύχια του βγαλμένα,
και ο τρίτος μες το ρέμα με τα χέρια του κομμένα.

Άλλος βόγγιζε  πιο πέρα και  βοήθεια εκκαλούσε
κι ο κομμουνιστής από πάνω με κλοτσιές τον εχτυπούσε.

όλα ήταν πεταμένα στα ρυάκια με μανία.

Και παπάδες κρεμασμένοι  απ τα πόδια άνω κάτω

Μοναστρια και μονές εκαιγαν λεηλατούσαν
αν δεν έβρισκα να κλέψουν σκότωναν τους πυρπολούσαν.

Η κοπέλα την τιμή της θα έπρεπε να την πουλήσει
για να σώσει τη ζωή και να μην την αποκεφαλίσει.

Η μανούλα που κρατούσε το παιδί της αγκαλιά
έπρεπε για να χει γούστο να δεχθεί μια μαχαιριά.

Απ τα βλέμματα του γιου της μία μάνα βιασμένη,
την οργη της παει να κρυψει μεσ’ το έδαφος πεσμένη.

Σχισμένοι,  ματωμένοι,  δίχως δόντια,  δίχως μάτια
τα σκυλιά μέσα στο ρεμα τους έτρωγαν τα κομμάτια.

αταφοι έμειναν όλοι, πεταμένοι σαν ψοφίμια
και τα σπλάχνα τους τραβούσαν και οι γάτες και τα αγρίμια.

Τώρα έρχονται όλοι τούτοι, με τα λόγια και με τόνους
ότι είναι πατριώτες και δεν έπραξαν τους φόνους.

Ότι όμως και να κάνουν για να δικαιολογηθούν
ασυγχώρητη θα είναι πρέπει να τιμωρηθούν

οι νεκροί από τον τάφο την εκδικηση συζητούν
γιατι ναναι στη Βουλή μας και να μας εκπροσωπούν.

Μαυροφορεμένες μανες βρίσκονται σ’όλη τη χώρα
αφού έχασαν δικούς τους στου κομμουνισμού την μπόρα.

Τι αποκαλύπτει το αρχείο Βλαντά

Ν. ΜΑΡΑΝΤΖΙΔΗΣ*, Το ΒΗΜΑ, 29/04/2007 , Σελ.: B59

Ο εμφύλιος πόλεμος αποτέλεσε μια τραγική στιγμή για την ελληνική κοινωνία. Οι άνθρωποι που είτε πήραν μέρος σε αυτόν ως ένοπλοι είτε υπέστησαν ως άμαχοι τις συνέπειές του έζησαν μια βαθιά τραυματική εμπειρία. Η πλήρης υποταγή της ατομικότητας στους καταναγκασμούς του περιβάλλοντος και οι επώδυνες προσαρμογές του σώματος στη βία του πολέμου αποτελούν τον κοινό παρονομαστή του βιώματος των απλών ανθρώπων. Η τάση για μυθοποίηση, είτε από τη μια είτε από την άλλη πλευρά και η διάθεση εξύψωσης του «ηρωικού» παρελθόντος, του έθνους ή του κόμματος ή και των δύο ταυτοχρόνως – τώρα που ο εθνο-λαϊκισμός και ο εθνο-κομμουνισμός αναζητούν στο παρελθόν και στα μαθητικά εγχειρίδια Ιστορίας τους λόγους της ύπαρξής τους – αφήνει στη σκιά όλα εκείνα που πραγματικά κυριαρχούν, όταν οι μηχανισμοί άσκησης συλλογικής βίας επιβάλλουν τις δικές τους αναγκαιότητες. Φόβος, πόνος, θλίψη, νεύρωση, απελπισία αποτελούν μερικά από αυτά τα συναισθήματα που η μετατροπή της Ιστορίας σε χολιγουντιανή ταινία τύπου «300» αδυνατεί ακόμη και να αντιληφθεί ότι υπάρχουν. Συνέχεια

Η Αθέατη πλευρά της Εαμικής Αντίστασης

του καθ. Κων/νου Ψηφή

Στις 13 Απριλίου 2006 είχα την υπομονή να παρακολουθήσω στην ΕΤ1 ένα αφιέρωμα στον Εμφύλιο που παρουσίασε ο κ. Στ. Κούλογλου. Επειδή το αφιέρωμα δεν περιορίστηκε στον Εμφύλιο, αλλά επεξετάθη και στην αντίσταση της περιόδου 1942 – 44, γεγονότα τα οποία έζησα, ενώ ο κ. Κούλογλου τα επληροφορήθη εμμέσως και από αφηγητάς της αριστεράς, οι οποίοι ούτε λίγο ούτε πολύ προσπαθούσαν να μας πείσουν ότι το Κ.Κ.Ε. με τον ΕΛΑΣ απελευθέρωσε από την τριπλή κατοχή της χώρα μας και αφιλοκερδώς, χωρίς να έχει πρόθεση να καταλάβει την εξουσία. Δικαιούμαι να έχω άποψη και αντιρρήσεις, σ’ όσα μας έδειξε η ΕΤ1. Συνέχεια

Δεκεμβριανά, Γεώργιος Λεονταρίτης, 12-12-2004

Την περασμένη Κυριακή, ένας κόσμος που δεν έχε υποστει … «εθνική αμνησία»
και εξακολουθεί, σε πεισμα των χαλεπών καιρών που διανύουμε, να τιμά την ιστορία του κι εκείνους που έπεσαν για κάποια ιδανικά, μαζεύτηκε στον Μακρυγιάννη. Τα παλιά χρόνια, ε­τε, είχαμε κυβέρνηση της ΕΡΕ. είτε της Ενώσεως Κέντρου, η
πολιτική ηγεσία, και πρωτος ο Βασιλεύς- Παύλος και κατόπιν ο Κωνσταντίνος – έδιναν το παρόν σε αυτήν την τελετή, και δικαίως. Είναι μεγάλη αυτή η επέτειος, διότι εάν το 1944 έπεφτε το Σύνταγμα Χωροφυλακής του Μακρυγιάννη, οι εξελίξεις κατά τις τραγικές εκείνες ημέρες, μπορούσαν να έχουν ανυπολόγιστες συνέπειες για την πόρε ία του Έθνους μας. Οι στίχοι από το εμβατήριο γι’ αυτήν την εποποιία, αποδίδουν πιστά την ατμόσφαιρα της φοβερής μάχης:

«Εμπρός παιδιά με μια καρδιά η σάλπιγγα σημαίνει κι η μάνα Ελλάς, η μάνα Ελλάς από εμάς προσμένει…» Συνέχεια

H επιλογή της βίαιης ρήξης , Στ. N. Καλυβάς, ΒΗΜΑ 5-12-2004

H εμφύλια σύγκρουση του Δεκεμβρίου του 1944 συγκαταλέγεται ανάμεσα στις στιγμές της ελληνικής ιστορίας που έχουν μελετηθεί όσο λίγες άλλες. Ωστόσο, μια βασική πτυχή της παραμένει ασαφής: ποιος ακριβώς ήταν ο κύριος στόχος του KKE; H επαναστατική ρήξη ή η ενσωμάτωση σε μια κοινοβουλευτική ομαλότητα; Στο ερώτημα αυτό έχουν δοθεί τουλάχιστον πέντε διαφορετικές απαντήσεις.

Πέντε εκδοχές

Οι δύο πρώτες προέρχονται από τις παραταξιακές ιστοριογραφίες και μεταθέτουν όλες τις ευθύνες στους αντιπάλους τους. Για τους μεν, το KKE είχε μόνιμο και μοναδικό του στόχο τη βίαιη κατάκτηση της εξουσίας, ενώ για τους δε, τη σύγκρουση επεδίωξαν αποκλειστικά οι Αγγλοι. Και οι δύο αυτές ερμηνείες έχουν απαξιωθεί καθώς δεν τεκμηριώνονται από τις πηγές, αν και η δεύτερη καλλιεργείται ακόμη στη δημόσια σφαίρα.

Οι υπόλοιπες τρεις ερμηνείες προέρχονται από την επιστημονική ιστοριογραφία. Σύμφωνα με τον Γιάννη Ιατρίδη, η κλασική μονογραφία του οποίου δημοσιεύθηκε στην Αμερική το 1972, η σύγκρουση υπήρξε αποτέλεσμα κλιμακώσεων που οφείλονταν στην έντονη αμοιβαία καχυποψία των δύο πλευρών. Ετσι, αποφάσεις που δεν στόχευαν στην ένοπλη σύρραξη παρήγαγαν μια κλιμακούμενη συγκρουσιακή λογική. Στη γλώσσα της πολιτικής επιστήμης, τα Δεκεμβριανά αποτελούν κλασική περίπτωση του διλήμματος ασφαλείας, όπου η αυξανόμενη ανασφάλεια σε σχέση με τις πραγματικές επιδιώξεις του αντιπάλου παράγει τη σύγκρουση. H υπόθεση αυτή είναι ιδιαίτερα ελκυστική καθώς οδηγεί στο συμπέρασμα πως τα Δεκεμβριανά αποτέλεσαν μια τραγωδία δίχως πραγματικούς ενόχους η οποία θα μπορούσε να είχε αποφευχθεί. H ισχύς της αντλείται από την εξαιρετική ανάλυση της δυναμικής των ηγεσιών, αλλά τελικά παρακάμπτει το κρίσιμο ζήτημα των κεντρικών επιδιώξεων του KKE. Συνέχεια

Aριστερή βία: μύθοι και πραγματικότητα

Στάθης Καλύβας*, ΤΑ ΝΕΑ , 08-05-2004

NEA ΠΟPIΣMATA ΓIA TΟN EMΦYΛIΟ Ή ANAΠAΛAIΩΣH TΩN ΠAΛAIΩN MYΘΩN;
H MEΓAΛH ΣYZHTHΣH ΠΟY ΠPΟKAΛEΣE TΟ APΘPΟ TΟY ΣTAΘH KAΛYBA ΠEPI «KΟKKINHΣ TPΟMΟKPATIAΣ», ΣYNEXIZETAI. META TIΣ ΠAPEMBAΣEIΣ TΩN KAΛYBA-MAPANTZIΔH-MAZAΟYEP THΣ 20/3 THN AΠANTHΣH TΟY Γ. MAPΓAPITH ΣTIΣ 9/4, KAI TO APΘPO TOY B. KPEMMYΔA ΣTIΣ 4/5, Ο ΣT. KAΛYBAΣ EΠANEPXETAI ΣTHN APIΣTEPH BIA, KATHΓΟPΩNTAΣ TΟYΣ EΠIKPITEΣ TΟY ΟTI ΔIKAIΟΛΟΓΟYN ΓEΓΟNΟTA ΠΟY ΟYTE TΟ KKE TΟY 1945, ΔEN HΘEΛE NA ΔIKAIΟΛΟΓHΣEI

H αναφορά στο EAM και στον ΕΛΑΣ προκαλεί αυτόματους συνειρμούς στον Άρη Βελουχιώτη και τους γενειοφόρους καπεταναίους που απαθανάτισε ο Σπύρος Μελετζής. Λιγότερο γνωστό είναι πως την οργανωτική ραχοκοκαλιά του EAM αποτελούσαν συχνά απρόσωποι γραφειοκράτες, σαν τον Θόδωρο Ζέγγο (ψευδώνυμο Στάθης ή Τριαντάφυλλος) και τον Δημήτρη Ανδρεαδάκη.
Ταχυδρομικός από τη Μαγνησία με θητεία στην Ακροναυπλία ο πρώτος, χρημάτισε γραμματέας της περιφερειακής επιτροπής Αργολιδοκορινθίας του KKE το 1943-1944. Από την Περαχώρα Λουτρακίου ο δεύτερος, υπήρξε δεξί χέρι του Ζέγγου με περιοχή δικαιοδοσίας την Αργολίδα. Και οι δύο πρωταγωνίστησαν στο δράμα που παίχθηκε στη Βορειοανατολική Πελοπόννησο στη διάρκεια της Κατοχής. Συνέχεια

Τα Δεκεμβριανά, περ. Λαβύρινθος, 7 Ιαν 2004

Τα δεκεμβριανα είναι χαρακτηριστικη περιπτωση εξεγερσεως ενός αριστα οργανωμενου οχλου από το ΚΚΕ.Το πώς εξεγειρονται δηθεν αυθορμητα οι οχλοι εχει περιγραφει από κοινωνιολογους όπως ο Γουσταύος Λεμπόν ,ο Ευάγγελος Λεμπέσης,ο εγκληματολογος Γαρδίκας κτλ.Είναι ολόκληρη επιστήμη την οποία έθεσαν σε εφαρμογή οι πάσης φύσεως κομμουνιστές στον εικοστο αιώνα για αυτό ειδαμε το φαινόμενο πολλών κομμουνιστικών εξεγέρσεων κατά πανομοιότυπο τρόπο σε πολλες χώρες του κόσμου με τα ιδια αιτήματα.Ελευθερία,δημοκρατία δικαιοσύνη,ισότητα (λέξεις ασαφείς ως επί τι πλείστον, ο καθένας τίς ορίζει οπως θέλει) .Υπάρχουν και άλλα .Εκδημοκρατισμός στρατού,σωμάτων ασφαλείας κτλ διότι οι κομμουνιστες απλώς διά του εκδημοκρατισμού θέλουν να διαβρωσουν αυτές τις δυνάμεις για να μην υπάρξει αντίπαλο δέος όταν θα ερθει η ωρα της εξεγέρσεως.Και εσεις ο ιδιος υποστηρίζεται ορθώτατα ότι προβοκάτορας του ΚΚΕ εντός της αστυνομίας ήταν αυτος που έριξε την πρωτη τουφεκιά. Ο Βαφειάδης περιγραφει στον 5ο τομο των απομνημονευματων του ότι το πλησίασνα δυο άτομα από την ηγεσια του ΚΚΕ όταν ήταν Κομματαρχης Θεσσαλονικης να ζητησουν τηννσυνεργασια του για την δολοφονια υψηλοβαθου στελεχους το 1946 <<ώστε να ζεσταθει το κλιμα και να εξεγερθει ο δημοκρατικος λαός>>. Συνέχεια

ΣΥΝΕΔΡΙΟ “Ο ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΕΜΦΥΛΙΟΣ: ΑΠΟ ΤΗ ΒΑΡΚΙΖΑ ΣΤΟ ΓΡΑΜΜΟ”

Επιμέλεια δημοσιογραφικών περιλήψεων: Θανάσης Τσακίρης
(Υποψήφιος διδάκτορας Πολιτικής Επιστήμης Πανεπιστημίου Αθηνών)
τηλ. 9967543, 3284932, 0977-668136
Ε-mail: tsakthan@compulink.gr και tsakthan@hotmail.com

Τετάρτη, 20 Οκτωβρίου 1999

ΕΝΑΡΞΗ: “Ο ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΕΜΦΥΛΙΟΣ: ΑΠΟΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΕΡΜΗΝΕΙΑ”
Πρόεδρος: Ηλίας Νικολακόπουλος, Πανεπιστήμιο Αθηνών

Ο JOHN O. IATRIDES, καθηγητής του Southern Connecticut State University, στην εισήγησή του με τίτλο “Ο Ελληνικός εμφύλιος πόλεμος στο διεθνές του πλαίσιο: μια επανεκτίμηση”, τόνισε, μεταξύ άλλων, ότι “οι εμφύλιοι πόλεμοι αποτελούν βίαιες ενδο-κρατικές συγκρούσεις που, πολύ συχνά, προσδιορίζονται από εξωτερικούς παράγοντες”. Οι βαθύτερες αιτίες του συγκεκριμένου εμφύλιου πολέμου ήταν τόσο εσωτερικές όσο και εξωτερικές και εντοπίζονται στις πρώτες δεκαετίες του λήγοντα αιώνα. Όμως ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος αποτέλεσε τον καταλύτη μιας και απαξίωσε, διέλυσε και διασκόρπισε τους παραδοσιακούς μηχανισμούς διακυβέρνησης και τις πολιτικές ελίτ. Έτσι προσφέρθηκε μια μοναδική στα χρονικά ευκαιρία στο ΚΚΕ να επιδιώξει, από θέση σχετικής ισχύος, την υλοποίηση των επαναστατικών στόχων του, μέσω πίεσης και ένοπλης βίας, ιδιαίτερα κατά την περίοδο της απελευθέρωσης. Η βασική θέση του εισηγητή είναι ότι “ο Ελληνικός εμφύλιος πόλεμος πρέπει να μελετηθεί ως μια σειρά τριών διακριτών αλλά στενά αλληλοσυνδεόμενων φάσεων παρατεταμένης βίας όπου οι κομμουνιστές και αντίπαλοί τους πάλεψαν για την απόκτηση του κυριαρχικού ελέγχου του κράτους”. Σ’ αυτή τη μάχη για την εξουσία, “οι εξωτερικοί παράγοντες έπαιξαν αποφασιστικό ρόλο”. Οι Βρετανοί στις δύο πρώτες φάσεις στέρησαν τη νίκη από τους κομμουνιστές ενώ στην τρίτη φάση Βρετανοί και Αμερικανοί θεώρησαν αυτό τον πόλεμο ως ένα από τα κύρια πεδία του Ψυχρού Πολέμου και σε όλες τις φάσεις οι Σοβιετικοί, φοβούμενοι την αναμέτρηση με τις Δυτικές δυνάμεις, έπαιξαν μόνο έμμεσο ρόλο στη σύγκρουση. Η Σ.Ε. και οι “πελάτες” της, όπως ονομάζει τις χώρες της Α. Ευρώπης ο εισηγητής, “ενθάρρυναν την ηγεσία του ΚΚΕ που έλπιζε σε αποφασιστική ξένη διπλωματική και στρατιωτική βοήθεια που ποτέ δεν υλοποιήθηκε”. Η ήττα των Ελλήνων κομμουνιστών “είχε βαθιά επίδραση στον αναπτυξιακό και εξωτερικό προσανατολισμό της χώρας”. Συνέχεια

Ο Ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος- Σύντομη ιστορική επισκόπηση

Η λογοκριμμένη Ιστορική Μνήμη για τον Εμφύλιο

Ο  Διχασμός

 1. Γενικά: Η ιστορία της Νεότερης Ελλάδας έχει να παρουσιάσει πολιτικά και στρατιωτικά γεγονότα, τα οποία αποδεικνύουν ότι όταν οι Έλληνες ήταν ενωμένοι μεγαλούργησαν. Αντίθετα, σε περιόδους έντονων πολιτικών ανωμαλιών και στρατιωτικών κινημάτων, οι συνέπειες ήταν οδυνηρές, όχι μόνο για την πρόοδο και την ευημερία του ελληνικού λαού, αλλά κυρίως για την υπόστασή του και την ακεραιότητα της πατρίδας.

Τα διχαστικά φαινόμενα μεταξύ των Ελλήνων, υποθάλπονταν από εσωτερικούς και εξωτερικούς παράγοντες. Οι εσωτερικοί παράγοντες είχαν σχέση περισσότερο με το πολιτειακό θέμα, παρά με προσωπικές φιλοδοξίες για την κατάκτηση και νομή της εξουσίας. Οι εξωτερικοί παράγοντες που επικεντρώνονταν στις Μεγάλες Δυνάμεις, ασκούσαν ασφυκτική επίδραση στην Ελλάδα, λόγω της γεωστρατηγικής της θέσης στο σταυροδρόμι τριών ηπείρων και πέντε θαλασσών. Αποτέλεσμα των παραπάνω, ήταν να δοκιμάζεται κάθε φορά ο αναμφισβήτητος πατριωτισμός των Ελλήνων, περισσότερο από την αδυναμία των ηγετών τους να προβλέψουν την έκβαση μιας διεθνούς κρίσης, παρά από την ικανότητα τους να επιλέξουν το δρόμο εκείνο που το πραγματικό συμφέρον της Πατρίδας κάθε φορά επιτάσσει. Συνέχεια