Εκθεση περί της δράσεως των Ευελπίδων 1940-1945

ΣΥΝΤΟΜΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ
ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΔΡΑΣΕΩΣ ΤΩΝ ΕΥΕΛΠΙΔΩΝ
ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 1940-45

Α. ΕΛΛΗΝΟΪΤΑΛΙΚΟΣ ΚΑΙ ΕΛΛΗΝΟΓΕΡΜΑΝΙΚΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ – ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ (28 Οκτωβρίου 1940 – 31 Μαΐου 1941)
1. Παραμονές του Πολέμου
Λίγες μέρες πριν από τον ύπουλο τορπιλλισμό του Καταδρομικού «Έλλη» από ιταλικό υποβρύχιο, στο λιμάνι της Τήνου (15 Αυγ. 1940) κι’ ενώ τα σύννεφα του πολέμου συσσωρεύονταν απειλητικά στον ουρανό της Ελλάδος, 289 απόφοιτοι Ευέλπιδες ορκίστηκαν (10 Αυγ. 1940) ως Ανθυπολοχαγοί ενώπιον του τότε βασιλιά Γεώργιου Β΄. Ήταν η τάξη του 1940. Δυόμηση δε μήνες αργότερα (παραμονές του πολέμου) φοιτούσαν στη ΣΣΕ τρεις (3) Τάξεις, σύμφωνα με τον ισχύοντα τότε Οργανισμό της:
– Η νεοπροαχθείσα ΙΙΙη Τάξη (από το φθινόπωρο του 1938).
– Η νεοπροαχθείσα ΙΙη Τάξη (322 μαθητές) από 29 Οκτωβρίου 1939.
– Η μόλις εισαχθείσα Ιη Τάξη (326 μαθητές) από 2 Οκτωβρίου 1940.
Υπόψη ότι σε κτίριο της Λεωφόρου Αλεξάνδρας λειτουργούσε ταυτόχρονα και η «Στρατιωτική Σχολή Αξιωματικών Σωμάτων και Υπηρεσιών» (ΣΣΑΣΥ) με 109 συνολικά μαθητές των ειδικοτήτων: Υγειονομικού, Διαχειρίσεως, Στρατολογίας και Αυτοκινήτων. Επίσης δε στις εγκαταστάσεις της Σχολής στρατωνίστηκε από τον Νοέμβριο του ‘40 ο Ουλαμός Εφέδρων Αξιωματικών. Συνέχεια

Advertisements

Ανταρτικές ομάδες στην Ελλάδα 1941-1944

Ένοπλοι Οργανώσεις Αντιστάσεως,

Ενοπλος έξέγερσις κατά των κατακτητών έξεδηλώθη πολύ πρίν αρχίση ή δράσις των οργανώσεων αντιστάσεως. Τά γεγονότα τής Δράμας καί του Δοξάτου, τά όποια έλαβον χώραν κατά τό τέλος του Σεπτεμβρίου του 1941 δύναται νά θεωρηθούν ώς αυθόρμητος έναρξις τής ενόπλου αντιστάσεως του Ελληνικού λαού κατά των κατακτητών καί Ιδιαιτέρως κατά των Βουλγάρων επιδρομέων. Ή γενομένη ένοπλος έξέγερσις των κατοίκων τής περιοχής Δράμας, συνεπεία έντεχνων ψευδών διαδόσεων τής βουλγαρικής προπαγάνδας περί στασιάσεως του Βουλγαρικού στρατού κλπ., ύπήρξεν ανοργάνωτος καί πρόωρος καί παρά τόν ήρωϊσμόν των κατοίκων άπέτυχεν. Μετά τά ώς ανω γεγονότα, εμφανίσεις ολιγάριθμων ενόπλων ομάδων είς τήν ΰπαιθρον, έσημειώΟησαν είς διάφορα σημεία τής χώρας άπό των άρχων τής ανοίξεως του 1942. ΑΙ ώς άνω ομάδες δέν κατώρθωσαν νά διατηρηθούν έπί πολύ λόγω τής αντιδράσεως τών δυνάμεων των κατακτητών καί τών άρχων ασφαλείας καθ’ ΰσον στερούμενοι δικτύου πληροφοριών, ένέπιπτον ευκόλως είς ενέδρας ή ήναγκάζοντο νά αυτοδιαλυθούν ελλείψει μέσων συντηρήσεως.

Καί αϊ πρώται ομάδες ανταρτών τών μεγάλων οργανώσεων ΕΑΜ καί ΕΔΕΣ δταν έξήλθον είς τήν ϋπαιθρον, τό θέρος του 1942, συνήντησαν τρομεράς δυσχέρειας. Μετά τάς πρώτας συγκρούσεις των ομως μετά τών κατακτητών καί Ιδίως μετά τήν άνατίναξιν τής γέφυρας του Γοργο-ποτάμου (25 Νοεμβρίου 1942) ύπό τών ανταρτών, συνεργαζομένων μετά τών Βρεταννών σαμποτέρ, ή κατάοτασις μετεβλήθη. Αξιωματικοί του Στρατου έξήρχοντο συνεχώς είς τήν ϋπαιθρον καί ένετόσσοντο είς τάς ανταρτικός ομάδας, ενώ ολόκληροι Σταθμοί χωροφυλακής, μετά του οπλισμού των, προσεχώρουν είς ταύτας.  Ενεφανίσθησαν ανταρτικαί ομάδες καί διαφόρων άλλων οργανώσεων καί οϋτω τήν άνοιξιν του 1943 τό ανταρτικόν κίνημα κυριαρχούσε είς όλόκληρον τήν ΰπαιθρον τής χώρας. Συνέχεια

Γερμανικές απώλειες στην Ελλάδα το Β’ ΠΠ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ
ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΩΝ πεσόντες

ΕΠΙΣΗΜΟΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΙΣ ΑΡ.27610

ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΗΣ ΟΔ. ΓΕΡΜΑΝΙΑΣ ΣΤΟ ΒΕΡΟΛΙΝΟ
ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΤΩΝ ΣΥΓΓΕΝΩΝ
ΤΩΝ ΠΕΣΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΒΕΡΜΑΧΤ (WEHRMACHT)
EICHBORNDAMM 167, D-1000 ΒΕΡΟΛΙΝΟ 51

Προς τον κ.…………………..
Ελλάδα
Για πληροφ.: Τμήμα IV/RL/BV-11 Ημ/νία: 26.2.1985
Αξιότιμε κ….
Επί της από 27.11.1984 ερώτησής σας (ενδιάμεση επιστολή μας από 10.1.85), σας πληροφορούμε, ότι σχετικά με την επιθυμία σας να μάθετε τον αριθμό των πεσόντων γερμανών στρατιωτών, μπορούμε να σας βοηθήσουμε μόνον βάσει των δηλώσεων ταφέντων, που έχουμε στο αρχείο μας.
Οι αριθμοί ωστόσο αυτοί δεν μπορούν επ’ουδενί λόγω να είναι δεσμευτικοί, διότι:
α) Στρατιώτες, δηλωθέντες σαν αγνοούμενοι, οι οποίοι δεν έχουν ακόμα επιστρέψει στην πατρίδα τους και οι οποίοι πιθανότατα έχουν πεθάνει, δεν μπορούν να συμπεριληφθούν στους αριθμούς που ακολουθούν*
β) Στρατιώτες που τραυματίσθηκαν στην Ελλάδα, υπέκυψαν στα τραύματά τους και σε τόπους εκτός της επικράτειας της Ελλάδας*
γ) Άγνωστοι στρατιώτες, δηλ. νεκροί που δεν μπορούν πλέον να αναγνωριστούν, δεν μπορούσαν να συμπεριληφθούν, γιατί δεν έχει δηλωθεί η αιτία του θανάτου τους
δ) Και τέλος οι δηλώσεις των ταφέντων που έχουμε, δεν είναι πιθανότατα πλήρεις.
Μπορούμε να σας γνωστοποιήσουμε τους αριθμούς των ονομαστικά γνωστών στρατιωτών, οι οποίοι έχουν ταφεί στα νεκροταφεία πεσόντων στρατιωτών του Διονύσου-Ραπεντόζα και Μάλεμε. Συνέχεια

Πεσόντες και νεκροί: Εμφύλιες συγκρούσεις 1941-1944

Αβδελάς Βασίλειος του Αντωνίου, Ανχης (ΠΖ): Γεννήθηκε στη
Στρώμνιτσα Μακεδονίας το 1897, της Π.Α.Ο. Εκτελέσθηκε, λόγω της ιδιότητάς του ως Αξκού, στη Δράμα στις 10 Οκτωβρίου
1944.
Αβραμίδης Γεώργιος του Τρύφωνος, Αντάρτης: Γεννήθηκε στο
Καπνόφυτο Σιντικής Σερρών το 1911, των Ε.Α.Ο. – Π.Α.Ο.
Εκτελέσθηκε στο Λειβαδοχώρι Νιγρίτας στις 10 Οκτωβρίου 1943, σε διατεταγμένη υπηρεσία ευρισκόμενος.
Αβραμίδης Δήμος του Στυλιανού, Αντάρτης: Γεννήθηκε στο
Καπνόφυτο Σιντικής Σερρών το 1905, των Ε.Α.Ο. – Π.Α.Ο.
Φονεύθηκε μαχόμενος στο χωριό Μαυροθάλασσα Νιγρίτας στις 10
Δεκεμβρίου 1943.
Αβραμίδης Ιωάννης του Μιχαήλ, Λοχίας: Γεννήθηκε στην Αθήνα
το 1914, του Φρουραρχείου Θεσσαλονίκης. Συνελήφθη και
εκτελέσθηκε στο Βέρμιο στις 10 Μαρτίου 1944, λόγω της
ιδιότητάς του ως Μ. Υπαξιωματικού.
Αβραμόπουλος Εμμανουήλ του Ιωάννη, Αντάρτης: Γεννήθηκε στην
Ροδόπολη Σερρών το 1905, των Ε.Α.Ο. – Π.Α.Ο. Φονεύθηκε σε
σύγκρουση με τον Ε.Λ.Α.Σ. στο Δίφυλο Ν. Πετριτσίου Σιντικής
στις 10 Νοεμβρίου 1944.
Άγας Ιωάννης του Σωκράτους, Εύζωνος: Γεννήθηκε στην Αθήνα
το 1922, του Ι Τ.Α. Αθηνών. Συνελήφθη στη Νέα Σμύρνη και
εκτελέσθηκε στις 9 Σεπτεμβρίου 1944.
Αγγελάκης Αθανάσιος του Δημητρίου, Αντάρτης: Γεννήθηκε στη
Σησαμιά Βισαλτίας Σερρών το 1902, των Ε.Α.Ο.- Π.Α.Ο.
Συνελήφθη και εκτελέσθηκε στη θέση Τραπέζια Τερπνής στις 20
Νοεμβρίου 1944.
Αγγελάκης Νικόλαος του Αναστασίου, Εύζωνος: Γεννήθηκε στο
Γυμνό Χαλκίδας Ευβοίας το 1918, του ΙΙ Ανεξ. Τάγματος
Ευζώνων Ευβοίας. Συνελήφθη σε μάχη και εκτελέσθηκε στην
Αμάρυνθο Χαλκίδας στις 17 Οκτωβρίου 1944.
Αγγελάκος Αγγελής του Δημητρίου, Εύζωνος: Γεννήθηκε στον
Μυστρά Λακωνίας το 1914, του Τ.Α. Σπάρτης. Τραυματίσθηκε
στη μάχη του Μυστρά στις 11 Οκτωβρίου 1943 και,
διακομισθείς σε πρόχειρο νοσοκομείο, υπέκυψε την επομένη.
Αγγελάρας Αγγελής του Αθανασίου, Εύζωνος: Γεννήθηκε στο
Μαντούδι Χαλκίδας Ευβοίας το 1924, του Τ.Α. Ευβοίας.
Συνελήφθη σε μάχη και εκτελέσθηκε στη μονή Οσίου Δαυΐδ στις
3 Μαρτίου 1944.
Αγγελής Δημήτριος του Νικολάου, Εύζωνος: Γεννήθηκε στην
Αμάρυνθο Ευβοίας το 1916, του ΙΙ Ανεξ. Τάγματος Ευζώνων
Ευβοίας. Φονεύθηκε στη μάχη της Σέττας στις 26 Ιουνίου
1944.
Αγγελής Αναστάσιος του Μιχαήλ, Δεκανέας: Γεννήθηκε στην
Αμάρυνθο Χαλκίδας Ευβοίας το 1915, του ΙΙ Ανεξ. Τάγματος
Ευζώνων Ευβοίας. Συνελήφθη σε μάχη και εκτελέσθηκε στη θέση
Άγ. Ασώματοι Αμαρύνθου στις 17 Οκτωβρίου 1944.

Συνέχεια

Πεσόντες και νεκροί: Εθνική Αντίσταση 1941-1944

 

Αβραμάκης Ιωάννης του Γεωργίου, Αντάρτης: Γεννήθηκε στον Άγιο Δημήτριο Βισαλτίας Σερρών το 1910, των Ε.Α.Ο. – Π.Α.Ο. Εκτελέσθηκε από τους Βουλγάρους στην οδό Σερρών – Βροντούς στις 29 Σεπτεμβρίου 1944.
Αβραμίδης Αβραάμ του Αναστασίου, Αντάρτης: Γεννήθηκε στο Αχλαδοχώρι Σιντικής Σερρών το 1893, των Ε.Α.Ο. – Π.Α.Ο. Φονεύθηκε σε μάχη με τμήμα του Βουλγαρικού Στρατού στο Κιλκίς στις 4 Νοεμβρίου 1944.
Αβραμίδης Δημήτριος του Κυριάκου, Αντάρτης: Γεννήθηκε στην Τριάδα Σερρών το 1887, των Ε.Α.Ο. – Π.Α.Ο. Εκτελέσθηκε από τμήμα του Βουλγαρικού Στρατού στον Προμαχώνα στις 20 Νοεμβρίου 1944.
Αγγελάκης Άγγελος του Δημητρίου, Αγωνιστής: Γεννήθηκε στη Σησαμιά Σερρών το 1894. Φονεύθηκε σε μάχη κατά των Βουλγάρων στην Τριάδα Σερρών στις 14 Νοεμβρίου 1944.
Αγγελακόπουλος Αθανάσιος του Γεωργίου, Έφ. Ανθτρος: Γεννήθηκε στη Λάρισα το 1906. Συνελήφθη αιχμάλωτος από τους Ιταλούς και μεταφερόμενος στην Ιταλία πνίγηκε στα ύδατα της Κάτω Αδριατικής, όταν τορπιλίσθηκε το ατμόπλοιο Τσιτά Ντι Τζένοβα, στο οποίο επέβαινε, στις 21 Ιανουαρίου 1943.
Αγγελής Ευάγγελος του Παύλου, Αντάρτης: Γεννήθηκε στο Κουτσελιό Ιωαννίνων το 1910, των Ε.Ο.Ε.Α. – Ε.Δ.Ε.Σ. / Αρχηγείο Ηπείρου. Συνελήφθη από τους Γερμανούς, ενώ επέστρεφε στην υπηρεσία του, και εκτελέσθηκε στις 3 Οκτωβρίου 1943.
Αγγελιδάκης Αγγελής του Εμμανουήλ, Αγωνιστής: Γεννήθηκε στο Άνω Μέρος Αμαρίου Ρεθύμνου το 1897, των Ε.Ο.Ε. Ν. Ρεθύμνου. Εκτελέσθηκε από τους Γερμανούς στο Άνω Μέρος στις 22 Αυγούστου 1944.

Συνέχεια

Ελληνική αντιστασιακή ομάδα καπετάν Γιάννου (Αχαία)

Κατά τάς αρχάς ΜαΪου 1943 είχε συγκροτηθή και εξοπλισθή πλήρως εν την περιοχή Αχαϊας 30μελής ένοπλoς ανεξάρτητη ελληνική ομάς  υπό την αρχηγίαν του καπετάν Γιάννου. Ο Καπετάν Γιάννος ήτο ένα ωραίο και ιπποτικό παλληκάρι, κατήγετο απο το χωριό Μποτιά των Καλαβρύτων. Κατά τα τέλη του 1942 βγήκε στο βουνό με ολίγους συμπατριώτας του συγκρότησε αντάρτικη ομάδα. Στην αρχή η ομάς του ήτο ολιγομελής, λιγάκι βραδύτερον έγινε 30μελής. Το σύνθημα του Καπετάν Γιάννου ήτο: << Όλα για την Ελλάδα>>. Αγροτόπαιδο, με πολύ λίγη μόρφωση, βγήκε στο βουνό και ακολούθησε τον δρόμο της θυσίας και της τιμής απτόητος, το αγνό και ζωντανό αυτό χωριατόπουλο βάδισε αγέρωχα και με σταθερότητα ήρωος και με μεγαλοψυχία αληθούς Χριστιανού τον δρόμο της θυσίας για την λευτεριά της πατρίδος του και εθυσίασε την ζωή του, τα νειάτα του παραμένων ακλόνητος επάνω στην έπαλξη του καθήκοντος. Ο Καπετάν Γιάννος μόλις επληροφορήθη ότι στην περιοχή Καλαβρύτων έπεσε με αλεξίπτωτο ο Άγγλος Ταγματάρχης Άντονυ μαζίμε τους δύο Έλληνας αξιωματικούς Βασίλη και Στέφανο, έσπευσε με την ομάδα του να τους συναντήση και να παράσχη εις αυτούς πάσαν δυνατήν ενίσχυσιν και εκδούλευσιν. Ανέλαβε προσωπικώς την ασφάλειαν του κλιμακίου. Όπου περνούσε η ομάδα του Καπετάν Γιάννου προκαλούσε ενθουσιώδεις εκδηλώσεις και ρίγη ενθουσιασμού, ο ίδιος με θερμά και πατριωτικά λόγια όπου περνούσε, αναπτέρωνε τας ελπίδας των σκλάβων χωρικών Συνέχεια

Σύμφωνο Πετριτσίου (12 Ιουλ 1943):Απάντηση ΚΚΕ

ΕΠΙΣΤΟΛΗ του Ιστορικού Τμήματος της Κεντρικής Επιτροπής του Κομ­μουνιστικού Κόμματος Ελλάδας που έστειλε σε απάντηση της επιστολής του εργαζόμενου νέου και που δημοσιεύθηκε στο «Βήμα» της 10ης Ιανουαρίου 1993

Αξιότιμε κύριε Διευθυντά,

Στο φύλλο της εφημερίδας σας της περασμένης Κυριακής 20 Δεκεμβρίου, δημοσιεύτηκε αρθρο με την καθιερωμένη μορφή επιστολή, του κ. Γιάννη Μαρίνου, που εμφανίζεται σαν «εργαζόμενος νέος» – αν και δεν είναι – και με τίτλο: «ΚΚΕ: Συνεπές στην ιστορία του».

Στο άρθρο αυτό γίνεται μια ακόμα συκοφαντική επίθεση ενάντια στο κόμμα μας, το ΚΚΕ, με αβάσιμα στοιχεία και με αυθαίρετους ισχυρισμούς. Γι αυτό και παρακαλούμε να φιλοξενήσετε την παρακάτω απάντηση μας:

Ο κ. Μαρίνος δεν είναι η πρώτη φορά που επιτίθεται κακόβουλα στο ΚΚΕ, διαστρεβλώνοντας αυθαίρετα την ιστορία και τις θέσεις του. Είναι μόνιμη «φροντίδα» και απασχόληση του. Δικαίωμα του. Δεν είναι, όμως επιτρεπτό -έτσι πιστεύουμε- να συκοφαντεί και να λασπολογεί, αξιοποιώντας πλαστά και προβοκατόρικα στοιχεία. Συνέχεια

Οι Ελληνικές Δυνάμεις στη Μέση Ανατολή

Συγκρότηση Ελληνικών Ένοπλων Δυνάμεων Μ. Ανατολής.

Ή Ελληνική Κυβέρνηση, από των πρώτων ήμερων της αφίξεώς της εις Αίγυπτο, επιδόθηκε εις το έργο της συγκροτήσεως νέου στρατού, με την βοήθεια των Βρετανών συμμάχων, διά την συνέχιση του αγώνος τής Ελλάδος κατά των κατακτητών {15 Ίουν. 1941}. Την δύναμη των Ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων Μ. Ανατολής απετέλεσαν:

α. Τα διασωθέντα εις Αΐγυπτο, μετά τών βρεταννών, τμήματα του Ελληνικού Στρατού μετά την αποχώρηση εκ Κρήτης.

β. Τα διασωθέντα σκάφη του Πολεμικού Ναυτικού.

γ. Το μεταφερθέν εξ Ελλάδος εις Μ. Ανατολή προσωπικό της Πολεμικής Αεροπορίας.

δ. Τα συγκροτηθέντα εις Αΐγυπτον, προ τής αφίξεως τής Ελληνικής Κυβερνήσεως, ένοπλα τμήματα Φάλαγγα Ελλήνων Αιγύπτου και Δωδεκανησιακό Τάγμα, εξ εθελοντών τής πολυαρίθμου εις Αίγυπτο Ελληνικής παροικίας. Συνέχεια

Συνοπτικό Ημερολόγιο 1941-1945

 

10/1/1941

Απελευθέρωση Κλεισούρας απο Ελληνικό Στρατό

15/1/1941

Γ’ επιστολή  Ν. Ζαχαριάδη (ΓΓ ΚΚΕ ) προς πρωθυπουργό
Μεταξά

29/1/1941

Θάνατος πρωθυπουργού Ι. Μεταξά.

9/3/1941

Εαρινή Ιταλική επίθεση

18/3/1941

Προκήρυξη Κ.Ε ΚKE εναντίο Ελληνοϊταλικού πολέμου

6/4/1941

Γερμανική επίθεση εναντίον της Ελλάδος

8/4/1941

Κατάληψη Θεσσαλονίκης από Γερμανούς

 

Εκκένωση Β. ‘Ηπείρου

18/4/1941

Αυτοκτονία πρωθυπουργού Κορυζή

23/4/1941

Κατάπαυση εχθροπραξιών-Κυβέρνηση Τσολάκογλου

27/4/1941

Ιδρύεται η «Αδούλωτοι Έλληνες (Α.V Ε)»

27/4/1941

Κατάληψη Αθήνας από τους Γερμανούς

2/5/1941

Ιδρύεται η «Φιλική Εταιρεία Νέων» (ΦΕΝ)

20/5/1941

Μάχη της Κρήτης

Συνέχεια

Swastika over the Balkans

The conquest of Greece and Yugoslavia by hitlerite Germany and its fascist allies in April 1941 (operations Marita and 25) had diametrically changed the political, military and strategic situation on the Balkan peninsula. Germany and Italy started the conquests and subordinating of other countries yet before the outbreak of the 2nd World War. In effect of nearly bloodless Italian aggression Albania lost its independence already on 7 April 1939 and was incorporated (12 April) into Italian empire. The king Ahmet bej Zogu ( Zog I) got deposed by the collaborationist Constituent Assembly and made for exile to Turkey. The Assembly addressed the king of Italy Victor Emmanuel III «with a request to accept the Albanian crown». The collaborationist government with a former prime minister Shefqet bej Vërlaci had been brought into being. But actually in Albania ruled the Italian governor Gen. Francesco Jacomoni di San Sarino. About a month after the Italian invasion on Albania, on 6 May 1939, 200 Albanian tribal chieftains signed the «pact of friendship» with Italy. On 13 July a not too big in numbers Albanian army had been merged with Italian forces. There had been created the Albanian Fascist Party (Partia Fashiste Shqiptare), which together with invaders used to terrorize the population protesting against new order. Intensified the exploitation of Albania’s natural resources (among others chromium and copper ores, brown coal, and oil), as well as the works concerning preparation of that tiny country to form a bridgehead for further conquests in the Balkans (development of communication network, roads, airfields etc.) Συνέχεια

Αντιστασιακές οργανώσεις

Πέρα από τις μεγάλες και αρκετά γνωστές στο ευρύ κοινό ελληνικές αντιστασιακές οργανώσεις της Κατοχής (όπως ο ΕΔΕΣ του Ζέρβα, η ΕΚΚΑ του Δημήτριου Ψαρρού, το ΕΑΜ – ΕΛΑΣ του Άρη Βελουχιώτη, ), υπήρχαν και διάφορες μικρές οργανώσεις, των οποίων η δράση εναντίον των κατακτητών δεν αναφέρεται συχνά.

Ορισμένες από τις ηρωικότερες σελίδες της Εθνικής Αντίστασης γράφτηκαν από τους αγωνιστές των πόλεων. Σε συνθήκες απόλυτης παρανομίας και δρώντας κυριολεκτικά κάτω από τη μύτη των Γερμανών, Ιταλών, Αστυνομίας, Χωροφυλακής και Ταγματων Ασφαλείας  (σ.σ: ένοπλες αντικομουνιστικές ομάδες που  δημιουργήθηκαν στα τέλη του 1943 ως αποτέλεσμα της κομμουνιστικής βίας στην ύπαιθρο) γεννήθηκε και ανδρώθηκε μια στρατιά από παράτολμους Έλληνες (πατριώτες και αντιφασίστες) που με ποικίλους τρόπους (παράνομες προκηρύξεις, κατασκοπεία, προκηρύξεις, δολιοφθορές, αντάρτικο πόλεων) πολέμησαν με πάθος τους κατακτητές. Όλοι αυτοί οι αγωνιστές που ρίσκαραν την ίδια τους τη ζωή και κάποιοι από αυτούς την έχασαν, αξίζει να έχουν μια θέση στην ιστορία μας και στη μνήμη μας.

Ο αντάρτης Φαίδωνας Μαηδώνης είχε πει σχετικά με τις δυσκολίες του αντάρτικου πόλεων τα εξής : «Ο αγώνας έγινε και γίνεται στα πεζοδρόμια της Αθήνας… Δεν ξέρει κανένας από αυτούς που είνναι στο βουνό τι θα πει να γυρνάς με το πιστόλι στην τσέπη μες στην Αθήνα, τι θα πει κατοχή, Γκεστάπο, Feldgendarmerie, τριτοβάθμια ανάκριση SS, καραμπινιερία, πεζοδρόμιο, διαδήλωση, μοίρασμα προκηρύξεων, βάψιμο, νυχτερινές επιχειρήσεις, γερμανική περίπολος με πολιτικά» . Οι περισσότερες από τις οργανώσεις που θα αναφέρουμε έδρασαν κυρίως στον τομέα της κατασκοπείας, στις δολιοφθορές (σαμποτάζ) και τις φυγαδεύσεις, σε συντονισμό με το Στρατηγείο Μέσης Ανατολής (Σ.Μ.Α.).

Μετά την κατάληψη της Ελλάδας από τους Γερμανούς (1941), ο τομέας των πληροφοριών έγινε ο πλέον σημαντικός για τις βρετανικές μυστικές υπηρεσίες που επιδίωκαν να αποκαταστήσουν τη επικοινωνία με τα κατεχόμενα εδάφη, ώστε στη συνέχεια να αναπτύξουν σχέσεις με αντιστασιακά κινήματα που θα αναλάμβαναν να πραγματοποιήσουν διάφορα σαμποτάζ κατά του Άξονα. Ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο διαδραμάτισε η Υπηρεσία Ειδικών Επιχειρήσεων (S.O.E.) του βρετανικού υπουργείου Πολέμου. Ο πόλεμος των «ασυρμάτων» άρχισε γρήγορα να παίρνει διαστάσεις. Η συνεισφορά των κατασκοπευτικών οργανώσεων στη μάχη κατά του Άξονα ήταν πολύτιμη. Με τις απόρρητες πληροφορίες που συγκέντρωσαν, συνέβαλαν στη βύθιση πολυάριθμων γερμανοϊταλικών πλοίων στη Μεσόγειο.

Προμηθέας Ι και Προμηθέας ΙΙ

Η οργάνωση «Προμηθέας» θεωρείται από πολλούς ως το πρώτο δίκτυο πληροφοριών στην Ελλάδα. Επικεφαλής του Προμηθέα Ι ήταν ο «κόκκινος συνταγματάρχης» Ευρυπίδης Μπακιρτζής, βενιζελικός, αντιβασιλικός, απότακτος του κινήματος του 1935. Στις 10 Απριλίου του 1941 ο Μπακιρτζής κάλεσε τους παλαιούς του φίλους Δημήτριο Μπαρδόπουλο, Χ. Κουτσογιανόπουλο, και Παναγιώτη Ευαγγελινό, και τους ανακοίνωσε την πρόταση που του έκαναν παράγοντες της «Μ.Ο.4», να συγκροτήσει μια οργάνωση κατασκοπείας, της οποίας ο ρόλος θα ήταν η διοχέτευση πληροφοριών στη Μέση Ανατολή και η διενέργεια σαμποτάζ κατά των Γερμανών. Όλοι τους όντες μαχητικοί τύποι απλώς περίμεναν να τους γίνει τέτοιου είδους πρόταση για να την αποδεχθούν. Αμέσως ο Μπακιρτζής τους οδήγησε σε ένα σπίτι της οδού Λυκαβηττού, όπου έμεναν κάποιοι Βρετανοί αξιωματικοί για να διευθετήσουν τις λεπτομέρειες. Έτσι συγκροτήθηκε η οργάνωση με την ονομασία «Προμηθεύς» έχοντας ως αρχηγό τον Ευριπίδη Μπακιρτζή. Το ψευδώνυμο που είχε ο ίδιος ήταν ο αριθμός «333».

Μια ημέρα πριν από τη φυγή του από την Ελλάδα ο ιστορικός Nicolas Hammond, και συνάμα επικεφαλής μιας βρετανικής ομάδας τεσσάρων καταδρομών, που είχαν εμπλακεί σε αποστολές «καμένης γης», διέταξε του ομοεθνείς του Ian Pirie και David Pawson να καταστρέψουν τα τελευταία ίχνη δράσεως της ΜΙR και να συλλέξουν όλο το χρήσιμο υλικό. Ο Ian Pirie έδωσε τότε δύο ασύρματους στην ομάδα του «Προμηθέα». Επιπλέον η οργάνωση έλαβε και 8 τενεκέδες με εκρηκτικές ύλες, με τις οποίες τα μέλη της έκαναν μερικές δοκιμές στη λίμνη του Μαραθώνα. Μέσα σε πολύ μικρό χρονικό διάστημα στην οργάνωση «Προμηθέας» προσχώρησαν οι απότακτοι αξιωματικοί του ναυτικού Καλιμπάσερης, Ψαλιδάκης, Ντεληγιάννης, Αναστασόπουλος, Καλιανέσης και ο κελευστής ασυρματιστής Παπαγιάννης. Τα αρχικά σχέδια προέβλεπαν πως η επαφή τους με το Στρατηγείο Μέσης Ανατολής (Σ.Μ.Α) θα διεκπεραιωνόταν τόσο με τους δύο ασυρμάτους, όσο και με κάποιον σύνδεσμο ονόματι Γεράσιμο, ο οποίος αναχώρησε με τους υποχωρούντες Βρετανούς στρατιώτες, για να γυρίσει επτά μήνες μετά με οδηγίες και κάποια χρήματα. Η κύρια εργασία γινόταν από τον Κουτσογιανόπουλο, αφού τα μηνύματα έφταναν σε εκείνον, μέσω του σταθμού αναμετάδοσης που βρισκόταν στην Τουρκία. Ο Μπακιρτζής όμως εγκατέλειψε πολύ γρήγορα τους συναγωνιστές του, για να ασχοληθεί με ποικίλες δραστηριότητες. Οι λιγοστοί συνεργάτες του συνέχισαν με μεγάλη προσήλωση να εφαρμόζουν τις επιταγές που προέβλεπε η διεξαγωγή του συμμαχικού αγώνα.

Α.Α.Α. (Αγών – Ανόρθωσις – Απελευθέρωσις.)

Πρώτη οργάνωση με την οποία ο Μπακιρτζής ήρθε σε επαφή δεν ήταν άλλη από την οργάνωση «Α.Α.Α.» (Αγών – Ανόρθωσις – Απελευθέρωσις.), που συγκρότησε ο γηραιός κεντροαριστερός Αντιστράτηγος Νεόκοσμος Γρηγοριάδης. Η οργάνωση Α.Α.Α. είχε έντονο αντιβασιλικό προσανατολισμό και ο Μπακιρτζής, που διατηρούσε από χρόνια φιλικές σχέσεις με τον Γρηγοριάδη, προσχώρησε αμέσως σε αυτή. Όντας καταζητούμενος από τους Γερμανούς και του Ιταλούς, ο συνταγματάρχης κατέφυγε στην Αίγυπτο, μετά από μια σύντομη παραμονή στην Κωνσταντινούπολη, στις 12 Οκτωβρίου του 1942. Στις 17 Σεπτεμβρίου του 1943 ο Ευριπίδης Μπακιρτζής επιβαίνοντας σε μια Ντακότα επέστρεψε πίσω στην Ελλάδα μετά από περίπου ένα έτος απουσίας.

Το Νοέμβριο του 1941 ο Προμηθέας λειτουργούσε με επικεφαλής το Χαράλαμπο Κουτσογιαννόπουλο (καθώς ο Μπακιρτζής τελικά αποχώρησε) και αποτελούσε για μεγάλο διάστημα τη σημαντικότερη επαφή που είχε το Στρατηγείο Μέσης Ανατολής (ΣΜΑ) με την κατεχόμενη Ελλάδα. Την περίοδο της αρχηγίας του Κουτσογιαννόπουλου η οργάνωση λεγόταν «Προμηθέας ΙΙ».

Στις 20 Νοεμβρίου 1941 η οργάνωση «Προμηθέας ΙΙ» κατάφερε να λειτουργήσει τον ασύρματο που είχε λάβει από τη βρετανική SOE. Έτσι, άρχισε να μεταδίδει στη SOE διάφορες πολύτιμες πληροφορίες, με ειδικότερο προσανατολισμό στις ναυτικές πληροφορίες, μια που οι πολεμικές επιχειρήσεις στην Αφρική βρίσκονταν σε εξέλιξη. Πέρα όμως από αυτό, η οργάνωση ξεκίνησε και μια σειρά από δολιοφθορές σε ναυτικούς και αεροπορικούς στόχους, στο πλαίσιο της αποκοπής του ανεφοδιασμού του εχθρού. Παράλληλα, ήρθε σε επαφή με ομάδες ενόπλων αντιστασιακών και εξασφάλισε γι’ αυτές τις πρώτες αποστολές εφοδίων από τον αέρα. Στην Αθήνα, ο «Προμηθέας ΙΙ» ανέλαβε να ενισχύσει τον ΕΔΕΣ. Μερικά από τα πιο γνωστά μέλη του «Προμηθέα ΙΙ» ήταν ο Δ. Μπαρδόπουλος και ο Π. Ευαγγελινός.

Το Μάρτιο του 1942, ο «Προμηθέας ΙΙ» έλαβε ένα σήμα, το οποίο υπονοούσε συγκεκαλυμμένα ότι πλέον ο βρετανικός παράγοντας επιδίωκε τη συγκρότηση ένοπλων ανταρτικών ομάδων στην κατεχόμενη Ελλάδα, που θα διευκόλυναν τις επικείμενες επιχειρήσεις στο αφρικανικό μέτωπο με τη διενέργεια σαμποτάζ που θα εμπόδιζε τον ανεφοδιασμό των δυνάμεων του Άξονα. Περίπου έναν μήνα αργότερα έφτασε στην Ελλάδα με μυστική αποστολή ο παλαιός λαθρέμπορος, και μετέπειτα δραστήριος σύνδεσμος των βρετανικών μυστικών υπηρεσιών Γεράσιμος Αλεξάτος (με το ψευδώνυμο «Οδυσσέας»), με εντολή τη δημιουργία κατάλληλων συνθηκών για τη συγκρότηση ανταρτοομάδων. Επιχειρήματά του το πλούσιο πολεμικό υλικό και ένα σημαντικό ποσό χρυσών λιρών που θα διευκόλυναν τους ενδιαφερομένους να πειστούν για τη διενέργεια του εγχειρήματος.

Χάρη στον Προμηθέα ΙΙ εξασφαλίστηκε η επικοινωνία με όλες σχεδόν τις αντιστασιακές οργανώσεις της Αθήνας, επιτεύχθηκε η ενίσχυση των πρώτων ανταρτών και η άφιξη των πρώτων Βρετανών συνδέσμων στα βουνά. Ο πομπός λειτουργούσε καθημερινά ως τις 3 Φεβρουαρίου 1943, μέρα που οι Γερμανοί κατάφεραν να τον εντοπίσουν και να εξαρθρώσουν το δίκτυο του «Προμηθέα ΙΙ». Ο Χαράλαμπος Κουτσογιαννόπουλος και όλα σχεδόν τα μέλη του συνελήφθησαν.

Χαράλαμπος Χρ. Κουτσογιαννόπουλος (1909 – 1995)

Στο σημείο αυτό θα αναφέρουμε λίγες πληροφορίες για τον αρχηγό της ομάδας «Προμηθέας ΙΙ». Ο Χαράλαμπος Κουτσογιαννόπουλος γεννήθηκε στη Συκέα Λακωνίας στις 21 Δεκεμβρίου 1909. Το 1925 μπήκε στη Σχολή Ναυτικών Δοκίμων, από όπου αποφοίτησε το 1928 ως μάχιμος σημαιοφόρος. Εκπαιδεύτηκε σε πλοίο του Βρετανικού Ναυτικού (1931 – 1932) ενώ το 1933 προήχθη σε ανθυποπλοίαρχο. Συμμετείχε στο βενιζελικό κίνημα του 1935. Στις 11 Μαϊου του 1935, έχοντας διαφύγει στη Νάπολη της Ιταλίας, καταδικάστηκε ερήμην σε ισόβια δεσμά και στρατιωτική καθαίρεση. Όμως, στις 1 Δεκεμβρίου 1935 του απονεμήθηκε χάρη και στις 16 Ιουλίου 1936 ακυρώθηκε η στέρηση βαθμού του. Λογίστηκε σε αποστρατεία από τις 11 Ιουλίου 1935 ως ανθυποπλοίαρχος ε.α.

Τον Απρίλιο του 1941 ιδρύθηκε η αντιστασιακή οργάνωση «Προμηθέας». Αρχηγός της ήταν στην αρχή ο Μπακιρτζής και στη συνέχεια ο Χ. Κουτσογιαννόπουλος. Η οργάνωση «Προμηθέας ΙΙ» πραγματοποίησε μεταξύ άλλων και δολιοφθορές μικρής έκτασης σε γερμανικά πλοία στον Πειραιά. Ένας από τους κυριότερους σαμποτέρ της ήταν ο Αντώνης Κουτσογιαννόπουλος (από τα Πάκια Λακωνίας) που συνελήφθη και εκτελέστηκε στις 28 Νοεμβρίου 1942. Τον Αύγουστο του 1941 πραγματοποιήθηκε (από τον Αντώνη Κουτσογιαννόπουλο) σαμποτάζ στα γερμανικά καύσιμα στην Ελιά. Ο «Προμηθέας ΙΙ» κατάφερε να βυθίσει ένα ιταλικό μεταφορικό πλοίο 7.000 τόνων και να προξενήσει ζημιές σε γερμανικό πετρελαιοφόρο, σ ένα γερμανικό μεταφορικό λποίο και σε ένα ελληνικό ταχυδρομικό πλοίο. Επίσης παρείχε στη SOE λεπτομερείς πληροφορίες για την κίνηση των νηοπομπών του Άξονα στην περιοχή του Αιγαίου. Ο Χαράλαμπος Κουτσογιαννόπουλος ήρθε σε ρήξη με τον αρχηγό του ΕΔΕΣ Ναπολέοντα Ζέρβα όταν, παρά τη συνεχή οικονομική ενίσχυση που είχε λάβει από τους Βρετανούς (πολλές χιλιάδες λίρες), καθυστερούσε τη δημιουργία ένοπλων τμημάτων.

Το Φεβρουάριο του 1943 οι Γερμανοί εντόπισαν τον ασύρματο του «Προμηθέα ΙΙ» και συνέλαβαν τα μέλη του. Ο Κουτσογιαννόπουλος κατάφερε να βγει από τη φυλακή χάρη στην παρέμβαση του Πελτέκη, ο οποίος δωροδόκησε ένα φύλακα. Σχετικά με την αποφυλάκιση του Κουτσογιαννόπουλου, ο Κρις Γουντχαουζ έγραψε τα εξής : «… ήρωας του εγχειρήματος ήταν ο Ιωάννης Πελτέκης… Όπως φαίνεται είχε δωροδοκήσει με πολλές χρυσές λίρες ένα Γερμανό γραφιά, που έφτιαξε μια διαταγή για την αποφυλάκιση του Κουτσογιαννόπουλου και την έχωσε ανάμεσα σε άλλα έγγραφα προς υπογραφήν από τον αρμόδιο ανώτερο Γερμανό αξιωματικό. (…) Ωστόσο το κατόρθωμα εκείνο δεν ήταν παρά η αρχή της εκπληκτικής σταδιοδρομίας του Πελτέκη, που έμελλε με την κατοπινή παράνομη δραστηριότητά του στην κατεχόμενη Ελλάδα, να αναδειχθή ένας από τους κορυφαίους μυστικούς πράκτορες όλου του δευτέρου παγκοσμίου πολέμου.» .

Έτσι, στις 7 Μαϊου 1943 ο Κουτσογιαννόπουλος αποφυλακίστηκε, ενώ οι άλλοι δύο συνεργάτες του δικάστηκαν και εκτελέστηκαν στις 18 Ιουνίου 1943 στην Καισαριανή. Ο Κουτσογιαννόπουλος έμεινε ένα μήνα στην Αθήνα και μετά διέφυγε στη Μέση Ανατολή. Στις 15 Σεπτεμβρίου 1943, επανήλθε στη μόνιμη υπηρεσία προαγόμενος σε πλωτάρχη. Αποστρατεύτηκε στις 13 Φεβρουαρίου 1945. Μετά τον πόλεμο, εντάχθηκε στην αριστερά και υπήρξε πολιτευτής της ΕΔΑ (Ενιαία Δημοκρατική Αριστερά). Πέθανε το 1995.

Η οργάνωση «Υβόννη» και ο Ιωάννης Πελτέκης («Απόλλων»)

Παρότι ο Χαράλαμπος Κουτσογιαννόπουλος συνελήφθη από τους Γερμανούς, κατάφερε να γλυτώσει από το εκτελεστικό απόσπασμα. Τον διέσωσε ένας πολύτιμος συνεργάτης του «Προμηθέα ΙΙ» που λεγόταν Ιωάννης Πελτέκης. Ο Ιωάννης Πελτέκης γεννήθηκε το 1904 στην Αλεξανδρούπολη, φοίτησε στη Μαράσλειο και αργότερα σε κολλέγια της Ελβετίας και της Γαλλίας. Πήρε μέρος στον ελληνο-ιταλικό πόλεμο του 1940 και μετά την κατάληψη της χώρας από τους Γερμανούς διέφυγε στη Μέση Ανατολή, όπου απέκτησε επαφή με τη βρετανική SOE. Το Μάιο του 1943 ήρθε στην Ελλάδα με την αποστολή να ανασυγκροτήσει τα κλιμάκια πληροφοριών και δολιοφθορών που μετά το θάνατο του Τσιγάντε, αρχηγού της ομάδας «Μίδας 614» τον Ιανουάριο του 1943,και τη σύλληψη του Κουτσογιαννόπουλου (Φεβρουάριος 1943) είχαν διαλυθεί. Αφού πρώτα κατόρθωσε να επιτύχει τη δραπέτευση του Χαράλαμπου Κουτσογιαννόπουλου, ο Πελτέκης (με το κωδικό όνομα «Απόλλων») δημιούργησε μια κατασκοπευτική οργάνωση με το όνομα «Υβόννη» που έμελλε να αποτελέσει την πιο αξιόμαχη κατασκοπευτική ομάδα στην κατεχόμενη Ελλάδα.

Μέσα σε μικρό χρονικό διάστημα η οργάνωση «Υβόννη» αναπτύχθηκε ταχύτατα και έφθασε να διαθέτει εκατοντάδες συνεργάτες. Ο συνολικός αριθμός, που κυμαίνεται από 350 έως 700 μέλη, δεν μπορεί να εξακριβωθεί, γιατί η οργάνωση χωριζόταν σε πολλές επιμέρους ομάδες, υποομάδες και δίκτυα που διέθεταν οργανωτική αυτοτέλεια για λόγους ασφαλείας και που το καθένα υπαγόταν σε αντίστοιχη υπηρεσία : σαμποτάζ, διαβιβάσεων, πληροφοριών, διαφυγών κ.α. Το καθένα ήταν επιφορτισμένο με συγκεκριμένες αποστολές ανάλογα με τις δυνατότητες παρακολούθησης σε σημεία συγκέντρωσης εχθρικών στρατευμάτων και υλικού (λιμάνι Πειραιά, αεροδρόμια, αποθήκες κ.α.). Ο ακαδημαϊκός Κωνσταντίνος Σβολόπουλος αναφέρει τα ονόματα μερικών θρυλικών κατασκόπων της Υβόννης όπως π.χ. ο πλοίαρχος Πέτρος Δρακόπουλος, ο πλοίαρχος Αγησίλαος Λεοντακιανάκος, ο διερμηνέας Σταύρος Τσιώκος, ο Κωνσταντίνος Τριανταφυλλίδης (εργάτης του ΟΛΠ), ο δικηγόρος Ιωάννης Θειακάκης, ο δικηγόρος Εμμανουήλ Κουτσογεωργίου, ο Γεώργιος Καλογερόπουλος και πολλοί άλλοι.

Αξίζει να αναφέρουμε ότι από το Μάρτιο του 1943 έως την απελευθέρωση της Ελλάδας, οι 4 ασύρματοι της Υβόννης έστειλαν στο Κάιρο περίπου 1.100 σήματα πληροφορώντας με μεγάλη ακρίβεια τις συμμαχικές δυνάμεις για τις κινήσεις των γερμανικών στρατευμάτων σκαφών και εφοδίων από και προς το λιμάνι του Πειραιά, σπάζοντας κρυπτογραφικούς κώδικες των Γερμανών, πραγματοποιώντας επισήμανση επίγειων στόχων, γραμμών ανεφοδιασμού, συντάσσοντας λεπτομερείς αναφορές της δραστηριότητας των 4 γερμανικών αεροδρομίων της Αττικής (Τατοϊου, Τανάγρας, Ελευσίνας, Χασανίου), αποκαλύπτοντας μυστικά όπλα, ναρκοπέδια κ.α. Πέρα από τη συλλογή και μετάδοση πληροφοριών για δολιοφθορές, οι πράκτορες της «Υβόννης» διενεργούσαν προπαγάνδα μέσω της διαρροής πληροφοριών και ειδήσεων στον Τύπο και δρούσαν ως δίκτυο φυγάδευσης Ελλήνων και Βρετανών προς τη Μέση Ανατολή. Η πραγματοποίηση δολιοφθορών ήταν μια αρκετά επικίνδυνη αποστολή. Τα συνολικά αποτελέσματα της δράσης της Υβόννης ήταν εντυπωσιακά. Οι Βρετανοί χαρακτήρισαν την «Υβόννη» ως το πιο αξιόλογο και αξιόπιστο δίκτυο πληροφοριών στην Ελλάδα, «του οποίου ο τομέας ναυτικών και αεροπορικών πληροφοριών επιτέλεσε ένα ιδιαίτερα σημαντικό έργο». Στο ενεργητικό της οργάνωσης συγκαταλέγεται η πρόκληση εκτεταμένων καταστροφών σε τουλάχιστον 58 σκάφη του Άξονα (ολοκληρωτικών σε 16 από αυτά) συνολικού βάρους 56.000 τόνων, η ανατίναξη πυρομαχικών σε αεροπορικές εγκαταστάσεις και την ευρύτερη ζώνη της Αθήνας, η συντριβή 27 ατμομηχανών και μιας ολόκληρης αμαξοστοιχίας με φορτίο πετρελαίου, η φυγάδευση από την Ελλάδα περίπου 69 ατόμων κ.α.

Στα τέλη Μαρτίου του 1944, όπως τηλεγράφησε ο Πελτέκης στη SOE, μετά από προδοσία ενός οργάνου της Ειδικής Ασφάλειας, το μεγαλύτερο τμήμα της Υβόννης βρέθηκε στα χέρια των SS, το πληροφοριακό δίκτυο εξαρθρώθηκε και το σύνολο των υπηρεσιών, των εγγράφων και των εγκαταστάσεων εντοπίστηκε και κατασχέθηκε. Μέσα σε λίγες μέρες, οι κατακτητές συνέλαβαν 47 μέλη της Υβόννης. Ανάμεσά τους ήταν ο Αλέξανδρος Ιωαννίδης, ο Ανδρέας Καλύβας, ο Γεώργιος Καζακόπουλος και άλλοι. Ακόμα 22 πράκτορες και συνεργάτες προστέθηκαν στον κατάλογο των συλληφθέντων τον Ιούλιο, μέσα στο νέο κύμα συλλήψεων που εξαπέλυσαν οι Γερμανοί. Ανάμεσα στους συλληφθέντες ήταν και η στενή συνεργάτιδα της «Υβόννης» Λέλα Καραγιάννη, μια από τις θρυλικότερες γυναικείες μορφές της Εθνικής Αντίστασης.

Την ηγεσία της παραπαίουσας οργάνωσης ανέλαβαν οι Παναγής και Άλκης Δελμούζος και στις 26 Ιουλίου 1944, ο Ιωάννης Πελτέκης, καταδιωκόμενος και ο ίδιος, διέφυγε στη Μέση Ανατολή.

Ο Πελτέκης, προσπαθώντας να συμφιλιώσει τις αντιμαχόμενες οργανώσεις του ΕΑΜ και του ΕΔΕΣ, δέχτηκε συκοφαντικές επιθέσεις από το βρετανικό υπουργείο εξωτερικών και από την ελληνική κυβέρνηση της Μέσης Ανατολής. Έτσι, ενώ στην Αθήνα οι Γερμανοί τον αναζητούσαν μανιωδώς, στη Μέση Ανατολή τον κατηγορούσαν στην αρχή για συνεργάτη των Γερμανών και στη συνέχεια για συνεργάτη του ΕΑΜ. Όμως στην πορεία αποδείχτηκε ότι οι κατηγορίες εις βάρος του ήταν ανυπόστατες. Όμως, ο αρνητικός αντίκτυπος και το κλίμα καχυποψίας ήταν αρκετά για να προκαλέσουν τη διακοπή της χρηματοδότησης της Υβόννης και την παραπομπή του Πελτέκη σε δίκη. Δικάστηκε από ειδικούς στρατιωτικούς ανακριτές και τελικά όχι μόνο αθωώθηκε, αλλά και του απονεμήθηκε το μετάλλιο διακεκριμένων πράξεων (DSO).

Οι Βρετανοί θορυβήθηκαν από την είδηση της σύλληψης μεγάλου αριθμού πρακτόρων της «Υβόννης» και εξέτασαν τη δυνατότητα εξαγοράς των δεσμωτών τους, αφού η καταδίκη τους σε θάνατο ήταν σίγουρη. Τελικά, οι πολυάριθμοι συλληφθέντες οδηγήθηκαν στο εκτελεστικό απόσπασμα στο δάσος Χαϊδαρίου, στις 8 Σεπτεμβρίου 1944. Ήταν ένα αιματοβαμμένο τέλος για τους ήρωες της «Υβόννης», 34 μόλις μέρες πριν το τέλος της κατοχής.

Όμηρος

Αρχικός πυρήνας της οργάνωσης «Όμηρος» ήταν η ΜΕΟ (Μυστική Εθνική Οργάνωση), στέλεχος της οποίας ήταν ο απότακτος αξιωματικός του βενιζελικού κινήματος του 1935 και συνεργάτης του Παναγιώτη Κανελλόπουλου, Επαμεινώνδας Τσέλλος. Η ΜΕΟ είχε ιδρυθεί από τον Τσέλλο στη διάρκεια της δικτατορίας του Μεταξά και ανασυστάθηκε μετά την εισβολή των Γερμανών σαν αντιστασιακή οργάνωση κατασκοπείας. Ως ημερομηνία ίδρυσης του «Ομήρου» αναφέρεται ο Σεπτέμβριος του 1941.

Τον Ιούλιος του 1942, ο υπομοίραρχος Πέτρος Λώλας έφθασε από τη Μέση Ανατολή μεταφέροντας μια συσκευή ασυρμάτου. Έκτοτε η οργάνωση πήρε το όνομα «Όμηρος» και ανέπτυξε δράση στη συλλογή και μεταβίβαση πληροφοριών, θέσεων και κινήσεων των εχθρικών στρατευμάτων στην Ελλάδα, την επικοινωνία με την ελληνική κυβέρνηση της Μέσης Ανατολής και το Συμμαχικό Στρατηγείο, τη διενέργεια δολιοφθορών κατά πλοίων και αποθηκών και τον ψυχολογικό πόλεμο. Οι επιχειρήσεις γίνονταν με αυτοσχέδια εκρηκτικά ή μαγνητικές νάρκες. Η δράση του Όμήρου επεκτάθηκε και σε άλλους τομείς. Έφθασε να εκδίδει τη δικιά του εφημερίδα με τον τίτλο «Μαχόμενη Ελλάς», ίδρυσε την οργάνωση νεολαίας «Ιερά Ταξιαρχία» και συνεργάστηκε με όλες τις άλλες μυστικές οργανώσεις. Στο ενεργητικό του στγκαταλέγονται οι δολιοφθορές σε 7 πλοία ισπανικής κατασκευής που πραγματοποίησε στο λιμάνι του Πειραιά η συνεργαζόμενη «Μονάδα 309», η καταστροφή δύο γερμανικών αεροπλάνων από το αεροδρόμιο Χασανίου (Ελληνικού), η ανακάλυψη και εξόντωση του καταδότη (προδότη) των μελών της ΠΕΑΝ, η φυγάδευση περίπου 120 ατόμων με πλοιάρια στην Τουρκία κ.α. Στον εντοπισμό του καταδότη των μελών της ΠΕΑΝ έπαιξε σημαντικό ρόλο ο υπαρχηγός του Ομήρου Αγησίλαος (Άγις) Βλάχος (που υπήρξε δικηγόρος και στέλεχος του κόμματος ΕΕΚ του Π. Κανελλόπουλου). Άλλα γνωστά μέλη της οργάνωσης «Όμηρος» ήταν οι Στυλιανός Κιτριλάκης (συνταγματάρχης) και Κωνσταντίνος Δόβας (συνταγματάρχης), Γεώργιος Αθανασιάδης – Νόβας (μετέπειτα βουλευτής, υπουργός και πρωθυπουργός), Μένιος Κουτσόγιωργας (μετέπειτα βουλευτής και υπουργός), Σπύρος Δαμασκηνός, Ελευθέριος Σιδηρουργός, Γεώργιος Καλλέτσης, Θεοφύλακτος Παπακωνσταντίνου, Γεώργιος Ανδρουλιδάκης, Ευάγγελος Ανδρουλιδάκης, Α. Μυτιληναίος (που ήταν και μέλος της ΠΕΑΝ), Ελένη Γκίκα (που ήταν και μέλος της ΠΕΑΝ), Μιχ. Καλιγέρης, Γ. Παπαχρήστου κ.α.

Όταν ο Επαμεινώνδας Τσέλλος (που είχε το ψευδώνυμο «δάσκαλος») διέφυγε στη Μέση Ανατολή, τη διοίκηση της οργάνωσης ανέλαβαν οι Στυλιανός Κιτριλάκης και Κωνσταντίνος Δόβας.

Αγών – Ανόρθωσις – Αναγέννησις (Α.Α.Α.)

Η αντιστασιακή οργάνωση ΑΑΑ ιδρύθηκε στις αρχές Οκτωβρίου του 1942 και κατάφερε να συσπειρώσει αρκετούς δημοκρατικούς στρατιωτικούς , κυρίως οπαδούς του Πλαστήρα. Οι στρατιωτικοί αυτοί δεν εμπιστεύονταν ούτε το βασιλιά Γεώργιο (που εγκατέλειψε την Ελλάδα στα δόντια των Γερμανών) ούτε το Ναπολέοντα Ζέρβα που άλλαζε συχνα πολιτικό στρατόπεδο για να ικανοποιήσει τις προσωπικές του φιλοδοξίες και επιδιώξεις. [Θυμίζουμε ότι ο αυτοχαρακτηριζόμενος ως «αντιβασιλικός» Ζέρβας, το Μάρτιο του 1942 έσπευσε να απευθύνει «προσωπική δήλωση νομιμοφροσύνης» προς το βασιλιά Γεώργιο Β’ και έδειξε έντονη δουλοπρέπεια προς το πρόσωπό του.] .

Στην οργάνωση Α.Α.Α. εντάχθηκε για ένα διάστημα ο αντιβασιλικός αξιωματικός Ευρυπίδης Μπακιρτζής, μετά την αποχώρησή του από την ΕΚΚΑ και πριν την προσχώρησή του στο ΕΑΜ – ΕΛΑΣ. Άλλα γνωστά μέλη της Α.Α.Α. ήταν οι Νεόκοσμος Γρηγοριάδης (φιλοαριστερός υποστράτηγος και αργότερα στέλεχος του ΕΑΜ –ΕΛΑΣ και της ΕΔΑ), Σταμάτης Χατζήμπεης (κεντροαριστερός βουλευτής και πολεμιστής της Μικράς Ασίας), Κωνσταντίνος Μανέτας (βενιζελικός και αντιμεταξικός αντιστράτηγος), Στέφανος Σαράφης, Ιωάννης Πανόπουλος, Δ. Φλούλης. Σύμφωνα με διάφορους ιστορικούς, αρχηγός της οργάνωσης ήταν ο Νεόκοσμος Γρηγοριάδης (1878 – 1967).

«Αθανάσιος Διάκος» και «Οδυσσέας Ανδρούτσος»

Στα τέλη Ιουνίου του 1941 η οργάνωση Λάρισας του ΚΚΕ έδωσε εντολή στους καταδιωκόμενους κομμουνιστές του Αλμυρού Θεσσαλίας, με επικεφαλής τον Μήτσο Τσαρδάκα, να οργανωθούν σε ανταρτοομάδες και να συγκεντρωθούν στην Οθρη. Τον Ιούλη του 1941 με απόφαση του Γραφείου Μακεδονίας – Θράκης του ΚΚΕ συγκροτείται στην περιφέρεια της Νιγρίτας η ανταρτοομάδα «Οδυσσέας Ανδρούτσος» με επικεφαλής τον κομμουνιστή δάσκαλο και έφεδρο αξιωματικό Θανάση Γκένιο (καπετάν Λασάνη) και στην περιφέρεια του Κιλκίς η ανταρτοομάδα «Αθανάσιος Διάκος» με επικεφαλής τον έφεδρο αξιωματικό Χρήστο Μόσχο (καπετάν Πέτρο). Το ίδιο διάστημα εμφανίστηκαν αντάρτικες ομάδες στη Δυτική Μακεδονία με το όνομα «Ομάδες Ελευθερίας». Επίσης στα μέσα Ιούλιου με πρωτοβουλία του ΚΚΕ οργανώθηκαν οι πρώτες ομάδες ενόπλων της οργάνωσης «Πατριωτικό Μέτωπο» στην Ήπειρο (επαρχία Παραμυθιάς – Ηγουμενίτσας) και το Νοέμβριο στην περιφέρεια της Άρτας οργανώθηκε ένα στρατιωτικό τμήμα του ΕΑΜ από αξιωματικούς και πολιτικά στελέχη, με στόχο την οργάνωση του αντάρτικου στην περιοχή. Η ομάδα «Οδυσσέας Ανδρούτσος» το Σεπτέμβριο του 1941 αφόπλισε τους σταθμούς χωροφυλακής στα χωριά Μαυροθάλασσα και Ευκαρπία ανατολικά της Νιγρίτας. Η ομάδα «Αθανάσιος Διάκος» ανατίναξε τη σιδηροδρομική γραμμή Μουριών.

Στην ίδρυσή της ανταρτοομάδας «Αθανάσιος Διάκος» πρωτοστάτησαν διάφορα μέλη της ΟΚΝΕ, του ΚΚΕ και διάφοροι έφεδροι αξιωματικοί. Ορισμένα μέλη της ήταν οι εξής : Χρήστος Μόσχος, Πέτρος Λαζαρίδης, Σωκράτης Λαζαρίδης, Νικόλαος Κιμισκίδης, Βασίλειος Γρηγοριάδης, Νίκος Νικητίδης, Νίκος Αλχατζίδης, Στάθης Σουμελίδης κ.α. Τα μέλη του «Αθανάσιου Διάκου» ανέπτυξαν αξιόλογη αντιστασιακή δράση (σαμποτάζ, επιθέσεις σε κλιμάκια των κατοχικών στρατευμάτων, επιθέσεις και αφοπλισμοί σε σταθμούς χωροφυλακής κ.α.). Το 1942 ο «Αθανάσιος Διάκος» και ο «Οδυσσέας Ανδρούτσος» προσχώρησαν στην αντιστασιακή οργάνωση ΕΑΜ – ΕΛΑΣ.

Αλίκη

Αντιστασιακή οργάνωση της οποίας αρχηγός ήταν ο πλοίαρχος Ευγένιος Βαλασάκης. Ο Βαλασάκης αργότερα αντικαταστάθηκε από τον αντιπλοίαρχο Κωνσταντίνο Χασιώτη.

Απελευθερωτική Γερμανικής Κατοχής Οργάνωση Νέων (Α.Γ.Κ.Ο.Ν. ή Α.Γ.Κ.Ω.Ν.)

Ήταν μια αντιστασιακή οργάνωση που ιδρύθηκε στην Αθήνα τον Ιούλιο του 1941. Αρχηγός της ήταν ο νεαρός δικηγόρος Σπυρίδων Γραμμένος. Μερικά γνωστά μέλη της ΑΓΚΟΝ ήταν οι Γεώργιος Γραμμένος, Νικόλαος Γραμμένος, Διονύσιος Γραμμένος, Κώστας Μπούρας, Σωτήρης Κουβάς, Αποστόλης Λέτσος και Θανάσης Καραϊνδρος. Έδρα στρατολόγησης μελών ήταν το κατάστημα του Διονυσίου Γραμμένου στην συμβολή των οδών Ψαρών και Δεληγιάννη. Αργότερα οι αδελφοί Γραμμένου μεταπήδησαν στην οργάνωση ΕΔΕΣ του Ζέρβα. Τελικά ενσωματώθηκαν σ’ αυτήν μαζί με άλλα μέλη της ΑΓΚΟΝ, όπως ο εικοσιενάχρονος τότε, Κερκυραίος αστυνομικός Σωτήρης Κουβάς (κατοπινός Υπαρχηγός Α.Π.).
Ο Κώστας Μπούρας, μετά από προδοσία του Βασάτη, συνελήφθη από τους Γερμανούς, βασανίστηκε και εκτελέστηκε στις 19-6-1943 στο σκοπευτήριο της Καισαριανής. Το 1944 εκτελέστηκε στη Ζάκυνθο ο 31χρονος Σπύρος Γραμμένος (11-8-1944) και στο Χαϊδάρι ο 28χρονος Γιώργος Γραμμένος (1-7-1944).

Δημοκράτης

Στις αρχές Μαΐου του 1941, με προτροπή του Δημήτρη Γληνού (ο οποίος ήταν εκπαιδευτικός και στέλεχος του ΚΚΕ), η αντιφασιστική ομάδα η οποία είχε δημιουργηθεί με παρότρυνση του κομμουνιστή Νίκου Πλουμπίδη στο νοσοκομείο «Σωτηρία» μετεξελίχθηκε στην αντιστασιακή οργάνωση «Δημοκράτης» με επικεφαλής τον υφηγητή του Πανεπιστημίου γιατρό Ιφικράτη Χατζηεμμανουήλ και άμεσο βοηθό τον αρχινοσοκόμο της «Σωτηρίας» Σπύρο Βλαχούλη. Με την οργάνωση συνδέθηκε αμέσως μια ομάδα υπαλλήλων της Αγροτικής Τράπεζας με επικεφαλής τον σοσιαλιστή Τάκη Πετρίδη. Στις 15 Μαΐου 1941 ο «Δημοκράτης» κυκλοφορεί την πρώτη στην Ελλάδα τυπογραφημένη εθνικοαπελευθερωτική προκήρυξη, η οποία καλούσε τους Έλληνες πατριώτες να οργανωθούν και να αγωνιστούν εναντίον των κατακτητών. Αργότερα τύπωσε και κυκλοφόρησε μυστικά την εφημερίδα «Δημοκράτης». Η αντιστασιακή αυτή οργάνωση έδρασε κυρίως ανάμεσα στους διανοούμενους. Μαζί της συνδέθηκε ο Σπύρος Κωτσάκης (ο θρυλικός «Νέστορας» που διετέλεσε Καπετάνιος του Α’ Σώματος Στρατού του Ε.Λ.Α.Σ.), ο οποίος είχε δραπετεύσει από τις φυλακές του Σανατόριου στο Ασβεστοχώρι Θεσσαλονίκης. Τον Ιανουάριο του 1942 ο «Δημοκράτης» προσχώρησε στο ΕΑΜ (Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο), με εκπροσώπους τον Ιφικράτη Χατζηεμμανουήλ και τον Τάκη Πετρίδη.

Εθνική Αλληλεγγύη

Στις 28 Μαΐου 1941 ιδρύεται η «Εθνική Αλληλεγγύη», η πρώτη πανελλαδικής μορφής αντιστασιακή οργάνωση. Την απόφαση για την ίδρυσή της πήραν με δική τους πρωτοβουλία, σε μια σύσκεψη στον Κολωνό, οι δραπέτες από τα νησιά της εξορίας Παντελής Καραγκίτσης (μέλος της ΚΕ του ΚΚΕ), Λευτέρης Αποστόλου (ηγετικό στέλεχος της ΟΚΝΕ και του ΕΑΜ) και Αριστοτέλης Μπούρας (μέλος του ΚΚΕ) και ανέθεσαν στον Παντελή Καραγκίτση την υλοποίηση της απόφασης.

Στις 28 Μαΐου 1941, στο δασύλλιο πίσω από τη «Σωτηρία» συνήλθαν οι: Κλέωνας Παπαλοΐζος (ο οποίος εκλέχτηκε και γραμματέας), Βασ. Μαρκεζίνης, Διονυσία Παπαδομιχελάκη, Νίκος Δρέσιος, Γεώργιος Βασιλόπουλος και Σπύρος Αντύπας και την ίδρυσαν.

Μετά την ίδρυση του ΕΑΜ η «Εθνική Αλληλεγγύη» συμμετείχε σ’ αυτό, ως ιδρυτικό μέλος. Όπως αναφέρει και ο τίτλος, ο κύριος στόχος της αντιστασιακής αυτής οργάνωσης υπήρξε η αλληλεγγύη μεταξύ των Ελλήνων για να επιβιώσουν και πρώτ’ απ’ όλα των αγωνιστών που βρίσκονταν εξορία ή καταδιώκονταν. Στην πορεία, η οργάνωση αυτή έγινε πανελλαδική και απέκτησε αξιόλογο αριθμό μελών.

Εθνική Δημοκρατική Ένωση Ελληνοπαίδων (ΕΔΕΕ)

Για την οργάνωση ΕΔΕΕ υπάρχουν ελάχιστες πληροφορίες. Αυτό που μπορούμε να πούμε είναι ότι τα μέλη της μερικές φορές έμπαιναν κρυφά μέσα σε γερμανικές αποθήκες, έκλεβαν υλικό και το παρέδιδαν στους αντάρτες.

Εθνική Οργάνωση Κρήτης (ΕΟΚ)

Στην Κρήτη, λίγο καιρό μετά την «Μάχη της Κρήτης» εξοπλίστηκαν οι πρώτες ομάδες ανταρτών : του Μανώλη Μπαντουβά στους Άνω Ασίτες Ηρακλείου, του Αντώνη Γρηγοράκη (Καπετάν Σατανάς), του Γιάννη Δραμουντάνη στα Ανώγεια, του Πέτρου Παπαδοπετράκη, του Γιώργου Πετράκη ή «Πετρακογιώργη» στο Ηράκλειο κ.α. Το 1942 ιδρύθηκε η Εθνική Οργάνωση Κρήτης (ΕΟΚ). Απαρτιζόταν από άτομα βενιζελικών απόψεων. Οι δύο ηγέτες της οργάνωσης ήταν ο Μανώλης Φουντουλάκης και ο Μανώλης Μπαντουβάς.

Αξίζει να αναφέρουμε ότι το Σεπτέμβριο του 1943, αντάρτικες ομάδες υπό την ηγεσία των Μπαντουβά και Αδάμη Κρασανάκη πέτυχαν μια αρκετά σπουδαία νίκη εις βάρος των γερμανικών δυνάμεων στην περιοχή Σύμης, της επαρχίας Βιάννου, προξενώντας στους αντιπάλους τους μεγάλες απώλειες. Στις 1 Νοεμβρίου 1943 ο επικηρυγμένος Μανώλης Μπαντουβάς φεύγει από το νησί και καταφεύγει στην Αίγυπτο. Αντικαταστάτης του γίνεται ο Γιάννης Μπαντουβάς.

Ελευθερία

Πολλοί αγνοούν ότι ο (βενιζελικός – κεντροαριστερός) συνταγματάρχης Δημήτριος Ψαρρός διατηρούσε φιλική σχέση με άτομα της αριστεράς και σε ορισμένες περιπτώσεις συνεργάστηκε μαζί τους. Το 1941 συνεργάστηκε με διάφορους αριστερούς στη Θεσσαλονίκη, μεταξύ των οποίων και μέλη του ΚΚΕ, για να φτιάξουν έναν από τους πρώτους πυρήνες αντίστασης. Στις 15 Μαΐου του 1941 ίδρυσαν στη Θεσσαλονίκη την αντιστασιακή οργάνωση «Ελευθερία». Το ιδρυτικό της πρωτόκολλο (στις 15 Μαΐου 1941), είχε γραμματέα τον Π. Μπάρμπα και το υπέγραφαν οι Απόστολος Τζανής (μέλος του ΠΓ Ανατολικής Μακεδονίας – Θράκης), Γιάννης Πασαλίδης (μέλος του Σοσιαλιστικού Κόμματος και αργότερα πρόεδρος του αριστερού κόμματος της ΕΔΑ), Σίμος Κερασίδης (μέλος του ΠΓ Ανατολικής Μακεδονίας – Θράκης), Θανάσης Φείδας (μέλος του Αγροτικού Κόμματος), Γιάννης Ευθυμιάδης (μέλος της Δημοκρατικής Ένωσης) και Δημήτρης Ψαρρός. Η οργάνωση «Ελευθερία» ανέπτυξε σοβαρή οργανωτική δράση και ίδρυσε «δεκαρχίες» στην ύπαιθρο. Ορισμένες ομάδες της οργάνωσης εμφανίστηκαν σε διάφορα κέντρα και χωριά της Μακεδονίας.

Ο Ψαρρός καταδιώχθηκε από τα κατοχικά στρατεύματα και αναγκάστηκε να καταφύγει μεταμφιεσμένος στην Αθήνα, όπου μαζί με άλλες προσωπικότητες (όπως π.χ. ο κεντροαριστερός Γεώργιος Καρτάλης) ίδρυσε την αντιστασιακή οργάνωση Ε.Κ.Κ.Α. (Εθνική Και Κοινωνική Απελευθέρωση).

Ελληνική Πατριωτική Εταιρεία (ΕΠΕ) (γνωστή και ως Υπηρεσία 5-16-5)

Η ΕΠΕ ιδρύθηκε ως οργάνωση πληροφοριών στα τέλη του 1942. Ιδρυτής και αρχηγός της ήταν ο κοινωνιολόγος Ρήγας Ρηγόπουλος, παιδί βενιζελικής οικογένειας, ανθυπολοχαγός του Ελληνικού Στρατού και τραπεζικός υπάλληλος. Αρχικά είχε μια συνάντηση με τον Κώστα Περρίκο, ο οποίος του πρότεινε να ενταχθεί στην αντιστασιακή οργάνωση ΣΣΝ. Αργότερα (Απρίλιος 1942) είχε και δεύτερη συνάντηση με τον Περρίκο και ενημερώθηκε για την ύπαρξη της ΠΕΑΝ.

Έχοντας ως στόχο να οργανώσει ένα κατασκοπευτικό δίκτυο που θα ερχόταν σε επαφή με τη Μέση Ανατολή, ο Ρηγόπουλος απευθύνθηκε στους πιο έμπιστους ανθρώπους του φιλικού του περιβάλλοντος, οι οποίοι αποτέλεσαν τον βασικό πυρήνα της οργάνωσης. Ήταν οι εξής : Σταύρος Βραχνός, Αλέξανδρος Καϊρης (διερμηνέας σε γερμανική υπηρεσία), Δημήτριος Ρεδιάδης. Μέσω του Ρεδιάδη, προσώρησαν στην ΕΠΕ και οι ακόλουθοι : Αντώνιος Μπαχάς, Δημήτριος Σαμαντζόπουλος, Μανώλης Κουτσουδάκης κ.α.

Αφού κατάφερε να αποκτήσει έναν από τους ασυρμάτους της αποδιοργανωμένης αποστολής του Τσιγάντε, ο Ρηγόπουλος επικοινώνησε με τη Μέση Ανατολή στέλνοντας το κωδικοποιημένο όνομα «5-16-5», δηλαδή τους αριθμούς που αντιστοιχούσαν με τα αρχικά της ΕΠΕ και κατέστρωσε ένα σχέδιο δημιουργίας 4 τμημάτων που ήταν τα εξής : Α) Τμήμα Διοίκησης : Αρχηγός Ρήγας Ρηγόπουλος. Υπαρχηγός Δημήτριος Ρεδιάδης. Σε αυτό το τμήμα υπάγονταν οι σύνδεσμοι εσωτερικού και οι ασυρματιστές. Β) Τμήμα Λιμένος Πειραιώς : Αρχηγός Μανώλης Κουτσουδάκης. Το τμήμα αυτό είχε την εντονότερη δραστηριότητα. Ασχολήθηκε με τη συλλογή πληροφοριών για τον απόπλου, τον κατάπλου και την πορεία πορεία των εχθρικών πλοίων, τις νηοπομπές, τις παράκτιες οχυρώσεις στην Αττική και στα νησιά, τις βάσεις αντιαεροπορικής άμυνας στο λιμάνι του Πειραιά και στα νησιά του Σαρωνικού κ.α. Γ) Τμήμα Γερμανικού Στρατηγείου : Μοναδικό μέλος του τμήματος αυτού ήταν ο Αλέξανδρος Καϊρης. Ήταν ο άνθρωπος που αποσπούσε από τα γραφεία της γερμανικής διοίκηση πολύτιμες πληροφορίες που αφορούσαν οποιαδήποτε μελλοντική κίνηση των γερμανικών στρατευμάτων σε ξηρά και θάλασσα. Δ) Τμήμα Γενικών Πληροφοριών : Αρχηγός Σταύρος Βραχνός. Μέλη του τμήματος αυτού ήταν μια ομάδα μηχανικών και τεχνικών. Αποστολή τους ήταν τα σχεδιαγράμματα οχυρωματικών έργων, ναρκοπεδίων, επάκτιας άμυνας και θέσεων αποθηκευμένου υλικού και καυσίμων.

Αργότερα σχηματίστηκαν άλλα δύο τμήματα : το Ε’ (Τμήμα Συνεργατών) και το ΣΤ’ (Τμήμα Επαφής με Οργανώσεις Αντιστάσεως) που ανέλαβε τη σύνδεση με άλλες αντιστασιακές οργανώσεις (ΠΕΑΝ, Υβόννη, Ιερά Ταξιαρχία, Ελληνικό Αίμα, ΕΑΜ κ.α.). Τα αποτελέσματα της δράσης της ΕΠΕ ήταν αρκετά αξιόλογα. Ο Ρηγόπουλος, στα απομνημονεύματά του παραθέτει έναν κατάλογο με τα ονόματα 55 σκαφών του Άξονα που επλήγησαν από το Βρετανικό Ναυτικό και την Αεροπορία χάρη χάρισε στις πληροφορίες που συνέλεγε και μετέδιδε η οργάνωσή του.

Στις 22 Απριλίου 1943 ο Νίκος Παλιατσεάς συναντάει το Ρήγα Ρηγόπουλο στα Εξάρχεια και τον ενημερώνει ότι οι Γερμανοί μπήκαν στο σπίτι που βρισκόταν ο ασύρματος, στη Νέα Σμύρνη και ότι ο ίδιος κατάφερε να διαφύγει περνώντας από μερικές μάντρες, αφού πρώτα κατέστρεψε τον ασύρματο. Όμως, ο Μενεγάτος έπεσε τα χέρια των Γερμανών.

Τελικά, έξι συνεργάτες της ΕΠΕ συνελήφθησαν από τους Γερμανούς και εκτελέστηκαν : ο πλοηγός Πέτρος Δρακόπουλος (που ήταν παράλληλα και μέλος της Υβόνης), ο 23χρονος ασυρματιστής Νίκος Παλιατσέας, ο Νίκος Μενεγάτος, ο Σωκράτης Τσελέντης, ο Σταμάτης Τσότρας και ο Αλέξανδρος Καϊρης (που αποσπούσε σημαντικές πληροφορίες μέσα από τα αρχεία της γερμανικής διοίκησης). Οι τέσσερις πρώτοι εκτελέστηκαν στην Καισαριανή στις 29-5-1943. Μετά τη διάλυση της ΕΠΕ και την ανακάλυψη των ασυρμάτων (1943), ο Ρηγόπουλος διέφυγε στη Μέση Ανατολή ύστερα από τρίμηνη καταδίωξη. Εντάχθηκε στον Ελληνικό Στρατό της Μέσης Ανατολής, εκπαιδεύτηκε ως καταδρομέας, αλεξιπτωτιστής και κυβερνήτης εξοπλισμένου σκάφους και συμμετείχε στις επιχειρήσεις για την απελευθέρωση των νησιών του Αιγαίου.

Αλέξανδρος Καϊρης

Σημαντική φυσιογνωμία στην ιστορία του αντιστασιακού αγώνα. Άνθρωπος καλλιεργημένος, ανιδιοτελής και πιστός στο καθήκον. Αφοσιώθηκε ολόψυχα στον αντιστασιακό αγώνα, χωρίς να υπολογίσει ποτέ το κόστος. Υπήρξε στενός φίλος του Ρήγα Ρηγόπουλου. Σπούδασε νομική, γνώριζε άπταιστα γερμανικά και βρισκόταν μέσα στη φωλιά του λύκου, όπου αποσπούσε πολύτιμες πληροφορίες από τα αρχεία της γερμανικής διοίκησης και τα έστελνε στην οργάνωση ΕΠΕ, της οποίας ήταν μέλος. Συνελήφθη από τους Γερμανούς αξιωματικούς της GFP στις 27 Απριλίου 1943. Οδηγήθηκε στις φυλακές Αβέρωφ και μετά στον Πειραιά για ανάκριση. Βασανίστηκε σκληρά από τους Γερμανούς για τέσσερα ημερόνυχτα. Όμως δεν λύγισε και δεν αποκάλυψε τίποτα για την αντιστασιακή οργάνωση που υπηρετούσε. Τελικά, βλέποντας την απίστευτη αντοχή του στα βασανιστήρια και την άρνησή του να αποκαλύψει πληροφορίες, τον έστειλαν πίσω στις φυλακές Αβέρωφ σε ένα κελί, σε αυστηρή απομόνωση.

Στις 18 Οκτωβρίου 1943 κηρύχτηκε ένοχος για κατασκοπεία και καταδικάστηκε σε θάνατο. Στις 2 Νοεμβρίου 1943, στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής εκτελείται ο αλύγιστος αντιστασιακός, ο οποίος διενεργούσε κατασκοπεία στο Γερμανικό Αρχηγείο Νότιας Ελλάδας. Ένιωσε ευτυχής που πολλά εχθρικά πλοία βυθίστηκαν εξαιτίας των απόρρητων πληροφοριών που είχε συλλέξει. Δύο από τους Γερμανούς εκτελεστές του, τον έδεσαν σε ένα πασσαλό, τον χτύπησαν και του έσπασαν τα γυαλιά που φορούσε, όταν ενοχλήθηκαν από αυτά που τους είπε. Μπροστά στο εκτελεστικό απόσπασμα παρέμεινε θαρραλέος και αλύγιστος. Φώναξε (και στη γερμανική και στην ελληνική γλώσσα) στους εκτελεστές του τα εξής : «Είσαστε άτιμοι και άνανδροι διαφθορείς της ελευθερίας των λαών. Σύντομα οι Έλληνες θα εκδικηθούν τον θάνατό μας, απαγχονίζοντας τους ενόχους στις κεντρικές πλατείες της Γερμανίας. Εμείς πεθαίνουμε για να ζήσει η Ελλάς. Εσείς πεθαίνετε σαν άτομα και σαν λαός, ακολουθώντας τυφλά τον Χίτλερ, ένα παράφρονα εγκληματία, στο δρόμο της καταστροφής.» .

Ρήγας Ρηγόπουλος (1914-2012)
Κοινωνιολόγος, ιδρυτής και αρχηγός της οργάνωσης ΕΠΕ (Ελληνική Πατριωτική Εταιρεία). Γεννήθηκε στην Αθήνα. Παιδί βενιζελικής οικογένειας, ανθυπολοχαγός του Ελληνικού Στρατού και τραπεζικός υπάλληλος. Γεννήθηκε στην Αθήνα το 1914. Σπούδασε στην ΑΣΟΕΕ. Κατά την κατοχή δραστηριοποιήθηκε μέσα από την οργάνωση ΕΠΕ. Όταν οι Γερμανοί εντόπισαν τον ασύρματο της οργάνωσης, ο Ρηγόπουλος αναγκάστηκε να διαφύγει στη Μέση Ανατολή. Κατατάχτηκε στον Ιερό Λόχο ως έφεδρος ανθυπολοχαγός, εκπαιδεύτηκε ως καταδρομέας και έπεσε με αλεξίπτωτο στη Σάμο. Έγινε κυβερνήτης εξοπλισμένου καϊκιου, που έκανε σαμποτάζ στο Αιγαίο. Το 1947-1948 ως Νομάρχης Ιωαννίνων σταμάτησε τις εκτοπίσεις από το νομό του. Τιμήθηκε με βραβείο της Ακαδημίας Αθηνών για το βιβλίο του «Μυστικός Πόλεμος. Ελλάδα – Μέση Ανατολή 1940 – 1945», με μετάλλια Εθνικής Αντίστασης κ.α. Πέθανε στις 6 Απριλίου 2012.

Ελληνικόν Αίμα

Στις αρχές Μαΐου 1941, ιδρύθηκε στην Αθήνα από τους δημοσιογράφους Κωνστ. Βοβολίνη, Ιωάννη Μήλιο και Λάζαρο Πηνιάτογλου η αντιστασιακή οργάνωση «Ελληνικόν Αίμα». «Ως σκοπός της οργανώσεως ετάχθη η διά της εντύπου προπαγάνδας αφ’ ενός μεν τόνωσις του φρονήματος των προσκαίρως υποδουλωθέντων Ελλήνων, αφ’ ετέρου δε η καταπολέμησις των τριών εισβολέων: Γερμανών, Ιταλών και Βουλγάρων. Προς τούτο και μέχρι της εκδόσεως του «Ελληνικού Αίματος», ως εντύπου εφημερίδος εξετυπώθησαν εις πολυγράφους και γραφομηχανάς διάφοροι προκηρύξεις εθνικού και πατριωτικού περιεχομένου αίτινες εκυκλοφόρησαν κατά εκατοντάδας εις καταλλήλους περιστάσεις και ιδιαιτέρως κατά την 28 Οκτωβρίου 1941 και κατά την 25 Μαρτίου 1942. Από της 1ης Ιουνίου 1942 οι Γ. Αρχηγοί της Οργανώσεως, Λ. Πηνιάτογλου, Κ. Βοβολίνης και Ι. Μήλιος, ίδρυσαν, εξέδωσαν και διηύθυναν τη μυστική εφημερίδα «Ελληνικόν Αίμα» και τας εκδόσεις, υπό τα στοιχεία ΕΕΑ» (Εκδόσεις «Ελληνικού Αίματος»). Η εφημερίδα «Ελληνικόν Αίμα» άρχισε να κυκλοφορεί τον Ιούνιο του 1942. Ο Κωνσταντίνος Βοβολίνης (1913 – 1970), γνωστός για τις φιλοβασιλικές του απόψεις, μετά το Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο ασχολήθηκε με την πολιτική. Εκλέχτηκε βουλευτής με το κόμμα του Ελληνικού Συναγερμού του Παπάγου και με το κόμμα του Σπύρου Μαρκεζίνη και την περίοδο 1968 – 1970 διετέλεσε Υφυπουργός Προεδρίας.

Ελληνικός Στρατός (Ε.Σ.)

Η οργάνωση Ε.Σ. (Ελληνικός Στρατός) ιδρύθηκε και έδρασε στην Πελοπόννησο. Οι περιοχές δράσεις της ήταν οι εξής : 1) ορεινή Τριφυλία – Ολυμπία με αρχηγούς το λοχαγό Γεώργιο Καραχάλιο και τον ταγματάρχη Κοκκώνη, 2) Ταϋγετος με αρχηγό το Συνταγματάρχη Αθανάσιο Γιαννακόπουλο, 3) Λακωνία με αρχηγό τον ίλαρχο Τηλέμαχο Βρεττάκο, 4) Ηλεία – Αρκαδία με αρχηγό τον ταγματάρχη Χρήστο Καραχάλιο, 5) Γορτυνία με αρχηγό τον ανθυπολοχαγό Ιωάννη Κασιώτη, 6) Αργολίδα – Κορινθία με αρχηγό τον ταγματάρχη Βαζαίο και 7) Αχαϊα με αρχηγούς το λοχαγό Σεβαστάκη και τον υπολοχαγό Δροσόπουλο.

Ο Ε.Σ. Αχαϊας με αιφνιδιαστική ενέργεια αφόπλισε την ιταλική φρουρά του Ψαθόπυργου. Σταδιακά δημιουργήθηκαν σχέσεις αντιπαλότητας και ένοπλης αντιπαράθεσης με τον ΕΛΑΣ, οργάνωση μαζικότερη και ισχυρότερη από τον ΕΣ. Τον Ιούλιο του 1943 έφθασε από την Αθήνα στη Μεσσηνία μια ομάδα 48 αξιωματικών με επιθυμία την ένταξη στον ΕΣ. Ανάμεσά τους ήταν ο ταγματάρχης Κοκκώνης (μετέπειτα δωσίλογος και διοικητής του Τάγματος Ασφαλείας Πύργου), ο Θεοχαρόπουλος, ο Γαλατόπουλος, ο Κρίβας και άλλοι.

Η αντιπαλότητα μεταξύ του ΕΣ και του ΕΛΑΣ αυξανόταν όλο και περισσότερο. Ας μην ξεχνάμε ότι η πλειοψηφία των αξιωματικών του ΕΣ είναι φανατικοί βασιλόφρονες. Από αυτούς, οι δύο πιο γνωστοί είναι ο Διονύσιος Παπαδόγγονας (ηγετικό στέλεχος του ΕΣ και μετέπειτα επικεφαλής των προδοτικών Ταγμάτων Ασφαλείας) και ο ίλαρχος Τηλέμαχος Βρεττάκος (δεδηλωμένος βασιλόφρονας από τη Λακωνία). Για να μπορέσει ο ΕΣ να κρύψει το φιλοβασιλικό του προσανατολισμό και να στρατολογήσει αντάρτες και από το βενιζελικό κομμάτι της κοινωνίας, αποφασίζει να κάνει μια έξυπνη κίνηση : ανέθεσε τη θέση του αρχηγού στο συνταγματάρχη Αθανάσιο Γιαννακόπουλο, που ήταν μετριοπαθής βενιζελικός.

Η πορεία των πραγμάτων έδειχνε ότι σύντομα θα έφθανε η ώρα του ξεκαθαρίσματος των λογαρισμών. Στις 6-8-1943 ο ΕΣ και ο ΕΛΑΣ συγκρούονται στο πεδίο της μάχης και «τα αίματα ανάβουν». Ο Γιαννακόπουλος (αρχηγός του ΕΣ) καταγγέλει δημόσια το ΕΑΜ – ΕΛΑΣ, χρησιμοποιώντας βαρύτατους χαρακτηρισμούς. Το ΕΑΜ θα απαντήσει με μια κίνηση – ματ. Στις 18 Αυγούστου 1943 η εφημερίδα του ΕΑΜ Μεσσηνίας δημοσιεύει το κείμενο μιας κατάπτυστης συμφωνίας. Πρόκειται για το (προδοτικό) σύμφωνο Παπαδόγγονα – Ντόρια Ντομένικο. Στις 20 Ιουλίου 1943 ο Ντόρια Ντομένικο, διοικητής του 64ου Ιταλικού Συντάγματος Πεζικού υπέγραψε μυστική συμφωνία με τον Διονύσιο Παπαδδόγγονα (ηγετικό στέλεχος του ΕΣ). Η συμφωνία αφορούσε : «Την παροχήν οποιασδήποτε βοηθείας [εκ μέρους των Ιταλών] εις τον Συνταγματάρχην Παπαδόγκωναν Διονύσιον […] . Ούτος (ο Παπαδόγκωνας) δεσμεύεται με τον λόγον της τιμής του διά συνεργασίαν μετά του υπογεγραμμένου (Ιταλού Συνταγματάρχου) προς εξαφανισμός των εν Μεσσηνία δρώντων οργανώσεων. » . Η συμφωνία όριζε επίσης τη δημιουργία ένοπλων (ελληνικών) αποσπασμάτων με αποκλειστικό σκοπό τη διάλυση της οργάνωσης ΕΑΜ –ΕΛΑΣ, «συνεργαζόμενος μετά πλήρους συναδελφωσύνης μετά των στρατευμάτων κατοχής».

Η είδηση της υπογραφής του συμφώνου γίνεται γνωστή μέσω των εφημερίδων και προκαλεί αναταράξεις.

Το επόμενο διάστημα ο Παπαδόγκωνας ζητάει από τους Γερμανούς να τον εξοπλίσουν με 2.000 τουφέκια για να χτυπήσει το ΕΑΜ – ΕΛΑΣ. Το 1944 η κατοχική – δοσιλογική κυβέρνηση Ράλλη, έχοντας απόλυτη εμπιστοσύνη προς το πρόσωπό του, του αναθέτει τη θέση του Διοικητή των (προδοτικών) Ταγμάτων Ασφαλείας Πελοποννήσου.

Διάφοροι αξιωματικοί του ΕΣ διαχωρίζουν τη θέση τους από τον Παπαδόγκωνα και κατακρίνουν την απόφασή του να υπογράψει το προδοτικό σύμφωνο. Ο Γιαννακόπουλος εξοργισμένος, δηλώνει ότι αποδοκιμάζει το περιεχόμενο του συμφώνου Παπαδόγκωνα – Ντόρια Ντομένικο και το χαρακτηρίζει προδοτικό.

Στις αρχές Αυγούστου του 1943 υπογράφτηκε μεταξύ ΕΣ και ΕΛΑΣ συμφωνία κοινής δράσης. Παρόλα αυτά, η μεταξύ τους διαμάχη συνεχίστηκε και υπήρξαν και αρκετά θύματα. Στις 17-8-1943 ο ΕΣ χτυπάει μια ομάδα του ΕΛΑΣ στην Αλαγωνία, αλλά ο ΕΛΑΣ αρχίζει μια σφοδρή αντεπίθεση. Οι αντάρτες του ΕΣ απωθούνται στο Δυράχι, όπου και πολιορκούνται. Ο Γιαννακόπουλος αποφασίζει να δώσει ένα τέλος στην αιματοχυσία. Οι εκπρόσωποι του ΕΣ (Αθανάσιος Γιαννακόπουλος, Σταύρος Νικολόπουλος) και του ΕΛΑΣ (καπετάν «Ωρίων» και Ιωάννης Φράγκος) υπογράφουν μια ιστορική συμφωνία. Συγκεκριμένα, καταγγέλλουν και αποκηρύσσουν το προδοτικό σύμφωνο Παπαδόγκωνα – Ντόρια Ντομένικο, συναποφασίζουν ότι η στρατολογία ανταρτών θα πραγματοποιείται μόνο μέσω του ΕΑΜ – ΕΛΑΣ, συναποφασίζουν την συγχώνευση του ΕΣ και του ΕΑΜ – ΕΛΑΣ και συναποφασίζουν επίσης τη συγκρότηση τριμελούς Γενικού Αρχηγείου, του οποίου Στρατιωτικός Αρχηγός θα είναι ο Αθανάσιος Γιαννακόπουλος.

Ο ίλαρχος Βρεττάκος και μια μερίδα αδιάλλακτων ανδρών του ΕΣ αντιδρούν έντονα στη συμφωνία που υπογράφτηκε με τον ΕΛΑΣ. Ο Γιαννακόπουλος, βλέποντας ότι δημιουργείται κλίμα εμφυλίου πολέμου, αποτραβιέται από το προσκήνιο, φεύγει και πάει στην Καλαμάτα. Κάποιοι αξιωματικοί του ΕΣ προσχωρούν στον ΕΛΑΣ (π.χ. Κ. Μπασακίδης, Κ. Παναγόπουλος, Α. Καρδάσης, Ι. Μητσάκος κ.α.).

Ο ίλαρχος Τηλέμαχος Βρεττάκος τράβηξε τον δικό του δρόμο. Αξίζει όμως στο σημείο αυτό να παραθέσουμε μερικές πληροφορίες για αυτό το στέλεχος του ΕΣ. Από την αρχή, θα μπορούσαμε να πούμε ότι έπαιξε βρώμικο παιχνίδι. Αρχικά ο Βρεττάκος εντάχθηκε στο ΕΑΜ Λακωνίας και προσποιήθηκε ότι συμφωνεί απόλυτα με τις θέσεις της οργάνωσης. Η ενέργειά του ήταν αρκετά ύπουλη και τα πραγματικά κίνητρά του αποκαλύφθηκαν σύντομα. Όπως αποκάλυψε σε ένα άτομο της εμπιστοσύνης του, εντάχθηκε στο ΕΑΜ μόνο και μόνο για να παρακολουθεί από κοντά τις κινήσεις του και να μάθει ποια είναι η πραγματική του δύναμη, ώστε να μπορέσει στη συνέχεια να το χτυπήσει. Ξαφνικά, τον Ιούλιο του 1943 εγκαταλείπει το ΕΑΜ και καταφεύγει στον Ταϋγετο με ένα τμήμα της οργάνωσης ΕΣ. Σκοπός του είναι η συντριβή του ΕΑΜ – ΕΛΑΣ. Για την πραγματοποίηση αυτού του σκοπού είναι πρόθυμος να συνεργαστεί ακόμα και με τους κατακτητές της Ελλάδας. Αργότερα αποκηρύσσει το σύμφωνο ΕΣ – ΕΛΑΣ (που υπογράφτηκε από το Γιαννακόπουλο) και δηλώνει (με υπερβολική αυτοπεποίθηση και υπερβολική άγνοια της πραγματικότητας) ότι μπορεί να «σαρώσει» τον (κατά πολύ ισχυρότερο) ΕΛΑΣ «διά μιας εξορμήσεως».

Τον Οκτώβριο του 1943, συναντά τυχαία ένα μικρό γερμανικό απόσπασμα στη Βυτίνα. Μολονότι οι αντάρτες του έχουν μεγάλη αριθμητική υπεροχή έναντι των Γερμανών, ο Βρεττάκος παραδίδει με μεγάλη προθυμία το περίστροφό του στο Γερμανό αξιωματικό, λέγοντας ότι σκοπός της ομάδας του είναι η εξόντωση των κομμουνιστών.

Στις 3-10-1943 ένα τμήμα του Βρεττάκου πάει στο χωριό Βάγγου Μεγαλόπολης και ξυλοκοπεί τον Ξηνταβελώνη (υπεύθυνο του ΕΑΜ) και τους μάγειρες που ετοιμάζονταν να τους προσφέρουν φαγητό. Πάει στην Αρκαδία και ενώνεται με ένα τμήμα του Χρήστου Καραχάλιου που είχε ξεκινήσει από την Ηλεία. Οι δύο άνδρες οργανώνουν το τάγμα Καραχάλιου – Βρεττάκου, αποτελούμενο από περίπου 700-800 άνδρες. Έρχονται σε σύγκρουση με το ΕΑΜ – ΕΛΑΣ και ο Καραχάλιος αιχμαλωτίζεται. Ο Βρεττάκος καταφεύγει στην παραλία της Μεσσηνιακής Μάνης. Οι Βρετανοί προσφέρουν απλόχερα στο Βρεττάκο 150 χρυσές λίρες για την ενοικίαση πλοίου που θα μετέφερε αυτόν και τους λιγοστούς άνδρες του στη Βόρεια Αφρική. Στην Παλιόχωρα όμως (κοντά στην Καλαμάτα) δέχθηκαν επίθεση από τις δυνάμεις του ΕΑΜ – ΕΛΑΣ και έπαθαν πανωλεθρία (Οκτώβριος 1943). Όσοι αιχμαλωτίστηκαν από το ΕΑΜ – ΕΛΑΣ (μεταξύ αυτών και ο Βρεττάκος) οδηγήθηκαν στο μοναστήρι της Δίμιοβας, στον Ταύγετο. Ο Βρεττάκος εκτελείται.

Ελληνικός Στρατός Απελευθερωτικής Προσπάθειας (Ε.Σ.Α.Π.)

Τον Ιούλιο του 1942 ο απότακτος ταγματάρχης πεζικού Γεώργιος Κωστόπουλος μαζί με τον Αθανάσιο Δερβέναγα και το Θεόδωρο Σαράντη ιδρύει στη Θεσσαλία μια αντιστασιακή οργάνωση με το όνομα Ε.Σ.Α.Π. με σκοπό την αντάρτικη δράση κατά των κατακτητών.

Στα τέλη Σεπτεμβρίου του 1942, σε μια σπηλιά του νομού Τρικάλων, ο Κωστόπουλος συγκεντρώνει τους πρώτους 30 αντάρτες της οργάνωσής του. Τον Οκτώβριο του 1942 τα συμμαχικά αεροπλάνα έριξαν όπλα και πυρομαχικά στο Νεραϊδοχώρι Τρικάλων, τα οποία συνέλεξαν οι αντάρτες της οργάνωσης. Στις αρχές Νοεμβρίου του ίδιου έτους, η δύναμη της οργάνωσης έφθασε τους 60 αντάρτες. Σε μια περιπολία τους γύρω από τα Τρίκαλα, οι αντάρτες συνέλαβαν έναν κάτοικο ντυμένο με στολή καραμπινιέρου, συνεργάτη των Ιταλών και τον εκτέλεσαν. Στα τέλη Δεκεμβρίου παρουσιάστηκε στον Κωστόπουλο μια ομάδα 15 ανταρτών με επικεφαλής τον Κωστορίζο, πρώην αντάρτη του ΕΛΑΣ. Στις 4 Ιανουαρίου 1943, οι αντάρτες του Κωστόπουλου, μετά από συμπλοκή με τους Ιταλούς στην Παλαιά Κατσούφλιανη, συνέλαβαν 4 Ιταλούς οπλίτες και δύο Ρουμάνους καθηγητές. Στις 12 Ιανουαρίου 1943 μπήκαν στην Καλαμπάκα και επιτέθηκαν στην ιταλική φρουρά, με αποτέλεσμα 4 Ιταλούς τραυματίες, 1 Γερμανό νεκρό και έναν Ιταλό στρατιώτη αιχμάλωτο.

Το Φεβρουάριο του 1943 ο ΕΛΑΣ συνέλαβε τον ταγματάρχη Αντωνόπουλο, φίλο του Κωστόπουλου και τον οδήγησε κρατούμενο σε ένα χωριό της Καρδίτσας. Το βράδυ της 2ης Μαρτίου 1943, ο ΕΛΑΣ αφοπλίζει και συλλαμβάνει τον Κωστόπουλο, το Στέφανο Σαράφη, το Βιλαέτη, τον Κωστορίζο κ.α. Ο Κωστορίζος, ο Βιλαέτης και άλλοι τρεις εκτελούνται από άνδρες του ΕΛΑΣ. Οι Σαράφης – Κωστόπουλος οδηγούνται στο αρχηγείο του ΕΛΑΣ. “Η φωνή του Ε.Α.Μ”, όργανο της επαρχιακής επιτροπής του ΕΑΜ Καρδίτσας, δημοσιεύει στις 29 Μαρτίου 1943 κείμενο με τίτλο : “Φως στην καταχθόνια δράση των προδοτών του αγωνιζόμενου λαού Σαράφη, Κωστόπουλου, Σαράντη και Σία”. Ο αιχμάλωτος Σαράφης μετά από τη σύλληψή του, αποφασίζει τελικά να ενταχθεί στον ΕΛΑΣ. Στις 7 Απριλίου 1943 οι αντάρτες του ΕΛΑΣ, του ανακοινώνουν ότι είναι πλέον ελεύθερος. Από τους περίπου 250 αντάρτες του Κωστόπουλου, κατατάχθηκαν στον ΕΛΑΣ περίπου 25, μεταξύ των οποίων και ο Κατσαντώνης. Ο Κωστόπουλος αφέθηκε ελεύθερος από τους ελασίτες στις 1-5-1943 και έπειτα έφυγε για τη Μέση Ανατολή. Στις 7-9-1943 έφθασε στο Κάιρο.

Το Σεπτέμβριο και τον Οκτώβριο του 1943 σημειώθηκαν πολλές μάχες μεταξύ του ΕΣΑΠ και του ΕΛΑΣ. Άλλα γνωστά στελέχη του ΕΣΑΠ ήταν ο λοχαγός Θωμάς Καραμπέκος, ο λοχαγός Στέφανος Τίγκας, ο λοχαγός Κ. Μπαρούτας, ο ταγματάρχης Κ. Παπαθανασίου (που αργότερα εντάχθηκε στον ΕΔΕΣ), ο ταγματάρχης Βασίλειος Βλάχος (που αργότερα εντάχθηκε στον ΕΔΕΣ), ο υπολοχαγός Απόστολος Ροκάς κ.α.

ΕΠΟΝ

Η Ενιαία Πανελλαδική Οργάνωση Νέων (ΕΠΟΝ) ιδρύθηκε στις 23 Φεβρουαρίου 1943 με την αυτοδιάλυση και συγχώνευση σε αυτήν των εξής εθνικοαπελευθερωτικών οργανώσεων της Νεολαίας της Αριστεράς:

1) Αγροτική Νεολαία Ελλάδας – ΑΝΕ, 2) Ενιαία Εθνικοαπελευθερωτική Εργατοϋπαλληλική Νεολαία – ΕΕΕΝ, 3) Ενιαία Μαθητική Νεολαία – ΕΜΝ, 4) Ένωση Νέων Αγωνιστών Ρούμελης – ΕΝΑΡ, 5) Θεσσαλικός Ιερός Λόχος – ΘΙΛ, 6) Λαϊκή Επαναστατική Νεολαία – ΛΕΝ, 7) Λεύτερη Νέα – Λ.Ν., 8) Ομοσπονδία Κομμουνιστικών Νεολαιών Ελλάδας – ΟΚΝΕ, 9) Σοσιαλιστική Επαναστατική Πρωτοπορία Ελλάδας – ΣΕΠΕ, 10) Φιλική Εταιρία Νέων – ΦΕΝ.

Την πρωτοβουλία για την ίδρυση της ΕΠΟΝ είχε το ΕΑΜ Νέων, το οποίο αυτοδιαλύθηκε και δημιουργήθηκε η ΕΠΟΝ. Η ΕΠΟΝ έγραψε ιστορία στο χώρο της νεολαιίστικης αντίστασης και αποτέλεσε την νεολαιίστικη οργάνωση του ΕΑΜ (Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο), το οποίο είχε ιδρυθεί το Σεπτέμβριο του 1941 με κοινή απόφαση τεσσάρων αριστερών κομμάτων (ΚΚΕ, ΑΚΕ, ΣΚΕ, ΕΛΔ).

Επιτροπή Εθνικής Σωτηρίας

Στην Καρδίτσα στη διάρκεια του Πολέμου 1940-41 δημιουργήθηκε από τους κομμουνιστές Βαγγέλη Κορκότζελο και Σωτήρη Καραμαγκιόλα η αντιφασιστική οργάνωση «Επιτροπή Εθνικής Σωτηρίας» με στόχο την αντιμετώπιση του εισβολέα. Με την κατάρρευση, ανέλαβε την εξουσία στην πόλη και όταν την κατέλαβαν οι Γερμανοί, παρέμεινε ως μυστική αντιστασιακή οργάνωση.

Ζευς

Ο «Ζευς» ήταν κατασκοπευτική οργάνωση της Θεσσαλονίκης, εξαρτημένη από τη βρετανική υπηρεσία ISLD. Δημιουργήθηκε από τον τέως αστυνομικό Γεώργιο Μαργέτη, που μέχρι το τέλος ήταν ο επικεφαλής. Από το Σεπτέμβριο του 1942 οι δύο ασύρματοι της οργάνωσης έστελναν περίπου 800 κωδικοποιημένα μηνύματα στις βρετανικές υπηρεσίες της Σμύρνης, αναφέροντας με κάθε λεπτομέρεια τις κινήσεις πλοίων, στρατευμάτων και εφοδίων από το σιδηροδρομικό σταθμό και το λιμάνι της πόλης. Σύμφωνα με τα στοιχεία της οργάνωσης, στο «Δία» ανήκαν 133 πράκτορες. Το φθινόπωρο του 1943, τρία μέλη του «Δία» (Δημήτριος Γαλανάκης, Δημήτριος Μιχάλας, Αστέριος Σιάπκας) εκτελέστηκαν έξω από το στρατόπεδο του Παύλου Μελά.

Θέρος

Αντιστασιακή οργάνωση που απαρτιζόταν από 6 συνταγματάρχες (Π. Σπηλιωτόπουλος, Στ. Κιτριλάκης, Ευστ. Λιότης, Αγαμ. Φιλιππίδης, Θρασ. Τσακαλώτος, Κ. Δόβας).

Ιερά Ταξιαρχία

Η Ιερά Ταξιαρχία (Ι.Τ.) ιδρύθηκε με προτροπή του κεντρώου πολιτικού Παναγιώτη Κανελλόπουλου ύστερα από πρόταση του αεροπόρου Κώστα Περρίκου, τον Ιούνιο του 1941. Εμφανίστηκε όμως επίσημα τον Αύγουστο του 1942 (μετά από απόφαση της οργάνωσης «Όμηρος») και είχε στενή συνεργασία με την ΠΕΑΝ και με την οργάνωση «Όμηρος». Στις τάξεις της εντάχθηκαν πολλοί μαθητές και φοιτητές, αλλά και διάφοροι εργαζόμενοι. Τη Διοικούσα Επιτροπή της Ι.Τ. αποτελούσαν οι : Βασίλης Ε. Λαμπίρης, Κώστας Δ. Καζολέας, Χριστόδουλος Χ. Κουρούκλης, Νίκος Ε. Λέρτας, Δημήτρης Π. Μαρινόπουλος, Αλίκη Κ. Μοίρη, Τάσος Μ. Παναγιωτόπουλος, Λουκάς Π. Πάτρας, Σόλων Ν. Σπυράτος, Μαρία Παναγιωτοπούλου. Εξέδωσε τη μυστική εφημερίδα «Ελληνικά Νειάτα» (Οκτώβριος 1942), η οποία κατόρθωσε να κυκλοφορεί κάθε μήνα σε 3.000 φύλλα. Εξέδωσε επίσης την πολυγραφημένη «Συμμαχικά Νέα», το «Ελληνόπουλο» και τη δεκαπενθήμερη εφημερίδα «Η μαχόμενη Ελλάς». Πήρε ενεργό μέρος εναντίον της Πολιτικής Επιστράτευσης. Τον Αύγουστο του 1942 εκτύπωσε αντιφασιστική προκήρυξη, γραμμένη στα ιταλικά, για τους Ιταλούς στρατιώτες που θα πήγαιναν στην Αφρική. Επακόλουθο της προκήρυξης ήταν η εκδήλωση στάσης σε ιταλικό οπλιταγωγό στον Άγιο Γεώργιο Κερατσινίου από σύνταγμα Βερσαλλιέρων και να ματαιωθεί η αποστολή τους στη Λιβύη. Στις 8 Ιανουαρίου 1943 συνελήφθησαν από τους Ιταλούς 14 φοιτητές και 2 φοιτήτριες της Ι.Τ. και φυλακίστηκαν. Τον Ιούνιο του 1943 η Ιερά Ταξιαρχία αποφάσισε μαζί με την ΠΕΑΝ (που είχε για αρχηγό της τον Κ. Περρίκο) «να συνενώσουν τις δυνάμεις τους για την εντονότερη και αποτελεσματικότερη συνέχιση του αγώνα».

Κόδρος

Το δίκτυο πληροφοριών «Κόδρος» ιδρύθηκε τον Οκτώβριο του 1942 από τον απόστρατο πλωτάρχη Παναγιώτη Λυκουρέζο και ελεγχόταν από την MI6 (Intelligence Service). Άλλα γνωστά στελέχη του Κόδρου ήταν ο αντισμήναρχος Ανδρέας Κυριακίδης, ο γεννημένος στην Αθήνα το 1919 λογοτέχνης Γιώργος Κιτσόπουλος, ο Μιχαήλ Αβέρωφ, ο Κ. Παναγιωτόπουλος, Ανδρέας Κυριακίδης κ.α. Μετά την απόκτηση ασυρμάτου, η οργάνωση δημιούργησε τμήματα στρατιωτικών, ναυτικών, αεροπορικών και πολιτικών πληροφοριών. Τον Απρίλιο του 1944 ανέλαβε να βοηθήσει στη μεταφορά πολιτικών προσώπων που θα συμμετείχαν στο Συνέδριο του Λιβάνου.

Ηρώ Κωνσταντοπούλου (1927 – 1944)

Μοναχοκόρη μιας οικογένειας από τη Σπάρτη και ηρωϊκή μορφή της Εθνικής Αντίστασης. Γεννήθηκε στις 16 Ιουλίου 1927 στην Αθήνα. Στα μαθητικά της χρόνια πήρε την απόφαση να ενταχθεί στην οργάνωση ΕΠΟΝ και να αφοσιωθεί ολόψυχα στον αντιστασιακό αγώνα. Όταν συλλαμβάνεται από τις κατοχικές αρχές για πρώτη φορά, ο εύπορος πατέρας της καταφέρνει να την ελευθερώσει (μέσω δωροδοκίας). Λίγο πριν την αποχώρηση των Γερμανών από την Ελλάδα, η Ηρώ συμμετέχει στην ανατίναξη ενός τρένου που μετέφερε πυρομαχικά και συλλαμβάνεται ξανά στις 31 Ιουλίου 1944. Εκείνη τη μέρα είχε τελειώσει τις απολυτήριες εξετάσεις του Γυμνασίου. Επί τέσσερα μερόνυχτα τη βασάνιζαν οι Γερμανοί (στην οδό Μέρλιν) για να μαρτυρήσει τους συνεργάτες της. Αλλά ούτε τα βασανιστήρια ούτε οι δελεαστικές προτάσεις που τις έκαναν απέδωσαν. Η ανήλικη Ηρώ παρέμεινε θαρραλέα και αλύγιστη και έβριζε τους βασανιστές της. Στις 5 Σεπτεμβρίου 1944, μαζί με άλλους 49 κρατούμενους, οδηγήθηκε στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής και εκτελέστηκε σε ηλικία 17 ετών. Η ζωή της έγινε ταινία το 1981 με τίτλο «17 σφαίρες για έναν άγγελο, η αληθινή ιστορία της Ηρώς Κωνσταντοπούλου»

Μέτωπο Εθνικής Σωτηρίας (ΜΕΣ)

Στις 5 Απριλίου 1941 η Περιφερειακή Επιτροπή του ΚΚΕ Ανατολικής Μακεδονίας και Δυτικής Θράκης αποφασίζει τη δημιουργία οργάνωσης Εθνικής Αντίστασης με την επωνυμία ΜΕΣ (Μέτωπο Εθνικής Σωτηρίας), και ο γραμματέας της Λευτέρης Γαλεάδης (Οδυσσέας) σε συγκέντρωση στην πλατεία της Ξάνθης εξηγεί την ανάγκη της εθνικής ενότητας και τους σκοπούς του Μετώπου Εθνικής Σωτηρίας για την επιβίωση του λαού και την οργάνωση της ένοπλης αντίστασης εναντίον του εισβολέα.

Ευριπίδης Μπακιρτζής (1895-1947)

Ο Ευριπίδης Μπακιρτζής ήταν αντιβασιλικός στρατιωτικός και ηγετικό στέλεχος της Εθνικής Αντίστασης. Γεννήθηκε στη Μακεδονία το 1895 και έγινε αξιωματικός του στρατού. Το 1908 εισήχθη στην Σχολή Ευελπίδων και λίγα χρόνια αργότερα συμμετείχε στους Βαλκανικούς Πολέμους του 1912–1913 με το βαθμό του ανθυπολοχαγού. Ήταν υποστηρικτής του Βενιζέλου και το 1916 συμμετείχε στο βενιζελικό κίνημα της Εθνικής Άμυνας. Αργότερα πολέμησε στην Μικρά Ασία. Το 1922, ενώ είχε ήδη φτάσει στον βαθμό του ταγματάρχη, συμμετείχε στην Επαναστατική Επιτροπή του Νικολάου Πλαστήρα που ανέτρεψε τον βασιλιά Κωνσταντίνο Α΄ μετά την Μικρασιατική καταστροφή.

Κατά την περίοδο του Μεσοπολέμου συμμετείχε σε διάφορες παράνομες στρατιωτικές οργανώσεις. Το 1926, όντας αντισυνταγματάρχης, καταδικάστηκε σε θάνατο, γιατί ήταν από τους πρωτεργάτες του στρατιωτικού κινήματος Τζαβέλα – Μπακιρτζή, αλλά δεν εκτελέστηκε. Το 1928, επανήλθε στο στράτευμα και το 1935, συνταγματάρχης Πυροβολικού πλέον, έλαβε μέρος στο αποτυχημένο βενιζελικό κίνημα (όπως ο Ψαρρός, ο Σαράφης, ο Τσιγάντες κ.α.). Συνελήφθη και καταδικάστηκε για δεύτερη φορά σε θάνατο, για την συμμετοχή του στο κίνημα, αλλά η ποινή του τελικά μετατράπηκε σε απόταξη από το στράτευμα και εξορία στον Άγιο Ευστράτιο. Το 1937, η δικτατορία του Μεταξά τον άφησε ελεύθερο υπό τον όρο όμως να φύγει αμέσως στο εξωτερικό. Ο Μπακιρτζής έφυγε στην Ρουμανία, από όπου επέστρεψε στην Ελλάδα τον Ιανουάριο του 1941.

Την περίοδο της Κατοχής (1941-1944), ήταν ένα από τα ιδρυτικά στελέχη της αντιστασιακής οργάνωσης ΕΚΚΑ (Εθνική Και Κοινωνική Απελευθέρωση) του Ψαρρού. Λίγο καιρό μετά, εγκατέλειψε αυτή την οργάνωση για να προσχωρήσει στην αντιστασιακή οργάνωση ΑΑΑ (Αγών – Ανόρθωσις – Ανεξαρτησία) του Στέφανου Σαράφη, και από εκεί στις τάξεις της αντιστασιακής οργάνωσης ΕΑΜ–ΕΛΑΣ. Στις 20 Οκτωβρίου 1943 εγκατέλειψε την ΕΚΚΑ και αναχώρησε για το Γενικό Στρατηγείο του Ε.Λ.Α.Σ., αφήνοντας πίσω του ένα γράμμα, στο οποίο εξέφραζε την άποψη πως η Ε.Κ.Κ.Α. θα έπρεπε να προσχωρήσει στο ΕΑΜ-ΕΛΑΣ.

Στη συνέχεια έγινε διοικητής της ομάδας μεραρχιών Μακεδονίας του ΕΛΑΣ. Όταν ιδρύθηκε η ΠΕΕΑ (Πολιτική Επιτροπή Εθνικής Απελευθέρωσης) στις 10 Μαρτίου του 1944, ανέλαβε προσωρινός της Πρόεδρος (δηλαδή Πρωθυπουργός στην Κυβέρνηση της ελεύθερης Ελλάδας). Στις 18 Απριλίου του ίδιου έτους, παραχώρησε την θέση του στο σοσιαλιστή Αλέξανδρο Σβώλο και ο ίδιος ανέλαβε αντιπρόεδρος και γραμματέας επισιτισμού μέχρι την διάλυση της ΠΕΕΑ στις 2 Σεπτεμβρίου του 1944.

Στο χώρο της αριστεράς ο Μπακιρτζής ήταν γνωστός ως «κόκκινος συνταγματάρχης», επειδή αρθρογραφούσε στον Ριζοσπάστη μ’ αυτό το ψευδώνυμο. Το Σεπτέμβριο του 1946 κι ενώ βρισκόταν σε εξέλιξη ο Εμφύλιος Πόλεμος, ο Μπακιρτζής συνελήφθη ως αριστερός και εξορίστηκε στον Άγιο Κήρυκο Ικαρίας και αργότερα στους Φούρνους Ικαρίας. Τον Φεβρουάριο του 1947, η ελληνική κυβέρνηση τού επέτρεψε να καταθέσει στην επιτροπή του ΟΗΕ που ερευνούσε την κατάσταση στην εμφυλιοπολεμική Ελλάδα. Επέστρεψε στην εξορία και λίγο καιρό αργότερα βρέθηκε κάτω από μυστηριώδεις συνθήκες νεκρός στο δωμάτιό του, με μία σφαίρα στην καρδιά (9 Μαΐου 1947). Τα αίτια του θανάτου του παραμένουν ανεξιχνίαστα.

Μίδας 614

Ο «Μίδας 614» ήταν οργάνωση που δημιουργήθηκε με εντολή του ΣΜΑ και ενισχύθηκε από τους Βρετανούς. Το ΣΜΑ ζήτησε από τον πολιτικό Παναγιώτη Κανελλόπουλο να στείλει το βενιζελικό (αντιβασιλικό) αξιωματικό Ιωάννη Τσιγάντε στην κατεχόμενη Ελλάδα για να δημιουργήσει ένα συντονιστικό όργανο της Αντίστασης.
Η βρετανική SOE ήθελε να καταστρέψει καίρια σημεία του ελληνικού συγκοινωνιακού δικτύου για να δημιουργήσει προβλήματα στους Γερμανούς. Οργάνωσε λοιπόν μια αποστολή δολιοφθορέων στην Ελλάδα υπό τον Ιωάννη Τσιγάντε με βασικό σκοπό την καταστροφή της γέφυρας του Ισθμού της Κορίνθου. Τελικά συγκροτήθηκε μια 9μελής ομάδα ριψοκίνδυνων ανδρών. Οι 9 άνδρες ήταν ο (γεννημένος στη Ρουμανία) ταγματάρχης Ιωάννης Τσιγάντες (1897-1943) που ορίστηκε επικεφαλής της αποστολής, ο Μιλτ. Γιαννακόπουλος, ο Λοχαγός Πεζικού Παν. Ρογκάκος, ο ανθυπίλαρχος Βας. Ζακυνθινός, ο ανθυπολοχαγός Φώτης Μανωλόπουλος, ο ανθυπασπιστής Δημ. Γυφτόπουλος, ο ανθυπασπιστής Σπύρος Κώτσης, ο σμηνίτης ασυρματιστής Κωνσταντίνος Ρούσος και ο σμηνίτης ασυρματιστής Ιωάννης Μωραϊτης. Η 9μελής αποστολή αναχώρησε για την Βηρυτό. Στη συνέχεια μπήκαν μέσα σε ένα αγγλικό υποβρύχιο με το όνομα «Πρωτεύς». Αφού πήραν μαζί τους άφθονο υλικό βάρους 2 περίπου τόνων (εκρηκτικά, ασυρμάτους, όπλα κτλ) και 12.000 χρυσές λίρες Αγγλίας, ξεκίνησαν για το μεγάλο ταξίδι. Αποφεύγοντας αρκετές εχθρικές νηοπομπές, κατάφεραν τελικά να φθάσουν στον προορισμό τους. Τη νύχτα της 1ης Αυγούστου του 1942 το υποβρύχιο αποβιβάστηκε στην Πελοπόννησο, στην ακτή Κότρωνα της Μάνης. Μέσα στο σκοτάδι, οι 9 άνδρες μετέφεραν τα εφόδιά τους και τα έκρυψαν μέσα σε μια σπηλιά. Στην συγκεκριμένη περιοχή παρέμειναν για περίπου 10 μέρες, μεταφερόμενοι από σπηλιά σε σπηλιά. Στη συνέχεια κατάφεραν να βρουν ένα βενζινοκίνητο σκάφος και ένα ιστιοφόρο και με αυτά αναχώρησαν για τον Πειραιά στις 11 Αυγούστου 1942.
Ο Τσιγάντες στην Αθήνα φιλοξενήθηκε αρχικά στο σπίτι του αντιβασιλικού αξιωματικού (και ιδρυτή της ΕΚΚΑ) Δημήτριου Ψαρρού, του οποίου ήταν σύγαμπρος. Πραγματοποίησε πολλές επαφές με γνωστούς του αξιωματικούς, αλλά και ιδιώτες. Στα τέλη Αυγούστου εγκαταστάθηκε σε ένα σπίτι στην οδό Μεταξά στα Εξάρχεια. Πολλές φορές, το φως της ημέρας έβρισκε τον Τσιγάντε να γράφει ακατάπαυστα και τα διάφορα χαρτιά του να είναι όλα σκορπισμένα σε ένα τραπέζι. Ο ακούραστος ταγματάρχης απέστειλε πολλές εκθέσεις του στη Μέση Ανατολή καθώς και εκατοντάδες τηλεγραφήματα μέσω ασυρμάτου, τα οποία περιείχαν υψίστης σημασίας πληροφορίες. Χωρίς καθυστέρηση, έδωσε αμέσως προτεραιότητα στην πραγματοποίηση των παρακάτω ενεργειών : ανατίναξη της Γέφυρας των Καρυών (βόρεια της Λαμίας), επικοινωνία με το στρατηγό Ζυγούρη, εκτέλεση σοβαρών σαμποτάζ στο λιμάνι του Πειραιά, απόφραξη του Ισθμού της Κορίνθου και ίδρυση μυστικών βάσεων στα ανατολικά παράλια της Εύβοιας. Στο Σπύρο Κώτση ανέθεσε την αποστολή της ανατίναξης της γέφυρας Καρυών και της επικοινωνίας με το στρατηγό Ζυγούρη. Ο Κώτσης αναχώρησε για Λαμία στις 20 Αυγούστου 1942, εφοδιασμένος με μια πλαστή ταυτότητα μέλους της Ο.Ε.Δ.Ε. (χιτλερική οργάνωση). Τελικά, το σχέδιο ανατίναξης της γέφυρας Καρυών εγκαταλείφθηκε και η υιοθετήθηκε η ιδέα της ανατίναξης της Γέφυρας του Γοργοπόταμου. Ο Τσιγάντες επικοινώνησε με το ΣΜΑ και πέτυχε την έγκριση της αλλαγής του σχεδίου.
Όπως είπαμε και πιο πριν, συναντήθηκε με διάφορα πρόσωπα, όπως π.χ. με τον Δ. Ψαρρό (με τον οποίο είχε στενή συνεργασία), με το Στέφανο Σαράφη (με σκοπό τη δημιουργία ενόπλων ανταρτικών ομάδων στην περιοχή Θεσσαλίας και Δυτικής Μακεδονίας) κ.α. Οι προσπάθειές του όμως δεν είχαν τα προσδοκώμενα αποτελέσματα καθώς από τη μια διάφορες αντιστασιακές οργανώσεις θεωρούσαν ότι η αποστολή του Τσιγάντε είχε γίνει γνωστή στις αρχές κατοχής και υπήρχε κίνδυνος να αποκαλυφθούν και από την άλλη προκαλούσε ο τρόπος που ορισμένοι συνεργάτες του ξόδευαν τις λίρες που είχαν φέρει μαζί τους. Επίσης και ο ίδιος, δεν ελάμβανε πάντα όλα τα απαραίτητα μέτρα προστασίας.

Ο ριψοκίνδυνος και εμφανίσιμος Ταγματάρχης, με τις πολλές κατακτήσεις στο γυναικείο φύλο, δεν πρόλαβε τελικά να ολοκληρώσει το έργο που είχε αναλάβει γιατί τον πρόλαβε … ο θάνατος. Στις 14 Ιανουαρίου του 1943, μετά από ένα ανώνυμο τηλεφώνημα, ιταλικές στρατιωτικές δυνάμεις περικύκλωσαν το κρησφύγετο του, σε υπόγειο διαμέρισμα πολυκατοικίας επί της οδού Πατησίων, στο κέντρο της Αθήνας. Ο Τσιγάντες υποδύθηκε τον αξιωματικό της αστυνομίας πόλεων και παρουσίασε πλαστή ταυτότητα αστυνομικού, χωρίς όμως να πείσει τους Ιταλούς. Τελικά, και αφού προηγουμένως έκαψε βιαστικά τα αρχεία του, συνεπλάκη μαζί τους και σκοτώθηκε ηρωικά αν και πρόλαβε να σκοτώσει δύο καραμπινιέρους και να τραυματίσει άλλους τρεις. Ορισμένοι φανατικοί βασιλόφρονες εξέφρασαν την ικανοποίησή τους για το θάνατο του Τσιγάντε. Μετά θάνατο προβιβάστηκε σε αντισυνταγματάρχη ως «πεσών επί του πεδίου της μάχης». Στο κτίριο όπου δολοφονήθηκε ο Ιωάννης Τσιγάντες τοποθετήθηκε αναμνηστική πλάκα το 1984.

Υπήρχε ένας μυστηριώδης προδότης στην ιστορία του Τσιγάντε, ο οποίος τηλεφωνούσε κάθε φορά στις κατοχικές αρχές και υποδείκνυε τα κρησφύγετά του, όμως ο Τσιγάντες πάντοτε κατάφερνε να ξεφύγει, εκτός της μοιραίας στιγμής στο διαμέρισμα της Πατησίων. Αν και έγιναν διάφορες έρευνες μεταπολεμικώς, δεν στάθηκε δυνατό μέχρι σήμερα να εξακριβωθεί ποιος πρόδωσε τον Τσιγάντε.

Στις 26 Ιανουαρίου 1943 και μετά από ένα περιπετειώδες ταξίδι, ο Βρετανός Κρις Γουντχαουζ φθάνει στην Αθήνα όπου πληροφορείται το φόνο του Τσιγάντε. Συναντάει τους 6 συνταγματάρχες της οργάνωσης «Θέρος» (Π. Σπηλιωτόπουλος, Στ. Κιτριλάκης, Θρ. Τσακαλώτος, Ευστ. Λιώσης, Αγ. Φιλιππίδης, Δ. Δόβας), αλλά απογοητεύεται γιατί αντιλαμβάνεται ότι οι 6 συνταγματάρχες δεν επιθυμούν να δραστηριοποιηθούν στο αντάρτικο. Στις 4 Φεβρουαρίου ο Γουντχαουζ εγκαταλείπει την Αθήνα για να επιστρέψει στο βουνό με τη βοήθεια του ΕΑΜ.

Αξίζει να αναφέρουμε ότι ο Σπύρος Κώτσης, αρχηγός για ένα διάστημα της οργάνωσης “Μίδας 614’’, όταν σκοτώθηκε ο Γιάννης Τσιγάντες, ήταν συνεργάτης της Λέλας Καραγιάννη. Κυκλοφορούσε με μια πλαστή ταυτότητα ως υπαστυνόμος, με το όνομα Γιάννης Καραχάλιος και έδρασε σε όλους τους τομείς: πληροφορίες, διαβιβάσεις, εξουδετερώσεις προδοτών και διασώσεις πατριωτών.

Μπουμπουλίνα

Στις 10 Μαΐου 1941, στην Αθήνα η ηρωϊκή Λέλα Καραγιάννη (1898 – 1944) ιδρύει αντιστασιακή ομάδα, με δική της πρωτοβουλία, την οποία ονομάζει «Μπουμπουλίνα». Την απόφασή της ανακοινώνει στην οικογένειά της, της οποίας τα μέλη ως ιδρυτές αποτελούν και τα πρώτα στελέχη. Ο σύζυγός της Νίκος Καραγιάννης (έμπορος φαρμάκων) και τα παιδιά τους Ιωάννα, Ηλέκτρα, Γιώργος, Βύρων, Νέλσων, Νεφέλη, Ελένη. Στην πορεία, στην Μπουμπουλίνα συμμετείχαν 140 άτομα. Η Λέλα Καραγιάννη οργανώνει ολόκληρο δίκτυο απόκρυψης, περίθαλψης και φυγάδευσης Αγγλων, Αυστραλών και Νεοζηλανδών στρατιωτών, οι οποίοι είχαν ξεφύγει από την αιχμαλωσία. Περιέθαλψε γύρω στους 140 συμμάχους και νοίκιασε τρία σπίτια στα οποία τους έκρυβε. Πολλοί ταλαιπωρημένοι στρατιώτες βρήκαν περίθαλψη και τροφή στο σπίτι της οικογένειας.

Η θρυλική αυτή γυναίκα της Αντίστασης κατορθώνει επίσης να οργανώσει αποδράσεις αιχμαλώτων από το Στρατόπεδο Άγγλων αιχμαλώτων της Κοκκινιάς.

Για τη φυγάδευσή τους στη Μ. Ανατολή αγοράζει καΐκι, που με καπετάνιο τον Ηλία Χρυσίνη μεταφέρονται οι στρατιώτες στην Αίγυπτο. Από κει το καΐκι φέρνει στην Ελλάδα ασυρμάτους και άλλα εφόδια. Σε λίγο προστέθηκαν άλλα δύο καΐκια, με καπετάνιους, στο ένα τον Κρητικό Μαμαλάκη και στο άλλο τον Καπετάν Γιαννούλο. Στενοί επίσης συνεργάτες της Λέλας Καραγιάννη ήταν η Νίκη Χωμενίδου, ο φούρναρης της Κοκκινιάς Παπαβασιλείου, ο υπολοχαγός Κουτρουμπέλης και ο Ηλίας Σκηνίτης.

Όταν ήρθε σε επαφή με το ΣΜΑ (Στρατηγείο Μέσης Ανατολής), η Λέλα Καραγιάννη δημιούργησε ένα ολόκληρο δίκτυο πληροφοριών για τις θέσεις των κατακτητών, τις οποίες αξιοποιούσαν οι Άγγλοι για να τις βομβαρδίσουν και να τις ανατινάξουν. Η ίδια παίρνει μέρος σε ανατίναξη αποθήκης με βενζίνες στο Χασάνι.

Στις συλλήψεις των Εβραίων κατορθώνει να φυγαδεύσει 80 προς την Τουρκία. Χρησιμοποιεί επίσης αντιφασίστες και αντιναζιστές που υπηρετούσαν μέσα στις υπηρεσίες των στρατευμάτων των κατακτητών για να της δίνουν πολύτιμες πληροφορίες. Μερικοί από τους πολυάριθμους συνεργάτες της ήταν η Μάριχεν Γκλόκερ του γερμανικού Ναυαρχείου, ο Τόμαν της Γκεστάπο, ο Φριντς Λίντερ της Κομαντατούρ, ο Τζιμ Καλάρα (Ιταλός υπολοχαγός), η Γκρέτα Ζαφειροπούλου (Γερμανίδα εγκατεστημένη στην Ελλάδα) κ.α. Δημιουργεί δίκτυα πρακτόρων μέσα σε γερμανικές μονάδες. Ένας σπουδαίος κατάσκοπος και συνεργάτης της Λέλας Καραγιάννη ήταν ο Ζήσιμος Παρτίδος, ο οποίος κατατάχθηκε στη Βέρμαχτ με σκοπό τη συλλογή πληροφοριών απευθείας από το στρατόπεδο του εχθρού. Η Μάριχεν Γκλόκερ είχε το ψευδώνυμο «Σπίθα» και εργαζόταν στο γερμανικό Ναυαρχείο την περίοδο 1943 – 1944. Έδινε στη Λέλα Καραγιάννη πολύτιμες πληροφορίες για πολλά εχθρικά πλοία. Αργότερα, αποσπάστηκε για ένα διάστημα στο αεροδρόμιο Τατοϊου, όπου έμαθε τις υπόγειες κρύπτες καυσίμων και τις θέσεις όπου έκρυβαν οι Γερμανοί τα αεροπλάνα τους και έφτιαξε διάγραμα για αυτά. Παρέδωσε το διάγραμμα στη Λέλα Καραγιάννη στις 2 Ιανουαρίου 1944 και μετά από λίγες μέρες οι Σύμμαχοι βομβάρδισαν αεροπορικώς το συγκεκριμένο αεροδρόμιο, προκαλώντας μεγάλες καταστροφές στους Γερμανούς. Επίσης παρέδωσε λεπτομερές σχέδιο του αεροδρομίου Ελευσίνας.
Ορισμένα από τα μέλη της οργάνωσης «Μπουμπουλίνα» ήταν τα εξής : Νίκη Χωμενίδου, Ιπποκράτης Διάμεσης, Σπύρος Κρασσάς, Μαρία Γκίκα, Ευάγγελος Σαρμάς, Ευδοκία Βαρυπάτη, Ελευθέριος Βαρυπάτης, Καλιρρόη Πρωτοψάλτου, Γεώργιος Μανουσέλης, Ιωάννης Χούπης, Κυριάκος Γραφόπουλος, Μάριχεν Γκλόκερ, Γεώργιος Μαμαλάκης κ.α.
Ο πρώτος άνθρωπος που περιέθαλψε η Λέλα Καραγιάννη, ο Αυστραλός Τζον Ουίλσον, συλλαμβάνεται από τους Γερμανούς μεθυσμένος και καταδίδει τρία παιδιά της Καραγιάννη : την Ιωάννα, την Ηλέκτρα και τον Γιώργο. Οι Γερμανοί τα συλλαμβάνουν όπως και τη Λέλα. Όταν ξεμέθυσε ο Ουίλσον αρνείται ό,τι τους είπε παρά τα βασανιστήρια που τον υπέβαλαν. Έτσι ελευθερώθηκαν.
Η Καραγιάννη προσφέρει όλα όσα έχει στον αντιστασιακό αγώνα και λειτουργεί αθόρυβα κάτω από τη μύτη των Γερμανών. Η προσφορά της στον αγώνα είναι ανιδιοτελής και αξιοθαύμαστη. Το 1943 απέκρυψε και φυγάδευσε Ιταλούς αξιωματικούς που κινδύνευαν να συλληφθούν από τους Γερμανούς και να εκτελεστούν.

Στις 23 Οκτωβρίου 1941 η Καραγιάννη συλλαμβάνεται από τις ιταλικές αρχές. Προδόθηκε από έναν Έλληνα δάσκαλο και έναν Άγγλο λοχία. Ταυτόχρονα, συλλαμβάνεται και ο σύζυγός της (Νίκος Καραγιάννης) και οδηγείται στις Φυλακές Αβέρωφ, απ’ τις οποίες απελευθερώνεται με βούλευμα στις 6 Δεκεμβρίου 1941. Μετά την αποφυλάκισή του, ο Νίκος Καραγιάννης γνωρίστηκε με τρεις αντιφασίστες Ιταλούς αξιωματικούς, οι οποίοι συνέβαλαν στην αποφυλάκιση της Λέλας Καραγιάννη.

Ύστερα από κράτηση 6 μηνών, η Λέλα απελευθερώνεται (Απρίλιος 1942) και συνεχίζει και πάλι τη δράση της. Ήρθε σε επαφή με διάφορα κατασκοπευτικά δίκτυα και συνέλεξε πολύτιμες πληροφορίες για τα κατοχικά στρατεύματα, τις οποίες διαβίβασε στη Μέση Ανατολή.

Η αρχή του τέλους για την οργάνωση «Μπουμπουλίνα» ήρθε το Μάρτιο του 1944, μετά από κάποιες συλλήψεις πρακτόρων της οργάνωσης «Υβόννη». Οι Γερμανοί έψαξαν το αρχείο του Καζακόπουλου (που ήταν πράκτορας της «Υβόννης») και εντόπισαν ένα έγγραφο που περιείχε πληροφορίες για τη δράση της Καραγιάννη.

Οι Γερμανοί έφθασαν στα ίχνη της. Αφού συνέλαβαν όλα τα παιδιά της (εκτός από το Γιώργο), συνέλαβαν και την ίδια στις 11 Ιουλίου του 1944 στο νοσοκομείο του Ερυθρού Σταυρού όπου νοσηλευόταν λόγω κάποιας ασθένειας. Οδηγήθηκε σε ένα ανακριτικό γραφείο του Τμήματος Αντικατασκοπείας, στην οδό Μέρλιν. Μετά από απάνθρωπα βασανιστήρια που δεν απέδωσαν τίποτα, η κρατούμενη μεταφέρθηκε στο στρατόπεδο των SS στο Χαϊδάρι. Και εκεί όμως, η θρυλική ηρωϊδα έδειξε το ίδιο θάρρος μπροστά στα βασανιστήρια. Όχι μόνο δεν αποκάλυψε τα ονόματα των συνεργατών της, αλλά άρχισε και να βρίζει τους Γερμανούς ανακριτές και διερμηνείς. Οι Γερμανοί την απειλούν ότι θα εκτελέσουν το γιο της, Νέλσωνα, αν δεν τους αποκαλύψει τις πράξεις της και τα ονόματα των συνεργατών της. Και πάλι όμως δεν καταφέρνουν τίποτα, γιατί η Καραγιάννη τους απαντάει : «Ζητάτε από μια Ελληνίδα μάνα να προδώσει τους συνεργάτες της και την πατρίδα της, με την απειλή του τουφεκισμού των παιδιών της. Ε, λοιπόν μάθετε ότι τα παιδιά μου ανήκουν στην Ελλάδα !» .

Αυτή η αξιοθαύμαστη γυναίκα εκτελείται στις 8 Σεπτεμβρίου 1944, μαζί με άλλες 6 γυναίκες και 60 άνδρες στο δάσος του Χαϊδαρίου. Τα παιδιά και ο σύζυγός της σώθηκαν. Η πλειοψηφία των εκτελεσθέντων ήταν αντιστασιακοί της οργάνωσης «Υβόννη».

Νέα Φιλική Εταιρεία (ΝΦΕ)
Τον Ιούλιο του 1941 ιδρύθηκε η οργάνωση ΝΦΕ (Νέα Φιλική Εταιρεία) με δύο τμήματα : στην πεδινή και στην ορεινή Τριφυλία. Πρώτοι οργανωτές της ΝΦΕ στην πεδινή Τριφυλία ήταν οι Σωτήρης Κανελλόπουλος, Παύλος Παπαδόπουλος ή Μαρινάκης και Τάσος Δεληκιγιώτης. Η ΝΦΕ της ορεινής Τριφυλίας ιδρύθηκε σε σύσκεψη που έγινε στις 27 Ιουλίου 1941 στο Κοπανάκι. Ιδρυτικά μέλη ήταν ο Γιάννης Χρ. Παπαδόπουλος από το Βασιλικό, ο Αντώνης Δάρας από το Ψάρι, ο Γιάννης Τζαμουράνης από τον Αετό, ο Χρήστος Αντωνόπουλος από το Πιτσά και ο Παναγιώτης Κανελλόπουλος από τον Αυλώνα. Σύμφωνα με τη διακήρυξή της οι στόχοι της ΝΦΕ ήταν απελευθερωτικοί, μακριά από κομματικές και πολιτικές πεποιθήσεις. Στη συνέχεια η ΝΦΕ προσχώρησε στο ΕΑΜ.

Ο.Α.Γ. και Γιέρζυ Ιβάνωφ
Η Ο.Α.Γ (Οργάνωση Αντίστασης Γένους) ιδρύθηκε το 1941. Ιδρυτικά της μέλη ήταν ο Ιωάννης Μπομποτίνος, ο Δημήτρης Γιαννάτος και ο Κώστας Γιαννάτος. Σκοπός της η συλλογή και μετάδοση πληροφοριών προς το Συμμαχικό Στρατηγείο και η πραγματοποίηση δολιοφθορών. Με την οργάνωση αυτή συνεργάστηκε στενά ο θρυλικός σαμποτέρ Γιέρζυ Ιβάνωφ.
Το πρωινό της 4ης Ιανουαρίου 1943 ένα γερμανικό καμιόνι μεταφέρει μελλοθάνατους από τις φυλακές Αβέρωφ στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής. Πρόκειται για 3 πρόσωπα που θα βρεθούν μπροστά στο εκτελεστικό απόσπασμα. Είναι ο Γιέρζυ (Γεώργιος) Ιβάνωφ, ο Βασίλης Μαλιόπουλος και ο Γιάννης Κοντόπουλος.
Ο Γιέρζυ Ιβάνοφ, ο ηρωϊκός αντιστασιακός, θεώρησε ότι ήταν η κατάλληλη στιγμή για να κάνει ένα σάλτο προς την ελευθερία. Αιφνιδίασε τους φρουρούς του και με χέρια δεμένα με τις χειροπέδες πήδηξε από το καμιόνι. Οι φρουροί τον πυροβόλησαν. Σε κακή κατάσταση τον μετέφεραν στον τόπο της εκτέλεσης με τους συνεργάτες του. Λίγο πριν πεθάνει φώναξε : «Ζήτω η Πολωνία, ζήτω η Ελλάδα».
Κάπως έτσι έγραψε τον επίλογο στη ζωή του στα 32 του χρόνια ο Γιέρζυ Ιβάνοφ, ο πρώην ποδοσφαιριστής του Ηρακλή, πρώην πρωταθλητής Ελλάδος στη κολύμβηση και άνθρωπος σύμβολο στην Πολωνία, αλλά και στην Ελλάδα. Άλλωστε το γήπεδο της ομάδας του Ηρακλή Θεσσαλονίκης, το «Ιβανόφειο» φέρει το όνομά του. Η ομάδα του Γηραιού έχει φτιάξει και προτομή του.
Ο θρυλικός Πολωνός σαμποτέρ Γιέρζυ Ιβάνοφ (Jerzy Iwanow Szajnowitz) ήταν ο καρπός του έρωτα της Πολωνέζας Λεονάρτα Σαϊνοβιτς και του Ρώσου αξιωματικού Βλαντιμίρ Ιβάνοφ. Γεννήθηκε στη Βαρσοβία στις 14 Δεκεμβρίου 1911. Σε ηλικία περίπου 10 ετών εγκαταστάθηκε μαζί με τη μητέρα του στη Θεσσαλονίκη. Εκεί η Λεονάρντα παντρεύτηκε τον Γιάννη Λαμπριανίδη που είχε δύο γιούς από προηγούμενο γάμο, τον Αντώνη και τον Αλέξανδρο. Ο μικρός Ιβάνωφ έδειξε μεγάλη αγάπη για τον αθλητισμό (ποδόσφαιρο, κολυμβήση) και μάλιστα είχε εξαιρετικές επιδόσεις. Το 1928 γράφτηκε στο ιστορικό αθλητικό σωματείο του Ηρακλή. Έγινε ποδοσφαιριστής του Γηραιού, αλλά η μεγάλη αδυναμία του ήταν το κολύμπι. Το 1934 αναδείχθηκε Πρωταθλητής Ελλάδας στα 100 μέτρα ελεύθερο. Παράλληλα έπαιζε και στην ομάδα πόλο του Ηρακλή. Το 1935 πήρε την Πολωνική υπηκοότητα. Μετά το τέλος των σπουδών του στο Βέλγιο το 1938, μιλούσε άπταιστα ελληνικά, πολωνικά, ρώσικα, αγγλικά, γερμανικά και γαλλικά.
Το Μάιο του 1941, βλέποντας με θλίψη την κατάληψη της Ελλάδας από τους Γερμανούς, ο Ιβάνωφ καταφεύγει στην Παλαιστίνη και πιάνει δουλειά στις πολωνικές μυστικές υπηρεσίες. Εκαπαιδεύεται στα εκρηκτικά, στο χειρισμό ασυρμάτου και στη δημιουργία αντιστασιακών ομάδων. Οι βρετανικές μυστικές υπηρεσίες του Καϊρου συμπληρώνουν την εκπαίδευσή του πάνω στον ανορθόδοξο πόλεμο.
Στις 13 Αυγούστου 1941 μπαίνει στο βρετανικό υποβρύχιο Thunderbοlt και επιστρέφει στο ελληνικό έδαφος. Μαζί με τον Γιάννη Αμπάδη, έφεδρο υποπλοίαρχο αποβιβάζονται στον Μαραθώνα. Ο Κώστας Γιαννάτος διαπρεπής γιατρός της εποχής του και ο αδελφός του Δημήτρης Γιαννάτος, ιδρυτής του τμήματος μπάσκετ του Παναθηναϊκού (Π.Α.Ο.), ανέλαβαν να φιλοξενήσουν τον Ιβάνωφ και να τον εφοδιάσουν με πλαστή ταυτότητα.
Ο Δημήτρης Γιαννάτος μάλιστα ήταν παντρεμένος με την Πολωνέζα Μαριάνα Μπάλτσερ η οποία είχε χάσει όλη την οικογένειά της από τη γερμανική εισβολή στη Πολωνία και γνώριζε καλά τον συμπατριώτη της. Ο Ιβάνωφ με τα πλαστά χαρτιά έγινε…Νίκος Τσενόγλου, πήρε το ψευδώνυμο «Άθως» και τον κωδικό 003Β. Από το σημείο αυτό ξεκινάει η αντιστασιακή του δράση. Με την βοήθεια της κυρίας Γιαννάτου ο Ιβάνοφ εγκατέστησε και ασύρματο κι απέκτησε επαφή με τη Μέση Ανατολή.
Όμως το Νοέμβριο του 1941 συνάντησε τυχαία στο δρόμο ένα παιδικό του φίλο, τον Θάνο Πάντο. Είπαν τα τυπικά και χώρισαν. Στη συνέχεια, οι Γερμανοί κάνουν έφοδο στο σπίτι της οικογένειας Γιαννάτου και συλλαμβάνουν τον ιδιοκτήτη του σπιτιού Βασίλη Αποστολίδη που υποβάλλεται σε βασανιστήρια για να αποκαλύψει τι πραγματικά συμβαίνει. Ο Αποστολίδης δεν μίλησε, αλλά ο Ιβάνοφ ήταν βέβαιος ότι ο Πάντος ήταν καταδότης. Παρ’ όλα αυτά στις 19 Δεκεμβρίου 1941 δίνουν νέο ραντεβού στο Πεδίον του Άρεως και οι Γερμανοί τον συλλαμβάνουν. Η Γκεστάπο είχε στα χέρια της έναν κατάσκοπο, αλλά το αγνοούσε. Περισσότερο έψαχνε να βρει τι γίνεται σ’ αυτή την ιστορία. Και τα μέτρα ασφαλείας ήταν χαλαρά. Ο Ιβάνοφ βρήκε την ευκαιρία κάποια στιγμή. Μπήκε ο φρουρός στο κελί του, αυτός προσποιήθηκε ότι ήταν ο συγκρατούμενός του ο οποίος εκείνη τη στιγμή κοιμόταν. Ο φρουρός πείστηκε κι ανέλαβε να μεταφέρει τον κρατούμενο. Όμως ο ριψοκίνδυνος Ιβάνοφ στο ύψος της Γ’ Σεπτεμβρίου και παρά τα δεμένα χέρια εξουδετέρωσε τον φρουρό, πήδηξε από το αυτοκίνητο και χάθηκε στα στενά!
Οι Γερμανοί τον επικήρυξαν για 500.000 δραχμές, ποσό ιδιαίτερα μεγάλο για την εποχή. Στις 29 Δεκεμβρίου γεμίζουν όλη την Αθήνα με φωτογραφίες του. Με επιπλέον δυσκολίες ο Ιβάνοφ αναζητά νέους συνεργάτες. Είναι ο υποπλοίαρχος Γιάννης Κοντόπουλος και ο έφεδρος σημαιοφόρος Βασίλης Μαλιόπουλος, ενώ γνωρίζει και τη φοιτήτρια Χημείας, Γαβριέλλα Μυλωνοπούλου – Τζαβάρα (γεννηθείσα το 1925) που γίνεται η στενότερη συνεργάτιδά του.
Οι πληροφορίες που στέλνουν στη Μέση Ανατολή για τις εχθρικές νηοπομπές είναι ζωτικής σημασίας. Όμως ο Ιβάνωφ μαθαίνει ότι έχει εντοπιστεί ο ασύρματός του από ραδιογωνιόμετρο των Γερμανών. Με τη βοήθεια της Λέλας Καραγιάννη βρίσκει νέο κρησφύγετο. Το πρόβλημα είναι πως θα μεταφερθεί ο ογκώδης ασύρματος. Κι ο Ιβάνοφ σκέπτεται ένα απλό, αλλά μακάβριο τέχνασμα. Βάζει τη φίλη του Γαβριέλλα σ’ ένα φέρετρο. Μαζί με τη Γαβριέλλα στο φέρετρο είναι ο ασύρματος.
Με ένα μικρό φορτηγό που οδηγεί ο ίδιος, τους μεταφέρει όλους στο κρησφύγετο της οδού Λήμνου στα Πατήσια και παραδίδει τον ασύρματο στη Λέλα Καραγιάννη. Τώρα ο Ιβάνοφ αποφασίζει να δράσει πιο αποτελεσματικά. Βάζει στόχο το εργαστάσιο πυρομαχικών των αδελφών Μαλτσινιώτη (που μετά τον πόλεμο μετονομάστηκε σε ΠΥΡΚΑΛ). Μαζί με τον Δημήτρη Περρίκο και τον Αντώνη Μυτιληναίο μέλη της αντιστασιακής οργάνωσης ΠΕΑΝ (η οποία ανατίναξε αργότερα την γερμανόφιλη – χιτλερική οργάνωση ΕΣΠΟ στην οδό Πατησίων), καταφέρνουν να πείσουν τους υπαλλήλους του εργοστασίου να κατασκευάζουν ελαττωματικά πυρομαχικά.
Επόμενος στόχος του τα γερμανικά υποβρύχια που βύθιζαν τα αγγλικά πολεμικά στη Μεσόγειο. Οι Γερμανοί είχαν δημιουργήσει βάση υποβρυχίων στη Σαλαμίνα και χρησιμοποιούσαν τα Ναυπηγεία Σκαραμαγκά για τη συντήρησή τους. Αφήνοντας γένια για να μην αναγνωριστεί, ο Ιβάνωφ καταφέρνει να πιάσει δουλειά στα ναυπηγεία. Ήταν απόγευμα της 14ης Μαρτίου 1942 όταν το υποβρύχιο U-133 λίγο έξω από τη Σαλαμίνα κι ενώ έπλεε στην επιφάνεια της θάλασσας βυθίστηκε με τα 45 μέλη του πληρώματός του! Οι Γερμανοί υπέθεσαν ότι χτυπήθηκε από νάρκη. Την αλήθεια όμως την ήξεραν μόνο ο Ιβάνοφ και οι συνεργάτες του. Το υποβρύχιο το είχε παγιδεύσει με εκρηκτικά ο ίδιος από το Σκαραμαγκά. Ως δεινός κολυμβητής είχε εγκαταστήσει ωρολογιακούς εκρηκτικούς μηχανισμούς κι όλα τα άλλα ήταν θέμα χρόνου. Τον Μάιο του 1942 βύθισε πάλι με τον ίδιο τρόπο μέσα στο λιμάνι του Πειραιά το ισπανικό ατμόπλοιο «San Isidore» που έκανε λαθρεμπόριο για λογαριασμό των Γερμανών. Στις 4 Απριλίου 1943 βύθισε το ελληνικό υποβρύχιο «Κατσώνης». Επόμενος στόχος στη Πάτρα όπου ο Γιέρζυ με τη Γαβριέλα βύθισαν δύο ακόμη πλοία που μετέφεραν πολεμοφόδια στη Βόρεια Αφρική. Το ένα μάλιστα είχε τα διακριτικά νοσοκομειακού για να μην εντοπίζεται από τα συμμαχικά αεροπλάνα.
Στη συνέχεια ο θρυλικός σαμποτέρ επιστρέφει στην Αθήνα με ένα εντυπωσιακό σαμποτάζ στο αεροδρόμιο του Ελληνικού που τότε ήταν στρατιωτικό, ενώ η περιοχή ονομαζόταν Χασάνι. Το σχέδιο παράτολμο. Μεταμφιεσμένος σε Γερμανό στρατιώτη μπήκε στο αεροδρόμιο , μαζί με τη Γαβριέλλα και κόβοντας τα συρματοπλέγματα έριξε σε αεροπλάνα και βαρέλια καυσίμων εκρηκτική σκόνη. Στη συνέχεια πυροδότησε με ειδικό μηχανισμό καταστρέφοντας τα πάντα! Σχετικά με το συγκεκριμένο σαμποτάζ, η Γαβριέλα Μυλωνοπούλου – Τζαβάρα ανέφερε τα εξής : « […] βοήθησα τον Ιβάνωφ να πυρπολήσει αρκετά αεροπλάνα στο αεροδρόμιο του Χασανίου. Αφού είχαμε κόψει τα συρματοπλέγματα, μπήκα μέσα στο αεροδρόμιο κρατώντας μια μικρή δερμάτινη βαλίτσα όπου μέσα υπήρχε εκρηκτική σκόνη. Με σταθερούς βηματισμούς άφησα να πέφτει η σκόνη από μια μικρή γωνία της βαλίτσας και όταν τελείωσα, ο Ιβάνωφ πυροδότησε την εκρηκτική ύλη. Η νύχτα έγινε ημέρα, οι εκρήξεις συγκλόνισαν όλη την Αθήνα. Η ζημιά για τους Γερμανούς και Ιταλούς ήταν μεγάλη» .
Παρόμοιο σαμποτάζπραγματοποιεί και στο αεροδρόμιο της Ελευσίνας, καταστρέφοντας πολυάριθμα αεροπλάνα. Το Στρατηγείο της Μέσης Ανατολής (ΣΜΑ) για λόγους ασφαλείας του ζήτησε να επιστρέψει στο Κάϊρο. Ήξερε ότι είχε γίνει πλέον στόχος. Όμως ο Ιβάνοφ δεν τους άκουσε. Πήγε στη Πάρο και ανατίναξε μερικά πλοία στο λιμάνι της Πάρου, με τη βοήθεια του Γιάννη Μπομποτίνου.
Ο Σεπτέμβριος του 1943 τον βρίσκει στην Αθήνα στο σπίτι του φίλου και συνεργάτη του Γιάννη Κοντόπουλου στην οδό Κιουτάχειας. Ήταν 8 Σεπτεμβρίου όταν οι Ιταλοί περικύκλωσαν το σπίτι και συνέλαβαν τον Κοντόπουλο με την σύζυγό του και τον Ιβάνοφ. Λίγο αργότερα αρχίζουν να συλλαμβάνονται και οι συνεργάτες τους. Οι Κώστας και Δημήτρης Γιαννάτος, η γυναίκα του δεύτερου Μαρία Μπάλτσερ και ο Μιχάλης Παπάζογλου. Η δίκη ήταν μια παρωδία. Οι Ιβάνοφ, Μαλιόπουλος, Κοντόπουλος, Παπάζογλου και τα αδέλφια Γιαννάτου καταδικάστηκαν σε θάνατο.
Οι Ιβάνοφ, Β. Μαλιόπουλος και Ιωάννης Κοντόπουλος εκτελέστηκαν στη Καισαριανή, ο Σπύρος Γιαννάτος στο Χαϊδάρι, ενώ η Πολωνέζα σύζυγός του Μαρία Μπάλτσερ μεταφέρθηκε στο ναζιστικό στρατόπεδο του Μπούχενβαλντ κι απαγχονίστηκε από τους ναζί στις 28 Δεκεμβρίου 1943.
Ο Μιχάλης Παπάζογλου κατάφερε να γλυτώσει το θάνατο. Του επιβλήθηκε ποινή 13 χρόνων σε καταναγκαστικά έργα στην Αίγινα. Μετά τον πόλεμο έγινε γενικός γραμματέας του Παναθηναϊκού (Π.Α.Ο.), ενώ πριν τον πόλεμο ήταν από τους στενότερους συνεργάτες του Απόστολου Νικολαίδη (αθλητή του Άρη και του ΠΑΟ) και φίλος του από τα χρόνια που έμεναν και οι δύο στη Κωνσταντινούπολη.
Ο γιατρός Κώστας Γιαννάτος για να μην εκτελεστεί αποφάσισε να προσποιηθεί τον τρελό. Κλείστηκε στο «Αιγινίτειο» και κατάφερε να πείσει τους Γερμανούς γιατρούς ότι είναι τρελός. Μάλιστα κατάφερε να πείσει και τον γερμανό κατάσκοπο που κλείστηκε μαζί του στο ίδιο κελί για να διαπιστώσει εάν όντως έχει τρελαθεί. Επέστρεψε στη φυσιολογική ζωή μετά τον πόλεμο.
Ο Γιάννης Μπομποτίνος που είχε βοηθήσει τον Ιβάνοφ στο σαμποτάζ στην Πάρο ήταν αξιωματικός του ελληνικού στρατού. Πέθανε το 1962.
Τον Γιέρζυ Ιβάνοφ πρόδωσε στις κατοχικές αρχές ένας αστυνομικός, ο Παντελής Λαμπρινόπουλος, ο οποίος εισέπραξε και το ποσό – ρεκόρ των 2 εκατομμυρίων δραχμών ως αμοιβή. Η σύλληψη του Ιβάνωφ έγινε στις 8 Σεπτεμβρίου 1942 από Ιταλούς καραμπινιέρους.
Το 1969 ο Στανισλάβ Στριούμφ Βοϊτκιέβιτς κυκλοφόρησε το βιβλίο «Agent No 1» στο οποίο στηρίχτηκε και η κινηματογραφική ταινία «Ιβάνοφ, μυστικός πράκτωρ υπ’ αριθ.1» η οποία γυρίστηκε κατά το μεγαλύτερο μέρος της στη Ελλάδα με Πολωνούς ηθοποιούς και προβλήθηκε στο φεστιβάλ κινηματογράφου της Θεσσαλονίκης

ΠΕΑΝ

Η ΠΕΑΝ (Πανελλήνιος Ένωσις Αγωνιζομένων Νέων) ήταν μια από τις πιο γνωστές αντιστασιακές οργανώσεις την περίοδο της κατοχής. Πολλοί θεωρούν ότι είναι η τέταρτη σπουδαιότερη οργάνωση, μετά από το ΕΑΜ, τον ΕΔΕΣ και την ΕΚΚΑ. Ιδρύθηκε τον Οκτώβριο του 1941 από τον κεντρώο αντιβασιλικό αξιωματικό της αεροπορίας Κώστα Περρίκο. Στην ιδρυτική ομάδα συμμετείχαν επίσης οι Ι. Κατεβάτης, Γ. Αλεξιάδης, Δ. Παπαβασιλόπουλος. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι ήταν η τέταρτη σημαντικότερη αντιστασιακή οργάνωση της Ελλάδας, μετά από το ΕΑΜ, τον ΕΔΕΣ και την ΕΚΚΑ. Η δραστηριότητά της ήταν στην Αθήνα, στην Καλλιθέα και στον Πειραιά και περιελάμβανε δολιοφθορές, παροχή πληροφοριών στους Συμμάχους και διαφώτιση του λαού με την εφημερίδα «Δόξα» που το πρώτο φύλλο της εκδόθηκε τον Απρίλιο του 1942.
Ανώτατο όργανό της ΠΕΑΝ ήταν η Διοικούσα Επιτροπή (ΔΕ). Εφημερίδα της οργάνωσης ήταν η «Δόξα». Αρχηγός της ΠΕΑΝ και επικεφαλής του Ουλαμού Καταστροφών της οργάνωσης ήταν ο Κ. Περρίκος. Ο Γεώργιος Αλεξιάδης είχε τη θέση του Γενικού Γραμματέα και του υπεύθυνου Τύπου και Προπαγάνδας. Ο Ουλαμός Καταστροφών (ΟΚ) της ΠΕΑΝ αποτελείτο από τους ακόλουθους : Κώστας Περρίκος, Αντώνης Μυτιληναίος, Σπύρος Γαλάτης, Παναγιώτης Μιχαηλίδης, Νικόλαος Μούρτος, Νικόλαος Λάζαρης, Σπυρίδωνας Στανωτάς, Ιουλία Μπίμπα, Αικατερίνη Μπέση, Αντώνης Χανιώτης, Ιωάννης Νικολόπουλος, Γεώργιος Παπαγιάννης, Αντώνης Κουμινέας.

Η ΠΕΑΝ κατάφερε να διακριθεί στις δολιοφθορές (σαμποτάζ) και να γράψει το όνομά της με χρυσά γράμματα στην ιστορία της Αντίστασης. Συγκεκριμένα, η οργάνωση κατόρθωσε να πραγματοποιήσει πολύ αξιόλογες αντιστασιακές ενέργειες και να επιφέρει ισχυρότατα πλήγματα σε ελληνικές ναζιστικές οργανώσεις που συνεργάζονταν με τους κατακτητές. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η ανατίναξη των γραφείων της ναζιστικής οργάνωσης ΕΣΠΟ στις 20 Σεπτεμβρίου 1942, στην Αθήνα. Η χιτλεροφασιστική ΕΣΠΟ επιδίωκε να σχηματίσει ελληνική λεγεώνα φιλοναζιστών που θα πολεμούσε στο Ανατολικό μέτωπο στο πλευρό των Γερμανών. Στην προετοιμασία και πραγματοποίηση του χτυπήματος εναντίον της ΕΣΠΟ συμμετείχαν εκτός από τον Περρίκο και οι ακόλουθοι : Α. Μυτιληναίος, Τ. Μιχαηλίδης, Ν. Μούρτος, Ν. Λάζαρης, Σ. Στανωτάς, Σ. Γαλάτης, Αικατερίνη Μπέση και η Ιουλία Μπίμπα. Η ΕΣΠΟ υπέστη βαρύτατο πλήγμα και βυθίστηκε στην παρακμή.

Η προδοτική – ναζιστική ΕΣΠΟ είχε γραφεία επί της οδού Πατησίων. Κατείχε τον πρώτο και το δεύτερο όροφο ενός μεγάλου κτιρίου. Στα μεγάλα μπαλκόνια κυμάτιζε η γερμανική, η ελληνική, η ιταλική και η ιαπωνική σημαία. Στον τρίτο όροφο βρίσκονταν τα στελέχη της γερμανικής GFP (Μυστική Στρατιωτική Αστυνομία). Το κτίριο διέθετε επίσης και ημιώροφο με είσοδο από τη Γλάδστωνος. Στη σκάλα υπήρχε φρουρός που ζητούσε από τους εισερχόμενους ταυτότητες.

Ο Μυτιληναίος και ο Γαλάτης παρακολούθησαν προσεκτικά το κτίριο και διαπίστωσαν ότι στον ημιώροφο τα μέτρα προστασίας ήταν ελλειπή. Το ιστορικό κτύπημα κατά της ΕΣΠΟ έγινε στις 20 Σεπτεμβρίου 1942, ημέρα Κυριακή. Η Κυριακή επιλέχτηκε γιατί το πρωί θα γινόταν η εβδομαδιαία συγκέντρωση Γερμανών και μελών της ΕΣΠΟ.
Η βόμβα που ετοίμασε η ΠΕΑΝ ήταν ένα δέμα αποτελούμενο από φυσίγγια δυναμίτιδας βάρους 10 οκάδων, τυλιγμένο με πισσόχαρτο. Έξω από το πισσόχαρτο ήταν τυλιγμένα 6 μέτρα βραδύκαυστο φυτίλι και στην άκρη δύο καψούλια, τοποθετημένα στο κέντρο του δυναμίτη. Η άλλη άκρη του φυτιλιού ήταν ελεύθερη απ’ έξω για να πυροδοτηθεί. Το δέμα τοποθετήθηκε σε μια πάνινη σακούλα και σκεπάστηκε από πάνω με χόρτα.

Ιδού τι είπε ο Αντώνης Μυτιληναίος, τρία χρόνια πριν πεθάνει:
« Τη βόμβα την φτιάξαμε στο σπίτι της Ιουλίας Μπίμπα (…) . Την έφερε η Ιουλία μέσα σε ταγάρι σκαπασμένη με ραδίκια από την Κάνιγγος και την παρέδωσε σε μένα και τον Γαλάτη. Την τοποθετήσαμε κάτω από το κλιμακοστάσιο, ανάψαμε τα δύο φυτίλια και βγήκαμε στην Πατησίων. Άναψα ένα τσιγάρο που ήταν το σύνθημα ότι όλα πήγαν καλά και έφυγα στο Αστόρια. Η ώρα ήταν 12 και 5΄ όταν ακούστηκε μια δυνατή έκρηξη που συγκλόνισε όλη την περιοχή. Εκείνη τη στιγμή πετάχτηκε από τη χαρά της η Ιουλία μ’ αγκάλισε και με φίλησε…. Αν μας έπαιρναν είδηση οι Γερμανοί θα μας εκτελούσαν επι τόπου.»

Από την έκρηξη το κτίριο της ΕΣΠΟ σωριάζεται και ένα άσπρο πυκνό σύννεφο σκόνης απλώνεται στην Πατησίων. Ο θόρυβος είναι εκκωφαντικός. Κάποιοι περίεργοι, μαζεύονται στα πεζοδρόμια και παρακολουθούν. Οι Γερμανοί τρέχουν ουρλιάζοντας και βρίζοντας. Νόμισαν πως επρόκειτο περί αεροπορικής επιδρομής και σήμαναν συναγερμό.
Κάτω απο τα ερείπια του κτιρίου ετάφησαν 29 μέλη της ΕΣΠΟ ανάμεσά τους και ο αρχηγός της Σπύρος Στεροδήμος και 43 Γερμανοί αξιωματικοί και στρατιώτες αφού στον 3ο όροφο εστεγάζοντο υπηρεσίες της Λουφτβάφε. Τραυματίστηκαν επίσης πέντε Γερμανοί στρατιωτικοί και 27 μέλη της ΕΣΠΟ. Επί πέτνε μέρες η Πυροσβεστική ανέσυρα πτώματα από τα ερείπια. Οι ξένοι ραδιοφωνικοί σταθμοί ανέφεραν ότι ήταν το μεγαλύτερο σαμποτάζ στην κατεχόμενη Ευρώπη.

Πριν από την ΕΣΠΟ, η ΠΕΑΝ είχε ανατινάξει τα γραφεία της ναζιστικής ελληνικής οργάνωσης ΟΕΔΕ στην πλατεία Κάνιγγος. Η έκρηξη έγινε τον Αύγουστο του 1942 και το εσωτερικό του κτιρίου της ΟΕΔΕ καταστράφηκε ολοσχερώς. Οι συμμετέχοντες στη βομβιστική επίθεση ήταν οι : Μυτιληναίος, Μιχαηλίδης και Μούρτος.
Μετά το χτύπημα στα γραφεία της ναζιστικής οργάνωσης ΕΣΠΟ, οι Γερμανοί έφθασαν στα ίχνη της ΠΕΑΝ χάρη στη βοήθεια που τους πρόσφερε ένας καταδότης (ρουφιάνος). Ο προδότης που κατέδωσε τα μέλη της ΠΕΑΝ ήταν ο χωροφύλακας Πολύκαρπος Νταλιάνης. Εκτελούσε χρέη συνδέσμου της ΠΕΑΝ με την κατασκοπευτική οργάνωση «Όμηρος». Ο «Όμηρος» είχε συνεχή επαφή με το Βρετανικό Στρατηγείο Μέσης Ανατολής μέσω ασυρμάτου. Ο Νταλιάνης ανακαλύφθηκε από τον Άγη Βλάχο και τους συναγωνιστές του, στελέχη του «Ομήρου».
Το αποτέλεσμα της προδοσίας ήταν να συληφθούν από τους Γερμανούς στις 11-11-1942 οι εξής : Περρίκος, Μυτιληναίος, Μπίμπα, Δ. Παπαδόπουλος και Κ. Γιαννάτος. Στη συνέχεια συνέλαβαν στις κατοικίες τους τους : Θ. Σκούρα, Γιάννη, Διονύσιο και Γεράσιμο Κατεβάτη¸ Δ. Παπαβασιλόπουλο, Ν. Αιλιανό, Δημήτρη και Πέτρο Λόη, Αικατερίνη Μπέση και Σ. Γαλάτη .

Ο Κ. Περρίκος δικάστηκε από γερμανικό στρατοδικείο και ανέλαβε όλη την ευθύνη για το εντυπωσιακό σαμποτάζ. Καταδικάστηκε δις εις θάνατον και 15 χρόνια φυλάκιση. Υπέστη φρικτά βασανιστήρια, αλλά δεν κατέδωσε κανέναν από τους συναγωνιστές του. Μέσα από τις φυλακές Αβέρωφ όπου βρισκόταν ως μελλοθάνατος, έγραψε ένα σημείωμα προς το γιο του : «Δούλεψε για να σταματήσουν οι πόλεμοι, να ευημερήσουν όλοι οι άνθρωποι, να ενωθούν τα κράτη της Ευρώπης, να ειρηνεύσει και να ευτυχήσει ο κόσμος. Δούλεψε για να καταργηθούν οι τεχνητοί φραγμοί που παρεμποδίζουν και σε άπειρες περιπτώσεις ματαιώνουν την πρόοδο των αξιών. Δούλεψε για την επικράτηση της Δημοκρατίας. Αφιέρωσε τη ζωή σου στην Ελλάδα και στην ανθρωπότητα.» . Εκτελέστηκε στις 4 Φεβρουαρίου 1943 στην Καισαριανή.

Η Ιουλία Μπίμπα καταδικάστηκε δις εις θάνατον και 15 χρόνια φυλάκιση και εκτελέστηκε δια πελέκεως, πιθανόν στη Γερμανία.

Ο Σπύρος Γαλάτης καταδικάστηκε σε θάνατο και 15ετή φυλάκιση, αλλά η ποινή του μετατράπηκε σε 19 χρόνια καταναγκαστικά έργα. Το Φεβρουάριο του 1944 μεταφέρθηκε σε στρατόπεδο συσκέντρωσης στη Γερμανία και παρέμεινε εκεί μέχρι το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου.

Ο Αντώνης Μυτιληναίος κατόρθωσε και δραπέτευσε με μυθιστορηματικό τρόπο από τα κρατητήρια της Γκεστάπο Πειραιά και οι Γερμανοί τον επικήρυξαν με το ποσό των 500.000 δραχμών. Στην προσπάθειά του να διαφύγει στη Μέση Ανατολή συνελήφθη από τους Ιταλούς. Κατόρθωσε όμως να δραπετεύσει κατά τη μεταφορά του στις φυλακές Αβέρωφ. Τελικά έφθασε στη Μέση Ανατολή.

Η Αικατερίνη Μπέση συνελήφθη και καταδικάστηκε σε 5 χρόνια κάθειρξη. Παρά τα βασανιστήρια που υπέστη, δεν είπε τίποτα. Κρατήθηκε στις φυλακές Αβέρωφ. Πέθανε το 1979.

Ο Νίκος Λάζαρης έφυγε για το βουνό όπου κατατάχθηκε στον ΕΔΕΣ. Το Δεκέμβρη του 1944 συνελήφθη από την ΟΠΛΑ και εκτελέστηκε.

Ο Νίκος Μούρτος συνελήφθη από τους Γερμανούς στα τέλη του 1943, βασανίστηκε και φυλακίστηκε. Στη συνέχεια πήγε στη Μέση Ανατολή.

Ο προδότης Νταλιάνης που κατέδωσε διάφορα μέλη της ΠΕΑΝ στους Γερμανούς δεν έμεινε ατιμώρητος. Στις αρχές Δεκεμβρίου του 1942 συγκροτήθηκε έκτακτο στρατοδικείο με μέλη του τον Κιτριλάκη, το Δόβα και το Βλάχο. Βρήκαν ότι υπήρχαν πολλά και σοβαρά ενοχοποιητικά στοιχεία για τον Νταλιάνη και αποφάσισαν να του επιβάλουν την θανατική ποινή, καθώς συνιστούσε απειλή για τον «Όμηρο» και τα υπόλοιπα μέλη της ΠΕΑΝ. Μάλιστα είχε υποσχεθεί στους Γερμανούς ότι θα τους οδηγούσε στην εκ νέου σύλληψη του Μυτιληναίου. Στις 17 Δεκεμβρίου 1942 κάλεσαν τον Νταλιάνη σε ένα υπόγειο καταφύγιο του «Ομήρου» στον οδό Παμίσου. Ο προδότης Νταλιάνης πήγε ανυποψίαστος. Τον περίμεναν ο Βλάχος και διάφορα μέλη του «Ομήρου» (Γιαννακλάρης, Τσούλος, Τζούρος) και τον ανέκριναν. Ο Νταλιάνης ομολόγησε ότι αυτός κατέδωσε τα μέλη της ΠΕΑΝ. Ύστερα από αυτό, οι αντιστασιακοί τον σκότωσαν χτυπώντας τον επανειλημμένα στο κεφάλι με ένα βαρύ σφυρί. Απ’ έξω περίμενε ένα αυτοκίνητο με οδηγό τον Δημήτρη Κτενά, μέλος του «Ομήρου». Έβαλαν το πτώμα στο πορτ μπαγκάζ, το μετέφεραν στη Νέα Σμύρνη και το πέταξαν σε έναν αγωγό αποχέτευσης. Το πτώμα δεν βρέθηκε ποτέ.
Ο αγώνας της ΠΕΑΝ συνεχίστηκε. Από τις 8 Ιανουαρίου 1943 μέχρι τις 12 Μαρτίου 1945, η ΔΕ της ΠΕΑΝ αποτελείτο από τους : Γεώργιο Αλεξιάδη, Διονύσιο Παπαβασιλόπουλο, Θ. Μπαγλανέα, Κ. Ελευθεριάδη, Π. Καρακώστα, Γ. Σταμόπουλο, Π. Λιαρούτσο, Σ. Χούλη, Α. Μίχα, Α. Παναγιωτόπουλο, Κ. Καραμάνο και Ν. Ρηγόπουλο.

Η ΠΕΑΝ ήταν υπέρμαχος της συνεργασίας με τις άλλες αντιστασιακές οργανώσεις. Πάνω απ’ όλα έθετε τη μάχη εναντίον των κατακτητών και θεωρούσε αναγκαία την ενότητα του αντιστασιακού αγώνα. Από πολύ νωρίς, ήδη από το φθινόπωρο του 1942, άρχισε να δέχεται συκοφαντικές επιθέσεις από το ΕΑΜ, την ΟΚΝΕ (νεολαία του ΚΚΕ) και το ΚΚΕ. Το εντυπωσιακό σαμποτάζ εις βάρος της ΕΣΠΟ, η ΟΚΝΕ το χαρακτήρισε «προβοκάτσια της Γκεστάπο στην οδό Πατησίων» ! Το 1943 η ΟΚΝΕ έφθασε στο εξωφρενικό σημείο να μιλήσει για «δήθεν» σύλληψη του Περρίκου από τους Γερμανούς ! Φυσικά παρέβλεψε να αναφέρει ότι αρκετά ηγετικά στελέχη της ΠΕΑΝ, μεταξύ των οποίων και ο Περρίκος, εκτελέστηκαν από τους Γερμανούς. Βαρύτατους και προσβλητικούς χαρακτηρισμούς χρησιμοποίησαν και στις επιθέσεις τους εναντίον της «Δόξας» (εφημερίδα της ΠΕΑΝ). Η Κομμουνιστική Επιθεώρηση (τεύχος 25, Απρίλιος 1944) έγραψε : «Η ‘‘Δόξα’’ σαν όργανο των χορτάτων, δείχνει όλη την αναλγησία της πλουτοκρατίας, μπρος στο δράμα της πείνας του Ελληνικού λαού, όλο τον τομαρισμό των μαυραγοριτών …» . Όμως η πιο απαράδεκτη και ύπουλη ενέργεια του ΚΚΕ ήταν ότι αποκάλυψε σε έντυπα, ονόματα στελεχών της ΠΕΑΝ. Τα έντυπα αυτά έπεσαν στα χέρια των Γερμανών και έτσι οι Θ. Μπαγλανέας, Γ. Ιωαννίδης, Σ. Γουρδομιχάλης και άλλοι αναγκάστηκαν να κρυφτούν και μετά να φύγουν για τα βουνά ή τη Μέση Ανατολή. Παρόλα αυτά, η ΠΕΑΝ συνέχισε να κρατάει ενωτική γραμμή. Η ΕΠΟΝ (νεολαία του ΕΑΜ), σε προκήρυξή της το φθινόπωρο του 1943, ανέφερε ότι «η ΠΕΑΝ έχει βρωμερό αντιλαϊκό χαρακτήρα».

Αξίζει να αναφέρουμε ότι η ΠΕΑΝ φρόντισε να δώσει ένα μάθημα και στους μαυραγορίτες. Στη Στοά Πεσματζόγλου, διάφοροι μαυραγορίτες υπέστησαν άγριο ξυλοδαρμό από μέλη της ΠΕΑΝ με επικεφαλής τον Νίκο Λάζαρη.

Στις 3 Νοεμβρίου 1943, το Τμήμα Αθηνών του Ουλαμού Καταστροφών της ΠΕΑΝ διενήργησε μεγάλο σαμποτάζ στο Πυριτιδοποιείο. Το σαμποτάζ σχεδιάστηκε από το Χρήστο Μαυρομμάτη και εκτελέστηκε με επιτυχία από την ομάδα του Αντώνη Κουμινέα, αν και ο ίδιος σκοτώθηκε.

Αντιστασιακή δραστηριότητα είχε όμως και το τμήμα Πειραιά του Ουλαμού Καταστροφών της ΠΕΑΝ. Ενδεικτικό παράδειγμα είναι η ολοκληρωτική καταστροφή του φορτηγού πλοίου «Λούτσε», που είχε αγκυροβολήσει έξω από το λιμάνι του Πειραιά τον Μάρτιο του 1942 και μετέφερε πολεμικό υλικό.

Η ΠΕΑΝ έδρασε καθ’όλη τη διάρκεια της κατοχής. Διαλύθηκε στις 12 Μαρτίου 1945 μετά από απόφαση των μελών της.

ΡΑΝ

Μια από τις πιο σημαντικές, στρατιωτικά δομημένες οργανώσεις ήταν η ΡΑΝ που ιδρύθηκε στις αρχές του 1943. Ιδρυτές της ήταν οι συνταγματάρχες Κωνσταντίνος Βεντήρης, Παναγιώτης Σπηλιωτόπουλος, Δημήτρης Ζαγκλής και Ανδρέας Μπαλοδήμος. Ο τίτλος της ήταν τα αρχικά των λέξεων «Ρωμυλία», «Αυλών», «Νήσοι». Ήταν ένας τίτλος που υποδήλωνε τις μεταπολεμικές διεκδικήσεις της Ελλάδας. Μεταξύ των σκοπών της οργάνωσης ήταν η υποβοήθηση του συμμαχικού αγώνα μέσω της συλλογής πληροφοριών, η διαφώτιση του λαού μέσα από παράνομο έντυπο υλικό και η εκπαίδευση και οργάνωση ένοπλων τμημάτων για την αντιμετώπιση των κατακτητών. Η ΡΑΝ κατάφερε να συσπειρώσει σημαντικό αριθμό αξιωματικών, ιδίως απότακτων του βενιζελικού κινήματος του 1935 και έφθασε στην ακμή της να έχει συνολικά 1.200 οργανωμένα μέλη. Το καλοκαίρι του 1944 διέθετε Τμήμα Συλλογής Πληροφοριών, Τμήμα Διαφώτισης, Φοιτητικό Τμήμα και 22 «Λόχους» στην Αθήνα. Τα μέλη της ΡΑΝ έκαναν ασκήσεις βολής σε ανοιχτά μέρη στην περιοχή Κοκκιναράς της Κηφισιάς και στον Κόκκινο Μύλο. Παρά το στρατιωτικό της χαρακτήρα, η ΡΑΝ δεν ανέλαβε ένοπλη δράση εναντίον των Γερμανών κατακτητών. Τον Αύγουστο του 1944, διατάχτηκε από την ελληνική κυβέρνηση του Καϊρου, να συμπήξει τους λόχους της σε ένα Σύνταγμα. Σκοπός της κυβέρνησης του Καϊρου ήταν να χρησιμοποιήσει τη ΡΑΝ σε μια ενδεχόμενη μάχη εναντίον των ανταρτών του ΕΑΜ – ΕΛΑΣ, αν προέκυπτε τέτοια ανάγκη. Παράλληλα, ο Αρχηγός της ΡΑΝ Παναγιώτης Σπηλιωτόπουλος προήχθη σε υποστράτηγο και μετά τη Συμφωνία της Καζέρτας, ανέλαβε Στρατιωτικός Διοικητής Αθηνών για το μεταβατικό διάστημα του Σεπτεμβρίου – Οκτωβρίου του 1944, μέχρι δηλαδή την άφιξη της ελληνικής κυβέρνησης από την Αίγυπτο. Τελικά, με πυρήνα την οργάνωση ΡΑΝ σχηματίστηκε το 2ο Σύνταγμα Πεζικού υπό τον αντισυνταγματάρχη Δημήτριο Μαρκόπουλο. Μετά την αποχώρηση των Γερμανών από την Αθήνα, δυνάμεις του Συντάγματος κατέλαβαν θέσεις στο Κολωνάκι και στο Λυκαβηττό και στις αρχές Δεκεμβρίου του 1944 ο οπλισμός του παραδόθηκε στη Σχολή Ευελπίδων.

Στέφανος Σαράφης (1890-1957)

Γεννήθηκε στα Τρίκαλα στις 26 Οκτωβρίου 1890. Έγινε στρατιωτικός και αργότερα πολιτικός. Πήρε μέρος στους Βαλκανικούς Πολέμους και στη Μικρασιατική Εκστρατεία. Στην αρχή ήταν οπαδός του Βενιζέλου. Συμμετείχε στο αποτυχημένο βενιζελικό κίνημα του 1935, συνελήφθη και καταδικάστηκε σε ισόβια κάθειρξη και στρατιωτική καθαίρεση. Μετά από τη χορήγηση γενικής αμνηστίας, αποφυλακίστηκε έχοντας παραμείνει στη φυλακή σχεδόν 9 μήνες. Το 1936 εκτοπίστηκε από τη δικτατορία του Μεταξά. Tο Σεπτέμβριο του 1937 εξορίστηκε στη Μήλο.

Κατά τη διάρκεια της κατοχής, ο Στέφανος Σαράφης ήταν στέλεχος της αντιστασιακής οργάνωσης Α.Α.Α. («Αγών – Ανόρθωσις – Ανεξαρτησία»), της οποίας ως αρχηγός εφέρετο ο φιλοαριστερός Υποστράτηγος Νεόκοσμος Γρηγοριάδης, ο οποίος αργότερα έγινε μέλος της ΚΕ του ΕΛΑΣ. Τα πέντε ηγετικά στελέχη της οργάνωσης Α.Α.Α. ήταν οι εξής : Νεόκοσμος Γρηγοριάδης, Σταμ. Χατζήμπεης, Kωνστ. Μανέτας, Στέφανος Σαράφης, Ιωάννης Πανόπουλος. Στην ΑΑΑ προσχώρησε και ο συνταγματάρχης Ευριπίδης Μπακιρτζής

Ο βενιζελικός απότακτος αξιωματικός Ιωάννης Τσιγάντες που ήρθε από τη Μέση Ανατολή στην Αθήνα τον Αύγουστο του 1942, επεδίωξε τη δημιουργία ενόπλων ανταρτικών ομάδων, στην περιοχή Θεσσαλίας και Δυτικής Μακεδονίας, υπό τον Στέφανο Σαράφη. Ο αστυνόμος Σπύρος Κώτσης, στο βιβλίο του «Μίδας 614″, περιγράφει τις επαφές Ι. Τσιγάντε – Σ. Σαράφη ως εξής :
«Ο Τσιγάντες επί δίμηνον περίπου από της σφίξεώς του εκ. Μέσης Ανατολής επεδίωκε συνάντησιν μετά του Συνταγματάρχου Στεφάνου Σαράφη. την οποίαν ούτος απέφευγε, παρά τους δεσμούς και την φιλίαν που τους συνέδεεν. Ο Σαράφης, ο οποίος εκινείτο προς δημιουργίαν πάνδημο κρατικής πολιτικοστρατιωτικής οργανώσεως, χωρίς ν’ αποκλείη την συνεργασίαν με το Ε.Α.Μ-, εδικαιολόγει την άρνησίν του, επειδή εχαρακτήριζε τον Τσιγάντε ως πουλημένον εις τους Άγγλους και την Ελεύθερον Ελληνικήν Κυβέρνησιν. Ητο εποχή (Οκτώβριος 1942) που επραγματοποιούντο αι σοβαρώτεραι Δημοκρατικοί πολιτικοστρατιωτικαί ζυμώσεις διά την συγκρότησιν πανδημοκρατικής Οργανώσεως, με πρωταγωνιστάς τους Συνταγματάρχας Στέφ. Σαράφην, Νεόκοσμον Γρηγοριάδην, Σταμ. Χατζήμπεην, Κων. Βεντήρην, Σίμον Βλάχον. Δημ. Ψαρρόν. Πλοιάρχους Τζένην (Ευγένιον) Βαλασάκην, Αθαν. Ζάγκαν, Αστυν. Διευθυντήν Ιωάννην Πανόπουλον και Στρατηγόν Κων. Μανέταν. Ο Τσιγάντες ενήμερος των κινήσεων και επιδιώξεων του Σαράφη, αι οποίαι εδυσχέραινον το έργον του, απογοητευθείς εκ της επιμόνου αρνήσεως του προς συνάντησιν, κατάστρωσε σχέδιον, με αποτέλεσμα να πραγματοποίηση συνάντησιν μετ’ αυτού, βοηθούμενος υπό του συγγάμβρου του Δημ. Ψαρρού. » .

Τελικά, όπως αναφέρει ο Κώτσης, ο Ι. Τσιγάντες κατάφερε να συναντήσει τον Σαράφη χάρη στη μεσολάβηση του Δ. Ψαρρού. Ο συγγραφέας συνεχίζει γράφοντας :
«Εκτοτε ο Σαράφης επεσκέφθη κατ’ επανάληψιν τον Τσιγάντε και προσεπάθουν να εύρουν τρόπον συνεργασίας. «Εις επιμονήν του Τσιγάντε και παροτρύνσεις των Δ. Ψαρρού και Γ. Αγγελίδη, όπως μεταβή εις Θεσσαλίαν προς προετοιμασίαν του αγώνος, ο Σαράφης επεφυλάχθη να απάντηση, ζητήσας πίστωσιν χρόνου, ίνα επικοινωνήση μετά των συνεργατών του και ζητήση την γνώμην ωρισμένων πολιτικών. Εάν ούτοι συνεφώναυν, θα εδέχετο να μεταβή εις Θεσσαλίαν. προς συγκρότησιν ανταρτικού Σώματος. με την διαφοράν ότι δεν θα ανεγνώριζε την Κυβέρνησιν Εξωτερικού και τον Βασιλέα και θα εξετέλει μόνον τας διαταγάς του Συμ. Στρατηγείου Μέσης Ανατολής. Ο Σαράφης επεκοινώνησε με τους πολιτικοστρατιωτικούς φίλους του, οι οποίοι ενέκριναν αδιστάκτως την μετάβασήν του εις Θεσσαλίαν. Και ακολούθως, αφού ο Συνταγματάρχης Γεώρ. Αγγελίδης τον εφοδίασε – κατόπιν εντολής του Τσιγάντε – με ιματισμόν. υπόδυσιν κλπ. καθώς και με ένα σεβαστόν χρηματικόν ποσόν, το οποίον με την αξίαν των ειδών ιματισμού κ.λ.π. θα πρέπει να ανήρχετο εις 500-525 χρυσάς λίρας Αγγλίας, μετέβη εις Θεσσαλίαν. Ήλθεν εις επαφήν με τους προαναφερθέντες Κωστόπουλον, Αντωνόπουλον, καπετανέους του Ε.Λ.Α.Σ. εις Θεσσαλίαν και μετέβη εις Ήπειρον όπου συνηντήθη με τον Ζέρβαν. «Κατά την επιστροφήν του εξ Ηπείρου, ο Ε.Λ.Α.Σ. που εύρισκε την δημιουργίαν του αντάρτικου υπό τας προϋποθέσεις που ήθελεν ο Σαράφης εμπόδιον εις τας επιδιώξεις του, τον συνέλαβε καθώς και τους Αντωνόπουλον και Κωστόπουλον και αφού τους εκράτησεν επί εν τρίμηνον περίπου, τους αφήκεν ελευθέρους. «Ο Σαράφης, ο οποίος ως φαίνεται, καθ’ όλον αυτό το χρονικόν διάστημα ήτο ψυχικά συνδεδεμένος με τον Ε.Λ.Α.Σ., δεν άργησε να προσχώρηση εις αυτόν και ν’ αναλάβη την στρατιωτικήν ηγεσίαν, (…)».

Στο σημείο αυτό, θα πρέπει να αναφέρουμε ότι την περίοδο εκείνη υπήρχε και μια αντιστασιακή οργάνωση (Ε.Σ.Α.Π.) με επικεφαλής τον απότακτο ταγματάρχη Γεώργιο Κωστόπουλο, ο οποίος είχε αποχωρήσει από τον ΕΛΑΣ. Για να καταφέρει να δημιουργήσει αντάρτικη ομάδα ο Στέφανος Σαράφης, ήρθε σε επαφή με διάφορους απότακτους αξιωματικούς των κινημάτων του 1933 και του 1935, ορισμένοι από τους οποίους συνεργάζονταν με τις Βρετανικές μυστικές υπηρεσίες. Τις πρώτες ημέρες του Ιανουαρίου 1943 έφυγε από την Αθήνα με προορισμό τη Θεσσαλία, όπου βρισκόταν ο Ταγματάρχης Γεώργιος Κωστόπουλος.

Ο Στέφανος Σαράφης αφού πληροφορήθηκε το θάνατο του Ιωάννη Τσιγάντε, αναχώρησε την 3ην Φεβρουαρίου 1943 για την ‘Ηπειρο, συνοδευόμενος από τον κομμουνιστή εφέδρο Υπολοχαγό Ιωάννη Κατσαντώνη, συγγενή και υπασπιστή του Γεωργίου Κωστοπούλου, προκειμένου να συναντήσει τον αρχηγό του Ε.Δ.Ε.Σ. Ναπολέοντα Ζέρβα. Πράγματι τον συνάντησε και συζήτησε μαζί του και μαζί με τον Κομνηνό Πυρομάγλου και τον Αρχηγό της Βρετανικής Στρατιωτικής Αποστολής Έντυ Μάγιερς.

Λίγο αργότερα, ακολούθησε η σύλληψη των Σαράφη – Κωστόπουλου από αντάρτες του ΕΛΑΣ. Στις 10 Μαρτίου του 1943, αντάρτες του ΕΛΑΣ έφεραν στη Σπερχειάδα αιχμαλώτους τους Σαράφη, Κωστόπουλο, Ν. Κωστορίζο –όλοι τους άτομα που δραστηριοποιούνταν στο χώρο της αντίστασης. Την άλλη μέρα οι Σαράφης – Κωστόπουλος οδηγήθηκαν στο αρχηγείο του ΕΛΑΣ, ενώ ο αεροπόρος Κωστορίζος (πρώην μέλος του ΕΛΑΣ) με 3 συντρόφους του παραπέμφθηκαν σε δίκη. Εναντίον των Σαράφη – Κωστόπουλου το ΕΑΜ επιτίθεται χρησιμοποιώντας βαρύτατους και ανυπόστατους χαρακτηρισμούς («προδότες του αγωνιζόμενου λαού», «υπηρέτες των συμφερόντων των κατακτητών» κ.α.). “Η φωνή του Ε.Α.Μ”, όργανο της επαρχιακής επιτροπής του ΕΑΜ Καρδίτσας, δημοσιεύει στις 29 Μαρτίου 1943 κείμενο με τίτλο : “Φως στην καταχθόνια δράση των προδοτών του αγωνιζόμενου λαού Σαράφη, Κωστόπουλου, Σαράντη και Σία”.

Ο αιχμάλωτος Σαράφης μετά από τη σύλληψή του, αποφασίζει τελικά να ενταχθεί στον ΕΛΑΣ. Στις 7 Απριλίου 1943 οι αντάρτες του ΕΛΑΣ, του ανακοινώνουν ότι είναι πλέον ελεύθερος. Στη συνέχεια, ο Σαράφης πάει στην Αθήνα για να συναντήσει την ΚΕ του ΕΑΜ. Στις 19 Μάη 1943, φθάνει στην Καλοσκοπή Ρούμελης, όπου τον περίμενε ο Άρης Βελουχιώτης.

Η ανάπτυξη του αντιστασιακού αγώνα στην περίοδο που ακολούθησε ως την απελευθέρωση, βρήκε τον ΕΛΑΣ (χωρίς να υπολογίζονται οι δυνάμεις Αθήνας, Σάμου και Μυτιλήνης) με 43.700 οπλίτες και 5.240 αξιωματικούς. Από τους τελευταίους οι 2.300 προέρχονταν από τις τάξεις του Ελληνικού Στρατού.

Το 1943 λοιπόν ο Σαράφης προσχώρησε στο ΕΑΜ (Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο) και ανέλαβε την αρχηγία του ΕΛΑΣ, σε συνεργασία με τον Άρη Βελουχιώτη. Εκπροσώπησε τον ΕΛΑΣ στην κρίσιμη συνδιάσκεψη της Καζέρτας το Σεπτέμβριο του 1944. Το 1946 εκτοπίστηκε ως αριστερός στη Σέριφο και τη Μακρόνησο και το 1950 στον Άγιο Ευστράτιο. Αργότερα, ο Σαράφης εντάχθηκε στην ΕΔΑ (δηλαδή το μόνο νόμιμο αριστερό κόμμα) και ήταν υποψήφιός της. Στις εκλογές του 1951, αν και ήταν ακόμα εξόριστος, εκλέχτηκε βουλευτής της ΕΔΑ. Το Δεκέμβριο του 1951 όμως, το Εκλογοδικείο ακύρωσε την εκλογή του. Το 1956 εξελέγη βουλευτής της ΕΔΑ. Σκοτώθηκε σε μυστηριώδες τροχαίο δυστύχημα στην Αθήνα στις 31 Μαΐου 1957. Χτυπήθηκε στην παραλιακή λεωφόρο Αλίμου από αυτοκίνητο που οδηγούσε ένας Αμερικανός υποσμηνίας. Αυτό το περιστατικό προκάλεσε την αγανάκτηση πολλών αριστερών που έκαναν λόγο για δολοφονία. Σε ανακοίνωση που εξέδωσε η ΕΔΑ, αναφερόταν ότι «…ο τιμημένος αρχηγός του ΕΛΑΣ εφονεύθη από αμερικανικό αυτοκίνητο και η σύζυγός του τραυματίστηκε…». Ο Σαράφης είχε φύγει από το σπίτι του και πήγαινε με τα πόδια στη θάλασσα, μαζί με τη σύζυγό του. Εκείνη την ώρα χτυπήθηκε από το αυτοκίνητο του Αμερικανού υποσμηνία, ο οποίος είχε αναπτύξει μεγάλη ταχύτητα. Το αποτέλεσμα ήταν να υποστεί πολτοποίηση του εγκεφάλου του, θλάση της σπονδυλικής του στήλης κ.α. και να ξεψυχήσει λίγο αργότερα.

Στρατιά Σκλαβωμένων Νικητών

Η Στρατιά Σκλαβωμένων Νικητών (ΣΣΝ) ιδρύθηκε τον Ιούνιο του 1941 και πρωτοεμφανίστηκε με προκήρυξή της στις 28 Οκτωβρίου 1941. Οι ιδρυτές της ήταν ο Κωνσταντίνος Περρίκος, απότακτος αξιωματικός της Αεροπορίας, και οι Ανδρέας Γυφτάκης και Νικόλαος Μυλωνάς, οικονομικοί έφοροι. Η πρώτη της διακήρυξη τυπώθηκε και κυκλοφόρησε στις 22 Νοεμβρίου 1941 και το έντυπο δημοσιογραφικό της όργανο «Μεγάλη Ελλάς» το Δεκέμβριο του 1942.

Τάγμα 122

Πρόκειται για μια από τις πιο άγνωστες σελίδες στην ιστορία της Αντίστασης. Το Ελληνοαμερικάνικο Τάγμα 122 δημιουργήθηκε από ομογενείς. Η ονομασία του προήλθε από το γεγονός ότι ιδρύθηκε 122 χρόνια μετά την Ελληνική Επανάσταση του 1821. Ο Πήτερ Δημοσθένης Κλένος, ο πρώτος Ελληνικής καταγωγής απόφοιτος της Στρατιωτικής Σχολής Γουέστ Πόιντ, ανέλαβε τη διοίκηση του Τάγματος και την αποστολή να συγκρουστεί με τα γερμανικά στρατεύματα.
Οι επιτυχίες του Τάγματος 122 περιγράφονται λεπτομερώς σε αρχείο που σφραγίστηκε και παρέμεινε άκρως απόρρητο για πολλές δεκαετίες.

Κατά τις επιχειρήσεις στην Ελλάδα, σύμφωνα με έγγραφα του Αμερικανικού Υπουργείου Πολέμου εκείνης της εποχής, έδρασαν 12 Ελληνοαμερικανοί αξιωματικοί και 130 υπαξιωματικοί, καταδρομείς. Σκοτώθηκαν 3 και τραυματίσθηκαν 23, κατά την διάρκεια 76 καταδρομικών ενεργειών. Συνολικά πραγματοποιήθηκαν :
Α) 14 προσβολές σιδηροδρομικών συρμών εκ των οποίων 11 μηχανές και 32 βαγόνια καταστράφηκαν ολοσχερώς.
Β) Ενεδρευτικές προσβολές σε 5 φάλαγγες οχημάτων εφοδιασμού και 61 φορτηγά αυτοκίνητα καταστράφηκαν.
Γ) Καταστροφές σε 15 γέφυρες διαφόρων τύπων και σε 9 χιλιόμετρα σιδηροδρομικών γραμμών.

Φιλική Εταιρία Νέων

Στις 4 Μαΐου 1941 ιδρύθηκε η Φιλική Εταιρία Νέων (ΦΕΝ) από φοιτητές. Μέσα από το ιδρυτικό καταστατικό της παρουσιάζεται ως «εθνική απελευθερωτική οργάνωση πάλης της νεολαίας ενάντια στους χιτλεροφασίστες καταχτητές και τους προδότες». «Καλούσε στις γραμμές της κάθε νέο πατριώτη που ήθελε ν’ αγωνιστεί για την Απελευθέρωση της Ελλάδας, ανεξάρτητα από κοινωνική προέλευση, ιδεολογική και πολιτική τοποθέτηση». Η ΦΕΝ ιδρύθηκε με πρωτοβουλία του Σταύρου Γιαννακόπουλου («Πέτρος Ανταίος»), του Πέτρου Πατρέλλη και του Λ.Π. Με πρωτόγονο πολύγραφο τύπωνε προκηρύξεις κι έγραφε τα συνθήματα στους τοίχους «Λευτεριά ή Θάνατος». Με την ίδρυση του ΕΑΜ Νέων προσχωρεί σ’ αυτό και ο Σταύρος Γιαννακόπουλος («Πέτρος Ανταίος») και γίνεται γραμματέας της Κεντρικής του Επιτροπής. Με την ίδρυση της ΕΠΟΝ στις 23 Φεβρουαρίου 1943 η οργάνωση αυτοδιαλύεται. Πρόεδρός της ήταν τότε ο Βενιζέλος Προδρόμου και γραμματέας ο Κώστας Λιναρδάτος.

Ψευδής η ιστορία της αντίστασης που διδάσκεται σήμερα στην Ελλάδα, Εντυ Μάγιερσ

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΣ ΤΑΧΥΔΡΟΜΟΣ 26 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 1995 σελις 145

Ο αρχηγός της Συμμαχικής Στρατιωτικής Αποστολής στην Ελλάδα κατά την κατοχή Αποκαλύπτει στον ΓΕΡΑΣΙΜΟ -ΑΠΟΣΤΟΛΑΤΟ ότι-σχεδόν όλα όσα γράφονται 50 χρόνια μετά την απελευθέρωση απεικονίζουν αποκλειστίκά τα συμβάντα με βάση τη διαστρεβλωμένη άποψη των κομμουνιστών

Η ΕΠΕΤΕΙΟΣ των 50 χρονών από την Απελευθέ-ρωση της χώρας και ο εορτασμός της 28ης Οκτωβρίου μας παρέχει την ευκαιρία να αναζητήσουμε τους επιζώντες πρωταγωνιστές εκείνης της ηρωικής αλλά και τραγικής περιόδου και να επιζητήσουμε με την νηφαλιότητα και την απόσταση που μας παρέχει ο χρόνος να επαναφέρουμε μερικά από τα γεγονότα της εποχής και να ζητήσουμε υπεύθυνα απάντηση για τις πραγματικές τους διαστάσεις.
Συνομιλητής μας είναι ο ταξίαρχος ε.α. Έντυ Μάγιερς που έφθασε στην Ελλάδα ως αρχηγός της Ομάδας Σαμποτέρ τον Σεπτέμβριο τοϋ 1942 για την ανατίναξη της γέφυρας τοϋ Γοργοττοτά-μου και αμέσως κατόπιν ορίσθηκε ως αρχηγός της Συμμαχικής Στρατιωτικής Αποστολής στην κατεχόμενη τότε χώρα μας.
Ο Ταξίαρχος Μάγιερς σε πολύ προχωρημένη τώρα ηλικία, αλλά πάντα με ζωηρή μνήμη και απόλυτα καθαρό μυαλό μας θυμίζει την τελευταία παράγραφο του βιβλίου που έγραψε από τις Αναμνήσεις του εκείνης της περιόδου με τίτλο: «Η Ελληνική περιπλοκή – Οι Βρεταννοί στην κατεχόμενη Ελλάδα» (σημ.: το βιβλίο έχει κυκλοφορήσει και στα ελληνικά από τις εκδόσεις «Εξάντας»).
Ο Ταξίαρχος Μάγιερς κατέληγε στο κείμενο του: «Η Ελλάδα, ο γενναίος μας σύμμαχος, πλήρωσε ακριβά το χέρι της Μοίρας. Πριν από την άφιξη μας εκεί, το καλοκαίρι του 1942 οι σπόροι της μεταπολεμικής ανωμαλίας είχαν πέσει ήδη στο έδαφος. Ήταν τραγικό που δεν αρπάξαμε τις ευκαιρίες που μας δόθηκαν για να προλάβουμε τα βάσανα της. Ίσως η Ιστορία να διαπιστώσει τελικά πως μας ήταν αδύνατο να κάνουμε κάτι τέτοιο». Η συνομιλία μας (που μαγνητοφωνήθηκε) είχε σαν στόχο να διαπιστώσουμε από μια υπεύθυνη φωνή ποια ήταν «βάσανα της Ελλάδος» ττου δεν μπόρεσαν να τα θεραπεύσουν. Συνέχεια

Εκθεση Χρονικού ΑΘΗΝΑΪΚΗΣ ΛΕΣΧΗΣ, 1-6-1992

ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΛΕΣΧΗ
Λεωφ.Ελευθ.Βενιζέλου 11

Εν Αθήναις τη 1η Ιουνίου 1992
Τηλ. 3242.611,2,3,4 105 64

ΠΡΟΣ: Γ.Ε.Σ./Δνσιν Ιστορίας Στρατού
Σχετ: Φ.200/6/3242961/21.5.92
Εις απάντησιν του ανωτέρω σχετικού, έχομεν την τιμήν να σας αποστείλωμεν απόσπασμα εκ του Χρονικού της Αθηναϊκής Λέσχης αναφερομένου εις την περίοδον Κατοχής (1941-45) εις το οποίον περιλαμβάνεται και το λαβόν χώραν θλιβερόν επεισόδιον που εστοίχισεν την ζωήν εις τον αείμνηστον Στρατηγόν Κομνηνόν Μηλιώτην.

Μετά τιμής
ο
Γραμματεύς
(Τ.Υ)
ΙΩΑΝΝΗΣ ΤΟΥΛΟΥΠΑΣ

Στην περίοδον αυτή του μεσοπολέμου την έδρα του Προέδρου της Αθηναϊκής Λέσχης κατέλαβον οι ακόλουθοι: ο Αναστ.Κούπας (1926-1929). ο Α.Μεταξάς (1930-1931), ο Στρατηγός Πιερράκος Μαυρομιχάλης (1932-1937) και ο Στρατηγός Βασίλειος Μελάς (1938-1942). Συνέχεια

Ημερολόγιο Επιθέσεων ΕΛΑΣ/ΚΚΕ εναντίον Ελληνικών στόχων

 

7-1-1943

Ό ΕΛΑΣ επιτίθεται στην περιοχή Ηπείρου για να διαλύσει τον ΕΔΕΣ. Τμήματα του ΕΛΑΣ αφοπλίζουν φυλάκιο του ΕΔΕΣ στην Τατάρνα.
1-3-1943 Δυνάμεις του ΕΛΑΣ αφοπλίζουν δολίως και διαλύουν την Αντάρτικη ομάδα του ταγματάρχη, Κωστόπουλου – στο Μομβούνι Καρδίτσας, οι συλληφθέντες αξιωματικοί οδηγούνται αλυσοδεμένοι στο χωριό Κολοκύθι. Ό Αρχισμηνίας Κωστορίζος εκτελείται στο δρόμο.
9-3-1943 Ό ΕΛΑΣ διαλύει με δόλο στο Αυγερινό Βοΐ το Αντάρτικο τμήμα Σιδηροπούλου τον οποίον και εκτελεί μαζί με δέκα αξιωματικούς του και πολλούς άντρες.
7-5-1943 Ό ΕΛΑΣ αφοπλίζει με δόλο το αντάρτικο τμήμα του Γιατρού Παπαϊωάννου στην Τριχωνίδα.
13-5-1943 Ο ΕΛΑΣ αφοπλίζει με δόλο το 5) 42 τμήμα Ευζώνων (πρώτη διάλυση). Συγχρόνως διαλύει στην Φθιώτιδα την Εθνική Αντάρτικη Ομάδα του Λοχαγού Κρανιά
14-5-1943 Ο ΕΛΑΣ διαλύει αιφνιδιαστικά. την ομάδα του ταγματάρχου Καραμπέκιου στο Ξηρότερο.
16-5-1943 Ό ΕΛΑΣ επιτίθεται κατά του τμήματος του Γιατρού Χούτα στο Βάλτο.
23-6-1943 Δυνάμεις του ΕΛΑΣ διαλύουν για δεύτερη φορά το 5)42 .
12-7-1943 Το ΚΚΕ υπογράφει σύμφωνο συνεργασίας με το Κομμουνιστικό κόμμα Βουλγαρίας (ΚΚΒ) για την ίδρυση Σοβιετικής Δημοκρατίας στη Βαλκανική.
10-8-1943 Ο ΕΛΑΣ υπογράφει σύμφωνο συνεργασίας με το Αλβανικό ΚΚ.
16-9-1943 Δυνάμεις του ΕΛΑΣ Πελοποννήσου διαλύουν στο Καστρίτσι την Εθνική ομάδα αντιστάσεως του υπολοχαγού Χρυσαπούλου Χρίστου και από τους αιχμαλώτους αξιωματικούς του εκτελούν τον αρχηγό της ανθυπολοχαγό Σκρατσίλα Ανδρέα και τον υπασπιστή Νιγιάννη Ανδρέα. Ό ΕΔΕΣ δέχεται ταυτόχρονα επίθεση από ΕΛΑΣΙΤΕΣ και Γερμανούς. Ο αγώνας αυτός κράτησε σχεδόν 4 μήνες.
28-10-1943 Δυνάμεις του ΕΛΑΣ διαλύουν στο χωριό Παλιοχώρα την ομάδα του Ίλαρχου Βρεττάκου Τηλέμαχου την οποία και εξολοθρεύουν. Ό αρχηγός της, θανάσιμα τραυματισμένος μεταφέρεται, στο μοναστήρι της Νιόβης όπου και εκτελούν.
10-11-1943 Δυνάμεις του ΕΛΑΣ επιτίθενται κατά της κωμοπόλεως των Μολάων. Στις 28 Δεκεμβρίου καταλαμβάνεται ή Κωμόπολη συλλαμβάνονται οι υπερασπιστές της και από τους αιχμαλώτους 42 τραυματίες ρίχνονται στο βάραθρο «Τρύπα του Ταράτσα». Ό Ιερέας Καριτσιώτης μετά από φρικτά βασανιστήρια ρίχνεται ζωντανός μέσα στο βάραθρο.
13-12-1943 Ό ΕΛΑΣ υπογράφει σύμφωνα με τους Αλβανούς για την συγκρότηση μικτών Ελληνοαλβανικών ομάδων και υπαρχηγών.
22-1-1944 Στο χωριό Καρυδιές Εδέσσης υπογράφεται νέο σύμφωνο συνεργασίας με το Κομμουνιστικό Κόμμα Βουλγαρίας (ΚΚΒ).
Απρίλιος 1944 Ό ΕΛΑΣ εκτελεί στην Παλαιοσπηλιά Γορτυνίας 35 Εθνικόφρονες.
17-4-1944 (Πάσχα) Ό ΕΛΑΣ εξαπολύει γενική επίθεση κατά του 5)42 συντάγματος Ευζώνων το οποίο και διαλύει. Τους παραδοθέντες που έπεισαν να παραδοθούν, Συνταγματάρχη Ψαρρό (εκτέλεσαν πισώπλατα) και 170 περίπου αξιωματικούς και Οπλίτες εκτελεί μετά από φρικτά βασανιστήρια.
15-6-1944 Στο όρος Αφροδίσιο ο ΕΛΑΣ εκτελεί 72 Έλληνες.
15-6-1944 Ισχυρές δυνάμεις του ΕΛΑΣ αφού καταλαμβάνουν το χωριό Βαλτέτσι, το πυρπολούν και εκτελούν 140 από τους υπερασπιστές του.
1-9-1944 Ό ΕΛΑΣ συνάπτει σύμφωνο συνεργασίας με τους Γερμανούς στο Λιβάδι Μακεδονίας. Μεταξύ άλλων συμφωνείται παράδοση γερμανικού οπλισμού στους κομμουνιστές και ελεύθερη υποχώρηση των Γερμανικών στρατευμάτων.
8-9-1944 Ή Καλαμάτα δέχεται την επίθεση ισχυρών δυνάμεων του ΕΛΑΣ. Η πόλη καταλαμβάνεται και οι μάχες στοιχίζουν στους κατοίκους τουλάχιστον 200 νεκρούς.
13/14-9-1944 Το Ολοκαύτωμα του Μελιγαλά. 2.500 άντρες, γυναίκες και παιδιά περνούν από το λεπίδι των ΕΛΑΣιτών. Στην «πηγάδα» δεμένοι με συρματοπλέγματα ρίχνονται ζωντανοί παρακολουθούμενοι από τον ισάξιο των Ζέρβα, Ψαρρό, Α. Βελουχιώτη.
17-9-1944 Μιμούμενοι τον Ιμπραήμ. οι ΕΛΑΣίτες εκτελούν στην Καλαμάτα 17 επιφανείς της κατοίκους χρησιμοποιώντας ρόπαλα και μαχαίρια. Κατόπιν κρεμάνε τα πτώματα από τους φανοστάτες όπου και παραμένουν μέχρι την επόμενη μέρα.
18-9-1944 Ό Αχλαδόκαμπος δέχεται σφοδρή επίθεση ισχυρής δυνάμεως του ΕΛΑΣ Πελοποννήσου. Παρά την ηρωική αντίσταση των/ πολιτών οι κομμουνιστές καταλαμβάνουν την κωμόπολη και ξεσπούν σε αγρία σφαγή των κατοίκων αδιάκριτα φύλου και ηλικίας. 72 αιχμάλωτοι εκτελούνται αργότερα στην Βυτίνα.
20-9-1944 Για τρίτη φορά το ΚΚΕ συνάπτει σύμφωνο συνεργασίας με το ΚΚ Βουλγαρίας.
21-9-1944 Πείθοντας την Βρετανική αποστολή ότι θέλουν την συμφιλίωση οι ΕΛΑΣίτες συλλαμβάνουν με δόλο τον Συν)ρχη Αβδέλλα Βασίλειο τον οποίο και δολοφονούν με μαχαίρι στην Δράμα.
22-9-1944 Μετά από 24ωρη ηρωική αντίσταση ή πόλη των Γαργαλιάνων πέφτει στα χέρια των κομμουνιστών. 570 περίπου από τους κατοίκους της πληρώνουν με την ζωή τους το βαρύ τίμημα της ελευθερίας ενώ οι Δημοκράτες του ΕΛΑΣ λεηλατούν και πυρπολούν την πόλη.
Σεπτέμβριος 1944 Σε ενέδρα μεταξύ Σερρών και Βροντούς συλλαμβάνονται από τον ΕΛΑΣ άνδρες της ΠΑΟ πού εκινούντο μετά από διαταγή του στρατηγείου Μ. Ανατολής προς την Α. Μακεδονία. 21 αξιωματικοί δολοφονούνται με ρόπαλα και 350 οπλίτες εκτελούνται με μαχαίρια.
1-10-1944 Ή ανταρτική οργάνωση Φωστερίδη ΕΣΕΑ δέχεται την επίθεση του ΕΛΑΣ πού υποστηρίζεται από μία Βουλγαρική πυροβολαρχία.
3-10-1944 Στην θέση «Βέργα» της περιοχής Κορυφασίου ο ΕΛΑΣ σφάζει 19 κατοίκους της Κυπαρισσίας.
26-1-1946 Επίθεση στο Σταθμό Χωροφυλακής Νυμφαίου Αμυνταίου. Ωρα 06.00 300 κομμουνιστοσυμμοριται υπό τους Γαλανη και Κεντρο προσέβαλαν δια βαρέων πολυβόλων, αντιαρματικών, οπλοπολυβόλων, αυτομάτων, χειροβομβίδων και φιαλών βενζίνης τον . Η εκ 16 ανδρών δύναμη του Σταθμού ημυνθη υπεροχως επί 6ωρον ,τραυματισθέντων ελαφρώς του Ανθυπασπιστή Μιγαδη και 4 χωροφυλακων. Το οίκημα του Σταθμού κατεστράφη. Δύναμη Στρατού και Χωροφυλακής σπευσασα επί τόπου συνεπλάκη εις αγώνα και κατόρθωσε να τρέψει εις φυγή τους συμμορίτες μετά 3ωρον. Οι απώλειες των συμμοριτών δεν εξακριβωθήκαν. Ούτοι διηρπασαν τρόφιμα ,κατέστρεψαν το γραφείο Κοινότητας και αφήρεσαν τηλέφωνα
26-1-1947 Επίθεση Ζίτσας ΔΧ ΙΩαννίνων. Κομμουνιστικη συμμορία επιθυμούσα την εντυπωσιακή κατάληψη της κωμοπόλεως Ζίτσας της ΔΧ Ιωαννίνων προσέβαλε δι ισχυρών δυνάμεων ταυτην πλην απεκρουσθη υπό της δυνάμεως της Υποδιοικήσεως και των προστρεξαντων Τμημάτων Στρατού. Κατά την συμπλοκή εφονευθη ο Διοικητής της Υποδιοικήσεως Υπομοίραρχος Γκιουρτζιδης Φώτιος
26-11-1947 Την 26-11-1947 ώρα 21.00 ομάς εκ 10 ανδρών της Διμοιρίας Χωροφυλακής Ριζωβ ενεδρευουσα εις χωρίο Γεροπλατανον-Γαλατιστης εκυκλωθη υπό πολυμελούς συμμορίας. Καταφθασασα εγκαίρως η υπόλοιπη δύναμη της Διμοιρίας ανάγκασε τους συμμορίτες να τραπωσιν εις φυγή. Απώλειες ημετέρων νεκρός εις Δ.Θ .Χωροφυλαξ ,συμμοριτών ανεξακρίβωτοι
24-11-1948 Συμμορίτικο συγκρότημα προσέβαλε τον Σ.Χ Λαγκαδακιων της ΔΧ Θεσσαλονίκης και τα χωριά της δικαιοδοσία του, Γερακαρου και Βασιλουδιον και προεβη εις λεηλασίες και βιαία στρατολόγηση πολιτών. Κατά την επακολουθήσασα μάχη ετραυματσισθη ο οπλίτης ΜΕΑ Καλαϊτζής Νικόλαος άνευ ετέρων απωλειών εκατέρωθεν.
26-1-1949 Μεταβατικον απόσπασμα Χωροφυλακής και δύναμη Σταθμού Χωροφυλακής Βασιλικών Θεσσαλονίκης κατόπιν συμπλοκής εις περιοχή Κρυονεριου-Βασιλικων επέτυχε την εξόντωση σπείρας κομμουνιστοσυμμοριτων. Εις χείρας ημετέρων περιήλθε ο οπλισμός ταύτης.

 

Εκθεση Δράσεως Οργάνωσης ΕΘΝΙΚΟΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΙΣ (Ε.Ε)

ΠΡΟΣ
ΤΗΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΙΝ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΣΤΡΑΤΟΥ/Γ.Ε.Σ.
Εχομεν την τιμήν να υποβάλλωμεν υμίν αντίγραφον εκθέσεως επί της δράσεως της μυστικής οργανώσεως αντιστάσεως ΕΘΝΙΚΟΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ “Ε.Ε.” κατά την περίοδον της εχθρικής κατοχής, κατόπιν προφορικής αιτήσεως υμών, προς υμετέραν χρήσιν.

Αθήναι τη 10/6/1963
Μετά τιμής
(Τ.Υ)

ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΑΝΤΩΝΑΚΕΑΣ
τέως Νομάρχης Συνέχεια

Συνέντευξη Υπίλαρχου Σαρίκα Θεόφιλου, Αρχηγoύ Μυστικών Οργανώσεων Δ. Στερεάς & Ζακύνθου, 9-12-1961

Σ Υ Ν Ε Ν Τ Ε Υ Ξ Ι Σ

 Ληφθείσα εις το Κατάστημα της ΔΙΣ του ΓΕΣ, την 9 Δεκ. 1961, υπό του Συνταγματάρχου Πεζικού Γιαννοπούλου Ιωάννου από τον Έφεδρον Υπίλαρχον Σαρίκαν Θεόφιλον, Αρχηγόν των Μυστικών Οργανώσεων της Δυτικής Στερεάς Ελλάδος και της Ζακύνθου, με τα κάτωθι ερωτήματα:

 1. ΕΡΩΤΗΣΙΣ
Ποια είναι περιληπτικώς η βιογραφία σας;
ΑΠΑΝΤΗΣΙΣ
Εξ Αθηνών. Έτος γεννήσεως 1916. Από Μαρτίου έως 28ης Οκτωβρίου 1940 εις την Δύναμιν των Μαθητών της Σχολής Εφαρμογής Ιππικού (Τμήμα Εκπαιδεύσεως Εφέδρων Αξ/κών Ιππικού) εν Λαρίσση. Από 28ης Οκτωβρίου 1940 έως Φεβρουαρίου 1941 εφ.Ανθυπασπιστής εις Α’ Ομάδα Αναγνωρίσεως (Διοικητής Συν/ρχης Κ.Ασημάκης), από δε Φεβρουαρίου έως Μαϊου 1941 εφ.Ανθυπασπιστής εις το 192 Σύνταγμα της Μηχανοκινήτου Μεραρχίας (Διοικητής Συν/ρχης Κ.Ασημάκης). Από Ιουνίου 1941 έως Ιουνίου 1942 εφ. Ανθυπίλαρχος εις 1ην Ελληνικήν Ταξιαρχίαν εν Μέση Ανατολή (Αϊγυπτος, Παλαιστίνη). Από Ιουνίου 1942 έως Μαρτίου 1945 εις την Δύναμιν του Βρεττανικού Στρατηγείου Μέσης Ανατολής, ήτοι μέχρι Φεβρουαρίου 1943 Σχολαί Κατασκοπείας, Δολιοφθορών, Ασυρμάτου, Αλεξιπτωτιστών και “Κομμάντος”, από Φεβρουαρίου 1943 και εφεξής εις Ειδικάς Αποστολάς εις κατεχομένην Δυτικήν Στερεάν Ελλάδα, Ζάκυνθον και θαλασσίας αυτών περιοχάς. Βαθμός Λοχαγού Αγγλ.Στρατού 1946 απόλυσις εκ του Στρατού. Έκτοτε Δικηγόρος Αθηνών και Νομικός Σύμβουλος του Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου Αθηνών. Συνέχεια

Ηθικές αμοιβές στις Πολεμικές Σημαίες της Οργανώσεως ΕΔΕΣ – Ν.Ζέρβα, ΓΕΣ/6 Οκτ 1960

ΤΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΝ ΕΘΝΙΚΗΣ ΑΜΥΝΗΣ
ΓΕΝ.ΕΠΙΤΕΛ.ΣΤΡΑΤΟΥ
ΔΝΣΙΣ ΚΟΙΝΩΝ.ΠΡΟΝΟΙΑΣ
ΤΜΗΜΑ ΙΥ
ΑΡΙΘ.Φ.442.23/507732
Αριθ.Εγκυκλ.108
ΒΣΤ 902 τη 6-10-1960

ΠΡΟΣ: Απάσας τας Στρατιωτικάς Αρχάς, Αρχάς Βασιλικής Χωροφυλακής (μέχρι Σταθμού Χωροφυλακής) και Αστυνομίας Πόλεων.
ΚΟΙΝ: ΔΚΠ/ΙV/ΓΕΣ (αντίτ.10)

ΘΕΜΑ: Κοινοποίησις Β.Δ. “περί απονομής ηθικών αμοιβών εις Πολεμικάς Σημαίας Εθνικής Αντιστάσεως της Οργανώσεως ΕΔΕΣ – Ν.Ζέρβα”
Κοινοποιείται κατωτέρω, ως έχει το από 18-8-60 Β.Δ. περί του εν θέματι αντικειμένου, δημοσιευθέν εις το υπ’ αριθ.145/17-9-60 Φ Ε Κ Τεύχος Α΄.

                         ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΔΑΜΙΑΝΑΚΟΣ

                       Υποστράτηγος-Β΄.Β.Α./ΓΕΣ
Ακριβές αντίγραφον
Χρ.Μιχαλακέας
Αντχης ΙΥ/ΔΚΠ/ΓΕΣ Συνέχεια

Συνέντευξη ατισυνταγματάρχη Χωροφυλακής ε.α Νικ. Σκουλά, 20 Μαί 1958

Ιστορική συνέντευξις Αν/ρχου ε.α Χωρ/κης Σκουλά Νικόλαου (τέως Δημάρχου και Νομάρχου) και ιστοριογράφου της Δ.Ι.Σ/Γ.Ε.Σ Αν/ρχου Ζιώγα Κων/νου, λαβούσα χώραν εν Χανίοις και εις την οικίαν του πρώτου την 20 Μαΐου 1958 καθ’ ην ο Αν/ρχης Σκουλάς επέδειξεν εις τον Αν/ρχην Ζιώγαν και το ατομικόν αρχείον αυτού της κατοχικής περιόδου.
Αν/ρχης Σκουλάς.

Μετά την κατάληψιν της Νήσου, οι Γερμανοί μένεα πνέοντες κατά του πληθυσμού επειδή ούτος έλαβε μέρος εις την μάχην Κρήτης, επεδόθησαν μετά λύσης εις την εξόντωσιν του άρρενος πληθυσμού κατόπιν διαταγής ως φαίνεται του Γκαίριγκ στηριζόμενη εις φανταστικάς πληροφορίας των εν Κρήτη οργάνων αυτού. Εξαμελής Επιτροπή απαρτιζομένη από τον Επίσκοπον Αγαθάγγελον Ξηρουχάκην, βιομήχανον Χαραλ. Πολογεώργην, ιατρόν Παΐζην Ιωάννην, Πρόεδρον εφετόν Εμμανουήλ Πανηγυράκην, δικηγόρον Κυριάκον Μητσοτάκην και του υποφαινομένου Σκουλά Νικόλ. δήμαρχον τότε Χανίων, διεμαρτυρήθη τότε τόσον εις τους Γερμανούς όσον και εις τον Πρόεδρον Κυβερνήσεως Τσολάκογλου όστις απέστειλεν εις Χανιά ως γενικόν Διοικητήν τον Εμμανουήλ Λουλακάκην δικηγόρον και ακολούθως τον αντιπρόεδρον Λογοθετόπουλον. Θέλομεν να πιστεύομεν ότι εις τας ενεργειάς μας ταύτας οφείλεται η μετά ταύτα χορηγηθείσα αμνηστία του Κρητικού Λαού και η μετατροπή των εκτάκτων Στρατοδικείων εις τακτικά, οπότε επήλθε σχετική βελτείωσις της καταστάσεως. Συνέχεια

Δολοφονηθέντες κληρικοί 1941-1949

Εις μνημόσυνον αιώνιον
ΤΙΜΗΤΙΚΗ ΣΤΗΛΗ * *
ΤΩΝ ΥΠΕΡ ΠΙΣΤΕΩΣ ΚΑΙ ΠΑΤΡΙΔΟΣ ΠΕΣΟΝΤΩΝ ΚΛΗΡΙΚΩΝ (1941-1949)

1) Αρχιμ. Αναστ.Θ. Κρητικός Εφημέριος Αγ.Ανδρέου Κάτω Πατησίων. Εσφάγη υπό των Ελασιτών την 24.12.1944

2) Αρχιμ. Βασίλειος Λυμπρίτης ,Εφημέριος Αγ. Αναργύρων Ν. Ιωνίας. Εξετελέσθη κατόπιν βασάνων υπό των Ελασιτών την 24.12.44

3) Χαράλ. Παναγιωτόπουλος Εφημέριος Κοιμ. Θεοτόκου Κυνοσάργους. Εξετελέσθη υπό των κομμουνιστών την 22-12-44

4) Σαράντης Μεσάδος Ιερεύς Εφημέριος Αρχιεπ. Αθηνών. Εσφάγη υπό των κομμουνιστών την 6.12.44

5) Γερμανός Σπαχής  Ιερεύς Εφημέριος Αρχιεπ.Αθηνών. Εβασανίσθη και εξετελέσθη υπό των κομμουνιστών τον Δεκέμβριον 1944

6) Δημήτριος Τομαράς Εφημέριος Χορτιάτι. Εκάη εντός κλιβάνου υπό των Γερμανών την 2.9.1944

7) Γαβριήλ Διονυσιάδης Μοναχός. Ετυφεκίσθη υπό των Γερμανών τον Δεκέμβριον 1941

8) Χρήστος Παπαδόπουλος Εφημέριος Ναού Σταυρουπόλεως. Εξετελέσθη υπό των Γερμανών 10.9.44.

9) Αγαθάγγελος Καλλινικίδης Εφημέριος Ασσήρου. Εξετελέσθη υπό των κομμουνιστών κρεουργηθείς
28.10.44

10) Γεώργιος Παπανικολάου ΕφημέριοςΕλαιοχωρίου. Εξετελέσθη υπό των κομμουνιστών 11.9.44.

11) Χρήστος Παπανικολάου Εφημέριος Εξαμηλίου Λαγκαδά. Εξετελέσθη υπό των κομμουνιστών 6.3.44

12) Ευστράτιος Παπανικολάου . Απεβίωσεν εκ τρόμου εις τας βουλγαρικάς φυλακάς. 31.3.44

13)  Γεώργιος Ταβανιώτης  Εφημέριος του Μητροπολιτικού Ναού. Απεβίωσεν εν φυλακή, θύμα της γερμανικής θηριωδίας.

14)  Χαράλαμπος Ανθόπουλος Εφημέριος Νίψας. Απεβίωσεν εκ τρόμου, βλέπων την εκτέλεσιν του υιού του υπό των Γερμανών.

15)  Γερμανός Χίου Ιερομόναχος. Εφημέριος Κουμαριάς. Εσφάγη υπό των κομμουνιστών 15.1144

16)  Γρηγόριος Μιχαλόπουλος Ιερομόναχος. Εφημέριος Ναούσης. Εσφάγη παρά των κομμουνιστών
10.9.44

17)  Νικόδημος Σαββίδης  Εφημέριος Γεωργιανής. Κατόπιν βασάνων εσφάγη παρά των κομμουνιστών
12.12.1944.

18) Φώτιος Παπαχρήστου  Εφημέριος Κεφαλοχωρίου. Απηγχονίσθη υπό των κομμουνιστών 13.9.43

19) Γεώργιος Ντόβας Εφημέριος Μελίκης. Εσφαγιάσθη αγρίως υπό των κομμουνιστών 25.1.44

20) Κωνσταντίνος Βαϊράμης  Εφημέριος Νισελίου. Εφονεύθη εν μάχη παρά των κομμουνιστών 30.9.43

21) Αναστ. Παπαγιαννόπουλος  Εφημέριος Μονόσπιτα Κατεκρεουργήθη υπό των κομμουνιστων. Μάρτιον 1947

22) Γεώργιος Μαγαλιός  Εφημέριος Προδρόμου. Εσφαγιάσθη αγρίως υπό των κομμουνιστών. Φεβρουάριον 1948.

23) Αρχιμ.Βησσαρίων Χαϊδευτος Εφονεύθη παρά των κομμουνιστών διά χειροβομδίδος 1.8.46

24) Αθανάσιος Πέϊος Εφημέριος Άνω Κοπάνου. Μετά φρικτούς βασανισμούς εφονεύθη υπό των κομμουνιστών 4.2.48

25) Αθανάσιος Τόσκας Εφημέριος Κυδωνιών. Ετυφεκίσθη υπό των Γερμανών και κατεκρεουργήθη 7.7.44.

26) Αναστάσιος Πλιαχούρης  Εφημέριος Μηλέας Μετσόβου. Κατεσφάγη υπό των Γερμανών 13.10.43

27) Ανδρέας Τζουβάρας Εφημέριος Μοναχυτίου. Κατόπιν φρικτών βασάνων κατεκρημνίσθη εις χαράδραν υπό των κομμουνιστών 5.4.47.

28) Δημήτριος Σίττας Εφημέριος Παλαιάς Κουτσούφλιανης.Εφονεύθη εκ νάρκης στηθείσης υπό των συμμοριτών 1.9.47

29) Στέργιος Λιόλιος Εφημέριος χωρίου Δεσπότης. Εδολοφονήθη υπό των κομμουνιστών 9.9.46.

30) Αναστάσιος Καρυπίδης Εφημέριος Πλανοτόπου. Εφονεύθη παρά των Βουλγάρων 4.10.42

31) Στυλιανός Γρίπας Εφημέριος Ηρακλείτσης. Εξετελέσθη υπό των Βουλγάρων 6.10.41.

32) Γεώργιος Αλεξιάδης Εφημέριος Κοκκινογείων. Εφονεύθη υπο των Βουλγάρων 30.9.41

33) Ιάκωβος Κορυφίδης Εφημέριος Αγάπης Κιργίων. Εξετελέσθη κατόπιν βασανιστηρίων διά μαχαίρας 28.9.1941

34) Σάββας Καραγιαννίδης Εξετελέσθη υπό των Βουλγάρων 11.11.41

35) Άνθιμος Παπαδόπουλος Εφημέριος Σιταγρών. Εσφάγη υπό των Βουλγάρων 29.9.41

36) Ιωάννης Ηλιάδης Εφημέριος Πλατανιάς. Απεβίωσε κατόπιν φρικτών βασανισμών υπό των Βουλγάρων 2.8.43

37) Βασίλειος Ζωγράφος Εφημέριος Περιφ. Δράμας. Απεβίωσεν εκ κακουχιών λόγω
των Βουλγαρικών διώξεων.

38) Σωφρόνιος Ιερομόναχος Μονής Εικονοφανίσσης. Απεβίωσεν εις ομηροίαν εν Βουλγαρία λόγω κακώσεων.

39) Κωνσταντίνος Τσολακίδης Ιερεύς. Απήχθη υπό των συμμοριών και αγνοείται 30.1.48

40) Χρήστος Κιουρτίδης Εφημέριος Λάδης. Εσφάγη μετά βασάνων υπό των ανταρτοκομμουνιστών
17.2.44

41) Δημήτριος Καπετάνιος Εφημέριος Θυρέας. Μετά βασάνους εξετελέσθη υπό των ανταρτοκομμουνιστών 8.8.43

42) Παναγιώτης Παπακωνσταντίνου  Εφημέριος Μεγάλης Τράνας. Εθανατώθη αγρίως υπό των ανταρτοκομμουνιστών καείς ζων 1.4.47

43) Ιωάννης Γιαννακόπουλος Εφημέριος Μικρού Δερείου. Εξετελέσθη υπό των κομμουνιστών
28.4.48

44) Αρχιμ. Νεόφ. Σταματιάδης Απήχθη υπό των συμμοριτών και αγνοείται 7.11.48

45) Ιωάννης Καρδάμης Εφημέριος Μανδάλου. Εξετελέσθη υπό των Γερμανών 10.3.44

46) Δημήτριος Μουστίκος Εφημέριος Παναγίτσης. Εφονεύθη υπό Ελασιτών 25.7.44

47) Κωνσταντίνος Μόραλης Εφημέριος Εδέσσης. Εφονεύθη υπό των Γερμανών 21.7.44

48) Δανιήλ Μοναχός Μονής Εικοσιφοινίσσης. Κατόπιν σκληρών βασάνων εξετελέσθη υπό των Βουλγάρων. Οκτώβριον 1941.

49) Γεώργιος Γρηγοριάδης Εφημέριος Λευκοθέας. Εξετελέσθη υπό των Βουλγάρων 29.9.41.

50) Παντελεήμων Σαρασίτης Εφημέριος Νέας Φυλής. Εφονεύθη υπό των συμμοριτών . Ιούλιον 1944.

51) Δημήτριος Νικολαΐδης Εφημέριος. Απεβίωσε κατόπιν φρικτών βασανιστηρίων παρά των Βουλγάρων και συμμοριτών.

52) Παναγιώτης Θεοδωρίδης Εφημέριος. Απεβίωσεν κατόπιν βασανιστηρίων παρά των Βουλγάρων και των συμμοριτών.

53) Αθανάσιος Σοφούδης Εφημέριος. Απεβίωσεν κατόπιν βασανιστηρίων υπό των Βουλγάρων και των συμμοριτών. 25.5.44

54)  Βασίλειος Παπαγεωργίου Εφημέριος Παναγίας. Εφονεύθη υπό των κομμουνιστών 28.9.47

55) Αρχιμ. Γρηγόριος Καρυωτάκης Εφημέριος Κρήνης. Απηγχονίσθη υπό των κομμουνιστών 7.10.44

56) Γεώργιος Παπανικολάου Εφημέριος Αγ. Παρασκευής.Ετυφεκίσθη υπό των κομμουνιστών 11.9.44

57) Αθανάσιος Τζιγερίδης Ιερομόναχος. Εξετελέσθη υπό των κομμουνιστών το 1944.

58) Μιχαήλ Κυριάκης Εφημέριος Ιερεύς Κασσανδρείας Εξετελέσθη υπό των κομμουνιστών 24.12.43

59) Άνθιμος Γαλάνης Εφημέριος Κοσταραζίου. Εξετελέσθη υπό των Γερμανών 27.8.43

60) Κωνσταντίνος Κούστας Εφημέριος Νιμφαίου. Εξετελέσθη υπό των Γερμανών 6.8.44

61) Κωνσταντίνος Μήτρας Εφημέριος Κλεισούρας. Εξετελέσθη υπό των Γερμανών 5.5.44

62) Απόστολος Παπανικολάου Εφημέριος Λεχόβου. Εξετελέσθη υπό των Γερμανών 2.7.43

63) Κωνσταντίνος Βότσαρης Εφημέριος Βογατσικού. Εξετελέσθη παρά των Γερμανών.

64) Μηνάς Παπαδόπουλος Εφημέριος Κωσταραζίου. Εφονεύθη εν μάχη υπό των Ιταλών 31.7.43

65) Δαμιανός Καρακώττας Εφημέριος Γράμμου. Απεβίωσεν εκ κακώσεων υπό των Ιταλών εν φυλακαίς 2.11.43.

66) Χρήστος Παπαχρήστου Εφημέριος Λαχανοκήπων.Εξετελέσθη υπό των Ιταλών κατόπιν βασάνων
20.3.43

67) Ανδρέας Αθανασίου Εφημέριος Αγ.Δημητρίου. Υπέκυψε κατόπιν βασανισμών υπό των Ιταλών.

68) Γεώργιος Νάσκος Εφημέριος Λακκωμάτων. Εξετελέσθη υπό των κομμουνιστών τον Μαϊον του 1943

69) Κωνσταντίνος Φιλιάδης Εφημέριος Κρύων Νερών. Εξετελέσθη υπό των κομμουνιστών τον Μάϊον του 1943

70) Ιωάννης Τοτονίδης Εφημέριος Διποταμίου. Εξετελέσθη υπό των κομμονιστών κατόπιν βασανιστηρίων 15.4.47

71) Αθανάσιος Γιαννόπουλος Εφημέριος Αετού. Εξετελέσθη υπό των κομμουνιστών 9.4.47

72) Κωνσταντίνος Βρίτσος Εφημέριος Περικοπής. Εξετελέσθη υπό των αναρχικών. Απρίλιον 1947.

73) Ηλίας Τούλιος Εφημέριος Μονοπύλου. Εξετελέσθη υπό των αναρχικών 25.7.47

74) Γεώργιος Ντούλας Εφημέριος Κλεισούρας. Εφονεύθη υπό των αναρχικών 25.7.47

75) Κωνσταντίνος Μακρόπουλος Εφημέριος Χιονάτου. Εφονεύθη εκ νάρκης τεθείσης υπό των κομμουνιστών 9.9.48

76) Ιωάννης Κωστόπουλος Εφημέριος Καλής Βρύσης. Απήχθη υπό των συμμοριτών και εξηφανίσθη, πιθανόν φονευθείς 26.7.47.

77) Ηλίας Παπανικολάου Εφημέριος Σλημνίτσης. Απήχθη υπό των αναρχικών πιθανόν φονευθείς
25.7.47

78) Ιωάννης Νικολάου Εφημέριος Κωτύλης. Απήχθη υπό των αναρχικών πιθανόν φονεύθεις 26.7.47

79) Βασίλειος Λιαμίδης Εφημέριος Κάτω Νεστορίου. Απήχθη υπό των αναρχικών πιθανόν φονευθείς
15.7.47

80) Ιωάννης Ηλιόπουλος Εφημέριος Φτελιάς.Απήχθη υπό των κομμουνιστών εξαφανισθείς 12.12.47

81) Ηρακλής Αθανασίου Εφημέριος Βατοχωρίου. Απαχθείς υπό των αναρχικών εξηφανίσθη (1948)

82) Παύλος Ράμμος Εφημέριος Κώττα. Απαχθείς υπό των κομμουνιστών εξηφανίσθη (1947-1948)

83) Σπυρίδων Μπάλκος Εφημέριος Ανταρτικού. Απήχθη υπό των κομμουνιστών και εξηφανίσθη 1947

84) Δημήτριος Πάμος Εφημέριος Χαλάρας. Απαχθείς υπό των αναρχικών εξηφανίσθη 1948

85) Αθανάσιος Λίτσας Εφημέριος Μελά. Απαχθείς υπό των αναρχικών εξηφανίσθη 1947

86) Γεώργιος Γκλαβίνας Εφημέριος Φτελιάς. Απαχθείς υπό των αναρχικών εξηφανίσθη
(1947-1948)

87) Κωνσταντίνος Τσιτσιρίκος Εφημέριος Αγ.Δημητρίου Λιτοχώρου. Εξετελέσθη υπό των Γερμανών 12.7.43

88) Χρήστος Τσολάκης Εφημέριος Σκοτεινών. Εξετελέσθη υπό των Γερμανών 9.12.43

89) Ευάγγελος Βλαχόπουλος Εφημέριος Λιτοχώρου. Εξετελέσθη κατόπιν βασανισμών υπό των κομμουνιστών 18.11.1943

90) Κων/τίνος Γεωργαντόπουλος Εφημέριος Βρωμερής. Κατόπιν βασανισμών εξετελέσθη
υπό των κομμουνιστών 11.11.44

91) Τριαντάφυλλος Δημούλης Εφημέριος Σκοτεινής. Εξετελέσθη υπό των
κομμουνιστών
29.1.44.

92) Αθανάσιος Παπαδόπουλος Ιερομόναχος. Εφημέριος Λιτοχωρίου. Εξετελέσθη
υπό των αναρχικών 1.7.44

93) Θεόδωρος Παπαδόπουλος Εφημέριος ιερεύς. Κατόπιν κακώσεων, φυλακίσεων
και βασανισμών υπό των Βουλγάρων, υπέκυψε την 15.6.41

94) Δημήτριος Καβάζης Εφημέριος Κροβύλης. Εξετελέσθη υπό των Βουλγάρων
κατόπιν φρικτών μαρτυρίων 29.4.44

95) Εμμανουήλ Βαγιάννης Ετυφεκίσθη υπό των Βουλγάρων 25.6.44

96) Γεώργιος Βουλγαράκης Εφημέριος ιερεύς. Απεβίωσε συνεπεία των υπό των Βουλγάρων κακώσεων 13.1.43

97) Άγνωστος ιερεύς Έλλην Εις χωρίον Χωριστή εφονεύθη υπό των Βουλγάρων συνοδεύων κηδείαν Έλληνος φονευθέντος υπ’ αυτών.

98) Κωνσταντίνος Μπέκας Εφημέριος Ιερεύς. Απεβίωσεν εκ κακουχιών και βουλγαρικών βαναυσοτήτων.

99) Κορνήλιος Βασιλείου Εφημέριος Ιερεύς. Απεβίωσεν εκ κακουχιών και βουλγαρικών βαναυσοτήτων

100) Αυγερινός Ζήσης Εφημέριος Ιερεύς. Απεβίωσεν εκ κακουχιών και βουλγαρικών βαναυσοτήτων.

101) Δημήτριος Παπαναστασίου Απεβιώσεων εκ κακουχιών και βουλγαρικών βαναυσοτήτων.

102) Νικόλαος Σχοινάκης Απεβίωσεν εκ κακουχιών και βουλγαρικών βαναυσοτήτων.

103) Αγαθάγγελος Αγαθαγγελίδης Εσφαγιάσθη υπό των κομμουνιστών 28.10.1944

104) Γεώργιος Παπαδόπουλος Ιερεύς. Ετυφεκίσθη υπό των κομμουνιστών 17.2.44

105) Χρήστος Παπαδόπουλος Ιερεύς. Ετυφεκίσθη υπό των κομμουνιστών

106) Αριστείδης Ανδρέου Ιερεύς. Απεβίωσε λόγω κακουχιών ας υπέστη παρά των Βουλγάρων.

107) Νικόλαος Παπαχριστοδούλου Ιερεύς. Απεβίωσε λόγω κακουχιών, ας υπέστη υπό των Βουλγάρων.

108) Ιωάννης Τζαμανίδης Ιερεύς. Απεβίωσε λόγω κακουχιών, ας υπέστη υπό των Βουλγάρων

109) Ελευθέριος Ιωσηφίδης Εφημέριος Καταχλώρου. Απεβίωσε κατόπιν πολλών βασανισμών παρά των Βουλγάρων 30.9.41

110) Σάββας Προδρόμου Ιερεύς. Εξετελέσθη υπό των Ελασιτών τον Οκτώβριον του 1944.

111) Δημήτριος Ζιώγας Ιερεύς. Απεβίωσεν εκ κακουχιών εκ μέρους των Βουλγάρων.

112) Αρχιμ.Χαρίτων Τερζανίδης Εφημέριος Μαγικού. Εθανατώθη υπό των Βουλγάρων κατόπιν
ξυλοδαρμού 1943.

113) Γεώργιος Τσιπουρίδης Εφημέριος Αγ.Γεωργίου. Απεβίωσεν εκ των βουλγαρικών κακουχιών
1943.

114) Νικόλαος Χωνευτήρης Εφημέριος Λυκοδρόμου. Υπέκυψεν εκ των βουλγαρικών κακουχιών,
και μαρτυρίων 13.4.43

115) Νικόλαος Παπαδόπουλος Ιερεύς. Εφημέριος Κιλκίς. Εξετελέσθη υπό των κομμουνιστών
5.2.45.

116) Ελευθέριος Πασχαλίδης Εφημέριος Καστανά. Εβασανίσθη και εξετελέσθη υπό των κομμουνιστών 5.11.44

117) Βασίλειος Σιδηρόπουλος Εφημέριος Ξηροχωρίου. Εβασανίσθη και εξετελέσθη υπό των κομμουνιστών 12.11.44

118) Ευθ. Καραπαναγιωτίδης Εφημέριος Αγ.Αντωνίου. Εξετελέσθη υπό των κομμουνιστών
4.11.44

119) Αναστάσιος Ζαφειριάδης Εφημέριος Γεφύρας. Εξετελέσθη διά πελέκεως υπό των κομμουνιστών
16.1.45

120) Παύλος Ελευθεριάδης Εφημέριος Ακρίτας. Εξετελέσθη υπό των κομμουνιστών 7.11.44

121) Νικόλαος Νταής Εφημέριος Αγ.Πέτρου. Εξετελέσθη υπό των κομμουνιστών 16.3.44

122) Ισαάκ Παπαδόπουλος Ιερεύς. Εξετελέσθη υπό των κομμουνιστών 4.11.44

123) Χαράλ. Παπαδόπουλος Εφημέριος Κάτω Σουρμένων. Εξετελέσθη υπό των κομμουνιστών 15.11.44

124) Δημήτριος Νικολαϊδης Εφημέριος Λαοδικηνού. Εξετελέσθη υπό των κομμουνιστών 5.11.44

125) Αβραάμ Μιχαηλίδης Εφημέριος Ριζανών. Εξετελέσθη υπό των κομμουνιστών 7.2.44

126) Κωνσταντίνος Ευγενίδης Εφημέριος Φανού. Εξετελέσθη υπό των κομμουνιστών 16.8.44

127) Δημήτριος Τζρίβας Εφημέριος Βάθης. Εδολοφονήθη υπό Βουλγάρων χωρικών 9.9.43

128) Πέτρος Παπαδόπουλος Ιερεύς. Εξετελέσθη υπό των κομμουνιστών 15.9.44

129) Αρχ. Ιωακείμ Λούλιας Ιεροκήρυξ. Εξετελέσθη υπό των Γερμανών 3.8.44

130) Κωνσταντίνος Χρήστου Εφημέριος Κάτω Κώμης και Σπάρτου. Εξετελέσθη υπό των κομμουνιστών διά μαχαιρών και πολυβόλου 27-1-44

131) Ταράσιος Βογιατζίδης Εφημέριος Σκάφης. Εξετελέσθη υπό των κομμουνιστών 26.11.44

132) Ηλίας Γρίβας Εφημέριος Κήπου. Εξετελέσθη υπό των κομμουνιστών δι’ αποκεφαλισμού
1.4.47

133) Ιωάννης Αθανασιάδης Εφημέριος Ιμέρων. Κατόπιν βασανιστηρίων εσφάγη υπό των κομμουνιστών 26.11.1944

134) Ευθύμιος Λιάκος Εφημέριος Παχνάλκυα. Εξετελέσθη υπό των κομμουνιστών 6.5.47

135) Κων/νος Ελευθεριάδης Εφημέριος Εξοχής. Εσφάγη υπό των κομμουνιστών.

136) Αθανάσιος Παπαχρήστου Ιερεύς. Εφονεύθη υπό των κομμουνιστών 29.4.43

137) Γεώργιος Βήτας Ιερεύς. Εφονεύθη υπό των κομμουνιστών 4.6.47

138) Στέργιος Λιόλιος Εφημέριος χωρίου Δεσπότης. Εφονεύθη υπό των κομμουνιστών,
κατόπιν φρικωδών βασανισμών 8.11.46

139) Στέφανος Γκάρπας Εφημέριος Αγ.Πνεύματος. Εφονεύθη υπό των Βουλγάρων κατόπιν
βασάνων το 1943

140) Θεοδόσιος Θεοδοσιάδης Εφημέριος Πενταπόλεως. Απέθανεν εκ κακώσεων και
βασανιστηρίων υπό των Βουλγάρων.

141) Ευμένιος Παπαδάκης Εφημέριος Νεοχωρίου. Εθανατώθη υπό των Βουλγάρων εκ δαρμού
1942

142) Κων/νος Τριανταφυλλίδης Εφημέριος Κουμαριάς. Εθανατώθη υπό των Βουλγάρων1942

143) Αθανάσιος Τσακίρης Εφημέριος Χρυσού. Εθανατώθη υπό των Βουλγάρων, εκ κακώσεων
24.12.42

144) Γερβάσιος Φελέκης Εφημέριος Κάτω Καμήλας. Εθανατώθη υπό των Βουλγάρων εκ κακώσεων και πείνης 1944

145) Ανέστης Παπαναστασίου Ιερεύς. Εφονεύθη υπό των Βουλγάρων, 26.6.44

146) Σταύρος Χατζόπουλος Εφημέριος Καλών Δένδρων. Απέθανεν εκ Βουλγαρικών
κακουχιών
1945.

147) Ευάγγελος Χρηστοφούδης Εφημέριος Λίμνης. Απεβίωσεν λόγω τρομοκρατήσεως
και πιέσεων υπό των Βουλγάρων.

148) Χαρίσης Ντόβας ή Δόβας Εφημέριος Τριανταφυλλιάς Νιγρίτης. Απεβίωσεων
συνεπεία
τρόμου
εκ μέρους των αναρχικών 2.5.44

149) Γεώργιος Παπαγεωργίου Εφημέριος Ιβήρων Νιγρίτης. Εξετελέσθη υπό των
Γερμανών

150) Γεώργιος Παπαδόπουλος Εφημέριος Ιβήρων Νιγρίτης. Εξετελέσθη υπό των
κομμουνιστών
18.10.43

151) Βασίλειος Σαλονικός Εφημέριος Χουμνικού. Εθανατώθη υπό των κομμουνιστών
το 1943

152) Αβραάμ Μιχαηλίδης Εφημέριος Ριζανών. Εθανατώθη υπό των κομμουνιστών
7.2.44

153) Αθανάσιος Φαρμακόπουλος Εφημέριος Λευκώνος. Κατόπιν φρικτών
βασανιστηρίων
και ακρωτηριασμών εθανατώθη υπό των κομμουνιστών
8.11.44

154) Γεώργιος Παπαγεωργίου Εφημέριος Μαλακίτσης. Εξετελέσθη παρά των
κομμουνιστών
20.10.45

155) Δημήτριος Χατζούδης Ιερεύς. Εξετελέσθη υπό των Γερμανών 166)  Ισαάκ
Συμεωνίδης
Εφημέριος.
Ετυφεκίσθη
υπό των Βουλγάρων

156) Αθανάσιος Σοφούδης Εφημέριος Πρώτης. Εφονεύθη υπό των Βουλγάρων,
υποκύψας
εις κακώσεις 25.5.44

157) Μιχαήλ Ιωάννου Εφημέριος Σερρών. Απεβίωσεν εκ κακουχιών υπό των
Βουλγάρων

158) Κων/τίνος Τσακνίδης Εφημέριος Πατρικίου. Εύρεν οικτρόν θανάτον εκ
νάρκης,
τεθείσης
υπό των κομμουνιστών
7.4.48

159) Ιωάννης Ποντίκης Εφημέριος Χρυσοχωράφων. Εξετελέσθη υπό των ελασιτών
3.11.44

160) Πανάρετος Γιαματζίδης Εφημέριος Καστανούσης. Κατεκρεουργήθη υπό των
ελασιτών
16.11.44

161) Γεώργιος Παπαδόπουλος Εφημέριος Θεοδωρόβου. Εξετελέσθη υπό των
ελασιτών,
Οκτώβριον
1944

162) Ευκλείδης Καραγιάννης Εφημέριος Τριάδος. Κατεκρεουργήθη υπό των
αναρχικών
13.12.44

163) Νεόφυτος Κυομουτζίδης Εφημέριος Ομαλού. Εσφάγη υπό των κομμουνιστών 1944

164) Κυριάκος Παπαδόπουλος Εφημέριος Αχλαδοχωρίου. Κατόπιν βασάνων εφονεύθη
υπό των ελασιτών Ιανουάριον 1945

165) Αρχιμ.Ελευθέριος Πουλής Εφημέριος Άνω Πορροϊων. Εσφάγη υπό των ελασιτών 10.7.47

167) Δημήτριος Εμμανουήλ Εφημέριος ιερεύς. Απέθανεν εκ κακουχιών υπό των Βουλγάρων

168) Βασίλειος Κυζιρίδης Εφημέριος ιερεύς. Απέθανεν εκ κακουχιών παρά των Βουλγάρων

169) Αθανάσιος Φραγκόπουλος Εφημέριος ιερεύς. Εφονεύθη παρά των κομμουνιστών
1947

170) Στέφανος Χατζηφωτιάδης Εφονεύθη υπό των κομμουνιστών 13.6.49

171) Ιορδάνης Παναγιωτίδης Εφημέριος ιερεύς Άνω Πορροΐων. Απεβίωσεν λόγω κακουχιών παρά των Βουλγάρων

172) Κων. Παπαδόπουλος Εφημέριος Λούβρης. Εξετελέσθη διά κτυπημάτων εις την κεφαλήν και εις τον λαιμόν διά ξιφολόγχης υπό των Γερμανών 6.7.44

173) Αντώνιος Χριστόπουλος Εφημέριος Τριάδος. Εκάη ζων παρά των Γερμανών.1

74) Κων. Βότσαρης Εφημέριος ιερεύς. Εξετελέσθη παρά των Ιταλών 4.4.43

175) Δημήτριος Γιωτόπουλος Εφημέριος Σκαλοχωρίου. Εξετελέσθη υπό των Γερμανών 4.8.43

176) Αθανάσιος Παπαχρήστου Εφημέριος Πεπονιάς. Ετυφεκίσθη υπό των Ιταλών 25.3.43

177) Πέτρος Δανιήλ Εφημέριος Μόρφης. Εξετελέσθη υπό των κομμουνιστών κατακρεουργηθείς τον Ιούλιον του 1944

178) Σπυρίδων Μπούσιος Εφημέριος ιερεύς. Εξοντώθη παρά των κομμουνιστών
28.7.45

179) Αντώνιος Χριστόπουλος Εφημέριος Ανθούσης. Εκάη ζων υπό των
Γερμανοβουλγάρων
6.7.44

180) Κων. Παπαδόπουλος Ιερεύς. Εξετελέσθη παρά των Γερμανών 6.7.44

181) Λάμπρος Χαστάς Εφημέριος Γέρμα. Εξετελέσθη παρά των κομμουνιστών
σφαγείς
6.4.47

182) Ισίδωρος Καβατσιάδης Εφημέριος Αηλιά. Εσφάγη υπό των κομμουνιστών
4.5.47

183) Άνθιμος Μπουϊτίδης Εφημέριος Δάφνης. Εφονεύθη εκ νάρκης στηθείσης υπό
κομμουνιστών
1947

184) Ιωάν.Στεργίου ή Στεργιάδης Ιερεύς. Απέθανεν εκ κακώσεων παρά των
Γερμανών
22.9.44

185) Δημήτριος Σταμπούλης Εφημέριος Σκοπιάς . Απηγχονίσθη υπό των Γερμανών
9.8.43

186) Κων. Τούλιος Εφημέριος Άνω Κλεινών. Εξετελέσθη υπό των κομιτατζήδων
23.4.43

187) Χρήστος Σάνος Εφημέριος Πρώτης. Εσφάγη υπό των Γερμανών 30.10.44

188) Ιωάννης Μαυρογένης Εφημέριος Ανατολικού Εορδαίας. Απεκεφαλίσθη υπό των
ελασιτών
27.9.44

189) Αθανάσιος Κατσαντώνης Εφημέριος Κάτω Γραμματικού Εξετελέσθη υπό των
Γερμανών
23.4.44

190) Μάρκος Μητριάδης Εφημέριος Ολυμπιάδος. Εξετελέσθη υπό Βουλγάρων 22.7.45

191) Αρχιμ. Ευάγ. Δηλιγιάννης Εφημέριος Αγ.Παντελεήμονος. Εξετελέσθη υπό
Βουλγάρων
ανταρτών
19.5.47

192)  Νώε Παπαοικονόμου Εφημέριος Λαγκαδιάς Αλμωπίας. Εφονεύθη υπό των Βουλγάρων
20.1.44

193) Κων.Ελευθεριάδης Εφημέριος Φτελιόνας Εορδαίας . Εξετελέσθη υπό των
αναρχικών
27.9.44

194) Πρόδρομος Δεμίρης Ιερεύς. Εφονεύθη εκ κομμουνιστικής νάρκης 6.8.48

195) Παντελής Μπατόπουλος Εφημέριος Κάτω Υδρούσης. Απήχθη παρά των
κομμουνιστών
5.1.47

196) Κων. Πανταζής Εφημέριος. Εκάη ζων παρά των Γερμανών 1.4.43

197) Μιχαήλ Παπαθανασίου Εφημέριος Αλμυρού. Εξετελέσθη υπό των κομμουνιστών
5.4.43

198) Νικόλαος Βελαλής Ιερεύς. Εξετελέσθη υπό των Γερμανών 5.9.44

199) Χρήστος Ζησούλης Ιερεύς. Εθανατώθη παρά των κομμουνιστών
26.9.44.

200) Δημήτριος Ευαγγέλου Εφημέριος Δομενίκου. Ετυφεκίσθη υπό των Ιταλών
16.2.43

201) Αναστάσιος Σπανός Εφημέριος Τσαριτσάνης. Εξετελέσθη υπό των Ιταλών
12.3.43

202) Νικ. Μπαζοκογιάννης Εφημέριος Τσαριτσάνης. Εξετελέσθη υπό των Ιταλών
12.3.43

203) Αρχιμ.Νεόφυτος Σάρρος Εφημέριος Ελασσώνος. Ετυφεκίσθη υπό των Γερμανών
12.9.43

204) Γρηγόριος Τζίκας Εφημέριος Παλαιοκάστρου. Κατεκρεουργήθη υπό συμμοριτών
9.3.47

205) Αθανάσιος Τσάρος Εφημέριος Φαρμάκη Τσαπουρνιά. Εφονεύθη διά σκληρού
λιθοβολισμού
υπό ανταρτών 12.6.43

206) Αθανάσιος Καλογερόπουλος Εφημέριος Μάρκου Θεσσαλίας. Κατόπιν βασάνων
απεκεφαλίσθη
υπό των κομμουνιστών
19.6.44.

207) Ευάγγελος Καραμήτρος Εφημέριος Πετρίνου. Εξετελέσθη υπό ελασιτών
27.7.44.

208) Χρήστος Ευθυμίου Εφημέριος Καβουνάδων Καρδίτσης. Εξετελέσθη υπό των
κομμουνιστών
κατόπιν
αγρίων
βασάνων
14.9.46

209) Χρήστος Ιωάννου Εφημέριος Αλμαντάρ Καρδίτσης. Εξετελέσθη υπό των
κομμουνιστών
7.6.44

210) Απόστολος Παπαθεοδώρου Ιερεύς. Ετυφεκίσθη παρά των Ιταλών 30.3.43

211) Σωτήριος Καφετζής Ιερεύς. Εθανατώθη παρά των κομμουνιστών
13.9.44

212) Απόστολος Βεργίνης Ιερεύς. Εθανατώθη παρά των κομμουνιστών
12.7.47

213) Απόστ. Παπαγεωργίου Ιερεύς. Εσφάγη υπό των κομμουνιστών
27.7.47

214) Λεωνίδας Βακούλας Εξετελέσθη υπό των κομμουνιστών
24.12.1948

215) Αναστάσιος Καφαντάρης Ιερεύς. Εφονεύθη κατά την ώραν της θ. λειτουργίας
από νάρκην τεθείσαν παρά των συμμοριτών υπό την αγ. Τράπεζαν 10.4.49

216) Δημήτριος Τσερούκης Εφημέριος Σωτηρίου. Εξετελέσθη υπό των κομμουνιστών
15.3.43

217) Απόστολος Ντίνης Εφημέριος Συκουρίου. Εξετελέσθη υπό των κομμουνιστών
9.11.43

218) Μιχαήλ Μούσιος Εφημέριος Αρμενίου. Εξετελέσθη υπό των αναρχικών
κατακρεουργηθείς
26.4.44

219) Χρήστος Βαϊόπουλος Εφημέριος Γλαύκης. Εξετελέσθη υπό των αναρχικών
15.6.44

220) Σταύρος Τσελάς Εφημέριος Αμπελώνος. Εξετελέσθη υπό των αναρχικών 4.9.44

221) Ιωάννης Παπακωνσταντίνου Εφημέριος Κοιλάδος. Εξετελέσθη υπό αναρχικών
27.12.44

222) Γεώργιος Ντόβας Εφημέριος Σπηλιάς. Εξετελέσθη υπό αναρχικών 12.4.47

223) Δημήτριος Κολλάτος Εφημέριος Πυργετού. Εξετελέσθη υπό των αναρχικών,
αποκεφαλισθείς
7.10.47

224) Χαράλαμπος Παπαδόπουλος Ιερεύς. Ετυφεκίσθη παρά των Γερμανών, 11.9.43

225) Νικόλαος Βάϊος Ιερεύς. Εφονεύθη εκ κομμουνιστικής νάρκης 24.2.48

226) Αρχιμ. Μόδ. Αναδρομανάκος Ηγούμενος Μονής Σταγιάδων. Εξετελέσθη υπό των
αναρχικών
διά σκαπάνης (κασμά)  κατόπιν φρικτών βασανισμών 10.4.44

227) Γεώργιος Συφέκας Εφημέριος Μεγάρχης Τρικκάλων. Εξετελέσθη υπό
συμμοριτών
διά σταυρικού θανάτου και εκρεουργήθη
11.4.47 Μεγάλην
Παρασκευήν,
επί σταυροειδούς ελάτης.

228) Αθανάσιος Παλιούρας Εφημέριος Πρίνου. Εξετελέσθη υπό των συμμοριτών διά
μαχαίρας
15.10.46

229) Θεόδωρος Πουλιανίτης Εφημέριος Πυργετού Τρικκάλων. Εφονεύθη υπό των
κομμουνιστών
δ’ όλμου 12.9.44

230) Αθαν.Ευαγγελακόπουλος Εφημέριος Μεγάλης Πουλιάνης. Ετυφεκίσθη παρά των
κομμουνιστών
27.12.44

231) Αντώνιος Παπαχρήστου Εφημέριος Πουρναβών. Εξετελέσθη υπό των
κομμουνιστών
διά μαχαιρών βασανισθείς
16.5.44

232) Κων/τίνος Μαργαρίτης Εφημέριος Μεγάλου Κεφαλο βρύσου. Εξετελεσθη υπό
των κομμουνιστών, βασανισθείς φρικτώς 25.4.44

233) Σωτήριος Παπασωτηρίου Εφημέριος Ασπροκκλησιάς. Ταφείς ζων δις,
κατεσφάγη
υπό των συμμοριτών 27.6.47

234) Πολυχρόνης Θεοδοσίου Εφημέριος Τσιοτίου. Εφονεύθη παρά των Ιταλών
13.2.43

235) Αθανάσιος Πούλιος Εφημέριος Πεύκης. Εξετελέσθη υπό των Γερμανών 18.11.43

236) Χρήστος Παπαϊωάννου Εφημέριος Τρυγόνος, Καλαμπάκας Εξετελέσθη υπό των
Γερμανών
21.9.44

237) Δημήτριος Κατσαγιάννης Ιερεύς. Απέθανε τρομοκρατηθείς υπό των Γερμανών

238) Γεώργιος Νταραράς Ιερεύς. Εφονεύθη παρά των κομμουνιστών
2.8.48

239) Αρχιμ.Γερασ. Καλούτσης Ηγούμενος Μονής Μηλητών. Εκρημνίσθη υπό των
κομμουνιστών
εις χαράδραν 6.1.44

240) Γεώργιος Ζώης Εφημέριος Νησίστης. Εκρημνίσθη υπό των κομμουνιστών από
γεφύρας
και εφονεύθη 18.3.44

241) Σπυρίδων Ζαφείρης Εφημέριος Πηγών. Εφονεύθη εις συμπλοκήν μετά εαμιτών
8.11.44

242) Βασίλειος Τσουπράς Εφημέριος Σελλάδων. Εξετελέσθη υπο των Γερμανών
30.9.43

243) Λάμπρος Σταμάτης Εφημέριος Κομμένου. Εξετελέσθη υπό των Γερμανών 16.8.43

244) Ζώης Παππάς Εφημέριος Λουτροτόπου. Εξετελέσθη υπό των Γερμανών 16.8.43

245) Χρήστος Θεοχάρης Εφημέριος Ράμιας. Εφονεύθη δι’ από αέρος βομβαρδισμού
υπό Γερμανών 5.5.43

246) Νικόλαος Βαδιβούλης Εφημέριος Γλυκορρίζου. Εφονεύθη υπό των εαμιτών
23.12.44

247) Νικόλαος Μάργαρης Εφημέριος Πραμάντων. Εφονεύθη παρά των κομμουνιστών
17.7.45

248) Γεώργιος Μάλλιος Ιερεύς. Απεβίωσε λόγω κακουχιών παρά των κομμουνιστών
24.4.45

249) Γεώργιος Κιτσώνας Εφημέριος Κεφαλοβρύσου Πωγωνίου. Εκάη ζων παρά των
Γερμανών
13.7.43

250) Περικλής Τζούτης Εφημέριος Καστάνιανης. Εξετελέσθη, παρά των συμμοριτών
17.1.48

251) Αθανάσιος Γεράσης Εφημέριος Αμαράντου Κονίτσης. Εξετελέσθη παρά των
συμμοριτών
5.2.48

252) Δημήτριος Καθάριος Εφημέριος Καντσικού Κονίτσης. Εξετελέσθη παρά των
συμμοριτών
4.2.48

253) Κων/τίνος Τσάγγας Εφημέριος Ζέρμας Κονίτσης. Εξετελέσθη παρά των
κομμουνιστών
22.1.48

 254)  Νικόλαος Σγούρος Εφημέριος Αρμάτων Κονίτσης. Εξετελέσθη παρά των συμμοριτών, βασανισθείς σκληρότατα 21.7.48

 255)  Χρήστος Ζούκης Εφημέριος Οξυάς Κονίτσης.
Εξετελέσθη
υπό των συμμοριτών 4.4.49

256) Δημ.Παπαδημητρίου Εφημέριος Λυκορραχής Κονίτσης. Εξετελέσθη υπό των
συμμοριτών
28.12.47

257) Γεράσιμος Στόγιας Ιερομόναχος, Εφημέριος Πληκατίου Κονίτσης. Απήχθη
παρά των κομμουνιστών τον Ιούλιον 1949

258) Δημήτριος Τάτσης Εφημέριος Γοργοποτάμου Κονίτσης. Απήχθη υπό των
κομμουνιστών
τον Ιούλιον 1949.

259) Δημήτριος Γκιόκας Εφημέριος Δελβινακίου. Απήχθη υπό των κομμουνιστών
Οκτώβριον
1949 εξαφανισθείς
έκτοτε.

260) Δημήτριος Χούτας Εφημέριος Παλαιοπύργου Πωγωνίου. Απήχθη υπό συμμοριτών
αγνοουμένης
της τύχης του.

261) Αρχιμ. Χρυσόστομος Τσακώνας Ιεροκήρυξ. Εφονεύθη πολυβοληθείς κατά
Ελληνοϊταλικόν
πόλεμον
25.11.40

262) Ευθύμιος Ιωάννου Εφημέριος Λαλίζης. Εξετελέσθη υπό των Γερμανών 10.8.43

263) Γεώργιος Σιούλης Εφημέριος Αγ. Αναστασίας . Εξετελέσθη υπό των Γερμανών
σφαγείς
23.7.43

264) Γεώργιος Κόντος Εφημέριος Ανατολικής. Εξετελέσθη υπό των Γερμανών
25.10.43

265) Κων/τίνος Ζήκος Εφημέριος Πεντολάκκου. Εξετελέσθη υπό των ελασιτών
20.2.45

266) Γεώργιος Ζηκίδης Εφημέριος Αλποχωρίου Μπότσαρη. Εξετελέσθη υπό των
ελασιτών
25.1.45

267) Βησσαρίων Μίχας Εφημέριος Δερβιζάνων. Εξετελέσθη υπό των ελασιτών
24.1.45

268)  Κων/τίνος Παπαϊωάννου Εφημέριος Μούλων. Εξετελέσθη υπό των ελασιτών 9.2.45.

269) Ζήκος Παντύλας Εφημέριος Ελάφου. Εξετελέσθη υπό των ελασιτών 25.1.45

270) Κων/τίνος Οικονόμου Εφημέριος Βουλιάστης. Εξετελέσθη υπό των ελασιτών
7.7.45

271) Ιωάννης Μαρίνος Εφημέριος Διλόφου. Απεβίωσε ως αιχμάλωτος των
συμμοριτών
εκ κακουχιών 14.1.48

272) Νικόλαος Κατσίκης Ιερεύς. Απεβίωσε λόγω των παρά των Γερμανών κακώσεων
7.1.45

273) Ιωάννης Φλώρος Ιερεύς. Εφονεύθη παρά των κομμουνιστών
18.8.43

274) Σωτήριος Δερδεμέζης Εφημέριος Δερβιζάνων. Εφονεύθη εξ αεροπορικού
βομβαρδισμού
Ιούλιον
1943.

 275)  Νικόλαος Δημητρίου Ιερεύς. Απέθανε ως όμηρος λόγω κακουχιών και βασάνων υπό των κομμουνιστών.

276) Ανδρέας Παπαγιάννης Εφημέριος Κάτω Κοτσανοπούλου. Εφονεύθη παρά των
Γερμανών
12.8.42

277) Χριστόδουλος Πουλιάτσος Εφημέριος Φιλιππιάδος. Εξετελέσθη παρά των
συμμοριτών
κατόπιν
βασανιστηρίων
31.12.44.

278) Γρηγόριος Νάτσιος Εφημέριος Ριζοβουνίου Πρεβέζης. Κατόπιν φρικτών
μαρτυρίων
εξετελέσθη
υπό των ελασιτών 25.1.45

279) Ανδρέας Βασιλείου Εφημέριος Καρτερίου. Κατεκρεουργήθη υπό των Αλβανών
22.10.42

280) Βασίλειος Ιωάννου Εφημέριος Σίδερης Φιλιατών . Εξτελέσθη υπό των
Αλβανών
διά μαχαίρας βασανισθείς απανθρώπως 15.6.42

281) Σπυρίδων Νούτσης Εφημέριος Σπαθαρατίου. Κατόπιν εξορύσεως των οφθαλμών
εσφάγη
υπό των Ιταλών 8.12.42.

282) Νικόλαος Ιωάννου Εφημέριος Καναλακίου. Εξετελέσθη υπό των Γερμανών
14.8.43

283) Ευάγγελος Τσαμάτος Εφημέριος Σιαμετίκων. Ετυφεκίσθη υπό των Γερμανών
29.9.43

284) Αρχιμ.Φώτιος Γεωργίου Εφημέριος Τουρκοπαλούκου. Υπέκυψεν εις φρικτά
βασανιστήρια
εν γερμανική φυλακή Ιωαννίνων 20.8.43

285) Αθανάσιος Χριστοδούλου Εφημέριος Ζερβοχωρίου. Κατόπιν μαρτυρίων υπό των
Αλβανών
απεβίωσε
27.11.43.

286) Χρήστος Τζίμας ή Τζίκας Εφημέριος Μουκεΐκων. Επεσε μαχόμενος κατά των
Γερμανών
12.8.43

287) Ζήσης Παπακωνσταντίνου Εφημέριος Λειάς. Απεβίωσε λόγω κακώσεων εις
κρατητήρια
των ελασιτών 29.8.44

288) Αναστάσιος Γεωργιάδης Εφημέριος Καναλακίου. Εξετελέσθη υπό εαμιτών διά
μαχαίρας
30.1.45

289) Μιχαήλ Διαμάντης ή Παπάς Εφημέριος Αυλοτόπου. Εξετελέσθη υπό του Ελάς
βασανισθείς
και αποκεφαλισθείς 25.1.45

290) Χρήστος Βγαρδάνης Εφημέριος Αραχώβης. Εκάη ζων κατόπιν φρικτών
μαρτυρίων
12.8.44, υπό
των κομμουνιστών

291) Ιωάννης Μπαμπούρας Εφημέριος Βαθέος Αυλίδος. Εξετελέσθη υπό των
ελασιτών
κατόπιν
φρικωδών
βασανιστηρίων
9.9.44

292) Αρχιμ.Λουκάς Τσώνος Ηγούμενος Μονής Οσίου Λουκά Εξετελέσθη υπό των
ελασιτών
17.1.45

293) Σωτήριος Ζήσης Εφημέριος Διστόμου. Εξετελέσθη υπό των Γερμανών 10.6.44

294) Δημήτριος Κουτσούμπας Εφημέριος Βελεσωτών. Εξετελέσθη υπό των Γερμανών
18.4.48

295) Σπυρίδων Ξαρχάς Εφημέριος Ξυνιάδος. Εξετελέσθη υπό των Γερμανών 28.7.44

296) Δημήτριος Δημητρέσας Εφημέριος Πλατυστόμου. Εξετελέσθη υπό των Γερμανών
14.8.44

297) Πανταζής Τσάρος Εφημέριος Πελασγίας. Εξετελέσθη παρά των Γερμανών
29.7.43

298) Αχιλλεύς Διαμαντής Εφημέριος Ξυνιάδος. Ετυφεκίσθη υπό των ανταρτών
Μαϊον
1943

299) Κων/τίνος Παπαστεργίου Εφημέριος Ηρακλείας. Εξετελέθση υπό των ελασιτών
27.5.44

300) Γεώργιος Καλώστος Εφημέριος Καστανιάς. Εσφάγη υπό των κομμουνιστών
Μάιον
1947

301) Κων/τίνος Μπούστρας Εφημέριος Ανατολής. Εσφάγη υπό των συμμοριτών
Ιούλιον
1947

302) Αλέξανδρος Λάγιος Εφημέριος Δάφνης. Εσφάγη υπό των συμμοριτών Ιούλιον
1947

303) Σπυρίδων Καραΐνδρος Εφημέριος Λιαπάτας. Απέθανε κατόπιν κακώσεων εκ
μέρους
των κομμουνιστών
10.2.44

304) Αγνωστος Κληρικός Εσφάγη υπό των κομμουνιστών εις Φθιωτίδα

305) Βασίλειος Δανέλης Ιερεύς. Εξετελέσθη παρά των κομμουνιστών
13.1.48

306) Λάμπρος Λάμπρου Ιερεύς. Ετυφεκίσθη υπό των συμμοριτών
20.12.47

307) Μιχαήλ Ενωτιάδης Ιερεύς. Ετυφεκίσθη υπό των κομμουνιστών
12.1.48

308) Δήμος Παναγιωτόπουλος Ιερεύς. Ετυφεκίσθη υπό των Ιταλών 7.7.42

309) Ανάργυρος Κασούτσας Εφημέριος Κίρρας. Εξετελέσθη υπό των ελασιτών
κατόπιν
αφαντάστων
μαρτυρίων
25.6.44

310) Φώτιος Ψηλογιάννης Εφημέριος Αμφίσσης. Εξετελέσθη υπό αναρχικών 2.7.44

311) Δημήτ. Παπαβασιλείου Απέθανεν εκ κακουχιών και κακώσεων παρά των
κομμουνιστών
16.10.46

312) Κων/τίνος Παπαγεωργίου Εφημέριος Βαρετάδας. Απέθανε κατόπιν φρικτών
βασανιστηρίων
των κομμουνιστών
1.5.44

313) Αναστάσιος Κελεπούρης Εφημέριος Σπάρτου. Εξετελέσθη υπό των
εαμοκομμουνιστών
27.8.44

314) Παναγ. Παπαθανασίου Εφημέριος Μελίγκοβα.Εξετελέθση υπό εαμοκομμουνιστών
βασανισθείς
29.8.44

315) Δημ.Παπακωνσταντίνου Εφημέριος Ματαράγκας. Βασανισθείς φρικτώς υπό των
κομμουνιστών,
εσφάγη
και διεμελίσθη 20.8.44

316) Σπυρίδων Καραβίας Εφημέριος Δακμίου. Έπεσε μαχόμενος κατά των εαμιτών
13.9.44

317) Ιάκωβος Μαυροκέφαλος Ιερομόναχος Μονής Ρόμβου. Εξετελέσθη υπό των
Γερμανών,
Αύγουστον
1944

318) Γεράσιμος Μαρούδας Ιερεύς. Εφονεύθη παρά των κομμουνιστών
26.6.44

319) Φώτιος Γραμμένος Ιερεύς. Απέθανε λόγω φοβερών κομμουνιστικών
βασανιστηρίων
21.4.46

320) Γεώργιος Καμπάς Ιερομόναχος. Ετυφεκίσθη υπό των Ιταλών 31.7.41

321) Δημήτριος Βαστάκης Εφημέριος Μεγάλου Χωριού. Εκάη ζων υπό των Ιταλών
24.12.42

322) Νικόδημος Ραυτογιάννης Ιερομόναχος Μονής Προυσού. Εξετελέσθη δι’
αγχόνης
υπό των Γερμανών 12.11.43

323) Ιερόθεος Πατάπης Ιερομόναχος Μονής Αμπελακιοτίστης. Εθανατώθη υπό των
κομμουνιστών
18.11.44

324) Κων/τίνος Σπανός Εφημέριος Νεράϊδας. Υπέκυψε εις αγρίας κακώσεις και
βασανιστήρια
των κομμουνιστών
14.4.47

325) Αθανάσιος Πιάς Εφημέριος Ελατόβρυσης. Εξετελέσθη διά λογχισμών εις την
κεφαλήν
υπό των ανταρτών 15.5.47

326) Θεοφάνης Μπίκας Εφημέριος Μαραθιάς. Εξετελέσθη κατόπιν βασανιστηρίων
υπό των ανταρτών 27.4.47

327) Αργύριος Βούρβας Εφημέριος Βίνιανης. Εξετελέσθη υπό των κομμουνιστών
21.1.44

328) Χρήστος Κακαβάς Ιερεύς διδάσκαλος. Βασανισθείς κατεκρεουργήθη υπό των
κομμουνιστών
6.10.47

329) Ηλίας Αλεξιάς Εφημέριος Αγ.Χαραλάμπους. Τραυματισθείς υπό των
κομμουνιστών,
υπέκυψε
9.6.47

330) Αριστείδης Σερέτης Ιερεύς. Εφονεύθη εκ νάρκης κομμουνιστικής
9.11.48

331) Αρχιμ. Χριστοφ.Κοκκίνης Κατόπιν βασανιστηρίων, φρικτών, εξετελέσθη υπό
των κομμουνιστών
25.10.43

332) Κων/τίνος Ζάχος Εφημέριος του χωρίου Αγ.Νικόλαος. Εξετελέσθη υπό των
κομμουνιστών
κατόπιν
βασάνων
5.7.44

333)  Αριστείδης Τσίρος Εφημέριος Πευκακίων. Κατόπιν βασανιστηρίων εξετελέσθη υπό των κομμουνιστών διά σιδηρού λοστού 15.1.44

334) Κων/τίνος Γκιουλές Εφημέριος Μπούγα Κρυονερίου. Κατεσφάγη υπό των
κομμουνιστών
βασανισθείς
27.6.44

335) Βασίλειος Φράγκος Ιερεύς. Απέθανεν εκ κακώσεων παρά των κομμουνιστών 
11.4.44

336) Θεόδωρος Στασινός Εφημέριος Άνω Καρυών. Εδολοφονήθη υπό των
κομμουνιστών
12.6.43

337) Ιωάννης Πετρόπουλος Εφημέριος Τουρκολέκα. Εξετελέσθη υπό των
κομμουνιστών
προ της Αγ.Τραπέζης 20.10.47

338) Αρχιμ.Κλεώπας Σταθόπουλος Ηγούμενος Μονής Κερνίτσης. Εξετελέσθη υπό των
κομμουνιστών
22.7.43

339) Χρήστος Μαυραγάνης Ιερεύς. Εξετελέσθη παρά των Γερμανών άγνωστον πότε
ακριβώς.

340) Γεώργιος Κανελόπουλος Ιερεύς. Απέθανε συνέπεια κακώσεων παρά των
Γερμανών, άγνωστον πότε.

341) Παναγιώτης Κατσαφούρος Εφημέριος Σιδηροκάστρου Γυθείου. Εφονεύθη υπό
ανταρτών 14.1.44

342) Ευάγγελος Παυλής Εφημέριος Πηγαδίων Οιτύλου. Εφονεύθη υπό ανταρτών
10.9.44

343) Δικαίος Καψοκόλης Εφημέριος Τσικαλιών Οιτύλου. Εφονεύθη υπό ανταρτών
2.7.44

344) Παναγιώτης Σταμόπουλος Ιερεύς. Εξετελέσθη υπό των συμμοριτών 16.9.48

345) Δημήτριος Κουφόπουλος Ιερεύς. Απέθανεν συνεπεία κακουχιών παρά των
Ιταλών 17.8.42.

346) Παναγιώτης Δημόπουλος Εφημέριος Καλαβρύτων. Ετυφεκίσθη υπό των Γερμανών
13.12.43

347) Χρήστος Κανελόπουλος Εφημέριος Ρωγών. Εξετελέσθη υπό των Γερμανών
8.12.43.

348) Γαβριήλ Κόσσυφας Μοναχός Μεγάλου Σπηλαίου. Εξετελέσθη υπό των Γερμανών
9.12.43

349) Ιγνάτιος Ιωάννου Μοναχός Μεγάλου Σπηλαίου. Εξετελέσθη υπό των Γερμάνων
9.12.43

350) Θεόκλητος Αναστασόπουλος Μοναχός Μεγάλου Σπηλαίου. Εξετελέσθη υπό των
Γερμανών 9.12.43

351) Γεράσιμος Καρβουτζής Μοναχός Μεγάλου Σπηλαίου. Εξετελέσθη υπό των Γερμανών 9.12.43

352) Καλλιόπας Ασημακόπουλος Ιερομόναχος Μεγάλου Σπηλαίου. Εξετελέσθη υπό των Γερμανών 9.12.43

353) Ανανίας Θεοφυλακτόπουλος Μοναχός Μεγάλου Σπηλαίου. Εξετελέσθη υπό των Γερμανών 9.12.43.

354) Γρηγόριος Οικονόμου Μοναχός Μεγάλου Σπηλαίου εξετελέσθη υπό των Γερμανών 9.12.43

355) Γεννάδιος Βουρλής Μοναχός Μεγάλου Σπηλαίου. Εξετελέσθη υπό των Γερμανών 9.12.43

356) Βασίλειος Νασόπουλος Μοναχός Αγίας Λαύρας. Εξετελέσθη υπό των Γερμανών 13.12.43

357)  Νεόφυτος Αρφάνης Μοναχός Αγ.Λαύρας. Εξετελέσθη υπό των Γερμανών 13.12.43

358) Αγαθάγγελος Ασημακόπουλος Μοναχός Αγ.Λαύρας. Εξετελέσθη υπό των Γερμανών 13.12.43

359) Ευθύμιος Χρυσανθακόπουλος Μοναχός Αγ.Λαύρας. Εξετελέσθη υπό των Γερμανών 13.12.43

360) Παρθένιος Λουκόπουλος Μοναχός Αγ.Λαύρας. Εξετελέσθη υπό των Γερμανών 13.12.43

361) Κ.Αντωνόπουλος Μοναχός Αγ.Λαύρας. Εξετελέσθη υπό των Γερμανών 13.12.43

362) Αργύριος Σούκας Εφημέριος Παγκρατίου. Κατόπιν βασανιστηρίων εξετελέσθη
διά λόγχης υπό των Γερμανών 22.8.43

363) Παναγ. Χαραλαμπόπουλος Ιερεύς περιφερείας Κλειτορίας Εξετελέσθη υπό των
Γερμανών 23.7.43

364) Νικόλ.Παπαπαναγιώτου Εφημέριος Λειβαρζίου. Εξετελέσθη υπό των
κομμουνιστών βασανισθείς φρικτώς 12.8.1943

365) Θεόδωρος Παπαγεωργίου Εφημέριος Αιγίου. Εξετελέσθη υπό των Γερμανών
23.2.44

366) Αντώνιος Κουτρουμάνης Ιερεύς περιφερείας Καλαβρύτων. Εξετελέσθη παρά
των κομμουνιστών 16.10.45

367) Ανδρέας Καϊάφας Ιερεύς περιφερείας Καλαβρύτων. Εξετελέσθη παρά των
κομμουνιστών 29.9.48

368) Βασίλειος Κελλάρης Εφημέριος Ασπροκάμπου. Εξετελέσθη διά μαχαίρας υπό
των κομμουνιστών 21.5.44

369) Γεώργιος Αγγελόπουλος Εφημέριος Κούτσι. Εξετελέσθη παρά των
κομμουνιστών 27.6.43

370) Βασίλειος Μπούμπουλας Εφημέριος Σοφιανών. Εδολοφονήθη υπό των ανταρτών
19.1.44

371) Ιωάννης Γκιόκας Εφημέριος Καρυωτίκων. Κατόπιν αγρίου βασανισμού υπό των
ανταρτών (1.1.45)  υπέκυψε αιμόπτυσιν και απέθανεν.

 372)  Νικόλαος Μπερτσεκάς Εφημέριος Στιμάγκα. Κατόπιν φρικτών βασανιστηρίων υπό των ελασιτών εσφάγη και ετάφη ημιθανής 29.3.44

373) Παναγής Χαρλάφτης Εφημέριος Γκούρα. Εξετελέσθη υπό των ελασιτών (18.7.44) , ριφθείς
ζων εντός βαράθρου.

374) Δημήτριος Γκέλης Εφημέριος Αγγελοκάστρου. Εξετελέσθη υπό των κομμουνιστών,
σφαγείς κατόπιν φρικτών μαρτυρίων 26.6.44

375) Αρσένιος Μητρόπουλος Ιειρομόναχος Μονής Φενεού. Εσφάγη υπό των αναρχικών 7.7.44

376) Αρχιμ. Παρθ. Σταματόπουλος Ιερομόναχος Μονής Φενεού. Εσφάγη υπό των ανταρτών 9.7.44

377) Καλλίστρατος Μαγκλάρας Μοναχός Μονής Φενεού. Εσφάγη υπό των ελασιτών 12.7.44

378) Γεννάδιος Πήττας Μοναχός Μονής Φενεού. Διεμελίσθη αγρίως υπο των ελασιτών 18.7.44

379) Συμεών Σακελλαρίου Μοναχός Μονής Φενεού. Εξετελέσθη υπό των ελασιτών 19.7.44

380) Αρχιμ. Θεοστ. Ριζόγιαννης Ηγούμενος Μονής Στεφανίου Κλεωνών. Εφονεύθη υπό των κομμουνιστών Ιούνιον 1944

381) Ιωσήφ Αντωνίου Ιερεύς. Εξετελέσθη παρά των κομμουνιστών τον Ιούλιον 1944

382) Δανιήλ Στρίφτης Μοναχός Μονής Φενεού. Εθανατώθη υπό των ελασιτών 12.7.44

383) Κων/τίνος Παπαδόπουλος Ιερεύς. Εθανατώθη παρά των Γερμανώ κατόπιν πολλών βασανισμών
27.3.44

384) Ιωάννης Παπαδοπουλος Ιερεύς. Εξετελέσθη παρά των κομμουνιστών 18.9.45

385) Γεώργιος Παπανικολάου Ιερεύς. Κατεκρεουργήθη υπό των κομμουνιστών 15.1.49

386) Περικλής Παπαδόπουλος Εφημέριος Κεφαλληνού Ιθώμης Εξετελέσθη υπό των Γερμανών 10.6.44

387) Βασίλειος Κουκουλάς Εφημέριος Δεσύλλα. Εξετελέσθη παρά των ανταρτών διά πελέκεως
18.9.44

388) Ηλίας Χορταρέας Εφημέριος Καρποφόρας. Εξετελέσθη υπο των ελασιτών 9.9.44

389) Παναγιώτης Ηλιόπουλος Εφημέριος Λεΐκων. Εξετελέσθη υπό των ελασιτών κατόπιν βασάνων 9.3.44

390) Στυλιανός Αρκουδέας Εφημέριος Ραφίνας Αττικής, ανήκων εις την Ι.Μ.Μεσσηνίας. Εσφάγη βασανισθείς   υπό των ελασιτών 20.1.44.

391) Παναγιώτης Καρκαλής Εφημέριος Λυκίσσης Αινείας. Εγδάρη ζων υπό των κομμουνιστών
18.4.44

 392)  Δημ. Κωνσταντόπουλος Εφημέριος χωρίου Αγ.Λουκά Γιανίτσης. Εσφάγη υπό ανταρτών  14.11.42

 393)  Ευάγγελος Παυλής ή Πουλής Εφημέριος Πηγαδίων. Κατεκρεουργήθη υπο των ελασιτών 9.9.44.

394) Χρήστος Ανεστόπουλος Ιερεύς. Εφονεύθη εξ εκρήξεως ιταλικής νάρκης 21.9.43

395) Μιχαήλ Γεωργακόπουλος Εφημέριος Μερόπης Οιχαλίας Εξετελέσθη παρά των Γερμανών 1.5.44

396) Μιχαήλ Κατσουλίδης Ιερεύς. Εξετελέσθη παρά των κομμουνιστών 20.10.44

 397)  Γεώργιος Ξενογιάννης Ιερεύς. Εξετελέσθη υπό ελασιτών 2.8.45.

398) Νικόλαος Καρυτσιώτης Εφημέριος Καταβόθρας Ασωπού. Εξετελέσθη υπο των ανταρτοκομμουνιστών ριφθείς ζων εντός τρύπας επί του Πάρνωνος 29.12.43

399) Παναγιώτης Αρβανίτης Εφημέριος Βασσαρά Οινούντος. Εξετελέσθη υπό των ανταρτών
βασανισθείς αγρίως 22.6.48

400) Ιωάννης Γαρατζότης Εφημέριος Φλόκα Γαραλιάνων Εξετελέσθη υπό των ελασιτών 25.6.44

401)  Χρήστος Γκότσης Εφημέριος Μουζακίου. Εξετελέσθη διά μαχαίρας υπό των ελασιτών 2.10.44

402) Ιωάννης Παπαγιαννόπουλος. Εφημέριος Αετού. Εξετελέσθη υπό των ελασιτών 18.9.43

403) Δημήτριος Γεωργακόπουλος Ιερεύς. Εξετελέσθη παρά των Ιταλών 22.9.43

404) Ρήγας Γεωργακόπουλος Ιερεύς. Εξετελέθση παρά των κομμουνιστών 3.8.43

405) Χρήστος Καραχάλιος Ιερεύς. Εξετελέσθη υπό των κομμουνιστών 27.10.48

406) Γεώργιος Τζουμάνης Εφημέριος Άνω Κοπανακίου. Κατεκρεουργήθη παρά των κουμουνιστών
17.9.1944

407) Αρχιμ.Φώτιος Θεοδοσάκης Εφημέριος Αγ.Μηνά Ηρακλείου. Εξετελέσθη υπό των Γερμανών
5.6.41

408) Γεώργιος Σηφάκης Εφημέριος Μονοφατσίου. Εξετελέσθη υπό των Γερμανών Μάϊον 1942

409) Αρχιμ. Δωρόθ. Τσαγκαράκης. Εφημέριος Βασιλειών Τεμένους, Ηρακλείου. Εξετελέσθη
υπό των Γερμανών βασανισθείς 23.10.43

410) Γρηγόριος Προγούλης Εφημέριος Πλατανιά. Εξετελέσθη υπό των Γερμανών 24.5.41

411) Εμμανουήλ Κουκουράκης Εφημέριος Πρασέ Κυδωνίας. Εξετελέθση υπό των Γερμανών
1.8.41

412) Γεώργιος Παπαδάκης Ιερεύς. Εξετελέσθη παρά των κομμουνιστών 19.1.47

413) Νικόλαος Αποστολάκης Ιερεύς. Εξετελέσθη υπό των κομμουνιστών 2.8.47

414) Αλέξανδρος Τοράκης Ιερεύς Απεβίωσε λόγω κακώσεων παρά των Γερμανών 10.5.44

415) Αρχιμ.Γεννάδ.Συλλιγνάκης Ηγούμενος Μονής Τοπλού. Εξετελέσθη υπό των Γερμανών
21.8.44

416) Ευμένιος Σταματάκης Ιερομόναχος Μονής Τοπλού. Καταδικασθείς υπό γερμανικού στρατοδικείου εις θάνατον, απεβίωσε προ της εκτελέσεως του. Αύγουστον 1944

417) Καλλίνικος Παπαθανασάκης Ιερομόναχος Μονής Τοπλού. Εξετελέσθη υπό των Γερμανών
21.8.44

418) Αντώνιος Λιουδάκης Εφημέριος Καμάρας Κουμούλη. Ετυφεκίσθη υπό των Γερμανών
21.5.41

419) Σπυρίδων Κουντουράκης Εφημέριος Έλους. Εφονεύθη μαχόμενος κατά των Γερμανών

420) Γεράσιμος Μοναχός Ιεράς Μονής Κυρίας Γωνιάς. Απέθανεν εκ των κακουχιών και φυλακίσεως υπό των Γερμανών.

421) Σπυρίδων Κουνδουράκης Ιερεύς. Εδολοφονήθη παρά των κομμουνιστών 23.6.46

422) Εμμανουήλ Καλλέργης Εξετελέσθη υπό των Γερμανών 3.6.41

423) Ανδρέας Βαρδιαμπάσης Εφημέριος Λειβαδιών. Εξετελέσθη υπό των Γερμανών 5.9.43

424) Γεώργιος Παπαδάκης Ιερεύς. Απεβίωσεν εκ κακώσεων παρά των Γερμανών 29.5.41

425) Κων/τίνος Μαρκάκης Ιερεύς. Απeβίωσεν εκ κακώσεων παρά των Γερμανών 29.5.41

426) Συμεών Δρετουλάκης Εφημέριος χωρίους Βρύσες. Ιερομόναχος. Εξετελέσθη υπό των Γερμανών σφαγείς 22.8.1944

427) Αρχιμ. Αγαθ. Λαγγουβάρδας Εφημέριος Μονής Πρέβελη. Απέθανεν εις Αίγυπτον συνεπεία των πολεμικών κακουχιών

428) Λεωνίδας Πνευματικάκης Εφημέριος. Εξετελέσθη υπό των Γερμανών 14.9.43

429) Κων/τίνος Αγγελάκης Ιερεύς Ετυφεκίσθη παρά των Γερμανών 20.4.43

430) Κύριλλος Συνοδινάκης Ιερομόναχος Μονής Άρβης Εφονεύθη υπό των Ιταλών.

431)  Αντώνιος Αντωνίου Εφημέριος Κάτω Κουρουνίου Εφονεύθη υπό των κομμουνιστών, βασανισθείς σκληρότατα 14.7.44

432) Γεώργιος Λαθουράς Εφημέριος Καράβου Αλιβερίου. Εξετελέσθη υπό των κομμουνιστών
διά πελέκως 22.7.44

433) Κων/τίνος Φράγκος Εφημέριος Αμιλάντων. Εκρεμάσθη ζων, επί πενθήμερον και εφονεύθη υπό των κομμουνιστών 23.12.47

434) Νικόλαος Καράπας Εφημέριος ΄Ατταλης. Εξετελέσθη υπό των κομμουνιστών διά ροπάλων 1.6.44

435) Κων/τίνος Βλάχος Εφημέριος Βούνων. Εθανατώθη υπό των κομμουνιστών κτυπηθείς
εις την κεφαλήν δι’ όπλου 23.1.48

436) Αντώνιος Παπαϊωάννου Εφημέριος Αρτεμησίου. Απέθανε συνεπεία κακώσεων και κακουχιών υπό των κομμουνιστών.

437) Ιωάννης Αναστασίου Ιερεύς. Απεβίωσεν εκ κακώσεων παρά των Γερμανών και των ελασιτών 20.10.44

438) Σεβαστιανός Νικοκάβουρας Εφημέριος Σφακερών. Εξετελέσθη υπό των Γερμανών 10.11.43

439) Αλέξανδρος Περδικομάτης Εφημέριος Κανακάδες. Ετυφεκίσθη υπό Γερμανών εις γερμανικόν στρατόπεδον συγκεντρώσεως 6.4.45

440) Διονύσιος Γιακουμάτος Εφημέριος Διχαλέτου.Κατεκρεουργήθη υπό των ελασιτών φρικτώς
βασανισθείς. 19.2.45

441) Σπυρίδων Κολαΐτης Εφημέριος Βασιλικάτων και Μεσοβουνίων. Εξετελέσθη υπό των ελασιτών, βασανισθείς απανθρώπως και ριφθείς ζων δεμένος εις την θάλασσαν 2.3.44

442)  Γεώργιος Πεταλάς Εφημέριος Μαραντοχωρίου Λευκάδος. Εσφάγη υπό των εαμιτών και ερρίφθη ημιθανής εις την θάλασσαν 4.1.45

443) Αιμίλιος Σολδάτος Εφημέριος χωρίου Αγίου Ηλία. Εξετελέσθη υπό των κομμουνιστών 18.12.43

444) Αντώνιος Κουκούλης Εφημέριος Κοντακεϊκων. Εθανατώθη υπό των κομμουνιστών 14.8.43

445) ΠαπαΓεώργης Εφημέριος Νίτσης. Εθανατώθη υπό των Ιταλών 1943

446) Εφημέριος Ιερ. Μπρατβίστας Εθανατώθη μαρτυρικώς (1943) υπό των Αλβανοϊταλών.

447) ΠαπάΓρηγόρης Εφημέριος Μπόροβας. Εθανατώθη υπό των Γερμανών και (Μπαλιστών)  κρεμασθείς επί μίαν εβδομάδα επί γεφύρας.

448)  Οι δύο Εφημ. της Γκοστοβίστης Εσφάγησαν υπό των (Μπαλιστών)  Αλβανών εις το Άγιον Βήμα

449) Δημήτριος Πατάλης Εφημέριος Κάτω Δροβιανής Αργυροκάστρου. Εκάη από τους Γερμανούς
και Μπαλιστάς

450) ΠάπαΓεώργης Εφημέριος Άνω Δροβιανής Απέθανε μαρτυρικώς εις το στρατόπεδον
συγκεντρώσεως Κρούγιας

451) Αχιλλεύς Γραμματικός Εφημέριος Λιμποχόου.Κατεκρεουργήθη

452) Παπά-Αλέξανδρος Εφημέριος Πρεμετής. Κατεσφάγη υπό Αλβανών κομμουνιστών.

453) Ιωάννης Ντάσης Εφημέριος Τσούκας, Δελβίνου και Αγίων Σαράντα. Εβασανίσθη και εσφάγη από τους Αλβανούς κομμουνιστάς

454) ΠάπαΧρήστος Εφημέριος Σοπικίου Δελβίνου. Με τα πολλά μαρτύρια απέθανεν εις τας φυλακάς

455) Σωτήριος Κότσης Εφημέριος Μουρσίου Δελβίνου. Εσφάγη υπό των Αλβανών

456) ΠαπαΓιάννης Εκ Μουρσίου. Εφημέριος Σαγιάδων. Εσφάγη από τους κομμουνιστάς

457) ΠαπαΚυριάκος Εκ Λεσσυνίτσης, εφημέριος Σχοριάδων. Εξετελέσθη από τους Μπαλιστάς
1944

458) Λιάμης Λίτης Εφημέριος Σέλτσης. Εξετελέσθη από τους κομμουνιστάς 1944

459) ΠαπαΑλέξης Εφημέριος Σοπικίου Δελβίνου Κατεσφάγη από τους κομμουνιστάς 1944

460) Χαράλαμπος Γκίκας Εφημέριος Πολιτσάνης. Εθανατώθη από τους Ιταλούς 1941

461) ΠαπαΟικονόμος Εφημέριος Χλωμού. Εθανατώθη από τους Αλβανοϊταλούς 1942

462) Λεωνίδας Κυρίτσης Εκ Σέλτσης ιερεύς. Εσφάγη από τους κομμουνιστάς 1943

463) ΠαπαΓιάννης Εκ Δοξάτου Λούντζης. Εξετελέσθη από τους Μπαλιστάς 1944.

464) ΠαπαΒασίλειος Εφημέριος Τσούκας Αγ.Σαράντα. Εδολοφονήθη από τους κομμουνιστάς.

465) Αρχιμανδρίτης Σκευής Ηγούμενος Πέπελης. Εξετελέσθη ως Έλλην πατριώτης

466) Δημήτριος Λέκκας Εφημέριος Κούδεσι Χειμάρρας. Κατεκρεουργήθη από τους κομμουνιστάς

467) Ιωάννης Αριστοτέλους Εφημέριος Δοξατίου Λούντζης Αργυροκάστρου. Κατετεμαχίσθη
από τους κομμουνιστάς

468) Χαράλαμπος Αποστόλου Εφημέριος χωρίου Κηπαρών. Διαμελίσθη από ιταλικήν βόμβαν

469) ΠαπαΜιχάλης Εξ Ελεθεροχωρίου. Επεσε μαχόμενος εις την μάχην Δελβίνου 1943

470) Νικόλαος Κολιογιάννης Εφημέριος Καραλήμπεη Βούρκα Δελβίνου. Εξετελέσθη παρά Αλβανών κομμουνιστών

471) ΠαπαΠράθος Εκ Τεπέλης Δρυϊνουπόλεως. Εδολοφονήθη το 1947.

ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΟΣ
ΠΙΝΑΞ

 των
κατά Μητρόπολιν
εκτελεσθέντων
Κληρικών από του 1941-1949

1.
 

Αρχιεπισκοπή Αθηνών

5

2.
 

Ι.Μητρόπ. Θεσσαλονίκης

6

3.
 

Ι. Μητρόπ Αλεξ/πόλεως

3

4.
 

Ι. Μητρόπ Βερροίας και Ναούσης

10

5.
 

Ι. Μητρόπ Γρεβενών

5

6.
 

Ι. Μητρόπ Δράμας

9

7.
 

Ι. Μητρόπ Διδυμοτείχου

6

8.
 

Ι. Μητρόπ ΕδέσσηςΠέλλης

3

9.
 

Ι. Μητρόπ Ελευθερουπόλεως

1

 

Επισκοπή Λάμπης και Σφακιών

2

10

Ι. Μητρόπ Ζιχνών

5

11

Ι. Μητρόπ Ιερισσού και Αγ.Ορους

1

12

Ι. Μητρόπ Κασσανδρείας

4

13

Ι. Μητρόπ Καστορίας

28

14

Ι. Μητρόπ Κίτρους

6

15

Ι. Μητρόπ Μαρωνείας και Θάσου

5

16

Ι. Μητρόπ Νεαπόλεως και  Φιλίππων

11

17

Ι. Μητρόπ Νευροκοπίου

3

18

Ι. Μητρόπ Ξάνθης

3

19

Ι. Μητρόπ Πολυανής και  Κιλκισίου

14

20

Ι.Μητροπ. Σερβίων και Κοζάνης

10

21

Ι. Μητρόπ Σερρών

20

22

Ι. Μητρόπ Σιδηροκάστρου

13

23

Ι. Μητρόπ Σισανίου και  Σιατίστης

13

24

Ι. Μητρόπ Φλωρίνης

11

25

Ι. Μητρόπ Δημητριάδος

4

26

Ι. Μητρόπ Ελασσώνος

6

27

Ι. Μητρόπ Θεσσαλιώτιδος

10

28

Ι. Μητρόπ Λαρίσης

10

29

Ι. Μητρόπ Τρίκκης και Σταγών

13

30

Ι. Μητρόπ Άρτης

10

31

Ι. Μητρόπ Δρυϊνουπόλεως

13

32

Ι. Μητρόπ Ιωαννίνων

14

33

Νικοπόλεως και  Πρεβέζης

3

34

Ι. Μητρόπ Παραμυθίας

11

35

Ι. Μητρόπ Θηβών και Λεβαδείας

4

36

Ι. Μητρόπ Φθιώτιδος

15

37

Ι. Μητροπ.Φωκίδος

3

38

Ι. Μητρόπ Αιτωλοακαρνανίας

9

39

Ι. Μητρόπ Ναυπακτίας και  Ευρυτανίας

10

40

Ι. Μητρόπ Αργολίδος

5

41

Ι. Μητρόπ Γόρτυνος και  Μεγαλουπόλεως

5

42

Ι. Μητρόπ Γυθείου και Οιτύλου

3

43

Ι. Μητρόπ Ηλείας

2

44

Ι. Μητρόπ Καλαβρύτων και Αιγιαλείας

22

45

Ι. Μητρόπ Κορινθίας

15

46

Ι. Μητρόπ Μαντινείας

3

47

Ι. Μητρόπ Μεσσηνίας

12

48

Ι. Μητρόπ Μονεμβασίας και Σπάρτης

2

49

Ι. Μητρόπ Τριφυλίας και Ολυμπίας

7

50

Ι. Μητρόπ Κρήτης

3

51

Επισκοπή Κυδωνίας και Αποκορώνου

5

52

Ι. Μητρόπ Ιεράς και Σητείας

3

53

Ι. Μητρόπ Κισσάμου

4

54

Ι. Μητρόπ Ρεθύμνης και Αυλαποτάμου

4

56

Ι. Μητρόπ Πέτρας

3

57

Ι. Μητροπ.Καρυστίας

2

58

Ι. Μητρόπ Χαλκίδος

5

59

Ι. Μητρόπ Κερκύρας

2

60

Ι. Μητρόπ Κεφαλληνίας

2

61

Ι. Μητρόπ Λευκάδος

2

62

Ι. Μητρόπ Σάμου

1

63

Ι. Μητρόπ Βορείου Ηπείρου

28

 

ΣΥΝΟΛΟ

472

ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΟΣ
ΠΙΝΑΞ

των
θανατωθέντων
κληρικών
από τους διαφόρους εχθρούς της Πατρίδος κατά την περίοδον 1941-49.

1. Υπό των Γερμανών

 105

2. Υπό Ιταλών

22

3. Υπό Βουλγάρων

53

4. Υπό Αλβανών

27

5. Υπό Κομμουνιστών

265

Σύνολον

472

ΠΗΓΗ: Περιοδικό «ΕΝΟΡΙΑ»,10-3-1958

#πεσόντες, #νεκροί

 

Εκθεση Δράσεως Ανταρτικών ομάδων Ε.Σ. (Τριφυλίας – Ολυμπίας)

ΠΡΟΣ: ΓΕΣ/ΔΙΣ

ΚΟΙΝ: Ταξ. Καραχάλιον Ταξίαρχος Καραχάλιος Γεώργ.
Αριθ. Α.Φ. 1
Χαλκίς 11 Ιανουαρίου 1958

ΘΕΜΑ: Ιστορική έκθεσις δράσεως Ανταρτικών ομάδων Ε.Σ. (Τριφυλίας – Ολυμπίας)
ΣΧΕΤ: Φ.69/31/387704/9.10.57/ΓΕΣ/ΔΙΣ/ΙΥ/Γ

1.

2. Εις εκτέλεσιν ύπερθεν υμετέρας σχετικής υποβάλλεται Ιστορική έκθεσις δράσεως των υπό τας διαταγάς μου ανταρτικών ομάδων Ελληνικός Στρατός (ΕΣ) Τριφυλίας – Ολυμπίας κατά την περίοδον 1943.
Επί τούτοις παρέχονται διευκρινίσεις επί των εν τη αυτή Δ/γή διαλαμβανομένων ως κάτωθι ζητημάτων: Συνέχεια