Κατάληψη της Δοϊράνης (6-9 Απρ 1941)


Με την έναρξη του Ελληνογερμανικού Πολέμου στις 6 Απριλίου 1941 οι ελληνικές δυνάμεις κλήθηκαν να αντιμετωπίσουν τα γερμανικά στρατεύματα στις περιοχές της Ανατολικής Μακεδονίας και της Δυτικής Θράκης. Οι πολεμικές συγκρούσεις πραγματοποιήθηκαν σχεδόν παντού σε οχυρωμένες τοποθεσίες, και ουσιαστικά επρόκειτο για αγώνα οχυρών. Οι απαραίτητες προπαρασκευές και μετακινήσεις των γερμανικών δυνάμεων ολοκληρώθηκαν στις 5 Απριλίου, το απόγευμα, και την επομένη εκδηλώθηκε η κύρια επίθεση στο Μπέλες (όρος Κερκίνη), και το Οχυρό Ρούπελ.  Συμμετείχαν οι 5η και 6η ορεινές Γερμανικές Μεραρχίες και το 125ο Γερμανικό Σύνταγμα Πεζικού.  Ο αγώνας γενικεύθηκε νωρίς το πρωί στις 6 Απριλίου, σε όλο το μέτωπο.  Τα τμήματα προκάλυψης αντέδρασαν έγκαιρα και ενήργησαν επιβραδυντικό αγώνα προς την τοποθεσία αντίστασης.

Στις 6 Απριλίου, το πρωί, οι Γερμανοί κατέλαβαν την κορυφογραμμή του Μπέλες και τμήματα της 6ης Γερμανικής Ορεινής Μεραρχίας διείσδυσαν στην κοιλάδα της Ροδόπολης.  Ο κίνδυνος, που δημιουργήθηκε για την τοποθεσία Μπέλες – Νέστος, ανάγκασε τη Διοίκηση του Τμήματος Στρατιάς Ανατολικής Μακεδονίας (ΤΣΑΜ), να διατάξει τη ΧΙΧ Μηχανοκίνητη Μεραρχία, που ήταν στην περιοχή του Κιλκίς υπό τη διοίκηση του Υποστράτηγου Λιούμπα Νικολάου, να προωθήσει και να καταλάβει με τα 192 και 193 Μηχανοκίνητα Συντάγματά της, το τμήμα της τοποθεσίας από τη λίμνη Δοϊράνη μέχρι τη λίμνη Κερκίνη. Την ίδια ώρα οι Γερμανοί είχαν αναπτυχθεί στην περιοχή Ροδόπολη – Καστανούσα – Αγία Παρασκευή.

Στις 7 Απριλίου, ο εχθρός προσπάθησε να διασπάσει την τοποθεσία στον πεδινό διάδρομο ανατολικά της λίμνης Δοϊράνης.  Στην αρχή πέτυχε να δημιουργήσει ρήγμα μικρού βάθους, το οποίο στη συνέχεια αποκαταστάθηκε μετά από πετυχημένη αντεπίθεση λόχου Πεζικού και διμοιρίας Αρμάτων.  Για να ενισχυθεί η άμυνα στο σημείο αυτό, ένα τάγμα Αρμάτων του 193 Μηχανοκίνητου Συντάγματος εγκατα­στάθηκε στη γραμμή Ροδώνας – Ακρολίμνιο.

Το απόγευμα της ίδιας ημέρας, δημιουργήθηκε κατάσταση επισφαλής και επικίνδυνη στην τοποθεσία του Αξιού ποταμού – λίμνης Δοϊράνης, μετά την ταχεία προέλαση της 2ης Γερμανικής Τεθωρακισμένης Μεραρχίας και την κατάληψη της Δοϊράνης και της Γευγελής από τους Γερμανούς.  Στις 1700 οι Γιουγκοσλάβοι ειδοποίησαν ότι θα συμπτύσσονταν δυτικά του Αξιού ποταμού.  Ύστερα απ’ αυτά, το Τμήμα Στρατιάς Ανατολικής Μακεδονίας διέταξε τη 19η Μηχανοκίνητη Μεραρχία να επεκτείνει το αριστερό της μέχρι την ανατολική όχθη του Αξιού, αφού προηγουμένως την ενίσχυσε με τον 11ο Συνοριακό τομέα (2 λόχοι Προκαλύψεως), με μία διλοχία του Τάγματος Ασφαλείας Θεσσαλονίκης και τη 19η Μηχανοκίνητη Ομάδα Αναγνω­ρίσεως.  Έτσι, το κέντρο βάρος της Μεραρχίας με βάση τη νέα αποστολή της, μεταφερόταν πλέον στη ζώνη μεταξύ της λίμνης Δοϊράνης και του Αξιού ποταμού, όπου και διέθεσε το ένα από τα δύο συντάγματά της και την Ομάδα Αναγνωρίσεως.

Την τρίτη ημέρα της γερμανικής εισβολής (8 Απριλίου 1941) και ενώ με την ηρωική αντίσταση των υπερασπιστών των οχυρών, η «Γραμμή Μεταξά» παρέμεινε ουσιαστικά απαραβίαστη, στο τομέα της 19ης Μηχανοκίνητης Μεραρχίας, όπου το αριστερό του Τμήματος Στρατιάς Ανατολικής Μακεδονίας δημιουργήθηκε κρίσιμη κατάσταση εξαιτίας της κατάρρευσης της γιουγκοσλαβικής αντίστασης.  Τα τμήματα που διατέθηκαν για την απόφραξη της κοιλάδας του Αξιού δεν κατόρθωσαν, κατά το μεγαλύτερο μέρος της, να φτάσουν και να εγκατασταθούν έγκαιρα στην τοποθεσία, από την εχθρική παρεμβολή.

Στις 0600 της ημέρας αυτής ισχυρές γερμανικές μηχανοκίνητες δυνάμεις της 2ας Τεθωρακισμένης Μεραρχίας πέρασαν τη μεθόριο παρά τη Δοϊράνη και εισέβαλαν στο ελληνικό έδαφος.  Στη συνέχεια ανέτρεψαν τα εγκατεστημένα στην περιοχή Ακρίτας – Οβελίσκος τμήματα και κινήθηκαν προς Χέρσο – Κιλκίς και Μεγάλη Στέρνα – Πολύκαστρο, διαλύοντας ή παρακάμποντας τις αδύναμες αντιστάσεις που συναντούσαν.  Ταυτόχρονα άλλα τμήματα της 6ης Ορεινής Μεραρχίας, δύναμης 5 ταγμάτων, επιτέθηκαν κατά της τοποθεσίας Κρουσίων (Δύσωρο όρος) και πέτυχαν ρήγμα στα δυτικά τους.  Περίπου στις 2300 γερμανική φάλαγγα κατέλαβε το χ. Μεταλλικό και συνέχισε την κίνησή της προς το Κιλκίς, ενώ το Στρατηγείο της 19ης Μεραρχίας, που αιφνιδιάστηκε από την ταχύτητα προέλασης των Γερμανών, μετακινήθηκε στο χ. Κεντρικό.

Ο αγώνας συνεχίστηκε και στη διάρκεια της νύκτας 8/9 Απριλίου.  Περίπου στις 0230 της 9ης Απριλίου το 193ο Σύνταγμα δέχτηκε επίθεση και μετά από σύντομο αγώνα παραδόθηκε.  Τα υπόλοιπα τμήματα της 19ης Μηχανοκίνητης Μεραρχίας συμπτύχθηκαν τις πρώτες πρωινές ώρες στην περιοχή του χωριού Ελληνικό κοντά στο Λαχανά.

Στο μεταξύ ο αγώνας είχε κριθεί.  Μετά απ’ αυτό ο Διοικητής του Τμήματος Στρατιάς Ανατολικής Μακεδονίας Αντιστράτηγος Μπακόπουλος Κωνσταντίνος, έχοντας την έγκριση του Γενικού Στρατηγείου, ζήτησε από τους Γερμανούς τη σύναψη ανακωχής.  Το αίτημα έγινε αποδεκτό και από τις 1000 της 9ης Απριλίου άρχιζε η κατάπαυση των πυρών.  Τέσσερις ώρες αργότερα, στις 1400, υπογράφηκε και το Πρωτόκολλο Συνθηκολόγησης.  Οι αξιωματικοί «τιμής ένεκεν» θα διατηρούσαν τα ξίφη τους.

Ακολούθησε η παράδοση των οχυρών, τα οποία με επιτυχία αντιμετώπισαν τις κατά μέτωπο γερμανικές επιθέσεις.  Έτσι τερματίστηκε ο τετραήμερος ηρωικός αγώνας στην Ανατολική Μακεδονία με όρους εξαιρετικά έντιμους για τα ελληνικά στρατεύματα, που υπεραμύνθηκαν της τοποθεσίας Μπέλες-Νέστος.  Κάμφθηκαν μόνο, όταν κατέρρευσε η γιουγκοσλαβική αντίσταση.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s