Ανατίναξη της γέφυρας του Γοργοποτάμου (25 Νοε 1942)


Πρόκειται για τη μεγαλύτερη αντάρτικη ενέργεια στην κατεχόμενη Ευρώπη απο αντάρτικες δυνάμεις αν και έγινε καθυστερημένα και όχι στο χρόνο που θα είχε τη μέγιστη αποτελεσματικότητα,  δηλαδή πριν την επίθεση της 8ης Βρετανικής Στρατιάς στο Ελ-Αλαμέιν (13 Οκτωβρίου 1942 ). Η καθυστέρηση αυτή οφείλεται κυρίως στο ότι ο Άρης Βελουχιώτης, απέφυγε σκόπιμα να έλθει σε επαφή με τους σαμποτερ Εντυ Μαγιερς και Κρις Γουντχαουζ, παρά τις συνεχείς πεοσπάθειες των τελευταίων να επικοινωνήσουν μαζί του. Η σκόπιμη  αποφυγή επικοινωνίας του Άρη δεν οφείλεται σε πρωτοβουλία του ίδιου, αλλά σε εντολές που είχε απο την Κ.Ε του ΕΑΜ να μη συνεργαστεί με τους Βρετανούς για τέτοιας σπουδαιότητας επιχειρήσεις.

Το 1942, στον ελλαδικό χώρο συγκροτήθηκε η Βρετανική Στρατιωτική Αποστολή. Σκοπός της, ήταν η οργάνωση των ελληνικών αντιστασιακών ομάδων, καθώς και η υποστήριξή τους σε θέματα εφοδιασμού. Οι αντιστασιακές οργανώσεις, έπρεπε να εκτελούν ειδικές επιχειρήσεις που ζητούσαν οι Σύμμαχοι, συντονισμένες και συγχρονισμένες με τα συμμαχικά στρατηγικά σχέδια.

Η ανατίναξη της Γέφυρας του Γοργοποτάμου το Νοέμβριο του 1942, ήταν γνωστή στο Συμμαχικό Στρατηγείο του Καϊρου ως επιχείρηση Χάρλιγκ. Ο στόχος της συγκεκριμένης επιχείρησης, ήταν να καταστρέψει τους οδούς ανεφοδιασμού των γερμανικών στρατευμάτων στο αφρικανικό μέτωπο.

Η ανατίναξη της Γέφυρας του Γοργοποτάμου, πραγματοποιήθηκε στις 25 Νοεμβρίου 1942, με κοινή δράση του ΕΛΑΣ (Ελληνικός Λαϊκός Απελευθερωτικός Στρατός) και του ΕΔΕΣ (Ελληνικός Δημοκρατικός Εθνικός Στρατός). Το συντονισμό της όλης επιχείρησης είχε αναλάβει η Βρετανική Στρατιωτική Αποστολή, υπό το Συνταγματάρχη Έντυ Μάγιερς. Έλαβαν μέρος εκατόν είκοσι αντάρτες του ΕΛΑΣ, υπό τον Άρη Βελουχιώτη και εξήντα πέντε αντάρτες του ΕΔΕΣ ,υπό τον Ναπολέοντα Ζέρβα. Ο σχεδιασμός της επιχείρησης αλλά και η υλοποίηση της, έγιναν με τον καλύτερο δυνατό τρόπο.

Στις 2300 την νύκτα της 25ης Νοεμβρίου, οι Έλληνες αντάρτες, χωρισμένοι σε δύο ομάδες επιτέθηκαν ταυτόχρονα και αιφνιδιαστικά εναντίον των ιταλικών φρουρών στο βόρειο και νότιο άκρο της γέφυρας. Μέσα σε μία ώρα μετά από σύντομη μάχη κατάφεραν να εξουδετέρωσαν την ιταλική φρουρά. Αμέσως εξειδικευμένοι Βρετανοί δολιοφθορείς, τοποθέτησαν εκρηκτικά σε κατάλληλα σημεία της γέφυρας. Ακολούθησαν δύο εκκωφαντικές εκρήξεις και οι ατσάλινοι στύλοι της γέφυρας έπεσαν μέσα στην ρεματιά.

Οι αντάρτες αμέσως μετά τις ανατινάξεις απομακρύνθηκαν εσπευσμένα, καθώς άρχισαν να καταφθάνουν ιταλικές ενισχύσεις από την Λαμία. Η επιχείρηση είχε ολοκληρωθεί με επιτυχία. Η κατεστραμμένη γέφυρα παρέμεινε μη αξιοποιήσιμη για έξι τουλάχιστον βδομάδες.

Οι δυνάμεις του άξονα εφάρμοσαν και σε αυτή την περίπτωση τη σκληρή πολιτική των αντίποινων. Δύο μέρες μετά την ανατίναξη οι Ιταλοί μετέφεραν από τις φυλακές Λαμίας 19 Έλληνες κρατούμενους και τους εκτέλεσαν μπροστά στα γκρεμισμένα βάθρα της γέφυρας.

Από στρατηγική άποψη, ως προς την εξέλιξη των επιχειρήσεων στο αφρικανικό μέτωπο, η ανατίναξη της Γέφυρας του Γοργοποτάμου δε έπαιξε ίσως το σημαντικό ρόλο που προσδοκούσε το Συμμαχικό Στρατηγείο Καΐρου, καθώς η μάχη του Ελ Αλαμέιν είχε ήδη λάβει χώρα. Όμως αυτό δε σημαίνει ότι δεν ωφέλησε η ανατίναξη τις συμμαχικές επιχειρήσεις στην αφρικανική ήπειρο. Ο Ρόμμελ υποχωρώντας είχε τεράστιες ανάγκες εφοδίων και ενισχύσεων, οι οποίες δεν ήταν δυνατό να υλοποιηθούν, επειδή είχε καταστραφεί η κύρια οδός ανεφοδιασμού του.

Πέραν τούτου η επιτυχία της επιχειρήσεως Γοργοποτάμου έθετε σε τρομερή αμφισβήτηση την ουσιαστική κατοχή του ελληνικού χώρου από τις δυνάμεις κατοχής. Ήταν το πρώτο σπουδαίο σαμποτάζ στον ευρωπαϊκό χώρο, η γνωστοποίηση του οποίου τόνωσε ιδιαίτερα το ηθικό των συμμαχικών λαών.

Ο Αντρέας Κέρδος αναφέρει : «Ο Άρης, δεν εκδηλώνει τον ενθουσιασμό του Ζέρβα, για το σχέδιο των Βρετανών. Δηλώνει πως είναι έτοιμος να πάρει μέρος σε αυτό, αλλά υπογραμμίζει πως κάνοντας το, παρακούει τις ρητές διαταγές που του απαγορεύουν να χτυπά σημαντικούς σχηματισμούς του εχθρού».

Ο Κρις Γουντχαουζ αναφέρει: « Τώρα ο Άρης, ανέλαβε να συνδεθεί με μας και να θέσει τις δυνάμεις του υπό τη διοίκηση του Ζέρβα για την επιχείρηση.. Δεν κράτησε μυστικό, τουλάχιστον στον Πυρομαγλου και σε  εμένα  το γεγονός ότι οι διαταγές του απο το ΕΑΜ δεν του επέτρεπαν να συνδεθεί μαζί μας σε μια πλήρη κλίμακα αντιπαραθέσεως απο τον εχθρό». …«Όταν  ο Άρης κατάλαβε ότι η επίθεση θα γινόταν, έστω και χωρίς τις δικές του δυνάμεις, δεν διακινδύνευσε να αφήσει το Ζέρβα να πάρει όλη τη δόξα, προσφέρθηκε αμέσως να συνεργασθεί. Το αποτέλεσμα ήταν μια κοινή επιχείρηση, που ίσως ποτέ δεν θα γινόταν αν δεν ήταν ο Ζέρβας και δεν θα σημείωνε επιτυχία αν δεν ήταν ο Αρης».

Αδιάψευστος μάρτυρας για το ποιος πρωτοστάτησε στην ανατίναξη, είναι η επικήρυξη που τοιχοκολλήθηκε σε όλη την Ελλάδα απο τους Γερμανούς, που ήξεραν ποιος είχε κάνει τη ζημία. Και η επικηρύξει των 100.000.000 (τότε) δραχμών, αφορούσε το Ναπολέοντα Ζέρβα.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s