Ναυμαχία τoυ Ναβαρίνου (20 Οκτ 1827)


Μέχρι το 1825, οι Έλληνες εξαιτίας της διχόνοιας και του εμφύλιου σπαραγμού δεν μπόρεσαν να εκμεταλλευτούν την αδυναμία της Υψηλής Πύλης να καταστείλει την εξέγερσή τους. Ο Σουλτάνος βλέποντας ότι χρειάζεται βοήθεια, ζήτησε από τον υποτελή του, βελή (αντιβασιλέα) της Αιγύπτου, Μωχάμετ Άλι, να στείλει εκστρατευτικό σώμα στο Μόριά. Έτσι, τον Φεβρουάριο του 1825 έφθασε στην Πελοπόννησο ο γιος του Μωχάμετ Άλι, Ιμπραήμ Πασάς. Αν κατέπνιγε την Επανάσταση, ο Ιμπραήμ θα κρατούσε την Πελοπόννησο ως δικό του «φέουδο».

Ο Αιγύπτιος στρατηγός κατέλαβε γρήγορα τη δυτική Πελοπόννησο και τον Απρίλιο του 1826 το Μεσολόγγι. Η Επανάσταση έσβηνε και μόνο ένα θαύμα μπορούσε να την αναστήσει.

Σε αυτή την κρίσιμη χρο­νική στιγμή, οι Μεγάλες Δυνάμεις (Αγγλία – Γαλ­λία – Ρωσία) αποφάσισαν να επέμβουν. Οι Ρώσοι έβλεπαν οποιαδήποτε μείωση της Οθω­μανικής Αυτοκρατορίας ως κέρδος, και την ανεξαρτησία ενός Ορθόδοξου Χριστιανικού Κράτους ως πιθανό προτεκτο­ράτο. Οι Βρετανοί και οι Γάλλοι είχαν αφόρητη πίεση από τα φιλελληνικά κινήματα για να βοηθήσουν τους ομόθρησκους Ευρωπαίους κατά των απί­στων Ασιατών. Οι σφαγές των ελληνικών πληθυσμών (Χίος, Κάσος, Ψαρά), ο ηρωισμός του Μεσολογγίου και η πολιτική «καμένης γης» και εξανδραποδισμού των γηγενών που εφάρμοζε ο Ιμπραήμ, ενέτειναν την προαναφερθείσα πίεση. Όταν ο Τσάρος Νικόλαος απεί­λησε τους έτερους ισχυρούς ότι θα δρούσε μονομερώς και παράλληλα στην Αγγλία έγινε πρωθυπουργός ο φιλέλληνας Κάννινγκ, οι Μεγάλες Δυνάμεις υπέγραψαν την Συνθήκη του Λονδίνου στις 6 Ιουλίου 1827. Σύμφωνα με αυτή, απαιτού­σαν από την Πύλη την άμεση ανακωχή και τη δημιουργία μιας αυτόνομης Ελλάδας, φό­ρου υποτελής στο Σουλτάνο.

Στο πλαίσιο της ανωτέρω Συνθήκης, οι Μεγάλες Δυνά­μεις αποφάσισαν να στείλουν τους στόλους της Μεσογείου στην Ελλάδα, με οδηγία στους ναυάρχους τους να «λάβουν όλα τα απαραίτητα μέτρα» για την τήρηση της συνθή­κης, «μένοντας ουδέτεροι στη σύγκρουση». Ο φιλέλληνας Άγγλος ναύαρχος Εδουάρδος Κόδριγκτον κινήθηκε πρώτος με το βρετανικό στόλο προς την Πελοπόννησο. Στον Κόλ­πο του Ναβαρίνου, στην Πύλο, βρισκόταν ο επιβλητικός τουρκοαιγυπτιακός στόλος με 88 πλοία (3 πλοία της γραμμής, 17 φρεγάτες, 30 κορβέτες, 28 μπρίκια, 5 σκούνες και 5 πυρ­πολικά) που διέθεταν 2.180 πυ­ροβόλα. Ο Κόδριγκτον έφθασε στο Ναβαρίνο στις 12 Σεπτεμ­βρίου 1827 και ζήτησε να συ­ναντηθεί με τον Ιμπραήμ πασά.

Αφού του εξήγησε τις θέ­σεις των Μεγάλων Δυνάμεων, ο Κόδριγκτον αποχώρησε με το στόλο του για τη Ζάκυνθο, αφήνοντας μόνο μια φρεγάτα να περιπολεί έξω από το λιμάνι. Ενώ θεωρητικά θα «επέβαλε» την εκεχειρία, επέτρεψε στον Άγγλο ναύαρχο και ανιψιό του παλιού του διοικητή, Τόμας Κόχραν, να δημιουργήσει επανα­στατικές εστίες στην Ήπειρο, στον Τσερτς να στείλει στρατό εναντίον της Πάτρας και στον έτερο συμπατριώτη του, Άστιγκα, να βυθίσει με το ελληνι­κό ατμόπλοιο «Καρτερία» – το πρώτο ατμόπλοιο παγκοσμίως που είδε πολεμική δράση – 9 οθωμανικά πλοία έξω από το Σπλιτ, στις δαλματικές ακτές.

Στις 1 και 4 Οκτωβρίου, ο Ιμπραήμ επικεφαλής ο ίδιος του στόλου του προσπάθη­σε να κινηθεί προς την Πάτρα, αλλά ο Κόδριγκτον τον εξα­νάγκασε να γυρίσει στο Ναβαρίνο. Στις 13 Οκτωβρίου, ο ρωσικός και ο γαλλικός στό­λος ενώθηκαν με το βρετανι­κό, αλλά και πάλι υστερούσαν αριθμητικά σε σχέση με τους Τουρκοαιγυπτίους. Ο Κόδριγκτον ορίστηκε διοικητής του ενωμένου στόλου, που διέθετε πλέον 27 πλοία (10 πλοία της γραμμής, 10 φρεγάτες, 4 μπρί­κια και 3 σκούνες) με 1.258 πυ­ροβόλα, έχοντας ως υποδιοι­κητές το Ρώσο Λόγκιν Χέυδεν και το Γάλλο Ερρίκο Δεριγνί.

Μια εβδομάδα αργότερα, στις 20 Οκτωβρίου, και αφού συμ­βουλεύτηκε τους συναδέλφους του, ο Κόδριγκτον αποφάσισε να κινηθεί μέσα στο Ναβαρί­νο και να αγκυροβολήσει το στόλο του μπροστά από τον οθωμανικό. Εισερχόμενος, το­ποθέτησε την αγγλική μοίρα στο κέντρο, ακολουθούμενη από τους Γάλλους και τους Ρώ­σους. Ο Ιμπραήμ δεν εμπόδι­σε την είσοδο των «εχθρικών» πλοίων στον κόλπο, όμως με ειδικό απεσταλμένο στον Κόδριγκτον ζήτησε από τον Αγγλο ναύαρχο «την άμεση αποχώ­ρηση του στόλου του, στον οποίο δεν είχε δώσει άδεια να εισέλθει στο Ναβαρίνο»!

Ο περήφανος Άγγλος διοικη­τής, απήντησε ότι «ήρθε για να δώσει διαταγές και όχι για να λάβει» και απείλησε ότι οποια­δήποτε επιθετική ενέργεια των Οθωμανών θα οδηγούσε σε καταστροφή του στόλου τους.

Που οφειλόταν αυτή η αυ­τοπεποίθηση του Κόδριγκτον έναντι υπέρτερου αριθμητι­κά αντιπάλου; Ο στόλος του διέθετε «ψηλότερα» σκάφη, ταχύτερα πυροβόλα με μεγα­λύτερο βεληνεκές και κυρίως εξαιρετικά εκπαιδευμένους και εμπειροπόλεμους πυροβολη­τές. Επιπλέον, λόγω της θέσης του, είχε δυνατότητες ελιγμών σε αντίθεση με τα «πακτω­μένα» στην ακτή, οθωμανι­κά πλοία. Ο Γάλλος πλοίαρχος Λετελιέ, ναυτικός σύμβουλος του Ιμπραήμ, του ζήτησε να αποφύγει τη σύρραξη. Όμως όταν δύο τόσο μεγάλοι στόλοι βρίσκονται ενώπιος ενωπίω με εχθρική διάθεση, το ξέσπασμα της ναυμαχίας είναι θέμα χρό­νου και μιας μόνο απροσεξίας.

Πριν ολοκληρωθεί η αγκυρο­βολιά του Συμμαχικού στόλου, ο κυβερνήτης της αγγλικής φρεγάτας «Ντάρτμουθ» είδε την προετοιμασία ενός τουρ­κικού πυρπολικού και έστειλε ένα απόσπασμα με λέμβο για να ζητήσει την απομάκρυνσή του. Οι Οθωμανοί πυροβόλη­σαν εναντίον της λέμβου σκο­τώνοντας τον υποπλοίαρχο Φίτζροϋ και τραυματίζοντας κάποιους ναύτες και μετά άνα­ψαν φωτιά στο πυρπολικό. Η γαλλική φρεγάτα «Σιρέν» και το «Ντάρτμουθ» απήντησαν με απλούς πυροβολισμούς, για να πέσουν οι πρώτοι κανονιοβο­λισμοί από οθωμανικά πλοία κατά του «Σιρέν». Σε χρόνο μη­δέν η σύρραξη γενικεύθηκε.

Το γαλλικό πλοίο της γραμμής «Σκιπίων» δέχθηκε επίθεση πυρπολικού και παραλίγο να καιγόταν, αν δεν το έσωζε το επίσης γαλλικό πλοίο της γραμ­μής «Τριντέντ».Το «Σιρέν» βύ­θισε την αιγυπτιακή φρεγάτα «Ισάνια» και ανατίναξε τα πυρο­βόλα της ανατολικής πλευράς της εισόδου του λιμανιού, ενώ το γαλλικό πλοίο της γραμμής «Μπρεσλάου» έσπευσε σε βο­ήθεια του βρετανικού πλοίου της γραμμής «Αλβιόνα» και του ρωσικού «Αζώφ», βυθίζοντας το πλοίο της γραμμής «Γκιου Ρεβάν», το πλοίο διοικήσεως του ναυάρχου Ταχίρ πασά, που διοικούσε το στόλο, απουσία του ίδιου του Ιμπραήμ, αλλά και του ασθενούς συμβούλου του, Λατελιέ.Το «Μπρεσλάου» βύθισε και τέσσερις φρεγάτες.

Η φρεγάτα του Κόδριγκτον, «Ασία», αχρήστευσε το πλοίο της γραμμής «Φάχτι Μπάρι» και τη φρεγάτα «Γκεριέρ», με τη βοήθεια του ρωσικού «Αζώφ», το οποίο βύθισε τρεις φρεγά­τες και μια κορβέτα. Σε λιγότερο από δύο ώρες, τα τρία πλοία της γραμμής και σχεδόν όλες οι οθωμανικές φρεγάτες είχαν αχρηστευθεί ή βυθιστεί, ενώ στην συνέχεια επί δύο ώρες ο στόλος των Μεγάλων Δυνάμε­ων σφυροκοπούσε τα αβοή­θητα μικρά οθωμανικά πλοία. Το 90% του τεράστιου στόλου βυθίστηκε από τους κανονιο­βολισμούς ή αυτοκαταστράφηκε από τους Οθωμανούς για να μην πέσει σε Συμμαχικά χέρια. Στο τέλος της ναυμαχί­ας, ένα πλοίο της γραμμής, δύο φρεγάτες και πέντε κορβέτες ήταν ό,τι είχε απομείνει στον οθωμανικό στόλο! Τουλάχιστον 4.000 Οθωμανοί σκοτώθηκαν και περισσότεροι από 2.000 τραυματίστηκαν, ενώ οι Σύμ­μαχοι είχαν 181 νεκρούς και 480 τραυματίες, ενώ δεν είχε βυθιστεί κανένα πλοίο τους!

Η ναυμαχία είχε σημαντι­κότατες συνέπειες. Ο Κόδριγκτον μετέβη στην Αίγυπτο και πίεσε τον Μωχάμετ Άλι να δεχθεί την απομάκρυνση των Αιγυπτίων από την Ελλάδα, η οποία πραγματοποιήθηκε όταν έφθασαν 13.000 Γάλλοι στην Πελοπόννησο, ένα χρόνο μετά τη ναυμαχία. Ο Σουλτάνος κή­ρυξε «Ιερό Πόλεμο», δίνοντας αφορμή στον Τσάρο να του επιτεθεί και να τον αναγκάσει να δεχθεί την ελληνική αυτο­νομία με τη Συνθήκη της Αδριανούπολης. Τέλος, οι Έλληνες εκμεταλλευόμενοι τον Ρωσο- τουρκικό Πόλεμο και την αιγυ­πτιακή υποχώρηση επικρά­τησαν και στη Στερεά Ελλάδα και απαίτησαν πλήρη ανεξαρ­τησία, την οποία και κέρδι­σαν, ανοίγοντας το δρόμο για τους υπόλοιπους χριστιανικούς πληθυσμούς των Βαλκανίων.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s