Δεκεμβριανά 1944: Η Ηρωική υπεράσπιση των Αθηνών υπό της Χωροφυλακής


Ή Σχολή Χωροφυλακής κατά τάν Δεκέμβριον του 1944 άντέστη ηρωικώς εις τάς επιθέσεις των ελασιτών.

1. ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΤΗΣ ΑΜΥΝΗΣ ΤΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΧΩΡΟΦΥΛΑΚΗΣ

Ή άμυνα της έναπομενούσης έλευθέρας περιοχής των Αθηνών έστηρίζετο κυρίως εις δύο όχυρά συγκροτήματα, εύρισκόμενα εις τα άκρα ταύτης και υπερασπιζόμενα υπό δυνάμεων της Χωροφυλακής: Την Σχολήν Χωροφυλακής και το κτιριακόν συγκρότημα του Συντάγματος Μακρυγιάννη. Έάν ταϋτα επιπτον εις χεΐρας των έλα σι των, οίαδήποτε άλλη δύναμις δεν θα ήτο ικανή να συγκρατήση τούτους να είσορμήσουν και από των δύο πλευρών (Λεωφόρος Βασιλίσσης Σοφίας και Λεωφόρος Συγγροΰ), προς το κέντρον της πόλεως. Ή όλοκλήρωσις της κατακτήσεως της πρωτευούσης από τούς έλασίτας θα ήτο ζήτημα όλίγων ήμερών, αν μη ωρών. Είναι αληθώς περίεργον, πώς το στρατηγεΐον των κομμουνιστών δεν άντελήφθη την στρατηγικήν αυτήν πραγματικότητα και άντί να στρέψη άπάσας τάς δυνάμεις του, από της πρώτης στιγμής, προς κατάκτησιν των δύο οχυρών κτιριακών συγκροτημάτων Σχολής και Μακρυγιάννη, κατέτριψε πολλάς έξ αυτών προς κατάληψιν διαφόρων άνά την πόλιν, κατά το πλεΐστον υπερασπιζόμενων υπό μικρών δυνάμεων της Χωροφυλακής, κτιρίων.

Πάντα ταΰτα δεν θα ήδύναντο να άνθέξουν, ή μάλλον θα παρεδίδοντο ταχέως, άν, μετά την αλωσιν των δύο όχυρών συγκροτημάτων των δύο άκρων, επιπτεν εις χεΐρας των ελασιτών το κέντρον της πόλεως, ένθα εόρίσκοντο ή κυβέρνησίς και αί άρχαί. Το στρατηγικόν αυτό σφάλμα έδικαιολογήθη μετά την άποτυχίαν του Δεκεμβριανού κινήματος υπό των άρχηγών των ελασιτώ, εκ  του λόγου ότι ή εύκολος (ως έφαντάζοντο) κατάληψις των άνά τάς συνοικίας και τα περίχωρα φρουρουμένων υπό της Χωροφυλακής κτιρίων, περισσότερον άλλως τε ως έπιχείρησις σύμφωνος προς τάς συμμοριτικάς μεθόδους, θα άνεπτέρωνε το ήθικόν των κομμουνιστικών μαζών και θα ηϋξανε το πολεμικόν των μένος, διά την εκ πόρθησιν των δύο όχυρών.

Το κτιριακόν συγκρότημα της Σχολής Χωροφυλακής εις την οδόν Μεσογείων, μετά της περιφράκτου δασώδους εκ τάσεως του περιβόλου του, είχε θεμελιώδη σημασίαν διά την άμυναν του ελευθέρου τμήματος των ’Αθηνών, διότι ο κάτοχος τούτου έν τώ μέσω του Γουδϊ και των ’Αμπελοκήπων, έξώρμα ταχύτατα και άνευ άλλων σοβαρών πυρήνων άντιστάσεως προς τα ’Ανάκτορα και την πλατείαν Συντάγματος. Προσέφερε δε το κτίριον τοΰτο και σημαντικός δυνατότητας άμύνης, διότι και ίσχυράς δυνάμεις μετά παντός πολεμικού μέσου ήδύνατο να στεγάση και εύρίσκετο έν άμέσφ έπαφή μετά του άνοικτοΰ χώρου του Γουδί, κατεχομένου υπό στρατιωτικών δυνάμεων. 

Διά την άμυναν της Σχολής Χωροφυλακής εΐχον ήδη ληφθή μέτρα άμύνης, δσα έπέτρεπον αί δυσμενείς συνθήκαι της έπικρατούσης καταστάσεως. Είχε συνταχθή σχέδιον άμύνης του κτιριακοΰ συγκροτήματος, έν συνδυασμφ προς το σχέδιον άμύνης όλοκλήρου της περιοχής.

Τα κατέχοντα την συνεχομένην εκτασιν του Γουδΐ στρατιωτικά τμήματα ήσαν τα ακόλουθα : 1) Εις τούς στρατώνας Πεζικού ή Ταξιαρχία Ρίμινι και ολίγα αγγλικά τάνκς. 2) Εις τούς στρατώνας ’Ορειβατικού Πυροβολικού, 600 περίπου εΰζωνοι των Ταγμάτων ’Ασφαλείας άφωπλισμένοι και υπό περιορισμόν κατά διαταγήν του πρωθυπουργού Παπανδρέου, κατ’ άπαίτησιν των κομμουνιστών υπουργών και υπό την  προστατευτικήν  φροόρησιν ενός ουλαμού Χωροφυλακής και 20  Αγγλων αλεξιπτωτιστών. Οΰτοι, ευθύς ως παρητήθησαν οι κομμουνισταΐ ύπουργοΐ και ήρχισε να εκ δηλοϋται ή έπίθεσις των ελασιτώ, έλάμβανον οίαδήποτε όπλα εύρίσκοντο διαθέσιμα προς συμμετοχήν εις την άμυναν. 3) Εις τούς στρατώνας Πεδινού Πυροβολικού εν τάγμα Πεζικού, έλθόνεκ  Μέσης ’Ανατολής. 4) Εις τούς στρατώνας ‘Ιππικού έν τάγμα Χωροφυλακής, άποτελούμενον έξ αξιωματικών και οπλιτών, της επίσης κατ’ άπαίτησιν των κομμουνιστών ύπουργών διαλυθείσης Διευθύνσεως Ειδικής ’Ασφαλείας του Κράτους.

’Εντός της Σχολής ή το έστρατωνισμένον το Ιον Τάγμα Χωροφυλακής, δυνάμεως περίπου 400 ανδρών. Το Τάγμα τούτο ένισχύθη και από 120 περίπου άνδρας της Χωροφυλακής, οι όποιοι έστάλησαν εκεί ευθύς ως έξεδηλώθη ή έπίθεσις, εκ  διαφόρων κατά το πλεΐστονδιαλυθεισών Υπηρεσιών έαμοκρατουμένων περιοχών εντός ή πέριξ της πρωτευούσης. Κατά την διάρκειαν του άγώνος, προσήλθον αύθορμήτως εις την Σχολήν,προς ένίσχυσιν των υπερασπιστών αυτής, εχοντες καταφύγει εις τάς ’Αθήνας, περί τούς 50 άνδρες της ’Εθνικής Όργανώσεως ΕΔΕΣ, πεπειραμένοι και γενναίοι πολεμισταί των ελληνικών βουνών, τεθέντες εις την πρώτην γραμμήν της μάχης. Ούτως, ή συνολική δύναμις των υπερασπιστών της Σχολής άνήρχετο εις 65 αξιωματικούς της Χωροφυλακής και εις όπλίτας, των όποιων ο αριθμός εκ υμαίνετο από 520 μέχρι 550.

Σημαντικήν όμως ένίσχυσιν της δυνάμεως άμύνης άπετέλεσαν 370 αξιωματικοί του Στρατούκαι της Χωροφυλακής, οι οποίοι, πάντοτε κατ’ άπαίτησιν των κομμουνιστικών μελών της Κυβερνήσεως, εΐχον τεθή υπό περιορισμόν. Έπρόκειτο περί εντίμων, γενναίων και πατριωτών αξιωματικών, των όποιων το μόνον λάθος ήτο ότι εΐχον διεξαγάγει σφοδρόν άντικομμουνιστικόν αγώνα κατά την διάρκειαν της κατοχής. Άλλ’ ο πρωθυπουργός Παπανδρέου, ύποκύπτων εις τάς αξιώσεις των έαμιτών συνεργατών του, είχε χαρακτηρίσει αυτούς ως  δοσιλόγους  και  συνεργάτας του εχθρού . ’Ιδιαιτέρως είχε στραφη κατά των έξ αυτών αξιωματικών της Χωροφυλακής, άποβλέπων οΰτω να δικαιολογήση την τόσον άδικον και προχειρολόγον κατηγορίαν, την οποίαν εΐχεν εκστομίσει εις τον δημόσιον λόγον του περί  ηθικής κρίσεως  του Σώματος.

Αύτοί λοιπόν οι 370 αξιωματικοί του Στρατού και της Χωροφυλακής είχον τεθή υπό  προστατευτικήν κράτησιν  εις to οίκημα της Σχολής Χωροφυλακής, διότι δήθεν εκ ινδύνευεν ή ζωή των εκ  μέρους του έξωργισμένου λαού. ’Εν φ, απλώς, έπρόκειτο περί ίκανοποιήσεως των κομμουνιστών υπουργών, των όποιων ή άξίωσις, έάν δεν διεκόπτετο ή συνεργασία των, θα ήτο—ως άνήγγελλον ήδη αί έαμικαϊ εφημερίδες των ’Αθηνών —να παραδοθούν προς δίκην από λαϊκά δικαστήρια, όπότε οϋδείς θα ήδύνατο να αμφίβολη περί της τύχης των. Άλλ’ εκ  των ύστερων δύναται να χαρακτηρισθή ως δώρον του Θεού, το γεγονός ότι εύρέθησαν κρατούμενοι εντός της Σχολής Χωροφυλακής οι αξιωματικοί αύτοί. Μερικοί έξ αυτών, ανώτεροι αξιωματικοί, είχον μεγάλην επιτελικήν πείραν και οι πλεϊστοι είχον μετάσχει ήρωικώς οχι μόνον έις τον πόλεμον 1940-41, αλλά και εις τάς μετέπειτα μάχας κατά των κατακτητών, ως αρχηγοί άνταρτικών ομάδων  και κατά των συμμοριών του ΕΛΑΣ, έθεσαν δε τα επιτελικά και προσωπικά προσόντα των και το μαχητικόν άντικομμουνιστικόν μένος των εις την διάθεσιν της άμύνης της Σχολής. Μολονότι ο διοικητής της Σχολής είχε λάβει παρά της Κυβερνήσεως διαταγήν να μη παραδώση όπλα και να μη χρησιμοποίηση τούτους, έδέχθη προθύμως την προσφοράν των και ή συμβολή των ήτο σημαντική. Εκτός ώρισμένων άνωτέρων αξιωματικών, οι όποιοι έχρησιμοποιήθησαν εις την στρατηγικήν διεξαγωγήν των μαχών, οι λοιποί διαιρεθέντες εις λόχους έπολέμησαν μετά γενναιότητος ως άπλοι μαχηταί.

Διά την διεξαγωγήν του άγώνος, ως πολεμικά εφόδια υπήρχον 581 τυφεκ ια, 10 οπλοπολυβόλα, 7 αυτόματα Στέν και 3 όλμίσκοι. Λόγφ όμως της άμεσου γειτνιάσεως μετά των εις Γουδί στρατιωτικών δυνάμεων, ή μετά των όποιων επαφή διετηρήθη μέχρι τέλους, ο εφοδιασμός ήτο εύχερής και δεν έσημειώθη ελλειψις πυρομαχικών.

Ό εχθρός έγνώριζεν ότι δεν θα ήδύνατο να προχωρήση πρόςτό κέντροντήςπόλεως, αν δεν έξη σφάλιζε τα νώτα του διά της έξουδετερώσεως του οχυρού της Σχολής Χωροφυλακής. Προς τοΰτό διέθεσε τεράστιας και καλώς ώργανωμένας δυνάμεις, ολόκληρον την υπό τον Ρήγον και τον Όρέστην II έλασιτικήν Μεραρχίαν, της οποίας το στρατηγείον εύρίσκετο εις Αγίαν Παρασκευήν. Έξ αυτής έν σύνταγμα θα έπετίθετο από Χολαργοΰ, δεύτερον από Ψυχικού και τρίτον από το Γηροκομεΐον και τα Τουρκοβούνια. Διέθετεν επίσης προς έπίθεσιν εν σύνταγμα της Μεραρχίας Ρούμελης, στρατοπεδευμένον εις Χολαργόν, έν Τάγμα της Π Ταξιαρχίας Αθηνών εις Τουρκοβούνια και έν τάγμα του 6ου Συντάγματος Κορίνθου. Τέλος, ύπήρχον διαθέσιμα και τα έφεδρικά σώματα του ΕΛΑΣ της περιοχής. Οϋτω, δύναται να λεχθή ότι αί δυνάμεις των ελασιτώ, αί όποΐαι διετέθησαν προς κατάληψιν της Σχολής Χωροφυλακής, ήσαν άσυγκρίτως πολλαπλάσιοι εκ είνων τάς όποιας διέθετεν ή άμυνα, ήσαν δε πλήρως εφοδιασμένοι με πυροβόλα, μυδραλλιοβόλα, αυτόματα και όλμους.

Δέν παραθέτομεν ένταΰθα τα όνόματα των διοικητών μονάδων και έν γένει των Αξιωματικών της Χωροφυλακής, οΐτινες ήγουντο του άγώνος, και των φονευθέντων κατά την διάρκειαν τούτου, προς Αποφυγήν έπαναλήψεων, δεδομένου ότι τούτα Αναγράφονται εις την έν συνεχεία δημοσιευομένην εκ θεσιν περί των πολεμικών έπιχειρήσεων. 

2. Η ΗΡΩΙΚΗ ΑΜΥΝΑ ΤΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΧΩΡΟΦΥΛΑΚΗΣ

Την πρωίαν της 4ης Δεκεμβρίου, το εφεδρικόν ΕΛΑΣ ήρχισε να βάλλη παρενοχλητικώς κατά της Σχολής και των Στρατώνων Ίππικοΰ, διά πολυβόλων και αύτομάτων, μετά κυκλωτικής καμπυλοειδούς παρατάξεως Από Θών—συνοικίας ‘Αγίου Δημητρίου, Νοσοκομείου Έρυθροϋ Σταυρού, Συνοικισμού Έλλη νορρώσων—Διαβολορέμματος και Σωτηρίας. Αυτόματα κάΐ μυδραλλιοβόλα έβαλλον καταιγιστικώς και άδιακόπως έπΐ τρία ημερονύκτια (4,5 και 6η Δεκεμβρίου), προφανώς προς καταπόνησιν και καταπτόησιν των υπερασπιστών πρό της μεγάλης έπιθέσεως. Αί δυνάμεις της Σχολής ήρκοΰντο εις έπαγρύπνησιν και Αραιόν πυρ αυτομάτων. Κατά τάς τρεις αύτάς πρώτας ημέρας, έφονεύθησαν εις οπλίτης και έτραυματίσθησαν εις Αξιωματικός και τρεις όπλίται. Έν  τω μεταξύ ή Σχολή άπεμονώθη Από πάσης έπαφής μετά της πόλεως, άπεκόπη δε και το νερό. Άλλ’ έπί τή προβλέψει τούτου, είχεν άνορυχθή φρέαρ εις τον κήπον της Σχολής και είχον έναποθηκευθή μεγάλαι ποσότητες τροφίμων, ιδίως έφρυγμένου άρτου και κονσερβών.

Την 5ην πρωινήν της 7ης Δεκεμβρίου, κατόπιν καταιγιστικού πυρός μυδραλλιοβόλων, εν σύνταγμα του ΕΛΑΣ έπετέθη μετά κεραυνοβόλου όρμής Από του Ερυθρού Σταυρού. Κατόπιν σκληρού άγώνος, τα προκεχωρημένα τμήματά του εφΟασαν μέχρι των εις την όδόν Μεσογείων, της κεντρικής εισόδου, πυροβολείων έξωτερικής άμύνης. Μετά σκληράν όμως εκ  του σύνεγγυς πάλην, καθ’ όλην την ήμέραν, περί την έσπέραν άπεδιώχθησαν με βαρείας Απώλειας. Το πύρ συνεχίσθη καθ’ όλην την νύκτα, Την πρωίαν της 8ης Δεκεμβρίου το ίδιον έλασιτικόν σύνταγμα έπεχείρησε νέαν έφοδον προς κατάληψιν των έξωτερικών πυροβολείων, Αλλά άπεκρούσθη,

Ή κατοχή του Από της άλλης πλευράς της όδοϋ Μεσογείων Νοσοκομείου του Ερυθρού Σταυρού υπό των ελασιτώ, απετέλει σοβαρόν κίνδυνον, ο όποιος έπρεπε να έξουδετερωθή το ταχύτερον. Περί την 3.30’ Απογευματινήν της 8ης Δεκεμβρίου, τμήματα της Ταξιαρχίας του Ρίμινι, εις την όποιαν είχεν ύπαχθή και ή δύναμις Χωροφυλακής άμύνης της Σχολής, πλαισιούμενα υπό τριών Αγγλικών τάνκς, έξώρμησαν εκ  των Στρατώνων Πεζικού και κατόπιν καταιγιστικού πυρός κατά του εις το Νοσοκομεΐον Ερυθρού Σταυρού ώχυρωμένου συντάγματος του ΕΛΑΣ, έλαβον θέσεις κατά μήκος της μεταξύ Νοσοκομείου και Σχολής όδού Μεσογείων. Έν φ δε τα τμήματα της Ταξιαρχίας προήλαυνον εις τα πλάγια προς πλευροκόπησιν του έχθρού, δύναμις Χωροφυλακής εκ  15 Αξιωματικών και 60 οπλιτών υπό τον μοίραρχον Γ. Ρέτσον, έξορμήσασα εκ  του περιβόλου της Σχολής, διά κατά μέτωπον έπιθέσεως εφθασε μέχρι του Νοσοκομείου.

Οι έλασίται ήμύνθησαν μετά πείσματος, έννοοΰντες άντί πάσης θυσίας να διατηρήσουν το Νοσοκομεϊον, από του όποιου ή κατά της Σχολής έφοδος ήτο ή μάλλον έπικίνδυνος, τα δε πολυβόλα και οι όλμοι των έβαλλον άσφαλώς έξ έγγυτάτης άποστάσεως. ’Αλλά κατόπιν πολύωρου σκληρού άγώνος, έξηναγκάσθησαν να τραπούν προς τα ύψώματα εκ εϊθεν της λεωφόρου Κηφισίας, άφήσαντες έπί τόπου 8 νεκρούς και 15 τραυματίας. Έκ των δυνάμεων της Σχολής έφονεύθησαν τρεις όπλίται και έτραυματίσθησαν 12. Το Νοσοκομεΐον του Ερυθρού Σταυρού κατελήφθη υπό της καλώς έφοδιασθείσης δυνάμεως αυτής της Χωροφυλακής και εκ ρατήθη μέχρι πέρατος του άγώνος, άποτελέσαν σπουδαΐον έρεισμα άμύνης, διότι εθετεν έν  τω μέσω δύο πυρών, τάς από της πλευράς της όδού Μεσογείων άποπειρωμένας έπίθεσιν έλασιτικάς δυνάμεις. Σημειωτέον ότι έπί των κλινών του Νοσοκομείου άνευρέθησαν περί τούς 200 κομμουνισταί προσποιούμενοι τούς ασθενείς.

Καθ’ όν χρόνον διεξήγετο ή έπίθεσις κατά του Ερυθρού Σταυρού, δυνάμεις του 34ου έλασιτικοΰ Συντάγματος έπετέθησαν κατά του Σανατορίου  Σωτηρία , το όποιον και κατέλάβον, της μικρας εκεί εκ  Χωροφυλακής φρουράς δυνηθείσης να συμπτυχθή εις την Σχολήν. Τμήμα της Ταξιαρχίας Ρίμινι μεθ’ ένός ούλαμοΰ χωροφυλάκων ένήργησεν άντεπίθεσιν, κατά την όποιαν έφονεύθησαν δύο χωροφύλακες.

Έτέρα διλοχία υπό τον άντισυνταγματάρχην Χωροφυλακής Ήλ. Παπαηλιού, τεθεΐσα υπό τάς διαταγάς τμήματος της Ταξιαρχίας Ρίμινι, υπό τον συνταγματάρχη  Παπαδόπουλο (Παππού), έξώρμησε προς Κουπόνια και κατεδίωξε τούς συμμορίτας μέχρι Καισαριανής, με άπωλείας δύο ύπενωμοτάρχας και τέσσαρας χωροφύλακας.

Οι έλασΐται έφερον βαρέως την απώλειαν του άχυρου του Έρυθροϋ Σταυροϋ. Την νύκτα της 8ης προς 9ην Δεκεμβρίου, έγένετο πολεμικόν συμβούλιον εις την έν ‘Αγία Παρασκευή έδραν της ΙΙας έλασιτικής Μεραρχίας. Άπεφασίσθη ή διάθεσις όλων των έλασιτικών δυνάμεων, προς άντί πάσης θυσίας κατάληψιν της Σχολής Χωροφυλακής. ’Από της χαραυγής της 9ης Δεκεμβρίου ήρχισε σφοδρότατον προπαρασκευαστικόν πϋρ κατά του Έρυθροϋ Σταυροϋ και της Σχολής διά πυροβόλων, όλμων και αύτομάτων. ’Ολίγον μετά την 7ην πρωινήν έξεδηλώθη ή γενική έπίθεσις. Το 7ον Σύνταγμα του ΕΛΑΣ έξώρμησεν από Καρανίκα και Γηροκομείου και τα Συντάγματα Διαμαντή και Μπεγνή από Σωτηρίας και Διαβολορέμματος. Εφεδρικά τμήματα και σώματα άτακτων υπό τον ©εοχάρην, τον Λαοκράτην και τον Αποστολήν, έξώρμησαν από της πλευράς της Σωτηρίας. Ή περιβόητος καπετάνισσα Άσήμω, σύζυγος του Θεοχάρη, ήτο επί κεφαλής αποθηριωμένων έλασιτισσών, αί όποΐαι εκ ράτουν εις χεϊρας αυτόματον και εις το στόμα μάχαιραν, έπιφυλασσομένης εις αότάς της τιμής του σφαγιασμοΰ όλων των ανδρών της Χωροφυλακής, πού θα εύρίσκοντο εντός του καταλαμβανόμενου κτιρίου της Σχολής.

Ό άγων υπήρξε σκληρός και αιματηρός. Όλαι αί πάροδοι εΐχον καλυφθή από πτώματα των έλασιτων, τούς όποιους έθέριζε το καταιγιστικόν πυρ των αξιωματικών και οπλιτών, άσαλεύτων εις τα τεταγμένα σημεία άμύνης. Αί δυνάμεις της Χωροφυλακής ήμύνθησαν κρατερώς και μετά δίωρον αγώνα έξη νάγκασαν τούς κομμουνιστής να υποχωρήσουν προς άνασύνταξιν εις τα σημεία της έξορμήσεώς των, άφοϋ ύπέστησαν βαρείας απώλειας.

Την 2αν απογευματινήν ώραν της αυτής ήμέρας, αί άνασυνταχθείσαι και ένισχυθεΐσαι δυνάμεις, έξορμοΰν προς νέαν σφοδροτέραν και λυσσωδεστέραν έπίθεσιν, παρασκευασθεΐσαν και διά πυρών βαρέων όπλων. οι έλασϊται αρχηγοί έχουν καταληφθή υπό λύσσης διά την αποτυχίαν της πρωίας και διέταξαν την άντί οίασδήποτε θυσίας κατάληψιν του Ερυθρού Σταυρού και της Σχολής μέχρι της έσπέρας.

Αί άπώλειαί των είναι βαρόταται, άλλα παρά ταϋτα έπιτίθενται μετ’ άφαντάστου σφοδρότητος εις αλλεπάλληλα κύματα. Δύο διμοιρίαι του Συντάγματος Μπεγνή έφθασαν μέχρι της όδοΰ Μεσογείων, πλησιέστατα της πλευράς των μαγειρείων του κτιρίου της Σχολής, έν φ το 7ον έλασιτικόν Σύνταγμα προσήγγισε τον περιβάλλοντα τον ‘Ερυθρόν Σταυρόν μανδρότοιχον και ήδη, έλασϊται προσεπάθουν να άναρριχηθοϋν διά να πηδήσουν προς τον περίβολον. Διά τινα ώραν ή κατάστασις είχεν άποβή πολύ κρίσιμος. ’Αξιωματικοί και οπλίται της Χωροφυλακής εμάχοντο ως λέοντες, οι ολίγοι έδεσΐται έρρίπτοντο παρά το πλευράν των εις την πρώτην γραμμήν, έν φ οι δήθεν εχθροί του λαοϋ και υπό  προστατευτικήν κράτη σιν  αξιωματικοί όλων των Σωμάτων, με τα αυτόματα και τα μυδραλλιοβόλα, μετεκινοϋντο προς τα πλέον επικίνδυνα σημεία της άμύνης. Ή Ταξιαρχία Ρίμινι, είδοποιηθεΐσα περί της κρισιμότητας της καταστάσεως, ερριψεν εις τον αγώνα τμήματα, προς ένίσχυσιν της άμύνης, με άνασχετικά πυρά κατά των επιτιθεμένων.

Έν φ ο αγών συνεχίζετο μετά της αυτής σφοδρότητος και οι έλασϊται έξαπέλυον τα εκλεκτότερα τμήματά των κατ’ άλλεπάλληλα κύματα, προσπαθοΰντες να καταλάβουν άντί πάσης θυσίας τα εξωτερικά ερείσματα άμύνης, ή Σχολή Χωροφυλακής, συγκεντρώσαντα εφεδρικήν δύναμιν, ένήργησε σφοδράν άντεπίθεσιν. οι έλασϊται, έν φ έφαντάζοντο ότι διά των αλλεπαλλήλων έπιθέσεών των είχε καμφθή το μαχητικόν μένος των αμυνόμενων και από στιγμής εις στιγμήν θα άπεχώρουν ή θα παρεδίδοντο, αΐφνιδίως άντιμετώπισαν σφοδροτάτην άντεπίθεσίν των, εύρεθέντες εις θέσιν αμυνόμενων. Τούτο προφανώς τούς κατεπτόησε και επηρέασε το ηθικόν των. Ό άγων συνεχίσθη επί τινα ώραν εκ  του συστάδην, αλλά τελικώς δεν ήδυνήθησαν να άνθέξουν εις την όρμητικότητα των επιτιθεμένων μαχητών της Χωροφυλακής και έξηναγκάσθησαν προς ύποχώρησιν, άφ’ οΰ ύπέστησαν βαρυτάτας απώλειας. Έκ των ύπερασπιστών της Σχολής έφονεύθησαν δύο ανθυπομοίραρχοι και εις άνθυπολοχαγός του ΕΔΕΣ και ετραυματίσθησαν εις ανθυπομοίραρχος, τέσσαρες άνθυπασπισταί και 8 οπλίται.

Την 12ην και 13ην Δεκεμβρίου οι έλασϊται μεταβάλλοντες πολεμικόν σχέδιον, έπετέθησαν σφοδρώς με ίσχυράς δυνάμεις από του φθισιατρείου της Σωτηρίας και του Διαβολορέμματος με στόχον την κατάληψιν της πλευράς Σχολής Γυμναστικής. Πιθανώς έφαντάζοντο ότι το βάρος της άμύνης είχε ριφθή προς την οδόν Μεσογείων και το Νοσοκομεΐον Ερυθρού Σταυρού, λόγω των προηγηθεισών εκεί μαχών και ότι ή πλευρά του κτιρίου της Σχολής Γυμναστικής δεν ήτο πλαισιωμένη δι’ ισχυρών δυνάμεων, ως άλλως τε ήτο έν μέρει ακριβές. Άλλ’ ο μοίραρχος Δήμας επί κεφαλής μικρας δυνάμεως έξ αξιωματικών και οπλιτών της Χωροφυλακής άντεστάθη γενναίος και καθήλωσε τούς επιτιθεμένους, εως ότου κατέφθασαν ενισχύσεις. Διήμερος λυσσώδης άγων έλασιτικών σωμάτων άπέβη και από της πλευράς αυτής ανευ αποτελέσματος.

Ο ΤΕΛΙΚΟΣ ΘΡΙΑΜΒΟΣ ΑΜΥΝΗΣ ΤΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΧΩΡΟΦΥΛΑΚΗΣ

Το στρατηγείου των ελασιτών είχεν άπογοητευθή εκ της οίκτρας αποτυχίας πολυημέρων λυσσωδών επιθέσεων, αί όποΐαι είχον στοιχίσει εις αυτούς βαρυτάτας απώλειας. Τόσον τα συντεταγμένα στρατιωτικώς τάγματα, όσον και αί άμορφοι μαζαι της εφεδρείας του κομμουνιστικού όχλου, παρά τον άγριον φανατισμόν τον όποιον είχον ενσταλάξει εις την ψυχήν των οι προπαγανδισταί και διαφωτισταί. ήρχισαν να Αμφιβάλλουν περί του δυνατοΰ της εκ πορθήσεως της Σχολής Χωροφυλακής δι’ επιθέσεων. Έξ άλλου, ο άγων προς κατάληψιν του κτιριακοΰ συγκροτήματος Μακρυγιάννη εΐχεν είσέλθει εις δραματικήν φάσιν, ο ογκος των έλασιτικών δυνάμεων είχε στραφή προς, αντί πάσης θυσίας, κατάκτησιν του όχυροΰ τούτου, οπότε ή κατάληψις του κέντρου των ’Αθηνών θα καθίστατο εύκολος έπιχείρησις, ή δε Σχολή Χωροφυλακής άπομονωμένη πανταχόθεν δεν θα ήδύνατο να άνθέξη. Διά τοϋτο και ή στρατηγική των ελασιτών μετεβλήθη. Άπό της 14ης Δεκεμβρίου δεν γίνονται επιθέσεις, άλλ’ ο πολιορκητικός κλοιός περισφίγγεται διά σφοδρού και άκαταπαύστου πυράς. Όλμοι, άντιαρματικά, ακόμη και πυροβόλα των 7,5  βάλλουν κατά των κτιρίων της Σχολής νύκτα και ήμέραν. Ή στέγη της Σχολής εχει καταρρεύσεί, τοίχοι δε και παράθυρα, όλων των κτιρίων, άκόμη και του Ναοϋ, είναι διάτρητα εκ  των βλημάτων. Έφονεύθησαν εκ  βλημάτων εις Ανθυπομοίραρχος και δύο οπλίται και έτραυματίσθησαν δύο αξιωματικοί και 16 οπλίται.

Ή τακτική αυτή του έχθροΰ συνεχιζόμενη μετά της αυτής έντάσεως επί έξαήμερον, είχε φέρει εις πολύ δυσχερή θέσιν τάς δυνάμεις άμύνης. Έκ των βροχηδόν πιπτόντων, νύκτα και ήμέραν, βλημάτων και του προκαλουμένου δαιμονιώδους θορύβου, καθίστατο άδύνατος ή άνάπαυσις των ανδρών, παρημποδίζοντο δε αί κινήσεις των και ηΰξανον αί άπώλείαι. Έάν συνεχίζετο ή κατάστασις αυτή, υπήρχε κίνδυνος να μειωθη το μαχητικόν μένος των υπερασπιστών. Άλλ’ο σοβαρώτερος κίνδυνος προήρχετο εκ  του γεγονότος ότι οι έλασΐται, επωφελούμενοι του άδιακόπου καταιγιστικού πυροβολισμού, έν εΐδει άδιαπεράστου παραπετάσματος, έβελτίωνον τάς θέσεις των και περιέσφιγγον στενώτερον την Σχολήν. Ούτως, από ώρας εις ώραν, ο πολιορκητικός κλοιός καθίστατο περισσότερον Ασφυκτικός. Κατέστη επιβεβλημένη μία άντεπιθετική έπιχείρησις, προς διεύρυνσιν των θέσεων άμύνης και απαλλαγήν εκ  της άποπνικτικής αυτής περισφίγξεως.

Την πρωίαν της 21ης Δεκεμβρίου, τμήματα της Ταξιαρχίας του Ρίμινι μετά τινων τάνκς, συνοδεύοντα δύναμιν Χωροφυλακής εκ  30 Αξιωματικών και 100 όπλιτών, έξώρμησαν από της πλευράς της όδοϋ Μεσογείων προς την λεωφόρον Κηφισίας. οι έλασΐται αίφνιδιάσθησαν και ή Αντίστασίς των υπήρξε μάλλον μετρία. Εντός όλίγου σχετικώς χρόνου κατελήφθη όλόκληρος ή περιοχή, εκ εΐθεν της όδοϋ Μεσογείων, από του Θών (αρχή λεωφόρου Αλεξάνδρας) μέχρις Έρυθροϋ Σταυροϋ. Ή εκκαθαριστική έπιχείρησις έπέτυχεπλήρως, ο κλοιός διεσπάσθη και οι έλασΐται άπωθήθησαν εκ εΐθεν της λεωφόρου Κηφισίας. Κατά την έπιχείρησιν αυτή έφονεύθησαν ο μοίραρχος Π. Νιαρχάκος, ο ανθυπασπιστής της χωροφυλακής Κ. Δάλλας, εις ύπολοχαγός του ΕΔΕΣ και δύο οπλίται, έτραυματίσθησαν δε εις Αξιωματικός και 7 οπλίται.

Κατά τάς μετέπειτα ήμέρας, από 22-28 Δεκεμβρίου, οι έλασΐται συνέχισαν την τακτικήν της φθοράς του αντιπάλου, διά καταιγιστικού πυρός και άδιακόπου εκ τοξεύσεως βλημάτων. Άλλ’ οι πολιορκούμενοι άνδρες  της Χωροφυλακής, εχοντες ήδη άπομακρύνει τον έχθρόν εις Αρκετήν άπόστασιν, ήμύνοντο με άνεσιν, ένήργουν μάλιστα κατά διαστήματα και τοπικάς επιθέσεις, κατά τάς όποιας έφονεύθη εις ύπενωμοτάρχης. Την 28ην Δεκεμβρίου, έγένοντο άντιληπταί εύρείας κλίμακος μετακινήσεις προς συνοικισμόν Έλληνορρώσων, Διαβολόρεμμα και Γηροκομεΐον. Τοϋτο, έπέτρεψε να διαπιστωθή ότι έπίκειται έπίθεσις και έγένοντο παρασκευαί άμύνης. Πράγματι, οι έλασΐται, άποτυχούσης ήδη της έπιχειρήσεως κατά του Συντάγματος Μακρυγιάννη, και μεταβάλλοντες πάλιν τακτικήν, έστρεψαν την ύστάτην προσπάθειάν των προς κατάληψιν της Σχολής.

Άπό της πρωίας της 29ης Δεκεμβρίου, νέαι δυνάμεις, δύο περίπου χιλιάδων ελασιτώ, εκ ινοϋντο από Αγίας Παρασκευής προς ένίσχυσιν των δυνάμεων των, αί όποΐαι ήσαν παρατεταγμέναι εις την γραμμήν από Χολαργοϋ—Σωτηρίας μέχρι Γηροκομείου— Τουρκοβουνίων. Παρετηρήθη επίσης κίνησις προς την γραμμήν αυτήν πυροβόλων, όλμων και άλλων βαρέων όπλων και είχε καταστή προφανές ότι από της πλευράς Ικείνης έπρόκειτο να εκ δηλωθή μεγάλη έπίθεσις. Την δεκάτην και ήμίσειαν νυκτερινήν ώραν ήρχισεν ή σφοδρά έπίθεσις κατά του Νοσοκομείου Έρυθροϋ Σταυροϋ και της Σχολής, βαλλόμενης από όλων των κατευθύνσεων. Συνήφθη τότε κρατερός άγων αί έλασιτικαί δυνάμεις είχον ρίψει όλο το βάρος των εις την περιοχήν δυνάμεων των και έχρησιμοποίουν όλα τα εις την διάθεσίν των βαρέα και έλαφρά όπλα. Αί Αλλεπάλληλοι έφοδοί των ήσαν λυσσώδους όρμής, άλλ’ όλαι άπεκρούσθησαν, οι δε μανιωδώς έπιτιθέμενοι έλασΐται έξηναγκάζοντο προς ύποχώρησιν, πριν φθάσουν τούς τοίχους και τα συρματοπλέγματα του Έρυθροϋ Σταυροϋ και της Σχολής. οι άνδρες της Χωροφυλακής, οι μετ’ αυτών συμπολεμοϋντες έδεσΐται και οι έγκλειστοι αξιωματικοί, έπολέμησαν κατά την δραματικήν εκείνην νύκτα με άφάνταστον ήρωισμόν. Άλλ’ όταν έφώτισεν ή πρωία της έπομένης, 30 Δεκεμβρίου, αυτοί ήσαν οι κύριοι του πεδίου της μάχης, έν φ αί έχθρικαί δυνάμεις ύπεχώρουν προς τάς θέσεις έξορμήσεώς των.

Αύτή ήτο ή τελευταία έπιχείρησις των έλασιτικών στρατευμάτων προς κατάληψιν της Σχολής Χωροφυλακής. Έπί πενθήμερον άκόμη συνέχισαν το πϋρ διά πυροβόλων και όλμων από των θέσεων των, έρριψαν δε τάς τελευταίας βολάς των την 4ην ’Ιανουάριου 1945, με Αποτέλεσμα να φονευθοΰν δύο οπλίται και να τραυματισθή εις. Αλλά περί την μεσημβρίαν της ήμέρας αυτής έπεσημάνθη έναρξις άποχωρήσεως των δυνάμεων των. Τότε, όλαι αί διαθέσιμοι δυνάμεις Χωροφυλακής και οι μετ’ αυτών συμπολεμουντές,  φοϋ ένισχύθησαν και υπό Στρατιωτικών δυνάμεων, έξώρμησαν προς δίωξιν του υποχωροϋντος εχθρού, τον όποιον κατεδίωξαν εις μέγα βάθος, εκ καθαρισθεΐσης ολοκλήρου της περιοχής. Και ήτο τόση ή όρμή των επιτιθεμένων νικητών, ώστε μία διμοιρία χωροφυλάκων, καταδιώκουσα τούς συμμορίτας εφθασε μέχρι Πεντέλης, οπού έφονεύθησαν εις υπενωμοτάρχης και εις χωροφόλαξ.

Ό άγών της Σχολής Χωροφυλακής, διαρκέσας ακριβώς ένα μήνα, είχε λήξει με πλήρη θρίαμβον των ολίγων εκ είνων γενναίων ανδρών οι όποιοι, παλαίοντες άπεγνωσμένως νύκτα και ή μέραν έναντίον πολλαπλασίου αντιπάλου, ήδυνήθησαν να παραμείνουν άκλόνητοι εις τάς θέσεις των, υφιστάμενοι τρομερός ταλαιπωρίας και χύνοντες το αίμά των διά την ΰπεράσπισιν της Πατρίδος. Αί συνολικαΐ άπώλειαι της Σχολής ήσαν νεκροί αξιωματικοί 6 και οπλίται 16 και τραυματίαι αξιωματικοί 13 και όπλΐτάι 51. Έφονεύθησαν επίσης ή έτραυματίσθησαν και πολλοί έδεσΐται και συμπολεμήσαντες αξιωματικοί Χωροφυλακής και των άλλων Σωμάτων, εκ  των εΰρεθέντων υπό περιορισμόν έντός της Σχολής. Έφονεύθησαν δε αρκετοί εκ  των εγκλείστων εις τούς γειτονικούς Στρατώνας ‘Ιππικού, οπού συνεπολέμησαν με ήρωισμόν. Μεταξύ των εκεί φονευθέντων ήτο και ο συνταγματάρχης Πεζικού Διον. Παπαδόγκωνας, ο όποιος εϊχεν εις τάς πλαγιάς του Πάρνώνος αντιμετωπίσει γενναίως τάς έλασιτικάς συμμορίας και είχε διασώσει τον πληθυσμόν της ’Αρκαδίας, ήδη δε επεσε μαχόμενος εις την πρώτην γραμμήν ένισχύων την άμυναν της Σχολής Χωροφυλακής. Ή έπί ένα μήνα διαρκέσασα αποτελεσματική άμυνα της Σχολής Χωροφυλακής, συνέβαλε σπουδαίος εις την συντριβήν του έλασιτισμοϋ κατά τα Δεκεμβριανά, δύναται δε να λεχθή ότι άπετέλεσε σημαντικόν παράγοντα σωτηρίας των ’Αθηνών από τούς όνυχας του κομμουνισμού.

Η ΕΚΘΕΣΙΣ ΤΟΥ ΔΙΟΙΚΗΤΟΥ ΤΗΣ ΣΧΟΛΗΣ

Διά την πλήρη και λεπτομερειακήν ένημέρωσιν περί του διεξαχθέντος εις την Σχολήν Χωροφυλακής επικού άγώνος, παραθέτομεν το κείμενον της εκ θέσεως του διοικητού της Σχολής, κατά την διάρκειαν των επιχειρήσεων, συνταγματάρχου Δ. Δουκάκη, ως και τμήμα ομιλίας του ύποδιοικητοϋ αυτής κατά την ιδίαν περίοδον συνταγματάρχου Δ. Γιαννικοπούλου.

ΕΚΘΕΣΙΣ

Πεπραγμένων επιχειρήσεων άμύνης συγκροτήματος Σχολής Χωροφυλακής άπο της 6ης μέχρι της 17ης Δεκεμβρίου 1944

’Επειδή από της άπελευθερώσεως και εντεύθεν ή κατάστασις παρουσιάζετο όλονέν και χειροτέρα, λόγω των παραλόγων άξιώσεων των κομμουνιστών και των έτέρων αναρχικών ’Οργανώσεων, ή Διοίκησις της Σχολής Χωροφυλακής, ύπείκουσα εις την άνάγκην τελεσφόρου ένεργείας προς άντιμετώπισιν των άναρχικών κατά του Καταστήματος της Σχολής, έγκαιρος έξεπόνησε Σχέδιον Άμύνης της Σχολής, όπερ θα έθετεν εις έφαρμογήν έν δεδομένη στιγμή.

Διά του σχεδίου τούτου προεβλέπετο ή διάθεσις των υπό της Σχολής διατιθέμενων μέσων τυφεκίων και λοιπών μηχανημάτων πυρός εις αξιωματικούς και όπλίτας, Τα μέσα ταΰτα ή Διοίκησις της Σχολής έτή ρει έν αύστη ρδ έπιφυλακή, κατόπιν της υπό των άναρχικών κηρυχθείσης έπαναστάσεως από της 4ης Δεκεμβρίου και της ένεργείας τούτων καθ’ έτέρων κυβερνητικών τμημάτων.

Κατά την ήμέραν τούτην ή Διοίκησις διέθετε τα έξης μέσα: ’Αξιωματικοί 66, οπλίται 515, τυφεκ ια 581, όπλοπολυβόλα 10, αυτόματα Στέν 7, όλμίσκοι 3.

Κατά την ήμέραν ταύτην ή Διοίκησις της Σχολής, έχουσα σαφείς πληροφορίας περί επιθετικής ενέργειας ιών αναρχικών εντός της ημέρας, έθεσεν εις έφαρμογήν το Σχέδιον Άμύνης της.

Έπί τή βάσει τούτου, ο χώρος της Σχολής διεκρίνετο εις τρεις κυρίως τομείς : 1ον. Τον άνατολικόν περιλαμβανόμενον μεταξύ των μονίμων πολυβολείων, των ευρισκομένων αμέσως βορείως της αποθήκης επιστρατεύσεως Ιππικού και της ΒΑ γωνίας της βόρειας πτέρυγος του κτιρίου. 2ον. Εις τον τομέα τον συμπεριλαμβάνοντα τούς θαλάμους της βόρειας πτέρυγος, και 3ον, Εις τον δυτικόν τομέα, έξικνούμενον καθ’ 6λον το μήκος του δυτικου άλσυλλίου της Σχολής.

Εις τούς άνωτέρω τομείς κατένειμεν άναλόγως της σπουδαιότητος εκ άστου, την ύπάρχουσαν δύναμιν ανδρών και τα μέσα πυρός. Έπί πλέον έτηρήθη έν εφεδρεία ικανή δύναμις έξ άξιωματικών και οπλιτών, διά την ένίσχυσιν τομέων, την ανάληψη ενδεχόμενης άντεπιθέσεως και την άμυναν εις το έσωτερικόν της Σχολής.

Πράγματι, περί την 19.50′ ώραν της 6.12.44, οι αναρχικοί ήρξαντο βάλλοντες κατά της Σχολής διά πυρών πολυβόλων, αύτομάτων όπλων και τυφεκίων, εκ  της κατευθύνσεως των βορείως της Σχολής οικιών και, ιδία, εκ  του κτιρίου του Έρυθρού Σταυροΰ και του τοιούτου της Σχολής Γυμναστικής.

Τα πυρά έξηκολούθησαν με άρκετήν έντασιν μέχρι της 18ης ώρας, όπότε διεκόπησαν, άνευ έτέρας έπιθετικής τίνος ένεργείας εκ  μέρους των άναρχικών.

Αί κατά την ημέραν ταύτην ήμέτεραι άπώλειαι ανέρχονται εις ένα τραυματίαν αξιωματικόν, εις ένα νεκρόν της Όργανώσεως ΕΔΕΣ και εις τρεις τραυματίας της αυτής Όργανώσεως. Άπώλειαι του έχθροΰ δεν έξηκριβώίίησαν. ’Αποτέλεσμα της έπιχειρήσεως ταύτης, κατά την ημέραν ταύτην, ήτο ή άπόκρουσις της εχθρικής έπιθέσεως και ή διατήρησις των θέσεων μας. Το ηθικόν των ανδρών άκμαΐον.

7η Δεκεμβρίου 1944
Έκρατήσαμεν τάς καταληφθείσας θέσεις και εις τον εξωτερικόν και εις τον εσωτερικόν χώρον της Σχολής, με την αυτή δύναμιν και τα αΰτά όπλα. οι στασιασταί ήνοιξαν πΟρ από της 5 μ.μ. ώρα:; με αυτόματα όπλα, οπλοπολυβόλα, όλμους και τυφεκ ια, διήρκεσε δε ή έπίθεσις με την αυτή σφοδρότητα μέχρι της 18ης ώρας. Κατά την ημέραν ταύτην έσχομεν τάς έξης απώλειας: Εις ανθυπασπιστής τραυματίας, τέσσαρες ύπαξιωματικοί τραυματισμένοι και τέσσαρες τραυματίαι της Όργανώσεως του ΕΔΕΣ. Άπώλειαι του εχθρού εις νεκρούς και τραυματίας δεν έξηκριβώθησαν. Αποτέλεσμα της έπιχειρήσεως ταύτης ήτο ή διατήρησις των θέσεων μας και ή άπόκρουσις της εχθρικής έπιθέσεως.

8η Δεκεμβρίου 1944
Διετηρήσαμεν τάς καταληφθείσας θέσεις με την αυτή δύναμιν και τα αΰτά όπλα και πυρομαχικά. οι στασιασταί ήνοιξαν πϋρ εναντίον μας και από της 5.30′ π.μ. ώρας, δι’ αυτομάτων όπλων, όπλοπολυβόλων και όλμων, από τάς ιδίας κατευθύνσεις, ένθα είχον σταθεροποιήσει τάς θέσεις των. Αί ήμέτεραι δυνάμεις άνταπήντησαν εις τα πυρά των στασιαστών και κατέβαλλον πάσαν προσπάθειαν προς έξουδετέρωσιν μέχρι της 18ης ώρας. Αί άπώλειαι, άνέρχονται εις εξ νεκρούς όπλίτας (συμπεριλαμβανομένων και των απωλειών του αποσπάσματος του άντισυνταγματάρχου Παπαηλιοΰ Ήλία εκ  250 ανδρών και άξιωματικών, άποσταλέν παρά της Σχολής, το όποιον ήκολούθησε τάς επιχειρήσεις της), εις όκτώ τραυματίας όπλίτας, είςένα άξιωματικόν νεκρόν του Στρατεύματος, εις τρεις τραυματίας του Στρατεύματος, καθ’ όσον κατά τάς επιχειρήσεις από τάς πρώτας ημέρας έλαβον μέρος οίκειοθελώς και οι κρατούμενοι άξιωματικοΐ του Στρατεύματος και της Ειδικής Ασφαλείας εις την Σχολήν και εις το Στρατόπεδον κρατουμένων τέως Συντάγματος Ίππικοϋ, και εις ένα έδεσίτην τραυματίαν. Αί άπώλειαι του έχθροϋ δεν έξηκριβώθησαν. Αποτέλεσμα της έπιχειρήσεως ταύτης ήτο ή διατήρησις των θέσεών μας και ή άντιμετώπισις της έπιθέσεως των στασιαστών. Το ήθικόν των ανδρών άκμαιότατον.

9η Δεκεμβρίου 1944
Διετηρήσαμεν τάς θέσεις μας, με την αυτή δύναμιν και με περισσότερα αΰτόματα όπλα, ΰτινα παρελάβομεν εκ  της Ταξιαρχίας. οι στασιασταί ήνοιξαν πΰρ εναντίον μας από της 5.30′ ώρας δι  αυτομάτων όπλων, πολυβόλων, οπλοπολυβόλων και όλμων. Κατά την ημέραν ταύτην έξεδηλώθη έπίθεσις του έχθροΰ με πολλά μηχανήματα, αποτέλεσμα της οποίας ΰπήρξενά πλησιάσωσιν ούτοι εις την Σχολήν, ιδίως εκ  της κατευθύνσεως του Σανατορίου  Ή Σωτηρία , άπεκρούσθησαν όμως και άπεδεκατίσθησαν, χάρις εις την μετά θάρρους και γενναιότητος άντιμετώπισιν τούτων υπό των ήμκτέρων δυνάμεων. Κατά την ή μέραν ταύτην έξεδηλώθη έπίθεσις εκ  μέρους της Ταξιαρχίας προς την κατεύθυνσιν του Έρυθροΰ Σταυροΰ, όν και κατέλαβε, Την έπιχείρησιν ταύτην παρηκολούθησε και δυναμις Χωροφυλακής, έγκατασταθεΐσα εις τον Ερυθρόν Σταυρόν, άφοΰ προέβη εις την εκ καθάρισιν και την σύλληψιν των στασιαστών και Ετέρων ατόμων υπόπτων 200 περίπου, οϋς άπέστκιλα εις την Ταξιαρχίαν. Αί άπώλειαι εις νεκρούς ανέρχονται, κατά την ημέραν ταύτην, εις δύο αξιωματικούς και δύο όπλίτας, εις τραυματίας έννέα Αξιωματικούς και όκτώ όπλίτας, εις ένα νεκρόν της Όργανώσεως ΕΔΕΣ. Αί άπώλειαι του έχθροΰ δεν έξηκριβώθησαν. Κατά την έπιχείρησιν ταύτην έπετεύχθη έπιτυχής άπόκρουσις και άποδεκατισμός των στασιαστών παρά των ήμετέρων δυνάμεων. Άπαντες οι άξιωματικοΐ και οπλίται έδειξαν μαχητικότητα, συνοχήν και γενναιότητα.

10η Δεκεμβρίου 1944
Διετηρήσαμεν τάς καταληφθείσας θέσεις, βελτιώσαντες ταύτας εξωτερικώς και εσωτερικώς διά των αυτών όπλων και πυρομαχικών και της αυτής δυνάμεως. οι σ τάσι αστοί ήνοιξαν ιτΰρ εναντίον μας δι’ αυτομάτων όπλων, όλμων, πυροβόλων και Αντιαρματικών από της ώρας 9 π.μ. Τα πυρά διήρκεσαν μέχρι της 17ης ώρας. Κατά την ημέραν ταύτην δεν έσχομεν νεκρούς και τραυματίας. Αί άπώλειαι του έχθροϋ δεν έξηκριβώθησαν. Το ήθικόν των ανδρών άναπτερωμένον,

11η Δεκεμβρίου 1944
Διετηρήσαμεν τάς θέσεις μας, με την αυτήν δύναμιν και τα αυτά όπλα. Διεπιστώθη έπίθεσις εχθρικών τμημάτων, ακαθορίστου αριθμού, δι’ αυτομάτων οπλών και όλμων, εκ  των κατευθύνσεων Σανατορίου Σωτηρία Διαβολορέμματος-Τουρκοβουνίων. Αί ήμέτεραι άπώλειαι κατά την ημέραν ταύτην ούδεμία. Αί άπώλειαι του έχθροϋ δεν έξηκριβώθησαν.

12η Δεκεμβρίου 1944
Έξεδηλώθη έπίθεσις στασιαστών, Ακαθορίστου αριθμού, δι’ αύτομάτων όπλων, όλμων, και αντιαρματικού πυροβολικού, εκ  της κατευθύνσεως  Σωτηρίας -Διαβολορέμματος Τουρκοβουνίων. Αί ήμέτεραι άπώλειαι εις νεκρούς : εις Αξιωματικός, εις τραυματίας: δύο αξιωματικοί και δύο οπλίται και δύο άδελφαι νοσοκόμοι. Αιχμάλωτοι δύο Έλληνες άντάρται. Αί άπώλειαι των στασιαστών εις νεκρούς και τραυματίας δεν έξηκριβώθησαν. Το ήθικόν των ανδρών άκμαΐον.

13η Δεκεμβρίου 1944
Διετηρήσαμεν τάς θέσεις μας, με τάς αύτάς δυνάμεις και με τον αυτόν όπλισμόν. οι στασιασταί καθ’ ολην την διάρκειαν της ήμέρας ήνοιξαν πΰρ δι’ αυτομάτων όπλων, πολυβόλων και όλμων. Αί ήμέτεραι άπώλειαι, κατά την ήμέραν ταύτην, Ανέρχονται εις δύο τραυματίας Αξιωματικούς και εις δύο όπλίτας τραυματίας. Αί άπώλειαι του εχθρού δεν έξηκριβώθησαν. ’Αποτέλεσμα της έπιχειρήσεως ταύτης, ή διατήρησις των θέσεών μας και ή άπόκρουσις της έπιθέσεως. Το ήθικόν των ανδρών άκμαΐον.

14η Δεκεμβρίου 1944
Διετηρήσαμεν τάς θέσεις μας με την αύτήν δύναμιν και με τα αύτά όπλα. Έξεδηλώθη έπίθεσις έχθρικών τμημάτων εκ  των κατευθύνσεων Τουρκοβουνίων-Γηροκομείου δι  αύτομάτων όπλων, πολυβόλων, όλμων και Αντιαρματικού πυροβολικού. Δέν έξηκριβώθη ο αριθμός των στασιαστών. Κατά την ήμέραν ταύτην δεν έσχομεν νεκρούς και τραυματίας. Αί άπώλειαι του έχθροϋ δεν έξηκριβώθησαν.

15η Δεκεμβρίου 1944
Έκρατήσαμεν τάς θέσεις μας, με την αύτήν δύναμιν και με τα αύτά όπλα. Ούδεμία έπίθεσις έξεδηλώθη κατά την ήμέραν ταύτην. Ό έχθρός έβαλε δεκ α πέντε βλήματα όλμων και ριπών πολυβόλων κατά διαλείμματα καθ’ όλην την διάρκειαν της ήμερας. Αί άπώλειαι του έχθροϋ δεν έξηκριβώθησαν. Αί ήμέτεραι άπώλειαι ανέρχονται εις ένα δκλίτην τραυματίαν.

16η Δεκεμβρίου 1944
Διετηρήσαμεν τάς θέσεις μας, με την αύτήν δύναμιν και με τα αύτά όπλα, Άπό των πρωινών ώρών έβλήθημεν δι’ αύτομάτων όπλων, πολυβόλων, όλμων και πυροβολικού. Άπώλειαι ήμέτεραι δύο οπλίται τραυματίας, δύο τραυματίαι της Όργανώσεως του ΕΔΕΣ και δύο τραυματίαι του ύπηρετικού προσωπικού της Σχολής. Αί άπώλειαι του έχθροϋ δεν έξηκριβώθησαν.

17η Δεκεμβρίου 1944
Διετηρήσαμεν τάς θέσεις μας, με την αύτήν δύναμιν και με τα αύτά όπλα. οι στασιασταί έβαλλον κατά των θέσεών μας κατά διαλείμματα δι’ όπλοπολυβόλων, όλμων και πολυβόλων. Ήμέτεραι άπώλειαι ούδεμία. Αί άπώλειαι του έχθροϋ δεν έξηκριβώθησαν. Το ήθικόν των ανδρών άναπτερωμένον.

Κατά τάς τρεις πρώτας ημέρας της έπιθέσεως, οι άνδρες εμενον νήστεις, μέχρις ότου έτακτοποιήθη το ζήτημα της τροφοδοσίας υπό της Διευθύνσεως Επιμελητείας Χωροφυλακής διά των αγγλικών άρχών. οι άνδρες έστερήθησαν μερικώς και του ύδατος, παρ’ όλα ταϋτα όμως όχι μόνον το ήθικόν των δεν έμειώθη, άλλ’ είναι μέχρι τοιούτου σημείου άκμαΐον ώστε να σεμνύνωμαι διότι διοικώ τοιαύτην δύναμιν.
Πάντες οι Αξιωματικοί και οι οπλίται, έπί δεκ α συνεχείς ήμέρας παραμένουσιν με το όπλον άνά χεΐρας, άυπνοι και κατάκοποι, προσφέροντες  περτάτας προς την Πατρίδα υπηρεσίας.
Δέν παραλείπω ν’ άναφέρω ότι οι κρατούμενοι αξιωματικοί και οπλίται της Χωροφυλακής και του Στρατού, προσέφερον και συνέβαλον μεγάλως εις την εσωτερικήν άμυναν της Σχολής, ως και οι της Όργανώσεως του ΕΔΕΣ, 150 τον Αριθμόν, οΐτινες ήδη άνεχώρησαν της Σχολής, διαταχθέντες παρά της Όργανώσεώς των.
Πίνακα των φονευθέντων και τραυματισθέντων κατά τάς έπιχειρήσεις, Αξιωματικών και οπλιτών, ύπέβαλον δι  έτέρων μου Αναφορών, Επιφυλάσσομαι δε να ύποβάλω προτάσεις διά την Απονομήν της προσηκούσης ηθικής άμοιβής διά τούς έξόχως δράσαντας.

Άπό της πρώτης ήμέρας των έπιχειρήσεων, ή Σχολή Χωροφυλακής, διά τάς επιχειρήσεις, ύπήχθη υπό τάς αμέσους διαταγάς της ΙΙΙης Ορεινής Ταξιαρχίας, εκ τελοΰσα εκ τοτε και μέχρι σήμερον ανελλιπώς και μετά πάσης άκριβείας τάς εκ δοθείσας διαταγάς της. Κατόπιν τούτου ή Σχολή άπεκ τησε τα εξής συγκροτήματα άμύνης πλαισιώσασα ταϋτα δι’ ίδιων δυνάμεων: 1. Το κτίριον της Σχολής Χωροφυλακής, 2. Τούς Στρατώνας τέως Συντάγματος Ιππικού, 3. Τούς Στρατώνας τέως Συντάγματος Εύζώνων, 4. Το Στρατόπεδον Συγκεντρώσεως συλλαμβανομένων ελασιτώ, 5. Το κτίριον Ερυθρού Σταυρού και 6. Την Σχολήν Γυμναστικής .

Έν Άθήναις τή 17η Δεκεμβρίου 1944

Ό
Διοικητής της Σχολής
Δ. ΔΟΥΚΑΚΗΣ
Συνταγματάρχης


Η ΕΚΘΕΣΙΣ ΤΟΥ ΥΠΟΔΙΟΙΚΗΤΟΥ ΤΗΣ ΣΧΟΛΗΣ

Ιδού, κατωτέρω, και το σχετικόν με τάς επιχειρήσεις τμήμα της εκ θέσεως του ύποδιοικητοϋ της Σχολής κατά την διάρκειαν αυτών συνταγματάρχου Χωροφυλακής Δ. Γιαννικοπούλου.
Εις την περιοχήν ταύτην (Γουδί) εύρίσκοντο τότε τα κάτωθι φίλια Στρατιωτικά Τμήματα:
Εις τούς Στρατώνας Πεζικού, ή Ταξιαρχία Ρίμινι και όλίγα άγγλικά τάνκς.
Εις τούς Στρατώνας ’Ορειβατικού Πυροβολικού, έξακόσιοι (600) περίπου εύζωνοι των Ταγμάτων ’Ασφαλείας, κατά το πλείστον άοπλοι, υπό την προστατευτικήν φρούρησιν ούλαμοΰ Χωροφυλακής, υπό τούς μοιράρχους Ρούβαλην ’Εμμανουήλ, Νίκαν Γρηγόριον και άνθυπομοιράρχους Κλωνάρην Νικόλαον, Τσαλαμπαμπούνην Κωνστ. και Σκούραν Πέτρον, ως και είκοσάδος  Αγγλων άλεξιπτωτιστών με δύο κάρριερς.
Εις τούς Στρατώνας Πεδινού Πυροβολικού, όν τάγμα Πεζικού, μόλις έλθόν εκ  Μέσης Ανατολής, υπό τον ταγματάρχην Μπουσμπουρέλην.
Εις τούς Στρατώνας Ιππικού, το 2ον Τάγμα της Σχολής Χωροφυλακής, υπό τον ταγματάρχην Πέτροβαν ’Ιωάννην, με διοικητάς λόχων τούς μοιράρχους Νικολόπουλον Γεώργιον, Λουκάν Γεώργιον και ύπομοιράρχους Πρόκον Νικήταν και Γεωργουλέαν Λεωνίδαν, με όπλίτας δε και λοιπούς βαθμοφόρους εκ  της διαλυθείσης Διευθύνσεως Ειδικής ’Ασφαλείας του Κράτους.
Εις την Σχολήν ταύτην, το Ιον Τάγμα Χωροφυλακής υπό τον άείμνηστον και γενναίον ταγματάρχην Άντωνόπουλον Χρήστον, με διοικητάς λόχων τούς μοιράρχους Ρέτσον Γεώργιον, Τσοκαλίδην Γρηγόριον, Χυτήρην ’Αλέξανδρον και με διοικητήν του Λόχου Διοικήσεως τον άείμνηστον μοίραρχον Μπαρτσούλην Γεώργιον.

Επίσης, κατά τάς πρώτας ήμέρας του άγώνος, έφθασαν εις την Σχολήν ταύτην και περί τούς 120 άνδρες, από τάς διαφόρους Υπηρεσίας της περιοχής Πρωτευούσης, υπό τούς μοιράρχους Δήμαν ’Αναστάσιον και Κράνην Άνδρέαν.
Κατά την διάρκειαν του άγώνος κατέφυγεν εις την Σχολήν και μικρός άριθμός ανδρών της Όργανώσεως ΕΔΕΣ.
Τέλος, εύρέθησαν εις την Σχολήν και 370 έντιμοι αξιωματικοί του Στρατού και της Χωροφυλακής, οΐτινες εκ ρατούντο προστατευτικώς, ως έχαρακτη ρίσθη τότε, τή άξιώσει των έαμικών μελών της τότε Ελληνικής Κυβερνήσεως, διότι διεξήγαγον σφοδρόν άντικομμουνιστικόν άγώνα κατά την Κατοχήν έν Άθήναις, εις Πελοπόννησον και εις Εύβοιαν. οι αξιωματικοί ούτοι, μεγάλους έβοήθησαν τον άγώνα της Σχολής. Ό τότε συνταγματάρχης Γερακίνης Χρήστος και άλλοι ανώτεροι αξιωματικοί, με την έπιτελικήν των μόρφωσιν και την τακτικήν των πείραν.  Ετεροι ανώτεροι και κατώτεροι αξιωματικοί και ως άπλοι μαχηταί άκόμη, παρά τάς περί του έναντίου διαταγάς των ιθυνόντων τότε τάς τύχας της Πατρίδος μας.
Ό έχθρός δεν ήδύνατο βεβαίους να προχωρήση προς την πόλιν, άν δεν κατενίκα προηγουμένους τάς ανωτέρω δυνάμεις, διά να έχη τα νώτά του έξη σφαλισμένα.
Προς τούτο διέταξε κατά την εξής διάταξιν τάς δυνάμεις του.

  1. Εις Αγίαν Παρασκευήν. Το Στρατηγεΐον της ΙΙας Μεραρχίας του ΕΛΑΣ υπό τον μέραρχον Ρήγον και καπετάνιον τον Όρέστην.
  2. Εις Χολαργόν. Το 34ον Σύνταγμα υπό τον Νταλιάνην και καπετάνιον τον αιμοχαρή Διαμαντήν, με καπεταναίους ταγμάτων τούς Κρατερόν, Κρόνον και Θεοχάρην.

Επίσης, εν σύνταγμα της Μεραρχίας της Ρούμελης υπό τούς Γεωργιάδην και Μπεγνήν.

  1. Εις Ψυχικόν. Το 2ον Σύνταγμα της Μεραρχίας υπό τον Νικηφόρον.
  2. Εις Γηροκομειον Τούρκοβούνια. Το 7ον Σύνταγμα υπό τον Παπασταματιάδην.

Επίσης το 2ον Τάγμα του 6ου Συντάγματος Κορίνθου και όν Τάγμα της ΙΙας Ταξιαρχίας ’Αθηνών.
Αί δυνάμεις του έχθροΰ πολλαπλάσιαι των ημετέρων.

Έναρξις της μάχης της Σχολής Χωροφυλακής
Αλλά δεν ήσαν μόνον έχθρικαί δυνάμεις αί άνωτέρω μνημονευθεΐσαι. Ητο και το γνωστόν έφεδρικόν ΕΛΑΣ, το όποιον εϊχεν όργανωθή έντός της πόλεους στρατιωτικούς από μακροΰ. Τούτο ήρχισε πρώτον, από της 4ης Δεκεμβρίου το πΰρ κατά της Σχολής και των Στρατώνων Ιππικού διά πολυβόλων και ϊδίςο γερμανικών μυδραλλίων, από Θών Συνοικίαν ‘Αγίου Δημητρίου ’Ερυθρόν Σταυρόν Συνοικισμόν Έλληνορρώσων Διαβολόρεμμα και Σωτηρίαν. Καθ’ όλην την περιοχήν αύτήν είχε πολλάς δεκάδας φωλεών αύτομάτων όπλων, τα όποια έβαλλον καταιγιστικούς ήμέραν και νύκτα άδιακόπως.  Εκοψε το νερό και άπεμόνωσε την Σχολήν, από πάσαν έπαφήν με την πόλιν.
Αλλά πάντα ταΰτα εϊχον προβλεφθή. Και τρόφιμα εϊχον άποθηκευθή άρκετά και νερό άφθονον εϊχεν έξασφαλισθή διά της άνορύξεως φρέατος κεκαλυμμένου, παρά την είσοδον της Σχολής.
Ένα σπουδαΐον γεγονός συνέβαλεν, ώστε ή κυρία έπίθεσις των έλασιτικών δυνάμεων να άναβληθή έπί τινας ήμέρας, έπωφελώς δι’ ή μάς.
Οταν το 2ον Σύνταγμα του ΕΛΑΣ, υπό τον Νικηφόρον, ήρχετο εκ  κατευθύνσεως Κηφισίας, να καταλάβη την 3ην Δεκεμβρίου την καθωρισμένην θέσιν του εις περιοχήν Ψυχικού, εκυκλώθη εις Ψυχικόν υπό τεθωρακισμένης άγγλικής μονάδος και άφοπλισθέν ώδηγεϊτο προς Θήβας.
Ό Διαμαντής όμως με το 34ον Σύνταγμά του εκινήθη εκ  Χολαργοΰ προς άπελέυθέρωσίν του, ήν και έπέτυχε. Τούτο όμως έπέφερε βραδύτητα ένάρξεως σοβαρών έπιχειρήσεων έπί 3-4 ημέρας, έως ότου έπιστρέψη το σύνταγμα Διαμαντή, ως και το έπανεξοπλισθέν σύνταγμα του Νικηφόρου.  Ομως με τον έφεδρικόν ΕΛΑΣ ο άγων διεξήγετο σφοδρός.

Την 6ην Δεκεμβρίου ειχομεν τα πρώτα θύματα. Πίπτει νεκρός ο έθελοντής δίοπος λιμενικός Νικολουδάκης Χρήστος του Παύλου και τραυματίζεται ο άνθυπομοίραρχος Παπατσίμπας Κωνσταντίνος του Βασιλείου, ως και τρεις έδεσΐται.

Εις τάς 7 Δεκεμβρίου, κατόπιν καλής προπαρασκευής, έπιτίθεται το 7ον Σύνταγμα του ΕΛΑΣ από του Έρυθροΰ Σταυροΰ και φθάνουν τα πρώτα τμήματά του προ των πολυβολείων μας της όδοΰ Μεσογείων. Αλλά άποκρούονται με άπωλείας αυτών ένα νεκρόν και δώδεκα τραυματίας. Συνεχίζονται τα πυρά εκ ατέρωθεν καθ’ όλην την νύκτα. Την πρωίαν της 8ης Δεκεμβρίου το ίδιον Σύνταγμα έπιχειρεΐ πάλιν προσέγγισιν προς την Σχολήν, άποκρούεται όμως αμέσως.

Την μεσημβρίαν της 8ης Δεκεμβρίου, ή Ταξιαρχία Ρίμινι, εις ήν τακτικώς ύπήχθη ή Σχολή, διέταξε την κατάληψιν του Νοσοκομείου Ερυθρός Σταυρός, το όποιον κατείχετο υπό του Συντάγματος του ΕΛΑΣ. Πράγματι, τμήματα της Ταξιαρχίας, όλίγα άγγλικά τάνκς, και εκ  της Σχολής ο μοίραρχος Ρέτσος Γεώργιος με 15 αξιωματικούς και 60 όπλίτας, έπετέθησαν και περί ώραν 15.30’ εϊχεν εκ διωχθή εκ εΐθεν ο έχθρός, ύποχωρήσας άτάκτως πέραν της όδοΰ Κηφισίας.

Ό Ερυθρός Σταυρός κατέχεται εκ τοτε και μέχρι τέλους του άγώνος υπό του λόχου Ρέτσου. ’Εκεί συνελήφθησαν περί τα 200 ύποπτα άτομα προσποιούμενα τον άσθενή, ένώ ήσαν κομμουνισταί. Αί άπώλειαι του έχθροΰ κατά την ήμέραν ταύτην ήσαν 8 νεκροί και 15 τραυματίαι. Αί ήμέτεραι 3 οπλίται νεκροί, ο υπενωμοτάρχης Σπυρόπουλος ’Ιωάννης και οι χωροφύλακες Κουρούσης Νικόλαος και Φραγκόπουλος Μαρίνος, τραυματίαι 8 οπλίται της Χωροφυλακής και 4 έδεσΐται.

Την αύτήν ήμέραν κατελήφθη υπό του 34ου Συντάγματος το Σανατόριον Σωτηρία, της μικρας εκ  Χωροφυλακής Φρουράς συμπτυχθείσης εις την Σχολήν. Κατά την 7ην και 9η ν Δεκεμβρίου ο ούλαμός Ρούβαλη και Νίκα, ένήργησε, μετά δυνάμεων της Ταξιαρχίας Ρίμινι, έπίθεσιν κατά της κατεχομένης υπό του έχθροΰ Σωτηρίας, με άπωλείας εις νεκρούς τον υπενωμοτάρχην Παπαχρήστου Χρήστον και τον χωροφύλακα Καραβασίλην Γεώργιον.

Μάχη της 9ης Δεκεμβρίου
Πολεμικόν Συμβούλιον εις την 2αν Μεραρχίαν έν ‘Αγία Παρασκευή, άπεφάσισε διά την πρωίαν της 9ης Δεκεμβρίου να γίνη νέα έπίθεσις κατά του Έρυθροΰ Σταυροΰ και της Σχολής μας, ύφ’ όλων των έν τή περιοχή δυνάμεων του ΕΛΑΣ.
Το 7ον Σύνταγμα με τα λοιπά τμήματα ένισχύσεώς του, θα ένήργει από Καρανίκα και Γηροκομείου.
Τα συντάγματα Διαμαντή και Μπεγνή από Σωτηρίας και Διαβολορέμματος. Πράγματι τρία πυροβόλα των 7,5”, όλμοι και πολυβόλα ήρχισαν σφοδρόν πΰρ από της 6ης ώρας κατά της Σχολής και του Έρυθροΰ Σταυροΰ. Την 7ην ώραν έγένετο έξόρμησις με έπικεφαλής, από της κατευθύνσεως Σωτηρίας, το τάγμα Θεοχάρη, με τούς λόχους του Λαοκράτη και του ’Αποστόλη. Ή καπετάνισσα Άσήμω, γυναίκα του Θεοχάρη, προηγείται με το μαχαίρι εις το στόμα και το αυτόματο εις το χέρι.
Αλλά ή Χωροφυλακή έγρηγόρει. Θεριστικά πυρά ύπεδέχθησαν τούς έπιτιθεμένους. Το μέτωπον γεμίζει πτώματα. Ό λοχαγός Λαοκράτης γαζώνεται από ριπήν όπλοπολυβόλου και πίπτει νεκρός. οι έπιτιθέμενοι καθηλοΰνται και περί την 9ην ώραν άναγκάζονται να όπισθοχωρήσουν εις τάς θέσεις έξορμήσεώς των.
Ό Διαμαντής μαίνεται διά την άποτυχίαν. Ή Μεραρχία διατάσσει δευτέραν έπίθεσιν, με έπικεφαλής το σύνταγμα Μπεγνή από Διαβολορέμματος. Μετά προπαρασκευήν διά πυρών των βαρέων όπλων άρχιζα περί την Μην ώραν νέα έπίθεσις, σφοδροτέρα της πρώτης. Δύο περίπου διμοιρίαι του συντάγματος Μπεγνή έφθασαν μέχρι της όδοΰ Μεσογείων, παρά τα μαγειρεία της Σχολής. Το 7ον Σύνταγμα έφθασε προ του μανδροτοίχου του Έρυθροΰ Σταυροΰ. Ή κατάστασις ή το κρίσιμος. Ή Ταξιαρχία Ρίμινι, είδοποιηθεΐσα έγκαίρως, ύπεστήριξε την άμυναν διά καταιγιστικών πυρών κατά των έπιτιθεμένων. Ό Ερυθρός Σταυρός άμύνεται έρρωμένως.
Ή Σχολή συγκεντρώσασα δύναμιν ένήργησε σφοδράν άντεπίθεσιν και ήνάγκασε τούς έπιτεθέντας εις ύποχώρησιν, με σοβαρωτάτας άπωλείας. Αλλά και αί ήμέτεραι άπώλειαι, κατά την ήμέραν ταύτην, ήσαν αί μεγαλύτεραι από πάσαν άλλην ήμέραν.
Έπεσαν μαχόμενοι οι άνθυπομοίραρχοι Τίγκας Πολύχρονης, Θεοδωρόπουλος Χρήστος και ο άνθυπολοχαγός του ΕΔΕΣ Καραπιπέρης Γεώργιος, έτραυματίσθησαν δε ο άνθυπομοίραρχος ,Μπΐκος Γεώργιος, οι άνθυπασπισταί Τσεκούρας ’Ιωάννης, Ξυνογαλάς Άνδρέας, Καλπογιάννης Δημήτριος, Παναγιωτόπουλος Μιχαήλ και όκτώ οπλίται.

Έπίθεσις κατά της Σχολής Γυμναστικής
Την 12ην και 13ην Δεκεμβρίου έγένοντο λυσσώδεις έπιθέσεις του έχθροΰ, από Σωτηρίας και Διαβολορέμματος, προς κατάληψιν της Σχολής Γυμναστικής. ’Αλλά οι γενναίοι υπερασπισταί ταύτης χωροφύλακες, υπό τον μοίραρχον Δήμαν Αναστάσιον και άλλους βαθμοφόρους, άπεκ ρουσαν ταύτας σθεναρώς.
Αί άποτυχίαι του έχθροΰ κατά την 8ην και 9ην Δεκεμβρίου, ως και την 12ην και 13ην ίδιου μηνός, έπεισαν τοΰτον ότι ή Χωροφυλακή δεν ήτο εύκολος λεία. Πλήν δμως συνέχισεν ούτος τον κλοιόν και δεν έπαυσεν ήμέραν και νύκτα να βάλλη κατά της Σχολής δι’ όλμων και άντιαρματικών, ένίοτε δε και διά πυροβόλων των 7,5”. Ή στέγη της Σχολής είχε σχεδόν καταρρεύσει. οι τοίχοι και τα παράθυρα αυτής, ως και της εκ κλησίας μας, ήσαν διάτρητα και κατάστικτα από τα βλήματα.
Άπό τα πυρά της τοιαύτης τακτικής του έχθροΰ, από της 10-20 Δεκεμβρίου, έφονεύθησαν ο άνθυπομοίραρχος Κατσίρης Εύστράτιος, ο υπενωμοτάρχης Δημητρόπουλος Μιλτιάδης και οι χωροφύλακες Τσαμπουναράκης Εμμανουήλ και Χατζηθανος Γεώργιος και έτραυματίσθησαν οι άνθυπασπισταί Χωροφυλακής Νικολόπουλος Νικόλαος, Κέτσης Βλάσιος και δεκα έξ οπλίται.

Εκκαθαριστική έπιχείρησις της 21ης Δεκεμβρίου 1944
Ή περίσφιγξις της Σχολής κατέστη άποπνικτική. Διά τούτο άπεφασίσθη και έξετελέσθη από πρωίας της 21ης Δεκεμβρίου εκ καθαριστική ένέργεια, εις περιοχήν μεταξύ της όδοϋ Μεσογείων και της λεωφόρου Κηφισίας και από Θών μέχρι Νοσοκομείου Ερυθρού Σταυρού, διά δυνάμεως της Ταξιαρχίας Ρίμινι, όλίγων τάνκς και 30 άξιωματικών της Χωροφυλακής μετά εκ ατόν όπλιτών αυτής.
Ή έπιχείρησις έπέτυχεν, άλλά έθρηνήσαμεν πολλούς άνδρας. Έπεσαν νεκροί ο μοίραρχος Νιαρχάκος Παναγιώτης του Κωνστ., ο ανθυπασπιστής της Χωροφυλακής Δάλλας Κωνστ., ο ύπολοχαγός του ΕΔΕΣ Τρυπίτσης Ιωάννης και οι χωροφύλακες Γιαλαμας Χρήστος και Κλάδος Κυριάκος.
Άλλά και ο εχθρός έσχεν έξακριβωθείσας άπωλείας εξ νεκρούς και είκοσι τραυματίας, μόνον εκ  της δυνάμεως του 7ου Συντάγματος.
Αί ήμέραι από 22-28 Δεκεμβρίου διήλθον με συνεχή πυρά κατά της Σχολής, των Στρατώνων ‘Ιππικού και’ του Νοσοκομείου Ερυθρού Σταυρού, διά πολυβόλων, όλμων και άντιαρματικών πυροβόλων, με τοπικάς έπιθέσεις ήμετέρων τμημάτων και με άπωλείας μας τον ύπενωμοτάρχην Κωνσταντέλλον Παναγιώτην.
Την 28ην Δεκεμβρίου παρατηρούνται συνεχείς μετακινήσεις προς Συνοικισμόν Έλληνορρώσων, Διαβολόρεμμα και Γηροκομεΐον, δίδουσαι την έντύπωσιν προετοιμασίας προς έπίθεσιν έναντίον μας.

Νέα έπίθεσις της 29ης Δεκεμβρίου
Πράγματι άπεφάσισαν να δοκιμάσουν διά μίαν άκόμη φοράν την ίσχύν των οι έπαίσχυντοι μητραλοΐαι.
Δύο χιλιάδες συμμορΐται κινούνται έξ Αγίας Παρασκευής προς Χολαργόν Σωτηρίαν Γηροκομεΐον Τουρκοβούνια, προς ένίσχυσιν των εκεί δυνάμεών των, διά την μεγάλην των έπίθεσιν. Πυροβόλα, όλμοι, πολυβόλα, τα πάντα εις την θέσιν των.
Περί ώραν 21ην της αυτής ήμέρας, εκ ατόν συμμορΐται κατέλαβον την οικίαν Δάρμου, έναντι της Σχολής, μετά τριών πολυβόλων.
Την 22.30′ ώραν ήρχισε σφοδροτάτη έπίθεσις συγχρόνως κατά του Νοσοκομείου Ερυθρού Σταυρού και Σχολής έξ όλων των πλευρών. Τα πυρά παντός όπλου εκ ρότουν δαιμονιωδώς από Θών Αγίου Δη μητριού Αγίας Τριάδος Γηροκομείου Διαβολορέμματος και Σωτηρίας. Επανειλημμένοι έφοδοι έξεδηλώθησαν. Άλλά τα γενναία παιδιά μας, έχοντα πλέον πείραν ένός μηνός εις την μάχην, εκ ράτησαν τάς θέσεις των και τελικώς άπεκρουσαν τάς μανιώδεις έπιθέσεις της φοβέρας αυτής νυκτός.
Τάς μετέπειτα ήμέρας, μέχρι της 3ης Ίανουαρίου 1945, ο έχθρός εκ ράτησε τάς θέσεις του παρενοχλών τάς δυνάμεις μας διά συνεχών πυρών και μικροεπιθέσεων.
Την πρωίαν της 4ης Ίανουαρίου έρρίφθησαν αί τελευταΐαι βολαί κατά της Σχολής, με άποτέλεσμα τον φόνον του υπενωμοτάρχου Καραχάλιου Χρήστου και του χωροφύλακος Κασέρη Γεωργίου και τον τραυματισμόν έτέρου.

Ή τελική έξόρμησις της Σχολής
Άπό της μεσημβρίας της 4ης Ίανουαρίου ή Σχολή, έν συνδυασμώ προς ένεργείας και άλλων δυνάμεων, διά των διαθεσίμων δυνάμεών της ένήργησε την τελικήν έξόρμησίν της προς εκ καθάρισιν των πέριξ εις μέγα βάθος, μικρόν δε τμήμα διώκον συμμορίτας έφθασε μέχρι Πεντέλης, όπου και έπεσαν νεκροί ο υπενωμοτάρχης Άρμένης Δημήτριος και ο χωροφύλαξ Παναγιωτάκος Φιλάρετος.

Άλλά πολύ πρίν, από της 7ης Δεκεμβρίου, διλοχία Χωροφυλακής εκ  του Που Τάγματος του Πέτρο βα υπό τον άντισυνταγματάρχην Χωροφυλακής Παπαηλιοΰ Ήλίαν, έτέθη υπό τάς διαταγάς του συνταγματάρχου της Ταξιαρχίας Ρίμινι θρυλικού Παπαδοπούλου (Παποΰ) και ένήργησεν έξόρμησίν προς τον Συνοικισμόν Κουπονίων και έν συνεχείς προς Καισαριανήν, με άπωλείας μας τούς ύπενωμοτάρχας Καρανίκαν Νικόλαον, Περιστεράκην Αθανάσιον, τούς χωροφύλακας Βουλγαρίδην Δημήτριον, Χατζήνικολάου Νικόλαον, Σπάθήν Άνδρέαν και Γεωργάραν Κωνστ.

Αί συνολικαί άπώλειαι της Σχολής κατά την Δεκεμβριανήν εκ είνην μάχην, ήτις διήρκεσεν ένα όλόκληρον μήνα, ήσαν νεκροί 4 αξιωματικοί, 1 ανθυπασπιστής, 8 ύπενωμοτάρχαι, 13 χωροφύλακες και 3 έδεσΐται, σύνολον 29 νεκροί· τραυματίαι δε 9 αξιωματικοί και άνθυπασπισταί και 51 οπλίται Χωροφυλακής.

Εκτός όμως των άπωλειών τούτων εΐχομεν και άλλας, μεταξύ των προστατευτικώς κρατουμένων άξιωματικών του Στρατού. Ό συνταγματάρχης Πεζικού Παπαδόγκωνας Διονύσιος έπεσεν εις τούς Στρατώνας Ιππικού. Έτραυματίσθησαν εις την περιοχήν της Σχολής ο άντισμήναρχος Βασιλούδης Δημήτριος, ο άντισυνταγματάρχης Πολιτάκης Γεώργιος, ο ταγματάρχης Πρόκος Δημήτριος, οι άνθυπολοχαγοί Παναγιωτόπουλος, Λίζος Γεώργιος, Καραχάλιος Αθανάσιος και ο ανθυπασπιστής Άναλογίδης Σπυρίδων .

Τέλος, προς πλήρη διαφώτισιν έπί του Άγώνος της Σχολής Χωροφυλακής, παραθέτομεν το συνοπτικόν ήμερολόγιον των έπιχειρήσεων από 6ης μέχρι 17ης Δεκεμβρίου.

ΔΕΛΤΙΟΝ ΣΥΜΒΑΝΤΩΝ Τής 22ας Δεκεμβρίου 1944
Συνοπτικόν ήμερολόγιον έπιχειρήσεων Σχολής Χωροφυλακής από 6ης μέχρι και 17ης Δεκεμβρίου 1944

Ή Διοίκησις της Σχολής έχουσα πληροφορίας, κατόπιν του εκ δηλωθέντος στασιαστικού κινήματος, ότι έπίκειται έπίθεσις έναντίον των κτιρίων της, κατένειμεν από της 4.12.44 την ύπ’ αυτής διατιθεμένην δύναμιν και όπλα έπί τή βάσει του σχεδίου άμύνης, το όποιον περιελάμβανε τούς κυρίως τομείς.

  1. Τον άνατολικόν, περιλαμβανόμενον μεταξύ των μονίμων πολυβολείων των ευρισκομένων βορείως της άποθήκης έπιστρατεύσεως Ίππικοϋ και της ΒΑ γωνίας της βόρειας πτέρυγος του κτιρίου,
  2. Τον τομέα τον περιλαμβάνοντα τούς θαλάμους της βόρειας πτέρυγος, και
  3. Τον δυτικόν τομέα έξικνούμενον καθ’ όλο το μήκος του δυτικού άλσυλλίου της Σχολής.

Πράγματι την 6.12.44 και ώραν 12.50′, οι έλασΐται ήρξαντο βάλλοντες κατά της Σχολής διά πολυβόλων, αύτομάτων όπλων και τυφεκίων εκ  της κατευθύνσεως των βορείως της Σχολής οίκιών και ίδίμ εκ  του κτιρίου του Ερυθρού Σταυροϋ και της Σχολής Γυμναστικής. Το πϋρ συνεχίσθη έντατικώς μέχρι της 18ης ώρας της ίδιας ήμέρας, όπότε κατέπαυσεν. οι άνδρες της Σχολής άπεκ ρουσαν άποτελεσματικώς την έπίθεσιν και διετήρησαν τάς θέσεις των. ’Απώλειας κατά την ήμέραν ταύτην είχεν ένα άξιωματικόν τραυματίαν.

7η και 8η Δεκεμβρίου 1944

Ό άντίπαλος ήρξατο και πάλιν από της 5ης πρωινής ώρας σφοδρότατον πϋρ δι’ όπλων του αύτοΰ είδους και έπί πλέον δι’ όλμων, διαρκέσαν μέχρι της 18ης ώρας. Και αί έπιθέσεις αύται άπεκρούσθησαν έπιτυχώς και οι άνδρες διετή ρησαν τάς θέσεις των.

’Απώλειας έσχε, την 7.12.44 τραυματίας ένα άνθυπασπιστήν και 4 όπλίτας, την δε 8.12.44 νεκροί 6 όπλίται, εις ους περιλαμβάνονται και αί άπώλειαι του άποσπάσματος άντισυνταγματάρχου Παπαηλιοϋ συνεργασθέντος μετά της Ταξιαρχίας εις τάς έπιχειρήσεις Καισαριανής. Τραυματίαι 8 όπλίται.

9η Δεκεμβρίου 1944
Ό άντίπαλος ήρξατο την έπίθεσιν από της 5.30′ ώρας με μεγαλυτέραν σφοδρότητα και με πολλά μηχανήματα πυρός, κατορθώσας να πλησιάση εις την Σχολήν, ίδίως εκ  της κατευθύνσεως του Σανατορίου Σωτηρία. Και την έπίθεσιν ταύτην άποκρούσαντες οι άνδρες, διετή ρησαν σταθερώς τάς θέσεις των και άπεδεκάτισαν τάς δυνάμεις του άντιπάλου. Κατά την ίδιαν ήμέραν, ή Ταξιαρχία ένήργησεν έπίθεσιν κατά του Ερυθρού Σταυροϋ, όν και κατέλαβε. Εις την έπιχείρησιν ταύτην συμμετέσχε και δύναμις της Σχολής ήτις έγκατεστάθη εις τον ’Ερυθρόν Σταυρόν, άφοϋ προέβη εις την εκ καθάρισιν της περιοχής και την σύλληψιν ελασιτών και 200 περίπου ύπόπτων, οϋς παρέδωκεν εις την Ταξιαρχίαν.
Απώλειας έσχε νεκρούς δύο άξιωματικούς και δύο όπλίτας, τραυματίας έννέα άξιωματικούς και όκτώ όπλίτας.

10η Δεκεμβρίου 1944
Ό άντίπαλος ήνοιξε πϋρ από της 9ης πρωινής ώρας, μέχρι της 17ης διά των αυτών όπλων και έπί πλέον δι’ άντιαρματικών. Ή έπίθεσις άπεκρούσθη και οι άνδρες διετή ρησαν τάς θέσεις των άνευ άπωλειών.

11η μέχρι και 14η Δεκεμβρίου 1944
Έξεδηλώθησαν έπιθέσεις διά των αυτών όπλων και εκ  των κατευθύνσεων Σανατορίου Σωτηρία, Διαβολορέμματος, Τουρκοβουνίων και Γηροκομείου, αΐτινες άπεκρούσθησαν και οι άνδρες διετή ρησαν τάς θέσεις των. Άπωλείας έσχε μόνον την 12.12.44 νεκρούς ένα άξιωματικόν, τραυματίας δύο άξιωματικούς και δύο όπλίτας. Συνελήφθησαν αιχμάλωτοι και δύο  Ελληνες άντάρται.

15η μέχρι και 17η Δεκεμβρίου 1944
Έπίθεσις δεν έξεδηλώθη. Έρρίφθησαν δμως, κατά διαλείμματα, βλήματα όλμου και ριπαί αύτομάτων. Άπώλειαι την 15.12.44 εις όπλίτης τραυματίας και την 16.12.44 δύο όπλίται τραυματίαι.

Ή Σχολή Χωροφυλακής από της πρώτης ήμέρας ύπήχθη, διά τάς έπιχειρήσεις, υπό τάς διαταγάς της ΙΙΙης ’Ορεινής Ταξιαρχίας. Διά των ως άνω έπιχειρήσεων, ή Σχολή άπεκ τησε τα εξής συγκροτήματα άμύνης, πλαισιώσασα ταΰτα δι’ ίδιων δυνάμεων: 1. Το κτίριον της Σχολής Χωροφυλακής, 2. Τούς Στρατώνας τέως Συντάγματος ‘Ιππικού, 3. Τούς Στρατώνας τέως Συντάγματος Εύζώνων, 4. Το Στρατόπεδον συγκεντρώσεως συλλαμβανομένων ελασιτώ, 5. Το κτίριον του Νοσοκομείου Έρυθροϋ Σταυροϋ και 6. Την Σχολήν Γυμναστικής.

Ή δύναμις της Σχολής, κατά τάς ήμέρας των έπιχειρήσεων, άπετελεΐτο από 66 άξιωματικούς και 515 όπλίτας, εις οϋς δέον να προστεθώσι και έτεροι 8 αξιωματικοί και 110 όπλίται άοπλοι, προερχόμενοι εκ  συμπτυχθεισών ‘Υπηρεσιών της Διευθύνσεως Χωροφυλακής ’Αθηνών, διέθετε δε 581 τυφεκ ια, 10 όπλοπολυβόλα, 7 αύτόματα Στέν και 3 όλμίσκους.

Κατ’ αναφοράν της Ταξιαρχίας Εθνοφυλακής Άθηνών, το 142 Τάγμα, κατά τάς ένεργηθείσας εκ καθαρίσεις εις την περιοχήν ’Αμπελοκήπων την 13.12.44,  σχε μεταξύ ιών άλλων άπωλειών και τάς εξής εις δνδρας Χωροφυλακής: Νεκρός Α.Θ. χωροφύλαξ Ξηροκώστας Νικόλαος. Τραυματίαι ύπενωμοτάρχαι Τσέλος Νικόλαος, Κοντούλας Βασίλειος και χωροφύλαξ Γιαγιάκος Βασίλειος.

ΕΠΙΘΕΣΙΣ ΚΑΙ ΑΜΥΝΑ ΤΩΝ ΦΥΛΑΚΩΝ ΑΒΕΡΩΦ

Εις τάς, παρά την λεωφόρον Αλεξάνδρας, φύλακας Άβέρωφ εϊχον έγκλεισθή περί τα 400 άτομα, συλληφθέντα κατά διαταγήν της Κυβερνήσεως, μεταξύ δε τούτων ήσαν και οι έπί κατοχής πρωθυπουργοί Τσολάκογλου και Ίω. Ράλλης, ως και διατελέσαντες κατά την ιδίαν περίοδον ύπουργοί, στρατηγοί, άνώτεροι αξιωματικοί και άλλοι ‘Ελληνες κατηγορούμενοι ως δοσίλογοι. Ή φρουρά των φυλακών άπετελεΐτο εκ  14 άξιωματικών και 100 όπλιτών της Χωροφυλακής. Κατά τάς παραμονάς του Δεκεμβριανού κινήματος προσετέθη και μία διμοιρία  Αγγλων στρατιωτών υπό ένα ύπολοχαγόν. Έκρατούντο εις τάς φυλακάς 28 αξιωματικοί και οπλίται της Χωροφυλακής, μεταφερθέντες εκ εϊ εκ  Κοζάνης υπό των  Αγγλων, προς άποσόβησιν σφαγής των υπό των κομμουνιστών, παραδόξως δε περιληφθέντες υπό τούτων εις την κατηγορίαν του δοσιλόγου. Ούτοι δμως, όταν έξεδηλώθη ή έπίθεσις κατά των φυλακών άφέθησαν έλεύθεροι και προσετέθησαν εις την δύναμιν της άμύνης,

Ή φρουρά ήτο ώπλισμένη με ατομικά όπλα ίταλικοΰ τύπου, πολλά των όποιων ήσαν ελαττωματικά, με 50 φυσίγγια εκ αστον, 4 αυτόματα Στέν, με όλίγας δεσμίδας φυσιγγίων δι’ εκ αστον, ως και 50 ίταλικάς και 20 γερμανικός χειροβομβίδας. Ή αγγλική διμοιρία διέθετεν, επίσης, ατομικά τυφεκ ια και 5 όπλοπολυβόλα. Πριν άκόμη εκ δηλωθή ή έπίθεσις, ο διοικητής της φρουράς, άντισυνταγματάρχης Χωροφυλακής Κ. Δουκάκης, έπέστησε την προσοχήν της Στρατιωτικής Διοικήσεως ’Αθηνών επί της όλως άνεπαρκοΰς δυνάμεως φρουρήσεως και του άτελεστάτου όπλισμοΰ της φρουράς. Έζητήθη επειγόντως ή ένίσχυσις της φρουράς και ή αποστολή βαρέων οπλών, ή τοποθέτησις συρματοπλεγμάτων γύρωθεν των φυλακών και ή κατασκευή μικρών προχωμάτων προς τοποθέτησιν πολυβόλων εις έπισφαλή σημεία της ανατολικής και βορείου πλευράς, όπόθεν ήτο προφανές 6τι θα έπιχειρηθή έφοδος. Ούδέν τούτων έγένετο, λόγο; της ανυπαρξίας μέσων και της έπικρατούσης συγχύσεως εκ  της ήδη άρξαμένης κομμουνιστικής στάσεως. Έν τούτοις, ήτο πλέον ή προφανές ότι θα έξεδηλοΰτο έπίθεσις των έλασιτικών δυνάμεων, διότι, εκ τος της φρουράς της Χωροφυλακής, εις την αιχμαλωσίαν της όποιας άπέβλ§πον, οι κομμουνισταί έπεθύμουν να θέσουν εις χεΐράς των τούς δοσιλόγους, τούς οποίους, ως είχον διακηρύξει, θα παρέπεμπον εις λαϊκά δικαστήρια προς άμεσον εκ τέλεσιν.

Άπό των πρώτων ημερών του κομμουνιστικοΰ κινήματος, έσημειώθη συγκέντρωσις έλασιτικών δυνάμεων πέριξ των φυλακών και μεταφορά εις έπίκαιρα σημεία εφόδου βαρέων οπλών και πυρομαχικών. οι κομμουνισταί κατέλαβον τάς πέριξ οικίας και τα γύρωθεν υψώματα, από των οποίων έρριπτον πυρά φθοράς και έξασθενήσεως του ήθικοΰ της φρουράς, ή οποία άπήντα μετά τίνος περισκέψεως, διότι τα πυρομαχικά της ήσαν λίαν περιωρισμένα,  Ηδη, πρό της εκ δηλώσεως της έπιθέσεως είχον τραυματισθή 3 οπλίται, εις  Αγγλος έπιλοχίας, μία καλογραία της υπηρεσίας φυλακών και είχον φονευθή μία καλογραία και έν παιδίον. Δραματικοί εκ κλήσεις της φρουράς προς άποστολήν ενισχύσεων και πυρομαχικών, μέσω της άγγλικής διμοιρίας διαθετούσης ασύρματον, άπέβησαν έπί ματαίω.

Περί ώραν 2αν μεταμεσονύκτιον της 18ης Δεκεμβρίου, καταιγιστικά πυρά έδωσαν το σύνθημα της έπιθέσεως των κομμουνιστών, οι όποιοι έβαλλαν από όλων των πλευρών με τυφεκ ια, αυτόματα, χειροβομβίδας και δυναμίτιδας. οι άνδρες της*φρουράς ήμύνοντο κρατερώς. Αλλά περί την 5ην πρωινήν οι κομμουνισταί, επωφελούμενοι του βαθυτάτου σκότους έπλησίασαν, έρποντες, τον μανδρότοιχον των φυλακών, τον όποιον άνετίναξαν διά δυναμίτιδος. Άνετίναξαν, επίσης, μίαν σκοπιάν έπί του μανδροτοίχου, όπου έφονεύθησαν εις άξιωματικός και τρεις χωροφύλακες. Διά των δημιουργηθέντων ρηγμάτων οι κομμουνισταί προσεπάθουν να είσέλθουν εις το προαύλιον των φυλακών, άλλ’ οι άνδρες της φρουράς άπεκ ρουον γενναίως τάς έπιθέσεις των, προξενοΰντες εις αυτούς βαρείας άπωλείας. Έκ των κρατουμένων, αξιωματικοί της Χωροφυλακής, του Στρατού και της ’Αστυνομίας έσπευσαν αύθορμήτως παρά το πλευρόν των μαχομένων, λαμβάνοντες δε τα όπλα των φονευομένων μετεΐχον γενναίως του άγώνος ως άπλοι μαχηταί. ’Ανώτεροι τινες εκ  τούτων Αξιωματικοί, παλαιοί γενναίοι και πεπειραμένοι πολεμισταί, καθωδήγουν ή έχειρίζοντο οι ίδιοι από καταλλήλων σημείων τα αύτόματα όπλα.

Περί την 9ην πρωινήν, οι κομμουνισταί, λόγω του άνεξαντλήτου άριθμοΰ των και κατόπιν βαρύτατων απωλειών, έπέτυχον να εισχωρήσουν διά των ρηγμάτων του μανδροτοΐχου εις το προαύλιον των φυλακών. οι κρατούμενοι εις τα βόρεια διαμερίσματα δοσίλογοι, οι όποιοι εκ ινδύνευον να πέσουν εις χεΐρας των είσβαλλόντων εις τον περίβολον κομμουνιστών, διετάχθησαν να έξέλθουν και να συγκεντρωθούν εις το προς την λεωφόρον ’Αλεξάνδρας τμήμα των φυλακών. Πάντες συνεμορφώθησαν εις την, χάριν σωτηρίας των, δοθεΐσαν διαταγήν αυτήν, πλήν του στρατηγού Μπάκου, του τέως αστυνομικού διευθυντοΰ Πειρουνάκη και τινων άλλων οι όποΐομ άγνωστον διά ποίον λόγον, δεν έξήλθον και, συλληφθέντες εκ εί υπό των κομμουνιστών, κατά το πλεΐστον έξετελέσθησαν.

Οι άνδρες  της φρουράς της Χωροφυλακής, οι  Αγγλοι στρατιώται, οι φύλακες των φυλακών και οι κρατούμενοι συνεκεντρώθησαν εις το προς την κεντρικήν είσοδον των φυλακών τμήμα των κτιρίων, όπόθεν συνεχίζετο κρατερός ο αγών.

Άλλ’ ή κατάστασις από στιγμής εις στιγμήν καθίστατο περισσότερον τραγική. Τα πυρ ο μαγικά όλονέν έξηντλοΰντο, όλονέν και περισσότερον, δεν άπέμενον πλέον ή τα ολίγα της αγγλικής φρουράς. Έγένοντο διά του ασυρμάτου σπαρακτικοί εκκλήσεις προς αποστολήν ένισχύσεων ή ύποβοήθησιν διά τάνκς και Στρατού της άποχωρήσεως, άλλ’ εις μάτην. Ό συνωστισμός εις το κτίριον των κεντρικών φυλακών, όπου μετεφέρθη ή άμυνα, διότι τα λοιπά, το έν μετά το άλλο, είχον πέσει εις χεΐρας των κομμουνιστών και ή έπικρατοϋσα σύγχυσις ήτο άπερίγραπτος. Κρατούμενοι, νεκροί, οίμώζοντες τραυματίαν, πολεμισταί εκ υλίοντο ο εις επί του άλλου. Μία έπιχείρηθεΐσα, υπό του άξιωματικοΰ της ’Αστυνομίας Μπουραντα, απεγνωσμένη έξοδος, έπΐ κεφαλής όμάδος κρατουμένων, άπέτυχε λόγφ του καταιγιστικού πυράς, οι δε διασωθέντες κατέφυγον πάλιν εις τάς φυλακάς. Πολλοί των κρατουμένων είχον καταληφθή υπό πανικού, γνωρίζοντες δε ποιος βασανιστικός θάνατος τούς άνέμενεν, άν έπιπταν εις χεΐρας των κομμουνιστών, παρεκάλουν τούς διαθέτοντας περίστροφα να ρίψουν βολήν επί της κεφαλής των.

Περί την 2αν άπογευματινήν ώραν, έν φ τα πυρομαχικά είχον σχεδόν έξαντληθή τελείως, οι κομμουνισταί, συνεχίζοντες τάς λυσσαλέας επιθέσεις των, είχον προσεγγίσει το κεντρικόν κτίριον και έπεχείρουν να διανοίξουν διά δυναμίτιδος όπάς εισόδου. Ό άσύρματος των  Αγγλων έξέπεμπε συνεχώς εκ κλήσεις θανάσιμου αγωνίας. οι φρουροί άντί να παραδοθοΰν, ως έζήτουν τινές, φθάσαντες εις το έσχατον σημεϊον αντοχής, είχον άποφασίσει να έπιχειρήσουν έξοδον αύτοκτονίας, φονευόμενοι τούλάχιστον έν μάχη, άντί να ύποστοϋν βασανιστικόν και έξευτελιστικόν θάνατον. Κατά τάς σπαρακτικάς εκ εί νας στιγμάς ήκούσθη ο κρότος τριών αγγλικών τάνκς, τα όποια βάλλοντα καταιγιστικώς προς έξουδετέρωσιν ή άπομάκρυνσιν των άντιπάλων, έπλησίαζον τάς φυλακάς. Συγχρόνως κατέφθασαν και δύο διμοιρίαι του 141 Τάγματος Εθνοφρουράς, άποτελούμεναι εκ  χωροφυλάκων. Τότε, κατόπιν συνέννοήσεως, διά του άσυρμάτου, διετάχθη έξοδος εκ  των φυλακών πάντων έν γένει, φρουρών και κρατουμένων, οι όποιοι, υπό την προστασίαν των αγγλικών τάνκς, έπορεύθησαν διά του συνοικισμού Κουντουριώτου προς τον χώρον του Α’ Συντάγματος Πεζικού. Ή άποχώρησις εγένετο με απόλυτον τάξιν, παραληφθέντων και των τραυματιών. ’Αλλά καθ’ όδόν πολλοί των κρατουμένων διέρρευσαν και εκ  των 400 είχον παραμείνει (τινές έφονεύθησαν κατά την άποτυχοΰσαν απόπειραν έξόδου) μόνον 189,· οι όποιοι παραληφθέντες υπό άγγλικών τμημάτων μετεφέρθησαν εις Φάληρον, όπόθεν έστάλησαν εις Αίγυπτον.

Κατά την μάχην των φυλακών Άβέρωφ διεπιστώθη έπισήμως ότι έφονεύθησαν 4 αξιωματικοί και 7 οπλίται, έτραυματίσθησαν δε εις άξιωματικός της Χωροφυλακής, ο  Αγγλος ύπολοχαγός και 4 οπλίται. Άλλ’ εις την πραγματικότητα αί άπώλειαι ήσαν πολύ μεγαλύτεραι, διότι λόγω της έπικρατούσης τρομερός συγχύσεως και του τρόπου έγκαταλείψεως των φυλακών, πολλαί των απωλειών παρέμειναν άνεξακρίβωτοι.

Αί ΕΚΘΕΣΕΙΣ ΤΗΣ ΦΡΟΥΡΑΣ ΤΩΝ ΦΥΛΑΚΩΝ ΑΒΕΡΩΦ

Παραθέτομεν κατωτέρω το κείμενον της, υπό του διοικητοϋ της φρουράς άντισυνταγματάρχου Δουκάκη, συνταχθείσης την 11ην ’Ιανουάριου 1945, ευθύς μετά τα γεγονότα, αναφοράς προς το Άρχηγεΐον Χωροφυλακής, έν συνεχεία δε του ύπηρετοΰντος εις την φρουράν και μετασχόντος του άγώνος ταγματάρχου Νικ. Μαντούβαλου και, τέλος, εκ θεσιν του διενεργήσαντος ένορκον προανάκρισιν άντισυνταγματάρχου Εύ. Σοφρά.

Λαμβάνω την τιμήν να αναφέρω ότι εις τάς φυλακάς Άβέρωφ εκρατούντο περί τούς 400 δωσίλογοι, μεταξύ των όποιων ήσαν και οι έπί κατοχής διατελέσαντες υπουργοί της Ελλάδος και ανώτεροι αξιωματικοί διαφόρων όπλων, άπαντες υπόδικοι είσέτι.
Μόνος εκ  των δοσιλόγων είχε δικασθή και καταδικασθή εις θάνατον παρά του Ειδικού Δικαστηρίου ο Γ. Γιαννόπουλος. Κομμουνισταί μεταξύ των κρατουμένων δεν ύπήρχον, εΐμή μόνον εις Βούλγαρος κατάσκοπος, κρατούμενος έν απομονώσει κατόπιν διαταγής του Γενικού Επιτελείου Στρατού.
Ή όπό τάς διαταγάς μου τελούσα φρουρά άπετελεΐτο εκ  14 αξιωματικών κάί ανθυπασπιστών και 95 οπλιτών Χωροφυλακής.
Εις ταύτην είχον προσκολληθή, 2 ήμέρας προ της έπιθέσεως, και 15 άνδρες Χωροφυλακής μετά 13 τοιούτων του Στρατεύματος, οϊτινες εΐχον μεταφερθή εκ  Κοζάνης παρά των  Αγγλων και εκ ρατοΰντο εις τάς φύλακας, ϊνα άποφύγωσι τάς διώξεις των κομμουνιστών, και οι όποιοι, ως κρατούμενοι εις τάς φύλακας Άβέρωφ, άπεφυλακίσθησαν διά διαταγής του ‘Υπουργείου Δικαιοσύνης την 1512-44 και παρέμειναν ένισχύσαντες την φρουράν. Οϋτω, απασα ή δύναμις άπετελέσθη έν συνόλφ από 137 άνδρας.
Ό οπλισμός τον όποιον διέθετεν ή φρουρά άπετελεΐτο από όπλα ιταλικά, ως επί το πλεΐστον έφθαρμένα, με 100 φυσίγγια δι’ εκ αστον, 50 ιταλικός χειροβομβίδας και 20 γερμανικός τοιαύτας, και 3 αυτόματα όπλα Στέν με 100 φυσίγγια δι’ εκ αστον.
Πλήν της ελληνικής φρουράς, υπήρχε και αγγλική τοιαύτη μιας διμοιρίας, υπό λοχαγόν τελούσα, ή τις διέθετε, πλήν των ατομικών τυφεκίων, και 5 οπλοπολυβόλα.
Οι άνδρες της εσωτερικής υπηρεσίας των φυλακών ήτταν άοπλοι.
Ή Στρατιωτική Διοίκησις Αθηνών, εις επανέιλημμένας επιθεωρήσεις της, διεπίστωσε το επισφαλές των φυλακών και το ανεπαρκές της φρουράς. Μάλιστα έξέδωσε σχετικήν διαταγήν ινα ένισχυθώ διά βαρέων όπλων και αρκετών πυρομαχικών, διατάξάσα συνάμα την τοποθέτησιν διπλής σειράς συρματοπλεγμάτων, εις τα έπισφαλή σημεία των φυλακών, τόσον εις το ανατολικόν μέρος όσον και εις το βόρειον, όπου και εξεδηλώθη ή έπίθεσις. Ομοίως, είχε διατάξει και το κτίσιμον των προς βορρα.ν παραθύρων διά λιθοδομής. Ή διαταγή αυτή της Στρατιωτικής Διοικήσεως ’Αθηνών, δυστυχώς, δεν έξετελέσθη.

Από της ένάρξεως της κομμουνιστικής στάσεως έν Άθήναις, αί φυλακαΐ εδέχοντρ πυρά τριβής καθ’ εκ άστην εκ  των πέριξ οικιών και υψωμάτων, εις τα όποια άπήντα και ή φρουρά,
Εκ των πυρών τούτων εΐχον τραυματισθή και 3 οπλίται, 1  Αγγλος έπιλοχίας, I καλογραία όπάλληλος των φυλακών, εΐχον δε φονευθή Ομοίως 1 καλογραία και 1 παιδίον της Παιδικής Στέγης των φυλακών.
Ό 15θήμέρος ούτος πόλεμος επέφερε την έλάττωσιν των πυρομαχικών της φρουράς κατά το 1/4 περίπου.
Επειδή δε αί φυλακαΐ ήσαν άποκεκλεισμέναι και έφαίνετο ότι ή έπίθεσις κατ’ αυτών, περισφιγγουμένων πανταχόθεν, ήτο αναπόφευκτος, είχον ζητήσει την αποστολήν πυρομαχικών μέσοι της αγγλικής φρουράς, ήτις διέθετεν ασύρματον τηλέφωνον, τα όποια δεν μοί άπεστάλησαν.
Ενταύθα, δέον να σημειωθή ότι έπειδή εΐμεθα άποκεκομμένοι τηλεφωνικός, από της ένάρξεως της επαναστατικής εκ δηλώσεως, έζήτησα μέσω του  Αγγλου διοικητοϋ και υπεμνήσθη εις τάς Έλληνικάς Άρχ.άς ή άνάγκη της διαθέσεως των ανω μέσων.

Την 2αν νυκτερινήν ώραν της 17 προς 18-12-44 έξεδηλώθη ή γενική έπίθεσις των κομμουνιστών κατά των φυλακών. Όλαι αί πέριξ των φυλακών οικίαι είχον καταληφθή παρ’ αυτών και αί φυλακαΐ έδέχοντο πυρά έξ όλων των πλευρών δι’ όπλων, όλμων, χειροβομβίδων και πολυβόλων. Ή κυρία όμως προσπάθεια των έπιτιθεμένων έστράφη προς την βορείαν πλευράν των φυλακών. Συγκεντρωτικά πυρά αυτομάτων όπλων και όλμων έπιπτον έφ’ όλων των σκοπιών της πλευράς αυτής, εις τρόπον ώστε οι έντός αυτών ευρισκόμενοι άνδρες ήσαν υποχρεωμένοι να βάλλωσιν αμυνόμενοι συνεχώς, κατά των απέναντι αυτών ευρισκομένων κομμουνιστών, οϊτινες, παρ’ όλην την αριθμητικήν και εις όπλισμόν υπεροχήν των, δεν θα κατελάμβανον την πλευράν ταύτην των φυλακών εάν δεν έχρησιμοποίουν δυναμίτιδα. Βοηθούντος του σκότους και της ελαττωματικής κατασκευής των σκοπιών, κατόρθωσαν περί ώραν 5ην πρωινήν, ήτοι 3 ώρας μετά την εκ δήλωσιν της έπιθέσεως, να πλησιάσουν το έξωτερικόν τείχος εις διάφορα σημεία και να θέσουν δυναμίτιδα, άδιαφοροϋντες διά τάς φθοράς των, και να ανατινάξουν αύτό. Μετ’ αύτοΰ κατέρρευσαν και σκοπιαί τινές, 3 τον αριθμόν, αϊτινες κατεπλάκωσαν και τούς έντός αυτών πολεμουντας αξιωματικούς και όπλίτας.

Από της στιγμής εκείνης ο αγών λαμβάνει μορφήν κρίσιμον διά τούς άμυνομένους. οι έπιτιθέμενοι, χρησιμοποιοϋντες αφθονίαν γερμανικών χειροβομβίδων περιτυλιγμένων διά δυναμίτιδος, κατόρθωσαν να εΐσέλθουν εις τα προαύλια των φυλακών από Β και Α.
Ή φρουρά μάχεται έρρωμένως, ύποστηρίζουσα τα οικήματα εις α εκ ρατοΰντο οι φυλακισμένοι, άλλ’ οι τοίχοι των διαμερισμάτων άνατινάσσονται εις τον αέρα διά δυναμίτιδος ο εις κατόπιν του άλλου.
Αί έπανειλημμέναι έπικλήσεις του  Αγγλου λοχαγού, διά του ασυρμάτου τηλεφώνου, προς ένίσχυσιν ημών άπέβησαν έπί ματαίω.
Τα άνωτέρω, μέχρι της 9ης πρωινής πλέον ώρας, οπότε διέταξα την μεταφοράν των κρατουμένων εκ  του παραρτήματος των φυλακών εις τάς κεντρικός τοιαύτας, διότι οι κομμουνισταί είχον φθάσει πρό αύτοϋ και έπρόκειτο να το ανατινάξουν.
Ή άμυνα μετεφέρθη πλέον εις το κτίριον των κεντρικών φυλακών, άλλ’ ο μέγας αριθμός των συγκεντρωθέντων εις αύτό κρατουμένων και ο πανικός όστις εξεδηλώθη μεταξύ αυτών, δυσχεραίνει ταύτην. Παρ’ όλα ταΰτα όμως οι κομμουνισταί εκ ρατήθησαν εκ τος του κτιρίου μέχρι της μεσημβρίας, οπότε είσήλθον και εις αύτό τή βοη θείοι πάλιν της δυναμίτιδος.
Φρουρά και κρατούμενοι έφθάσαμεν εις το έσχατον σημεϊον της άντιστάσεως εις το οίκημα της κυρίας εισόδου των φυλακών, όπου τα γραφεία και οι θάλαμοι προσωπικού. Ό ΰποφαινόμενος περιτρέχων συνεχώς τα σημεία της άμύνης έμψυχώνει τούς άνδρας και παροτρύνει αυτούς. Δέν έδίστασε να άπειλήση διά του πιστολιού του τούς λιποψυχήσαντας και να έπαναφέρη αύτοΰς εις το καθήκον.
Οι έπιτιθέμενοι προσπαθούν να ανατινάξουν και το οίκημα τοϋτο, όπερ σείεται από τάς εκρήξεις της δυνάμίτιδος και των όλμων αυτών.

Εις το σημεϊον τοϋτο, ο μοίραρχος Κουρετζής διαβιβάζει παράκλησιν του υπομοιράρχου Μηλιαράκη, τραυματίου δντος, ύποστηριζομένην και από όλίγους όπλίτας πανικόβληθέντας, περί παραδόσεως, διά το άσκοπον του περαιτέρω άγώνος, την όποιαν και άπέρριψα κατηγανακτισμένος, άπειλήσας τούτους ένόπλως άφ’ ένός, διά την περίπτωσιν έπιμονής των, και ένθαρρύνας τούτους άφ’ έτέρου ότι θα διέτασσα την έξοδον όμαδικώς έν έσχατη ανάγκη και έφ’ όσον θα εκ ρινα τοϋτο σκόπιμον. Κατόπιν τούτου έξηκολουθήσαμεν άμυνόμενοι υπό τραγικός πλέον συνθήκας, καθ’ όσον νεκροί, τραυματίαι και υγιείς εκ ειντο ο εις έπί του άλλου, λόγφ της στενότητος του χώρου άμύνης.

Οι πλεΐστοι των ανδρών δεν διαθέτουσι πλέον ούδέ έν φυσίγγιον. Το αύτό συμβαίνει και με τούς “Αγγλους, των όποιων τα όπλοπολυβόλα ήχρηστεύθησαν έλλείψει φυσιγγίων. Ή κατάστασις έφθασεν εις το άπροχώρητον και από λεπτοϋ εις λεπτόν άνεμένομεν να άνατιναχθώμεν εις τον άέρα, πράγμα το όποιον δεν θα άπεφεύγωμεν, άν την 13ην ώραν δεν έγένετο παρ’ έμοϋ προσωπικώς άντιληπτόν και δεν συνελαμβάνετο εις κομμουνιστής όστις προσεπάθει να τοποθετήση κιβώτιον δυναμίτιδος εις την καπνοδόχον του οικήματος. Οότος κατά διαταγήν μου έξετελέσθη από τον πλησίον μου ευρισκόμενον χωροφύλακα.

Ένφ πλέον ούδεμία έλπίς σωτηρίας άπέμενεν και διέταξα περί ώραν 13.30’ την έξοδον, με τροπήν προς τα όπισθεν του Παναθηναϊκοΰ γηπέδου μέρη, όπου εϊχον πληροφορίας ότι είχε φθάσει ή Εθνοφυλακή, ένεφανίσθησαν 2 άγγλικά τάνκς, τα όποια ήρχισαν να βάλλουν κατά των κομμουνιστών.

Διέταξα άντεπίθεσιν κατά των έπιτιθεμένων, τούς όποιους ή φρουρά άναθαρρήσασα άπώθησεν εκ  του προ των γραφείων χώρου, παραμείνασα οΰτω, εις τα σημεία άμύνης, ολίγον πιεζομένη.

Μετά 10λεπτον δράσιν των τάνκς άπεφασίσθη, κοινή συσκέψει μετά του “Αγγλου λοχαγοϋ, ή έγκατάλειψις του κατερειπωθέντος πλέον κτιρίου παρά πάντων, ήτις και έπραγματοποιήθη—καίτοι έβαλλόμεθα από τάς πέριξ οικοδομάς—με τάξιν, παραλαβόντες και τούς τραυματίας, του υποφαινομένου έπιβλέψαντος προσωπικώς διά την μεταφοράν άπάντων τούτων και άποχωρήσαντος τελευταίου.

Κατά την μάχην έφονεύθησαν Οι: 1. ’Ανθυπομοίραρχος: Κοράλλης Γεώργιος, 2. Ανθυπασπιστής: Ρογκότης ’Ιωάννης, 3. Χωροφύλακες: Ζωγράφος Κωνσ. 4. Πάλλας Κωνστ., 5. Στεφανάκης, 6. Δ. Άχιλλεύς, και έτραυματίσθησαν Οι: 1. Ύπολοχαγός: “Άγγλος, υποδιοικητής αγγλικής φρουράς, 2.’Υπομοίραρχος: Μηλιαράκης Στυλ., 3. Χωροφύλακες: Σαλπέας ’Ιωάν., 4. Σαράφης, 5. ’Αργυρίου, 6. Τσακαλάκης, 7. Σαπουρτζής, 8. Κονάκας, 9. Ενωμοτάρχης: Κουλούρης.

Ασφαλώς υπάρχουν και άλλα θύματα, τα όποια θα είναι άγνωστα, ως εκ  των συνθηκών ύφ’ άς εύρέθημεν, και τα όποια έν καιρώ θα έξακριβωθοϋν και θα άναφέρωμεν.

Μετά την έξοδόν μας εκ  των φυλακών κατηυθύνθημεν άπαντες, εκτός εκείνων οι όποϊοι διέρρευσαν, είτε έξελθόντες των φυλακών ένωρίτερον κατά την διάρκειαν της μάχης, είτε καθ’ όδόν ότε έξήλθομεν, προς τούς Στρατώνας του 1ου Συντάγματος, τή ύποδείξει Ελλήνων και Άγγλων αξιωματικών.
Εκεί μετρηθέντες εύρέθημεν 189 κρατούμενοι, 30 ύπάλληλοι των φυλακών, και 73 αξιωματικοί και χωροφύλακες, εκ  δε των Κοζανιτών 11, ήτοι σύνολον δυνάμεως 84.
Ημείς άπαντες την αύτήν ήμέραν μετέβημεν εις Παλαιόν Φάληρον και την έπομένην πρωίαν (19-12-44), διαταγή των “Αγγλων, μάς έπεβίβασαν του α/π Empire Patrol με κατεύθυνσιν προς την ’Αλεξάνδρειαν.
Εκ των διασωθέντων άξιωματικών και όπλιτών της δυνάμεώς μου εκ ράτησαν ως συνοδούς 50, εκ  των φυλάκων 30 και εκ  των Κοζανιτών 11. “Απαντες ούτοι μετά των 189 κρατουμένων άπεβιβάσθημεν εις ’Αλεξάνδρειαν και εκ εϊθεν δι’ αυτοκινήτων εις το στρατόπεδον Ambria, 60 χλμ. μακράν αυτής, όπου και παρεδόθησαν οι κρατούμενοι, ως αί Άγγλικαί Άρχαί ’Αλεξανδρείας διέταξαν.
Ημείς, παραμείναντες φιλοξενούμενοι υπό των “Άγγλων εις τον αύτόν τόπον έπί 4ήμερον, έπεβιβάσθημεν την 26-12-44 έν Άλεξανδρείςι του α/π  Δουνκέρκη  και άφίχθημεν εις Νέον Φάληρον την 28-12-44. Έκεϊθεν δι’ αύτοκινήτων, τάς βραδυνάς ώρας της αυτής, έφθάσαμεν εις Παλαιά ’Ανάκτορα, όπου και έστρατωνίσθημεν.

Έν Άλεξανδρείςι παρέμειναν νοσηλευόμενοι εις το Νοσοκομεΐον οι ενωμοτάρχης Γεωργόπουλος Κωνστ. και οι χωροφύλακες Κυλισμάνης Άνδρ. και Σαπουρτζής Γεώργιος.

Τούς ύπολοίπους 42, κατόπιν διαταγής υμών, ένέταξα εις το Σύνταγμα Χωροφυλακής. οι 4 ύπ’ έμέ άξιωματικοι εις την διάθεσιν του συνταγματάρχου Ήρακλοπούλου, ως κατώτεροι, ο ύποφαινόμενος δε εις την τοιαύτην του συνταγματάρχου Πανίτσα, ως άνωτέρου.

Απαντα τα άνωτέρω έν γενικαΐς γραμμαϊς, ως προς την δρασιν της φρουράς .

Ό Διοικητής της Φρουράς
Κ. ΔΟΥΚΑΚΗΣ
Άθήναι 19 Δεκεμβρίου 1944


Ό Ταγματάρχης Μαντούβαλος Νικ.

Προς
Το Αρχηγείο ν Χωροφυλακής Ενταύθα

Περί της λαβούσης χώραν έπιθέσεως υπό άναρχικών κατά της Φρουράς των Φυλακών Άβέρωφ

Λαμβάνω την τιμήν ν’ άναφέρω ότι την 28-11-44 έτοποθετήθην εκ  της Αποθήκης Υλικού Χωροφυλακής εις την φρουράν φυλακών Άβέρωφ, ής διοικητής έτύγχανεν ο άντισυνταγματάρχης Χωροφυλακής Δουκάκης Κων.

Την 2αν πρωινήν της 17-12-44 αί φυλακαί Άβέρωφ εκ υκλώθησαν από δυνάμεις του ΕΛΑΣ και ήρξατο μάχη σκληρά και συνεχής, μέχρι της 3 μ.μ. της έπομένης, άναμένοντες εις μάτην, κατά την διαβεβαίωσιν του “Αγγλου λοχαγού έπικεφαλής Άγγλων στρατιωτών, ένίσχυσιν έξωθεν, βαλλόμενοι άδιακόπως δι’ αύτομάτων όπλων, όπλοπολυβόλων, πολυβόλων, χειροβομβίδων, όλμων και δυναμίτιδος.

Περί ώραν 5ην πρωινήν, οι άντάρται κατώρθωσαν να προξενήσωσι, εις τρία τουλάχιστον μέρη, ρήγματα εις το τείχος των φυλακών και όμάδες τούτων, αφού άνετίναξαν τρεις σκοπιάς διά δυναμίτιδος, να είσβάλωσι εις το προαύλιον των φυλακών. Ή φρουρά άποτελουμένη από 100 όπλίτας και 14 άξιωματικούς, εις οϋς προσετέθησαν ένισχύοντες την φρουράν και 28 όπλϊται και αξιωματικοί, οίτινες εκ ρατούντο μεταφερθέντες εις τάς φυλακάς εκ  Κοζάνης και είχον την προτεραίαν άποφυλακισθή, ήμύνθη και άπεκ ρουσε τάς έφόδους ήρωικώτατα. Επειδή δμως τα πυρομαχικά της φρουράς, άτινα σημειωτέον ήσαν τελείως άνεπαρκή, ήρχισαν να έξαντλούνται και εκ ινδύνευον από στιγμής εις στιγμήν να συλληφθώσιν, ίδίως οι κρατούμενοι ως δοσίλογοι, αιχμάλωτοι, ήνοίχθησαν τα διαμερίσματά των και μετεφέρθησαν περί ώραν 8ην πρωινήν εις διαμερίσματα άτινα εύρίσκοντο έμπροσθεν της κυρίας εισόδου των φυλακών, εις &ς άπεσύρθη μαχομένη και ή έναπομείνασα δύναμις της φρουράς και τα όποια διαμερίσματα, μέχρι της στιγμής εκ είνης, δεν είχον ύποστή μεγάλα ρήγματα και κατακρημνίσεις από τούς συνεχώς ριπτομένους όλμους και τάς εκ ρηκτικάς ύλας.

Περί ώραν 3.30′ μ.μ. κατέφθασαν 2-3 άρματα μάχης, άτινα διά πυκνού πυρός ύπεστήριξαν την φρουράν. Ό διοικητής της φρουράς μετά του διοικητοΰ των φυλακών κατόπιν συνεννοήσεως και μετά του έπί κεφαλής Άγγλου λοχαγού, διέταξαν την έξοδον των κρατουμένων εκ  των φυλακών, οι όποιοι μετά της υπολοίπου δυνάμεως, ήτις παρέδωσε τον όπλισμόν της εις τούς άνδρας της Ταξιαρχίας, οι όποιοι έπροστάτευον τούς άνωτέρω, άφέθη έλευθέρα να μεταβή εις τάς οικίας των, δσοι δμως εκ  τούτων δεν είχον πλησίον και κατά μήκος της όδοΰ μέχρι των Παραπηγμάτων, ένθα παρελήφθησαν οι κρατούμενοι από “Αγγλους στρατιώτας, οίκίαν, ήκολούθησαν τούς κρατουμένους. Ό ύποφαινόμενος έφθασε μετά των κρατουμένων, δσοι εκ  τούτων δεν έδραπέτευσαν καθ’ όδόν, εις τα Παραπήγματα και μετά την παραλαβήν των υπό των “Αγγλων άνεχώρησε διανυκτερεύσας εις την έναντι κειμένην οίκίαν του γυναικαδέλφου του.

Ή ύπόλοιπος έναπομείνασα έλαχίστη δύναμις δεν ώδηγήθη εις το Άρχηγεϊον Χωροφυλακής, διότι κατά το πλειστον, διέρρευσε, μετά την δοθεϊσαν διαταγήν ότι ήσαν έλεύθεροι, άλλως τε δεν ή το γνωστή και ή διεύθυνσις του Αρχηγείου και κατ’ άκολουθίαν ή όμαδική κάθοδος, κατά τάς βράδυ νάς ώρας ίδίως, ή το έπικίνδυνος, δεδομένου ότι, ως προαναφέρω, είχε παραδώσει τον όπλισμόν της και έξαντλήσει τα πυρομαχικά της. Κατά την συμπλοκήν έτραυματίσθησαν άξιωματικοι: 1. ‘Υπομοίραρχος Μηλιαράκης, εις τούς πόδας από βλήματα όλμου, 2. Άνθυπασπιστής Κόλλιας, άγνοούμενος. Έφονεύθησαν, αξιωματικοί: 1. Μαντάς Γεώργιος άνθυπομοίραρχος, 2. άνθυπομοίραρχος Κοράλλης, 3. Καρκαντζής ανθυπασπιστής, 4. Ρογκότης ανθυπασπιστής. ‘Ομοίως έτραυματίσθησαν και νοσηλεύονται εις το Α’ Γενικόν Νοσοκομειον οι όπλϊται: 1. Ενωμοτάρχης Κουλούρης, 2. Χωροφύλαξ Σαλπέας, 3. Χωροφύλαξ Αργυρίου και 4. Χωροφύλαξ Ντούρος.

Εκτός των άνωτέρω, πιθανώτατα να έτραυματίσθησαν ή έφονεύθησαν και άλλοι όπλϊται, ών τα όνοματεπώνυμα δεν γνωρίζω .

Ό Ταγματάρχης
ΜΑΝΤΟΥΒΑΛΟΣ

9. Η ΕΠΙΣΗΜΟΣ ΑΝΑΚΡΙΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΕ ΓΕΓΟΝΟΤΩΝ ΤΩΝ ΦΥΛΑΚΩΝ ΑΒΕΡΩΦ

Έν Άθήναις την 14ην του μηνός Νοεμβρίου του 1945    έτους, ο υπογεγραμμένος άντισυνταγματάρχης Εύάγγελος Σοφράς, υποδιοικητής του Συντάγματος Χωροφυλακής Αθηνών, ένεργήσας ένορκον προανάκρισιν, δυνά-μει διαταγής του Συντάγματος, προς έξακρίβωσιν των συνθηκών ύφ’ ας έξουδετερώθη ή φρουρά των φυλακών Άβέρωφ, συνήγαγον τα επόμενα, εκ  των μέχρι τοΰδε συλλεγέντων στοιχείων:

Εις τάς φύλακας Άβέρωφ εκ ρατούντο 400 περίπου δοσίλογοι μεταξύ των όποιων ή σαν άνώτατοι και άνώτεροι άξιωματικοΐ διαφόρων  Οπλων και Σωμάτων, καθώς και οι έπι κατοχής διατελέσαντες πρωθυπουργοί και υπουργοί της Ελλάδος.

Αί φυλακαί ήσαν ώργανωμένατ και διηυθύνοντο έσωτερικώς υπό του διευθυντοΰ αυτών Μαθιουδάκη, βοηθουμένου υπό των άρμοδίων έσωτερικών φυλάκων.
Ή έξωτερική φρούρησις εϊχεν άνατεθή εις την Χωροφυλακή, ής διοικητής έτόγχανεν ο τότε άντισυνταγματάρχης Δουκάκης Κωνστ.
Εις ταύτην είχον προστεθή 15 άνδρες της Χωροφυφυλακής και 13 άνδρες του Στρατεύματος, οΐτινες είχον μεταφερθή εκ  Κοζάνης παρά των Άγγλων και εκ ρατούντο εις τάς φυλακάς ΐνα άποφύγωσι τάς διώξεις των κομμουνιστών και οι όποιοι άπεφυλακίσθησαν διά διαταγής του Υπουργείου Δικαιοσύνης.
Τοιουτοτρόπως άπασα ή δύναμις άπετελέσθη έν συνόλιρ έξ 137 ανδρών.

Οπλισμός

Οι άνδρες έφερον ιταλικά τυφεκ ια μετά 100 φυσιγγίων 5T εκ αστον. Χειροβομβίδας έν συνόλω 80 ΐταλικαί και 80 γερμανικαί. Αύτόματα όπλα, τρία Στέν μετά 100 φυσιγγίων δι’ εκ αστον.

Εκτός της ελληνικής φρουράς, υπήρχε και αγγλική τοιαύτη, δυνάμεως διμοιρίας, υπό λοχαγόν Άγγλον, ήτις διέθετε πλήν των ατομικών τυφεκίων και πέντε όπλοπολυβόλα.
Μέ την άνωτέρω συγκρότησιν έφυλάσσοντο έξωτερικώς τα οικήματα των άνδρικών και γυναικείων φυλακών Άβέρωφ.
Την Ιην του μηνός Δεκεμβρίου 1944, κατέστη πλέον εκ δηλος ο σκοπός του λεγομένου στρατού του ΕΛΑΣ όστις προσέβαλε διαφόρους μεμονωμένος φρουράς Χωροφυλακής και Αστυνομίας Πόλεων, τάς όποιας έξουδετέρωσεν, άφώπλισε και κατέστη κύριος των θέσεων των.
Την 4ην Δεκεμβρίου 1944, κατέλαβε, κατόπιν πενταώρου συγκρούσεως, τάς φυλακάς της όδοδ Βουλιαγμένης, των όποιων τούς φρουρούς κατέσφαξε και αφού συνεκέντρωσε τάς δυνάμεις του επί τή βάσει του επαναστατικού του σχεδίου, κατά την 5ην ίδιου μηνός ήτοιμάσθη διά την τελικήν αύτοΰ έξόρμησιν προς κατάληψιν της άρχής και άνατροπήν του κρατοΰντος έν Έλλάδι καθεστώτος.
Πράγματι, τάς πρώτας πρωινάς ώρας της 6-12-1944, έπετέθη δι’ όλων του των δυνάμεων, έναντίον άπάντων των Στρατιωτικών Καταστημάτων και φρουρών, Αστυνομικών Τμημάτων και κατά πάσης θέσεως την όποιαν ύπερήσπιζον άνδρες των Εθνικών Δυνάμεων.
Ή ύπεροχή του πυράς του, τα βαρέα του όπλα και ή Αριθμητική του δύναμις, τον κατέστησαν ικανόν να έπιβληθή σχεδόν έφ’ όλοκλήρου της εκ τάσεως της πρωτευούσης και μόνον άνεκόπη ή πορεία του από ώρισμένας μονάδας της Χωροφυλακής και του Στρατού, εις ας έπρυτάνευσε το αίσθημα της αύτοθυσίας.
Τα τμήματα ταΟτα έπολέμησαν άνευ προηγουμένου και άπεκ ρουσαν λυσσώδεις έπιθέσεις των επαναστατών, μέχρι της 16-12-1944, ήμέρας καθ’ ήν δι’ άντεπιθέσεως έξεδίωξαν τον έπιτιθέμενον.
Ενώ ταύτα συνέβαινον εις τάς προλεχθείσας μονάδας, ή φρουρά των φυλακών Άβέρωφ δεν είχεν έμπλακή εις άγώνα, έδέχετο μόνον πυρά τριβής καθ’ εκ άστην εκ  των πέριξ αυτής οικιών και υψωμάτων εις τα όποια άπήντα αμέσως. Έκ των πυρών τούτων έτραυματίσθησαν τρεις όπλίται και εις Άγγλος έπιλοχίας.

Ή τακτική αύτη, ως είναι έπόμενον, έπέφερε την μερικήν έξάντλησιν των πυρομαχικών της φρουράς.

Ό διοικητής αυτής άντισυνταγματάρχης Δουκάκης, έν όψει της καταστάσεως ταύτης, άντελήφθη ότι περιεσφίγγετο πανταχόθεν και μέσω της αγγλικής φρουράς, ήτις διέθετεν άσύρματον, έζήτησε την αποστολήν πυρομαχικών, λόγω όμως της καταστάσεως και της άπομονώσεώς του, καθότι εις άπαντα τα σημεία της πόλεως έμαίνετο ή έπανάστασις, δεν  τω άπεστάλησαν. Παρά ταΰτα έλαβε τα ένδεικνυόμενα μέτρα, συμφώνως προς το σχέδιον άμύνης, όπερ εϊχεν εκ πονήσει και άνέμενε την έπίθεσιν.

Την 2αν πρωινήν ώραν της 18ης Δεκεμβρίου 1944 έξεδηλώθη γενική έπίθεσις κατά των φυλακών.

Κατά την νύκτα 17-18 Δεκεμβρίου 1944, επωφελούμενοι του σκότους και της έλλείψεως φωτισμού των φυλακών, οι έπαναστάται συνεπλήρωσαν την κατάληψιν όλων των πέριξ των φυλακών οικιών και θέσεων και, την 2αν πρωινήν, έβαλλον έναντίον της φρουράς έξ όλων των πλευρών διά διαφόρων όπλων, πολυβόλων και χειροβομβίδων.

Ή προσπάθεια των επαναστατών έστρέφετο κυρίως προς την βορείαν πλευράν. Ή φρουρά ήμύνετο κατά των έπιτιθεμένων, πλήν όμως, λόγω του μεγέθους της πιεσεως και των μέσων του έχθροΰ, δεν ήδυνήθη να ματαιώση τον Αντικειμενικόν σκοπόν των έπαναστατών, οΐτινες καλυπτόμενοι και υπό του σκότους, έπλησίασαν τον τοίχον του προαυλίου της βόρειας πλευράς, τον όποιον κατώρθωσαν την 6ην πρωινήν ώραν ν’ άνατινάξωσι δι’ εκρηκτικών ύλών.
Οϋτω, ήνεώχθη ρήγμα εις το έξωτερικόν τείχος των φυλακών, όπερ είχεν ως έπακόλουθον και την κατάρρευσιν τριών σκοπιών, αΐτινες και κατεπλάκωσαν τούς έντός αυτών πολεμοΰντας άξιωματικούς και όπλίτας. Άπό της στιγμής εκ είνης ο άγών λαμβάνει μορφήν κρίσιμον διά τούς αμυνόμενους.
Ό λοχαγός του Πεζικού Δεμίρης, μετά δυνάμεως αξιωματικών και όπλιτών Χωροφυλακής και Στρατοϋ, Αποκρούει την εκ του ρήγματος απειλήν των έπιτιθεμένων και δημιουργεί έπος διά το τμήμα του.
Τόσον εκ εΐνος, όσον και οι ύπ’ αυτόν άξιωματικοΐ και όπλίται μάχονται ως λέοντες τον άνισον άγώνα και διά της τόλμης και της αύτοθυσίας των συγκρατοΰν τούς έφορμώντας έπαναστάτας μέχρι της 9ης πρωινής. Τοΰτ’

αύτό, έν σμικρογραφία, γίνεται και εις τάς λοιπάς πλευράς των πολιορκουμένων, καίτοι οι επιτιθέμενοι, εκ τος των άλλων πυρών, χρησιμοποιούν γερμανικός χειροβομβίδας περιτετυλιγμένας διά δυναμίτιδος.

Ή πίεσις αυξάνει. οι έπαναστάται καθίστανται έπιθετικοπεροι και, έν τέλει, παρ’ όλην την απεγνωσμένην άμυνάν της φρουράς, κατορθώνουν να εισβάλουν όλοκληρωτικώς εις τα προαύλια των φυλακών. Έπηκολούθησαν και άλλοι ανατινάξεις και ο έχθρός έπλησίαζε τα διαμερίσματα, ένθα εκ ρατοϋντο οι δοσίλογοι.

Έγένετο σκληρά συμπλοκή εις το σημεΐον τούτο, διά να έπιτευχθή ή μεταφορά των κρατουμένων εκ  του παραρτήματος των φυλακών εις κεντρικά κτίρια. Αΰτη εϊχεν ως έπακόλουθον την σύμπτυξιν της δυνάμεως και την ματατόπισιν της άμύνης προς αυτά.

Ό μέγας αριθμός των κρατουμένων, ή αΰξησις της πιέσεως εκ  μέρους του έχθροϋ, αί εκρήξεις, τα βλήματα των βαρέων όπλων, άτινα έπιπτον έπί των κτιρίων, προύκάλεσαν πανικόν μεταξύ των φυλακισμένων, οϊτινες, έν άπογνώσει τελοϋντες, διεμαρτύροντο και έφώναζον έπιτείνοντες τοιουτοτρόποις την σύγχυσιν, ήτις ήτο φυσικόν να έπικρατή κατά τον άνισον άγώνα της φρουράς.

Παρ’ όλας δμως τάς τραγικός δοκιμασίας, τάς όποιας ύφίστατο αΰτη, κατά τάς διαφόρους φάσεις της άμύνης, εκράτησε τάς θέσεις της και έμάχετο απεγνωσμένος, μέχρις ότου οι κομμουνισταΐ κατόρθωσαν, τή βοήθεια πάλιν της δυναμίτιδος, να δημιουργήσουν ρήγματα και εις αύτά τα κεντρικά κτίρια.

Φρουρά και κρατούμενοι εύρέθησαν εις το οίκημα της κυρίας εισόδου, ένθα τα Γραφεία και οι θάλαμοι του προσωπικού. Έκεΐ διεξήχθη άγών, εις τον όποιον έλαβον μέρος και οι κρατούμενοι, μεταξύ των οποίων και ο συνταγματάρχης Πεζικού Πλυντζανόπουλος ’Ιωάννης οι επιτιθέμενοι προσπαθούν ν’ άνατινάξουν το οίκημα, όπερ έσείετο από τάς εκ ρήξεις της δυναμίτιδος και των όλμων. Ή θέσις των άμυνομένων κατέστη πράγματι τραγική, Τα φυσίγγιά των είχον σχεδόν έξαντληθή. Τοΰτ’ αύτό συνέβαινε και εις την αγγλικήν δύναμιν, ήτις έμάχετο από της ένάρξεως των επιχειρήσεων μέχρι της στιγμής ταύτης με πραγματικήν αυτοθυσίαν και ύπερήσπιζε τάς θέσεις της μετά μεγίστης γενναιότητος.

Εις το σημεΐον τούτο δ μοίραρχος Κουρετζής Βασίλειος έσχημάτισε την γνώμην, ότι έξέλιπε πάσα έλπίς διασώσεως της φρουράς εκ  της αιχμαλωσίας και της σφαγής και, την σκέψιν του ταύτην, άπεκρυστάλλωσεν εις άπόφασιν, ένεκεν των ερειπίων τα όποια ήτένιζεν και την έλλειψιν οίασδήποτε βοήθειας, Έπέδρασε μεγάλως έπ’ αυτού; και ή κατάστασις των τραυματιών, των όποιων ή τύχη *ήτο άγνωστος και, οϊτινες, δικαίως θα έζήτουν να προστατευθούν, ΐνα μη ύποστοβν τον γνωστόν εκ  μέρους των ελασιτών μαρτυρικόν θάνατον.

Οντως, ο ύπομοίραρχος Μηλιαράκης, τραυματίας ών, έζήτησεν από τον Κουρετζήν να πληροφορηθή πώς έχει ή κατάστασις, υπονοών διά των φράσεων του τούτων και την τύχην του ως τραυματίου.

Ό μοίραρχος Κουρετζής μετέβη και συνήντησε τον διοικητήν της φρουράς, όπου, ένώπιον του μοιράρχου Ψωμακέλη, ΰπέβαλεν εις αυτόν την πρότασιν της συνθηκολογήσεως μετά των έπαναστατών. Ό ίδιος μοίραρχος Ψωμακέλης ΰποστηρίζει, ότι την πρότασιν του ταύτην ΰπέβαλεν ο Κουρετζής, κατόπιν παρακλήσεως του έπιπολαίως τραυματισθέντος ύπομοιράρχου Μηλιαράκη. Ή πρότασις άπερρίφθη κατά τούς μάρτυρας εκ  μέρους του άντισυνταγματάρχου Δουκάκη.

Ή κατάστασις έφθασεν εις το απροχώρητου και, ένεκεν τούτου, έγένοντο έξορμήσεις προς διάσπασιν του κλοιού των έπαναστατών τόσον εκ  μέρους των άμυνομένων στρατιωτικών, όσον και εκ  των κρατουμένων, οΐτινες ώπλίσθησαν διά των όπλων των φονευθέντων και τραυματισθέντων οπλιτών.

Είχον άναμειχθή κρατούμενοί και μαχηταί, όταν κομμουνιστής τις, επωφελούμενος της συγχύσεως, προσεπάθει να τοποθέτηση κιβώτιου δυναμίτιδος εις την καπνοδόχον του οικήματος, εις 5 εύρίσκοντο οι άνωτέρω, άλλ’ έγένετο άντιληπτός παρά της όμάδος Δεμίρη και συνελήφθη αμέσως παρά τίνος χωροφύλακος.

Άπεφασίσθη, υπό τάς περιστάσεις ταύτας, περί ώραν 13.30′ της 18-12-44, ή έξοδος της φρουράς, με κατεύθυνσιν προς τα έναντι του Παναθηναϊκού γηπέδου μέρη. Την στιγμήν ακριβώς εκ είνην, ένεφανίσθησαν εις τον προ της φυλακής χώρον δύο άγγλικά τάνκς και δόναμις Εθνοφυλακής. Τα τάνκς ήρχισαν να βάλλουν κατά των κομμουνιστών και ένεκεν της δράσεώς των έχαλαρώθη ο κλοιός της πολιορκίας εις το μέτωπον της κυρίας εισόδου των φυλακών, το κείμενον προς την πλευράν της λεωφόρου Αλεξάνδρας. Άπεφασίσθη εκ  μέρους του διοικητοΰ της φρουράς άντισυνταγματάρχου Δουκάκη, κατόπιν συσκέψεως μετά του Άγγλου λοχαγού, ή έγκατάλειψις του κατερειπωθέντος πλέον κτιρίου, ήτις έπραγματοποιήθη κατά τον άκόλουθον τρόπον. Παρελήφθησαν οι τραυματίαι, έξησφαλίσθη ή μεταφορά των εις τα Νοσοκομεία και μετά ταύτα έξήλθον κρατούμενοι και φρουροί, ύποστηριζόμενοι υπό των άρμάτων των Άγγλων και της Εθνοφυλακής. Ή κατεύθυνσις την όποιαν ήκολούθησαν, ώδήγει προς τον χώρον των παλαιών Στρατώνων του 1ου Συντάγματος Πεζικού (Παραπήγματα).

Κατά την έξοδόν των ώρισμένοι άνδρες  της φρουράς, ως έν τή από 19-12-44 αναφορά του Ταγματάρχου Μαυτούβαλου διαλαμβάνηται, παρέδωσάν τον οπλισμόν των εις τούς άνδρας της Ταξιαρχίας (Εθνοφυλακής) οϊτινες μετά των άγγλικών τάνκς ύπεστήριζον την εξοδον.

Κατόπιν του γεγονότος τούτου, κατά τον ίδιον ταγματάρχην άφέθησαν έλεύθεροι να μεταβώσιν εις τάς οικίας των, πλήν εκ είνων οϊτινες ήκολούθησαν τον άντισυνταγματάρχην Δουκάκην μετά των κρατουμένων εις τον χώρον συγκεντρώσεως (Παραπήγματα). Εις την θέσιν ταύτην, όσοι των κρατουμένων δεν διέρρευσαν καθ’ όδόν, παρελήφθησαν υπό των Άγγλων, οϊτινες εκ  παρεξηγήσεως άπήτησαν και έπέτυχον τον αφοπλισμόν των οπλιτών του άντισυνταγματάρχου Δουκάκη εις ούς παρέδωσαν πάλιν τα όπλα των, άφοΰ έξηκρίβωσαν ότι πρόκειται περί ανδρών οϊτινες έπολέμησαν εις τάς φυλακάς Άβέρωφ (συμφώνως προς συμπληρωματικήν κατάθεσιν Δουκάκη).

Διά της αναμίξεως των  Άγγλων ή διοίκησις περιέρχεται εις αύτούς και 6 μέν ταγματάρχης Μαντούβαλος, τυχών προφορικής έγκρίσεως υπό του διοικητοΰ του, απέρχεται και διανυκτερεύει εις συγγενικήν του οικίαν, οι δε λοιποί παραμένουσιν Οπό τον άντισυνταγματάρχην Δουκάκην μετά των κρατουμένων.

Εις τα Παραπήγματα μετρηθέντες εύρέθησαν 189 κρατούμενοι (ορα προσηρτημένην κατάστασιν), 30 υπάλληλοι των φυλακών και 73 Αξιωματικοί και χωροφύλακες, εκ  δε των Κοζανιτών 11, ήτοι έν συνόλω δύναμις 84 άνδρες.

Μετεφέρθησαν αυθημερόν εις Φάληρον και μετά των 189 κρατουμένων άπεβιβάσθησαν εις ’Αλεξάνδρειαν άπ’ όπου οι κρατούμενοι ώδηγήθησαν εις στρατόπεδον, οι δε συνοδοί  Ελληνες στρατιωτικοί, μετά τετραήμερον διαμονήν εκ είσε, έπανήλθον ένταΟθα την 28-12-44, πλήν τριών παραμεινάντων προσωρινώς εν ’Αλεξάνδρειά λόγφ άσθενείας.

Κατά τον ήδη εκ τεθέντα τρόπον ήρχισε και όληξεν ή μάχη των φυλακών Άβέρωφ ήτις διήρκεσεν έπί 14 περίπου ώρας. Ή έν γένει έξέλιξις αυτής παρουσίασε διαφόρους φάσεις κατά τάς όποιας Αξιωματικοί και οπλίται έξετέλεσαν έργα άφθάστου ήρωισμοβ και αύτοθυσίας. Ούδεμία περίπτωσις προεκ υψεν, ώστε να περιέχη στοιχεία πείθοντα ότι οι ύπερασπισταί των φυλακών Άβέρωφ δεν έξετέλεσαν το καθήκον των. ’Απεναντίας άπεδείχθη, ότι ή έμπλοκή των εις ενα άγώνα άνισον εναντίον ίσχυρώς ώπλισμένου και άριθμητικώς ύπερέχοντος έχθρού, άνέδειξαν τούτους άρίστους μαχητάς και ανδρας έχοντας βαθεΐαν έπίγνωσιν του καθήκοντος, των θέσεων τάς όποιας ΰπεστήριζον και των προς την Πατρίδα ύποχρεώσεών των.

Ή φρουρά των φυλακών Άβέρωφ δεν είχε μόνον προορισμόν την άπόκρουσιν της σφοδρας έπιθέσεως ήν άντιμετώπιζεν, άλλά και την φρούρησιν και έξασφάλισιν 400 περίπου κρατουμένων, πρώην πρωθυπουργών, υπουργών, στρατηγών, άνωτέρων και κατωτέρων Αξιωματικών.  Ητο συνεπώς όποχρεωμένη να μάχεται και να φροντίζη συγχρόνως διά την έξασφάλισιν των φυλακισμένων. Άπησχολείτο συνεπώς διττώς και δεν ήτο τελείως άπερίσπαστος εις το πολεμικόν της έργον. Παρ’ όλα τα μειονεκτήματα ταΰτα, κατώρθωσε και άνταπεκρίθη πλήρως προς τον προορισμόν της και έξετέλεσε το καθήκον της μέχρι της έξόδου της κατά την χαλάρωσιν της πολιορκίας.
Διά το έργον της τοΰτο ούδεμία άμφισβήτησις χωρεΐ. Ήμύνθησαν άναλόγως των πολεμικών μέσων τα όποια διέθετον ύπερανθρώπως και Απέδωσαν παν ό,τι έπεβάλλετο κατά τάς κρίσιμους εκ είνας ήμέρας .

10. Η ΕΠΙΘΕΣΕ ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΕΦΟΡΕΙΑΣ ΥΛΙΚΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΜΟΙΡΑΣ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ

Εις την Εφορείαν Υλικού Πολέμου, Ιπΐ της λεωφόρου Βασιλίσσης Σοφίας και παρά την Ριζάρειον Σχολήν είχε τοποθετηθή μικρά φρουρά εκ  του Συντάγματος Μακρυγιάννη υπό τον ενωμοτάρχην Δ. Παυλόπουλον. Of κομμουνισταί ένδιεφέροντο διά την κατάληψιν του κτιρίου, τόσον διά να περιέλθη υπό την κατοχήν των το εκεί έναποθηκευμένον πολεμικόν όλικόν και τα έργαστήρια επιδιορθώσεων, όσον και διά την στρατηγικήν τοποθεσίαν, ή όποια έξησφάλιζε την προς την πλατείαν Συντάγματος έξόρμησιν από της λεωφόρου Βασιλίσσης Σοφίας και από της όδοΰ Ρηγίλλης, προς την κατεύθυνσιν της οποίας εκ ινοΰντο ευκόλως τα έλασιτικά στίφη από Καισαριανής, Σταδίου και Πετραλώνων.

Επειδή αί προς τάς όδούς πλευραϊ ή σαν καλώς περιτοιχισμένοι και ώχυρωμέναι, οι κομμουνισταί άπαρατήρητοι εϊσήλθον εκ  της οπίσθιας πλευράς εις τούς κήπους της Ριζαρείου Σχολής και εκ είθεν, κατά τάς απογευματινός ώρας της 5ης Δεκεμβρίου, εις το προαύλιον της Εφορείας. οι φρουροί χωροφύλακες έπάλαισαν ήρωικώς στήθος προς στήθος. Κατά τάς πρώτας στιγμάς του αιφνιδιαστικού άγώνος έφονεύθησαν μερικοί και τινες ήχμαλωτίσθησαν άπαχθέντες εκ  παραβιασθείσης οπίσθιας θύρας. Άλλ’ οι λοιποί εκ λείσθησαν εντός του κτιρίου, όπόθεν συνέχισαν να μάχονται κρατερώς, βοηθοόμενοι και από το τεχνικόν προσωπικόν της ’Εφορείας.

Οι κομμουνισταί πρό του πυκνού πυρός των χωροφυλάκων έξη ναγκάζοντο εις ύποχώρησιν μετά πολλών απωλειών. ’Αλλά μετ’ όλίγον νέα στίφη διά της άνοιχθείσης οπίσθιας θύρας και από των προς την Ριζάρειον τοίχων έφώρμων έντός του προαυλίου. Ό αγών διήρκεσεν έπί τετράωρον με εναλλάσσομενας φάσεις, άλλοτε έξορμήσεως των φρουρών προς έξόντοχην ή άποδίωξιν των κομμουνιστών και άλλοτε είσορμήσεως νέων έλασιτικών στιφών.  Ηδη έπήρχετο ή νύξ και οι έλασΐται, έπωφελούμενοι του σκότους προητοίμαζον άνατίναξιν του κτιρίου διά δυναμίτιδος. Άλλά, ως εϊπομεν, ή θέσις αυτή είχε μεγάλην στρατηγικήν σημασίαν διά την ασφάλειαν του άπομένοντος ελευθέρου κεντρικού τμήματος της πρωτευούσης, όπου εΐχον περιορισθή αί Άρχαί της έλευθέρας Ελλάδος. Διά τοΰτο, ευθύς ως ένύκτωσε, τρία άγγλικά άρματα μάχης πλαισιούμενα υπό αγγλικών στρατιωτικών δυνάμεων, περιέζωσαν πανταχόθεν τον περί την Εφορείαν Ύλικοΰ χώρον και διά καταιγιστικού πυρός, άπεμάκρυναν τα έλασιτικά στίφη. Εις το κτίριον της ’Εφορείας έγκατεστάθησαν άγγλικαί δυνάμεις, άναλαβοΰσαι αύταϊ την φροόρησιν, έν φ οι έπιζήσαντες οπλίται της Χωροφυλακής έστάλησαν προς ένίσχυσιν της φρουράς των Παλαιών ’Ανακτόρων. Κατά την μάχην έφονεύθησαν δύο ύπενωμοτάρχαι και εις χωροφόλαξ. ’Ηχμαλωτίσθησαν δύο ύπενωμοτάρχαι, εκ τελεσθέντες, και εις χωροφύλαξ, ο όποιος κατώρθωσε την ώραν της εκ τελέσεως να δραπετεύση γυμνός και ανυπόδητος, φθάσας εις την κατάστασιν αυτήν εις το Σύνταγμα Μακρυγιάννη, όπου συνέχισε τον αγώνα.

Εις την δύναμιν του Συντάγματος Χωροφυλακής Μακρυγιάννη άνήκεν επίσης ή όπό τον άνθυπομοίραρχον Δ. Δημητρακόπουλον φρουρά της Α’ Μοίρας αυτοκινήτων, ή όποια είχέν έγκατασταθή εις τον περιφραγμένον χώρον μεταξύ Εφορείας και Στρατιωτικής Λέσχης, παρά την πλατείαν Ρηγίλλης. οι έλασΐται έπεθύμουν την αντί πάσης θυσίας κατάληψιν του δρχου διά να περιέλθουν υπό την κατοχήν των τα οχήματα και το εκ εϊ διαθέσιμον πάσης φύσεως υλικόν αύτοκινήτων, άλλά και, ως εΐπομεν, διά το στρατηγικόν της θέσεως παρά την Εφορείαν και την πλατείαν Ρηγίλλης, των όποιων και μόνη ή κατάληψις θα άπεκ οπτε την επικοινωνίαν του κέντρου της πρωτευούσης, ένθα ή Κυβέρνησις, με τάς εις Γουδί έστρατοπεδευμένας έλληνικάς και συμμαχικάς Στρατιωτικός Δυνάμεις. Ή φρουρά άπηρτίζετο έξ ενός άνθυπομοιράρχου, ένός άνθυπασπιστοϋ, τριών υπενωμοταρχών και 10 χωροφυλάκων. Συνεπολέμησαν και οϊ στρατιώται της Μοίρας υπό τον άνθυπασπιστήν Β. Γκρίτζαλην.

Αί επιθέσεις προς κατάληψιν του δρχου αυτοκινήτων ήρχισαν από των πρώτων ωρών της εκ δηλώσεως του στασιαστικού κινήματος, άλλ’ ένετάθησαν κατά τάς απογευματινός ώρας της 5ης Δεκεμβρίου, συγχρονισθείσαι με εκ είνας κατά της πλησίον Εφορείας Υλικού. Ή φρουρά της Χωροφυλακής άντέταξε σθεναράν άμυνάν και διά συνεχοϋς καταιγιστικού πυρός άπεκ ρουε τάς επιθέσεις των ελασιτώ. Έλασιτικά στίφη όρμώμενα εκ  Βατραχονησίου και Παγκρατίου έπετίθεντο μετά λύσσης, χρησιμοποιούντο εκ τος των αυτομάτων και εκρηκτικός υλας, οι άνδρες  της Χωροφυλακής, βοηθούμενοι και από τούς άξιωματικούς και στρατιώτας της Μοίρας αυτοκινήτων, άπεκ ρουσαν όλας τάς έλασιτικάς. επιθέσεις, συνεχισθείσας κατά διαστήματα αίφνιδιαστικώς μέχρι της 2ας ’Ιανουάριου. Κατά τάς μάχας έφονεύθη ο άνθυπασπτστής αυτοκινήτων Β. Γκρίτζαλης και έτραυματίσθησαν και δύο ύπενωμοτάρχαι.

Τόσον διά την έπιτυχή άμυναν της Σχολής Χωροφυλακής, της ’Εφορείας Ύλικοϋ Πολέμου και της Μοίρας αυτοκινήτων όσον και διά την έπιτυχή εκβασιν των επιχειρήσεων προς άπόκρουσιν των έλασιτων από της πλευράς Σταδίου-Έθνικοϋ Κήπου και Ζαππείου, είχε σημασίαν ή δ ράσις των τμημάτων Χωροφυλακής. Τα ένταχθέντα εις την ΙΠ ’Ορεινήν Ελληνικήν Ταξιαρχίαν έδρασαν εις τον τομέα Ζωγράφου Καισαριανής. Περί των επιχειρήσεων τούτων παραθέτομεν κατωτέρω εκ θεσιν του διοικητοϋ άντισυνταγματάρχου Ήλ. Παπαηλιοϋ, σταλεΐσαν εις την Σχολήν Χωροφυλακής.


Έν Άθήναις τή 13η Ιανουάριου 1945

 Περί της δράσεως Τμημάτων Χωροφυλακής κατά τάς διεξαχθείσας επιχειρήσεις εις τον τομέα ΖωγράφουΚαισαριανής

Κατά τάς προμεσημβρινός ώρας της 6ης Δεκεμβρίου π.ε. διετάχθην παρ’ υμών όπως μετά δυνάμεως 270 ανδρών της Χωροφυλακής, διατεθέντων μοι εκ  της Ύμετέρας τοιαύτης, παρουσιασθώ εις την Διοίκησιν της ΠΙ ’Ορεινής Ελληνικής Ταξιαρχίας έδρευούσης εις Γουδί. Το τοιοϋτον συνετελέσθη μετά σπουδής μέχρι της μεσημβρίας.

Ό αρχηγός Πεζικού συνταγματάρχης Παπαδόπουλος, ύφ’ οΰ τάς διαταγάς έτέθην, άνεκοίνωσεν ήμϊν οτι έπίκειται μετ’ ολίγον ή έναρξις επιχειρήσεων εις τούς τομείς συνοικισμών Ζωγράφου-Καισαριανής προς εκκαθάρισιν τούτων εκ  των έπαναστατικών τμημάτων ιού ΕΛΑΣ και δέον όπως κατανείμω άναλόγως την δύναμίν μου, προκειμενου αϋτη ν’ άκολουθήση εκ  του συστάδην τα μέλλοντα να έξορμήσωσι τμήματα της Ταξιαρχίας. Και ένφ τα πάντα ήσαν έτοιμα περί ώραν 2.30′ μ.μ. της αυτής, ήρχισαν αί επιχειρήσεις το πρώτον κατά του συνοικισμού Ζωγράφου και της περιοχής τούτου, οπότε τμήματα της Ταξιαρχίας, έξορμήσαντα εκ  του στρατοπέδου ταύτης τή συμπράξει και τμημάτων ημών, άνεπτύχθησαν ευρέως και προωθήθησαν μετά πείσμονα αγώνα ως άκολούθως: το 3ον Τάγμα της Ταξιαρχίας άναπτυσσόμενον προς το αριστερόν μέρος του συνοικισμού, τή συμπράξει και ένός λόχου της ήμετέρας δυνάμεως υπό τον ταγματάρχην Βασ. Κότσιραν και μοίραρχον Γεώργιον Νικολόπουλον, το δεύτερον Τάγμα της Ταξιαρχίας, τή συμπράξει επίσης ετέρου λόχου Χωροφυλακής υπό τον μοίραρχον Γεώργιον Λουκάν προς το δεξιόν μέρος, με άντικειμενικόν σκοπόν την κατάληψιν του Νοσοκομείου Συγγροϋ και του παρακειμένου άλσυλλίου; και ο ύποφαινόμενος, διαταγή του άρχηγοϋ Πεζικού, μετά 50 περίπου ανδρών διετάχθην να προωθηθώ μεταξύ των δύο τούτων ταγμάτων, με αντικειμενικόν σκοπόν την κατάληψιν του Σχολείου Ζωγράφου, όπερ ύπεστηρίζετο σθεναρώς υπό μαχομένων ελασιτών δι’ οπλοπολυβόλων και οΰτινος ή κατάληψις συνετελέσθη κατόπιν σκληρας μάχης, εντός ήμισείας περίπου ώρας.

Είμαι υποχρεωμένος, έξ ιδίας πλέον άντιλήψεως, να τονίσω και να έξάρω την εύψυχίαν, αύταπάρνησιν και αδιαφορίαν προς τον θάνατον τόσον των αξιωματικών όσον και των οπλιτών του. τμήματος τούτου. Μετά την κατάληψιν του Σχολείου και την εκ καθάρισιν της πέριξ περιοχής παρά των έλευθέρων σκοπευτών, ειδοποιηθείς παρά του ύποφαινομένου ο συνταγματάρχης Πεζικού Παπαδόπουλος άφίκετο μετά δίωρον και εγκατεστάθη έν  τω μέσω αυτών, μετά του επιτελείου του.

Πρό της άφίξεως του άρχηγοϋ Πεζικού τα ανωτέρω τάγματα, μετά των λόχων Χωροφυλακής, είχον επιτύχει πλήρως του Αντικειμενικού των σκοπού κατόπιν σκληρών μαχών, δεδομένου ότι τάς περιοχάς ταύτας, δηλαδή συνοικισμούς Ζωγράφου,; Κουπονίων, Άλεποβουνίων και περιοχών Νοσοκομείου Συγγροΰ, ΰπερήσπιζον εκτός των τοπικών τμημάτων του ΕΛΑΣ και τοιαϋτα των συνταγμάτων Θηβών, Λαμίας και Χαλκίδας υπό τον συνταγματάρχην Νομικόν έδρεύοντα εις Καισαριανήν. Έπιτευχθέντων των Αντικειμενικών σκοπών της πρώτης περιόδου των επιχειρήσεων, κύριον μέλη μα του ύποφαινομένου ήτο να έπικοινωνήση αμέσως με άπαντα τα τμήματα Χωροφυλακής, τινά των όποιων άπετέλουν προφυλακάς, οπότε και αδθις μοί έδόθη ή εύκαιρία να θαυμάσω τον πατριωτισμόν και την Αδιαφορίαν τούτων προς τον θάνατον.

Μετά την έγκατάστασιν των φυλακίων κατόπιν διαταγής του άρχηγοϋ Πεζικοϋ, ή υπόλοιπος δύναμις. με έπί κεφαλής Αξιωματικούς, προέβη εις την εκ καθάρισιν Ζωγράφου και Κουπονίων, Αποτέλεσμα της όποιας ήτο ή σύλληψις 160 Ατόμων μαχητών του ΕΛΑΣ και ή άνεύρεσις πολλών όπλων και πολεμεφοδίων, ως και εκ ρηκτικών υλών, ατινα παρεδόθησαν εις την Διοίκησιν της Ταξιαρχίας.

Ή ένέργεια αυτή, μολονότι ήτο δύσκολος, έν τούτοις έξετελέσθη μετά τοιαύτης μεθοδικότητος και Αξιοπρέπειας των οργάνων μας, ώστε να προκαλέση τον θαυμασμόν των κατοίκων των περιοχών εκ είνων και να εκ δηλωθή ούτος παντοιοτρόπως, με Αποτέλεσμα την έμφύσησιν της έμπιστοσύνης, σεβασμοϋ και Αγάπης προς το Σώμα της Χωροφυλακής. Τάς Ανωτέρω πράξεις των οργάνων μας, ήτοι ήρωισμοϋ, αυτοθυσίας και άψογου συμπεριφοράς, μαρτυρεί ή Από 8-12-44 Ημερήσια Διαταγή του Άρχηγοϋ Πεζικοϋ της ΙΠ Όρεινής, διευθύνοντος τάς έπιχειρήσεις, ής Αντίγραφον ύποβάλλω. Εις τάς περιοχάς ταύτας παρεμείναμεν έπί 23 ημέρας καθ’ ας έσημειώθησαν Αλλεπάλληλοι Αντεπιθέσεις, κατά τάς όποιας το Σώμα ήμών ύπέστη τάς άκολούθους άπωλείας. 1. Την 7-12-44 ο Ανθυπομοίραρχος Χρήστος Μαχαίρας, έπί κεφαλής όμάδος τυγχάνων, ένήργει κατ’ οίκον έρεύνας και έτραυματίσθη έξ Αδέσποτου σφαίρας εις την κάτω σιαγόνα έλαφρώς. 2. Την 8-12-44, το υπό τον Ανθυπομοίραρχον Γεώργιον Πετρογιάννην προκεχωρημένον φυλάκιον, εκ  15 Ανδρών μας, ύπέστη αιφνιδιαστικήν έπίθεσιν περί ώραν 11 ην νυκτερινήν, με Αντικειμενικόν σκοπόν του έχθροϋ να διεισδύση και έπιτύχη την πλευροκόπησιν του 3ου Τάγματος ΙΠ Όρεινής Ταξιαρχίας, πλήν όμως, τοϋτο δεν κατώρθωσεν ο έχθρός, λόγφ της σθεναρας και Αποφασιστικής Αντιστάσεως των Ανδρών καθ’ ήν έφονεύθησαν ήρωικώς μαχόμενοι οι υπενωμοτάρχης Νικ. Καρανίκας και χωροφύλακες Νικόλαος Χατζηνίκολάου, Κων. Γεωργαράς και Δημ. Βουλγαρίδης, έτραυματίσθησαν δε οι χωροφύλακες Γεώρ. Σιαβούρης και ’Ιωάννης Βούλγαρης. 3· Την 13-12-44 και ώραν 10.15′ π.μ., εις θέσιν Νεκροταφεΐον Ζωγράφου, κείμενον έγγύς Άλεποβουνίων, ένθα φυλάκιον, έτραυματίσθησαν οι σκοποί: α) υπενωμοτάρχης Κυριακόπουλος Παναγ. και β) χωροφύλαξ Μπριτσάκης ’Ιωάννης. 4. Την 13-12-44 έφονεύθη δ ύπενωμοτάρχης Περιστεράκις Άθαν., σκοπός ών εις την ταράτσαν του Αΐγινητείου Νοσοκομείου, ήτοι έν τή εκ τελέσει των καθηκόντων του. 5. Την πρωίαν της 29-12-44 ήρχισαν έπιχειρήσεις κατά της Καισαριανής, Παγκρατίου, Βύρωνος και Νέας Ελβετίας, καθ’ Ας οι λόχοι Χωροφυλακής ήκολούθησαν την άρχικήν των διάταξιν παρά το πλευρόν των ταγμάτων της Ταξιαρχίας, ο δε ύποφαινόμενος είσήλθεν εις Καισαριανήν μετά των τμημάτων του την πρωίαν της 30ής εγκατασταθείς εις το οίκημα της Δημαρχίας. Το απόγευμα της ίδιας ήμέρας άφίχθη και ο άρχηγός Πεζικοϋ μετά του ’Επιτελείου του έγκατασταθείς εις οίκημα άπέχον 100 μέτρα.

Έν Καισαριανή έπεδόθημεν εις την εκ καθάρισιν και σύλληψιν, μετά κόπου και πολλών κινδύνων, τριακοσίων τριάκοντα άτόμων (330) μαχητών άναμεμειγμένων εις το έπαναστατικόν κίνημα. Επίσης άνεύρομεν πλείστα όπλα, πολεμεφόδια και παντός είδους πολεμικόν ύλικόν, άτινα παρεδόθησαν εις την Διοίκησιν της Ταξιαρχίας. Κατά τάς έπιχειρήσεις ταύτας και ότε ή μαχομένη δύναμις της Χωροφυλακής είσήρχετο εις την Καισαριανήν, έφονεύθη ο χωροφύλαξ Σπάθής Άνδρέας του Παναγιώτου. Έπί πλέον δε, εις την Καισαριανήν, έπεδόθημεν εις την περισυλλογήν μεγάλου άριθμοϋ πτωμάτων ελασιτών και την ταφήν των εις το Νεκροταφεΐον.

Είμαι ύποχρεωμένος και πάλιν να τονίσω και να έξάρω την Αξιοπρεπή και Αψογον συμπεριφοράν των ύπ’ έμέ οργάνων, κατά την έν Καισαριανή παραμονήν μας και εκ τέλεσιν των σκληρών καθηκόντων των. Αί έπιχειρήσεις αύται διαρκέσασαι έπϊ 34 ήμέρας ούδόλως έπτόησαν το ήθικόν των Ανδρών μας, καίτοι έδοκίμασαν στερήσεις και κακουχίας τόσον Από άπόψεως ένδύσεως, ύποδύσεως και διαίτης, όσον και των δυσμενών καιρικών συνθηκών. ’Ιδιαιτέρας δε έξάρσεως χρήζει ο ήρωισμός, ή αύταπάρνησις και ή περιφρόνησις τούτων προς τον θάνατον, βαθύτατα αϊσθανομένων το έπιτελούμενον έργον του ύπέρ Πατρίδος Άγώνος .

Η ΔΡΑΣΙΣ ΤΗΣ ΦΡΟΥΡΑΣ ΟΔΟΥ ΦΙΛΕΛΛΗΝΩΝ

Πολλαί όλλαι δυνάμεις της Χωροφυλακής ήσαν διεσκορπισμέναι εις διάφορα σημεία των ’Αθηνών, προς φροΰρησιν Κρατικών ’Υπηρεσιών ή έπικαίρων διά την προστασίαν του κέντρου της πρωτευούσης θέσεων. Άν και σχεδόν κατά κανόνα ήσαν ολιγάριθμοι και κακώς ώπλισμέναι αί φρουραί αΰταί, ήμύνθησαν κρατερώς και ως έπΐ το πλεΐστον άπεκ ρουσαν μέχρι τέλους τάς έλασιτικάς επιθέσεις.

Στρατηγικόν σημείον άμύνης του εις το κέντρον της πρωτέυούσης ελευθέρου τμήματος αυτής, άπετέλει ή Γενική Διεύθυνσις του ‘Υπουργείου Εσωτερικών, στεγαζομένη τότε εις το έπΐ της όδοΰ Φιλελλήνων 15 κτίριον. Τοϋτο και τα γειτονεύοντα του Τμήματος Μεταγωγών της όδοΰ Κυδαθηναίων και των Έγκληματολογικών Υπηρεσιών της Πλατείας Μητροπόλεως έχρησίμευον ως φράγματα εισβολής των ελασιτών από Πλάκας και Μοναστηρακίου προς την πλατείαν Συντάγματος.

Το κτίριον της εις την οδόν Φιλελλήνων Γενικής Διευθύνσεως του ‘Υπουργείου Εσωτερικών διέθετε προς άμυναν δύναμιν 38 αξιωματικών (τεταγμένων έν υπηρεσία, διότι εις αύτήν ύπήγετο τότε ή Χωροφυλακή) και 51 οπλιτών. Ό άριθμός άλλωστε της δυνάμεως αυτής έποίκιλλε διότι καθημερινώς άπεσπώντο εκ  ταύτης δι’ άλλας υπηρεσίας. Ήτο όμως καλώς εξοπλισμένη ή δύναμις αυτή, διαθέτουσα αύτόματα, πολυβόλα και επαρκή πυρομαχικά.

Αρχηγός της δυνάμεως ταύτης ήτο ο γενικός διευθυντής Χωροφυλακής παρά  τω Ύπουργείφ Εσωτερικών, συνταγματάρχης Βασ. Παγώνης. Μετά ταύτης άπετέλει ένιαΐον σύνολον ή μικρά δύναμις (εκ  τριών Αξιωματικών, πέντε ύπαξιωματικών και τινων χωροφυλάκων) ή άπεσπασμένη εις την Διεύθυνσιν Χωροφυλακής του Υπουργείου Στρατιωτικών, όπό τον διευθυντήν ταύτης άντισυνταγματάρχην Κ. Μακρυνιώτην.

Δεδομένου ότι αί φρουραί, του Τμήματος Μεταγωγών της όδοΰ Κυδαθηναίων και των Έγκληματολογικών Υπηρεσιών της πλατείας Μητροπόλεως, διά γενναίας άμύνης εκ ράτησαν μέχρι τέλους τάς θέσεις των, οι έλασΐται δεν ήδυνήθησαν να προσβάλουν το κτίριον της όδοΰ Φιλελλήνων. Άλλ’ ή φρουρά τούτου, μακράν του να παραμεΐνη άπρακτος, συνετέλεσε σπουδαίος εις τον άγώνα των άλλων προκεχωρημένων φυλακίων προς άπόκρουσιν των έλασιτικών έπιθέσεων, εκ καθάρισιν της περιοχής και προστασίαν του κέντρου της πρωτέυούσης.

Εύθύς ως έξεδηλώθη το στασιαστικόν κίνημα, περίπολος αξιωματικών και όπλιτών της Χωροφυλακής, έξορμώσα από της όδοΰ Φιλελλήνων προς τάς όδούς Κυδαθηναίων, Νίκης, Άδριανοΰ, Νικοδήμου και τάς συνεχομένας της Πλάκας, εξουδετέρωνε τάς έγκατεστημένας εις διαφόρους, έπικαίρων σημείων, οικίας έλασιτικάς δυνάμεις, αί όποΐαι έχρησίμευον ως πυρήνες συγκεντρώσεων διά την σχεδιαζομένην έξόρμησιν προς την πλατείαν Συντάγματος. Οϋτως, άπεμάκρυνε τον κίνδυνον της εισβολής εις το ελεύθερον τμήμα της πρωτέυούσης και ήδυνήθη να κατάσχη εναποθηκευμένα όπλα και πυρομαχικά του έχθροΰ. Κατά τάς εκ καθαριστικάς αύτάς επιχειρήσεις συνέλαβε πολλούς έλασίτας. Μεταξύ τούτων είχε την εύχάριστον εκπληξιν να πέση εις χεΐράς της και ο Βούλγαρος ταγματάρχης ’Ιωάννης Σαρμάντσκι, ο όποιος εΐχεν ελθει εις την Ελλάδα ως κατάσκοπος, ήδη δε έχρησίμευεν ως όργανωτής των έλασιτικών δυνάμεων και διηύθυνε την από της πλευράς εκ είνης εισβολήν προς το κέντρον.

Ή δύναμις της όδοΰ Φιλελλήνων σπουδαίος συνετέλεσεν εις την αποτελεσματικήν άμυναν της φρουράς του Τμήματος Μεταγωγών, την οποίαν άνεκούφιζε διά συνεχών έπιθέσεων κατά των εις τάς πέριξ οικίας εγκατεστημένων και σχηματιζουσών πολιορκητικόν κλοιόν έλασιτικών εστιών. ‘Ως δε έγράφη ανωτέρω, όταν οι άνδρες του Τμήματος Μεταγωγών, έξαντλήσαντες τα πυρομαχικά των, έπεχείρησαν άπεγνωσμένην εξοδον και εφθασαν μέχρι της όδοΰ Φιλελλήνων, ένισχύθησαν εκεί με άνδρας και έφωδιάσθησαν με πυρομαχικά, ώστε να έπανέλθουν διά να συνεχίσουν την άμυναν. ’Επίσης και το Έγκληματολογικόν Τμήμα της πλατείας Μητροπόλεως έβοηθεΐτο δι’ άποστολής έφοδίων και έπιθέσεων αντιπερισπασμού. Όταν δε αί έλασιτικαι όμάδες, ύποστάσαι μεγάλας άπωλείας και άπολέσασαι την ελπίδα της δι’ εφόδου καταλήψεως των δύο τούτων οχυρών, ήρχισαν να διαρρέουν, ή δύναμις της όδοΰ Φιλελλήνων ένισχυθεΐσα και από τάς φρουράς Μεταγωγών και Έγκληματολογικού, έξώρμησε προς εκ καθαριστικάς έπιχειρήσεις προς τάς περιοχάς Πλάκας Μητροπόλεως Μοναστηρακίου, τάς όποιας και άπήλαξεν από τάς κομμουνιστικός όρδάς.

ΕΚΘΕΣΕΙΣ ΤΩΝ ΔΙΟΙΚΗΤΩΝ ΕΠΙ ΤΗΣ ΔΡΑΣΕΩΣ ΤΩΝ ΦΡΟΥΡΩΝ

’Ελλιπές ή μη άπολύτως ακριβές εις τάς λεπτομέρειας, άλλ’ ίκανώς διαφωτιστικόν περί της δράσεως της δυνάμεως Γενικής Διευθύνσεως Χωροφυλακής του ‘Υπουργείου Εσωτερικών, είναι το τηρηθέν ήμερολόγιον, όπερ και παραθέτομεν κατωτέρω, έν συνεχεία δε βραχεΐαν εκθεσιν της προσηρτημένης δυνάμεως, ύπηρετούσης εις το Υπουργείο ν Στρατιωτικών.

ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟΝ

Δράσεως της δυνάμεως της Γενικής Διευθύνσεως Χωροφυλακής

6 Δεκεμβρίου 1944. ‘Ημέρα Τετάρτη από της 8ης ώρας ρίπτονται πυρά όπλου και αυτομάτων εις διαφόρους παρόδους της όδοΰ Φιλελλήνων.

Την 10ην ώραν προσήλθεν ο έπίαχρος Κρασάς Σπυρίδων εις το Κατάστημά μας και μάς ανεκοίνωσεν ότι τίθεται εις τάς διάταγάς μας και συγχρόνως μας άνέφερεν, ότι, ως άντελήφθη διά των διοπτρών του, έπί της στέγης της, παρακείμενης τη κατοικίμ του, πολυκατοικίας, όπάρχουν δύο φωλεοί αυτομάτων όπλων, έξ ών ή μία έπί της διαστάορώσεως των οδών Νίκης-Κυδαθηναίων, ή δε έτέρα έπί της όδοΰ Κυδαθηναίων και έναντι ακριβώς της εκκλησίας της ‘Αγίας Σωτείρας εις την ταβέρναν Πορτοκαλή.

Αμέσως έτέθησαν εις την διάθεσιν του έπιάτρου Κρασά ο μοίραρχος Παναγόπουλος Νικόλαος, ο Ανθυπομοίραρχος Παπανικολόπουλος Δημήτριος, οι ένωμοτάρχαι Γιαννόπουλος Γρηγόρτος, Τσούσης Σπυρίδων, Γκίκας Νικόλαος, Παπαγεωργίου Σταϋρος, οι ϋπενωμοτάρχαι Βαβούλης Γεώργιος και Σιτοκωνσταντίνου Βασίλειος και Απαντες μετεβησαν εις την ύποδειχθεΐσαν πολυκατοικίαν. Μόλις έφθασαν εις την θύραν της πολυκατοικίας και έγένοντο Αντιληπτοί παρά των έπαναστατών των ευρισκομένων έπί της όδοϋ Κυδαθηναίων έδέχθησαν πυρά οι προπορευόμενοι, επίατρος Κρασάς και υπενωμοτάρχης Σιτοκωνσταντίνου. Ό Σιτοκωνσταντίνου έπυροβόλησε κατά των επαναστατών άπαξ και είσήλθεν έντός της πολυκατοικίας, συγχρόνως δε είσήλθον και οι λοιποί άνευ κινδύνου, διότι οι έπαναστάται έπαυσαν τάς βολάς και άνήλθον άπαντες έπί της στέγης. Έκεΐθεν έπεσημάνθη παρά του έπιάτρου διά των διοπτρών του ή ακριβής θέσις της πρώτης φωλεας, ο δε μοίραρχος Παναγόπουλος διήλθε την ταράτσαν, έπήδησεν εις έτέραν, έπλησίασε τούς έπαναστάτας, χωρίς να βάλλεται και από εκ εί έξεσφενδόνισε κατ’ αυτών χειροβομβίδας, με άποτέλεσμα τον φόνον 3 έπαναστατών και τον τραυματισμόν ίσως 3-4, έξ ών ο εις την έπομένην, γενομένης έξορμήσεως, άνευρέθη πληγωμένος έντός ταβέρνας.

Έν συνεχεία των άνωτέρω, ο ενωμοτάρχης Γιαννόπουλος παρακολουθών την κίνησιν της δευτέρας φωλεάς, διά του όπλου του έπυροβόλησε κατά του σκοπού έπαναστάτου της φωλεας ταύτης και τον έτραυμάτισεν εις τον πόδα. Ό στασιαστής έγκατέλειψε το όπλον του κατά γής και έτράπη εις φυγήν.

Ή Διεύθυνσις επικοινωνούσα συνεχώς διά τηλεφώνου με τον έπίατρον Κρασαν και τον ένωμοτάρχην Γιαννόπουλον, άπέστειλε τον ένωμοτάρχην Παπαπαναγιώτου Εύθύμτον με αριθμόν χειροβομβίδων διά την περαιτέρω δρασιν κατά των έπαναστατών. Διά των νέων πυρομαχικών, χρήσιν των οποίων εκαμεν ο αποστολείς ένωμοτάρχης Παπαπαναγιώτου, εις όν ύπεδείχθη ο χώρος της φωλεάς του δευτέρου αότομάτου, έπετεύχθη κατόπιν εκ σφενδονίσεως τριών χειροβομβίδων ή θανάτωσις ένός επαναστάτου και ή άπομάκρυνσις των λοιπών. Οίίτω κατεσχέθησαν δύο αύτόματα Στέν μετά 4 γεμιστήρων και 600 φυσιγγίων και πέντε άτομικά όπλα, οι  Αγγλοι παρέλαβον τούς τραυματισθέντας και φονευθέντας. Έν συνεχεία συνελήφθησαν έπί τόπου οι : Λεουτσάκος Ήλίας, Μαστοράκης Κων. και Σαπρανίδου Όλγα, τραυματιοφορείς του ΕΛΑΣ μετά του φορείου των.

Σήμερον παρ’ οργάνων της Υπηρεσίας μου συνελήφθησαν Οι: 1. Μπακούρης Κων. φέρων κομμουνιστικόν έμβλημα ΚΚΕ, 2. Μούκας Θωμάς, διότι έστερεϊτο ταυτότητος και διότι ότέμενε σιτιζόμενος εις το Σώμα Στρατού ΕΛΑΣ έπί της όδοϋ Σίνα, 3. Σωφρονάς Γεώργιος, διότι ώδήγει το ύπ’ άριθ. 29.607 αύτοκίνητον λεωφορείον, ως βοηθός αύτοϋ καθ’ ομολογίαν του, 6ι’ ο6 μετεφέρθησαν όπλοφόροι του ΕΛΑΣ έξ ’Αμαρουσίου προς συμμετοχήν εις τον άγώνα, 4. Λιάρος Γεώργιος, διότι έπ’ αύτοϋ άνευρέθή καρφίς πεντάγωνος, φέρουσα το έμβλημα και τα γράμματα του ΚΚΕ, 5. Μάλφας Νικόλαος, καθηγητής Φιλολογίας εκ  Λευκάδος, έφ’ οδ άνευρέθη Αλληλογραφία, έξ ής προκύπτει ότι οϋτος ήτο γραμματεύς της Κεντρικής Επιτροπής Λευκάδος του ΕΑΜ.

Τή αίτήσει του Τμήματος Μεταγωγών Αποστέλλομεν, διά του ταγματάρχου Βαλσαμάκη Σταύρου, εις αύτό 800 φυσίγγια ιταλικά.
Το Τμήμα Μεταγωγών, ύποστάν ένοπλον έπίθεσιν του ΕΛΑΣ και τυχόν Απωλειών εις νεκρούς και τραυματίας συμπτύσσεται προς το Κατάστημα της Γενικής Διευθύνσεως Φιλελλήνων 15, το σκόπιμον ή έπιβεβλημένον της συμπτύξεως άποτελεΐ άντικείμενον ιδιαιτέρας διοικητικής έρεύνης.
Ήμετέρα δύναμις με έπικεφαλής τον ανθυπομοίραρχον Βασιλόπουλον Γεώργιον έπιτυγχάνει την έξόντώσιν δύο έστιών, εύρισκομένων, της μιας έπί του τέλους της όδοϋ Νικοδήμου -Άδριανοϋ, της έτέρας έπί της όδοϋ Ύπερείδου και ούτως έλευθεροϋται ή όδός Νικοδήμου, έπιτρέπουσα την έπανεγκατάστασιν των Ανδρών του Τμήματος Μεταγωγών, ήτις και ένεργεΐται παρΑ του Αξιωματικού τούτου.
Εΐτα ότατάσσεται ο υπομοίραρχος Ζορμπαλ&ς Ευάγγελος να μεταβή μετά δυνάμεως εις Τμήμα Μεταγωγών, πρόςένίσχυσίντου, όπερ και έπραξε. Παρά ταϋτα ή έπανεγκατασταθείσα δύναμις του Τμήματος Μεταγωγών Απέρχεται και διανυκτερεύει εις το οίκημα του Υπουργείου Γ εωργίας.
Ό μοίραρχος Μαράκας Κωνστ. έν  τω θαλάμω του Καταστήματος της Διευθύνσεως εκ υψε να σκουπίση διά σαρώθρου ότε επεσε το έν  τω θυλακίω του περίστροφόν του και εκ  της εκ πυρσοκροτήσεώς του έτραυματίσθη σοβαρώς εις την στηθικήν χώραν. Ό τραυματισθείς μετά πρόχειρον περίθαλψτν μετεφέρθη δι’ άγγλικοϋ αύτοκινήτου εις το έν Ψυχικω Νοσοκομεϊον, προς νοσηλείαν.
Όμάς υπό τον Ανθυπομοίραρχον Βασιλόπουλον, έν συνεργασία μετά άγγλικοϋ τμήματος, προβαίνει εις εκ καθάρισιν φωλεάς έπί της όδοϋ Πέττα και έτέρας έπί της όδοϋ ’Αστεριού. Κατά την έπιχείρησιν ταύτην έτραυματίσθη εις  Αγγλος λοχαγός.

7 Δεκεμβρίου 1944. Ημέρα Πέμπτη
Την 6.30′ ώραν της σήμερον εκ λήθη ο διοικητής του Τμήματος Μεταγωγών μετά των όπλιτών του, προς οβς ώμίλησεν ο ύποφαινόμενος και ύπεχρέωσεν αύτούς να έπανέλθωσιν εις την θέσιν των, άφοϋ τούς έφωδίασε διά πυρομαχτκών. Παρευθύς Ανεχώρησεν ο διοικητής του Τμήματος Μεταγωγών μετά Αξιωματικών και τινων όπλιτων. οι λοιποί όπλϊται συνοδεύονται βραδύτερον παρά του μοιράρχου Σπάλα Ίωάννου και ανθυπομοιράρχου Βασιλοπούλου Γεωργίου εις το Κατάστημά των, άποκατασταθείσης οΰτω της δυνάμεως ταύτης προς εκ πλήρωσιν του προορισμού της.
Ό άνθυπομοίραρχος Βασιλόπουλος μετά των ένωμοτάρχου Καψάλη και χωροφύλακος Λεωτσάκου διενεργούν εύρεΐαν ερευνάν εις τάς εις την περιοχήν του Τμήματος Μεταγωγών οικίας και προβαίνουν εις την σύλληψιν πλέον των 20 περίοικων οΐτινες διήρπασαν το έγκαταλειφθέν υλικόν, δημόσιον και ιδιωτικόν, του Καταστήματος του Τμήματος κατά την παρελθοΰσαν νύκτα. Το υλικόν συνεκεντρώθη και παρεδόθη εις τούς δικαιούχους. Έν συνεχεία, ο ίδιος άξιωματικός, προέβη εις την έγκατάστασιν 4 άξιωματικών μετ’ άναλόγου δυνάμεως του Τμήματος Μεταγωγών εις επικαίρους θέσεις έπί πολυκατοικιών.

Ωρα 9η. Ό μοίραρχος Σπάλας μετά του επιάτρου Κρασά Σπυρίδωνος έλέγχουν την όδόν Κυδαθηναίων -Θέσπιδος και κατάσχουν τρία πολεμικά ιταλικά όπλα εις τον περίβολον του Καταστήματος του Ερυθρού Σταυρού.
Τμήματα της δυνάμεώς μου με έπικεφαλής τούς: Ταγματάρχην Κανταράκιαν, μοιράρχους Σπάλαν, Παναγόπουλον, Γιαννάκόν, ύπομοίραρχον Ζορμπαλάν και άνθυπομοιράρχους Δαιμονάκον, Βασιλόπουλον, Παπανικολόπουλον, ένήργησαν εκκαθαριστικός έρεύνας έπί πολλών υπόπτων οικιών της περιφερείας Πλάκας μέχρι πλατείας Συντάγματος, προς δε, συνέλαβον πρόσωπα έπικίνδυνα εις την δημοσίαν τάξιν. Συνελήφθησαν: οι ’Αντώνιος Χιωτάκης, και Διαμαντής Άγγελίδης ως μαχηταί του ΕΛΑΣ. ’Επίσης συνελήφθησαν Οι: Παναγιώτης Βλαντής και ’Ιωάννης Τσίτουρας, ένοπλοι μαχηταί του ΕΛΑΣ και κατεσχέθησαν εις χεΐράς των, έν αυτόματον Στέν μετά μιας γεμιστήρος, δύο βραχύκαννα ιταλικά όπλα με 80 φυσίγγια και έν βλήμα μικρού όλμου. Συνελήφθησαν ακόμη Οι: Σφακιανουδάκης ’Ιωάννης, Παπαμανωλάκης Γεώργιος και Βογιατζόγλου Νικόλαος, ως τροφοδόται του ΕΛΑΣ. Όμοίως ο ’Ιταλός υπήκοος Κασαντρέλλι Παύλος του Σεγόντου καθώς και ο Γκοβέσης Ευστράτιος, ως μαχητής του ΕΛΑΣ. Όμοίως, ο ύπαρχιφύλαξ του Β’ ’Αστυνομικού Τμήματος Βασιλάκης Κωνστ. διότι, κομμουνιστής ών, προέδιδε τούς συναδέλφους του εις την κομμουνιστικήν Όργάνωσιν Πλάκας και ο Ράπτης Νικ., ως έπικίνδυνος κομμουνιστής.
Έζητήθη παρά του Τμήματος Μεταγωγών ή σύλληψις του Βαρσάκη Κωνστ., κουρέως, έπί της όδοΰ ’Απόλλωνος, έναντι ταβέρνας Διογένους Παπαδοπούλου και της έρωμένης του Βαρβάρας, διότι ούτος έξετέλεσε τον Βρασίδαν Κουζούναν εις την γωνίαν των όδών Πετράκη ’Απόλλωνος.
Αιτήσει της Αγγλικής Στρατιωτικής ’Αρχής άποστέλλεται τμήμα 5 όπλιτών με έπικεφαλής τον ένωμοτάρχην Γκίκαν Νικόλαον διά κοινήν κατοχήν του έγκαταλειφθέντος Β’ ’Αστυνομικού Τμήματος.

Κατεσχέθη σήμερον παρά του άνθυπομοιράρχου Βασιλοπούλου Γεωργίου, ένεργοΰντος μετά του μοιράρχου Παναγοπούλου Νικολάου και άλλων οργάνων, εις την οικίαν Χατζημιχάλη, κειμένην έπί της πλατείας Αγγέλου Γέροντα της Πλάκας, το Άρχεΐον Λαϊκής ’Επιτροπής του Κομμουνιστικού Κόμματος Πλάκας, με περιεχόμενον τα εξής έγγραφα: Διάγραμμα όρίων 1ου τομέως. Διάγραμμα όρίων 3ου τομέως Κατάστασιν απόρων Πρόχειρα χειρόγραφα έπτά άντίτυπα Διάγραμμα όρίων τομέως Δύο πίνακες οικογενειακής και οικιακής καταστάσεως άτόμων περιοχής Πλάκας Σημείωμα ύπομνήσεως αιτήσεων Μαρ. Σταρακάτου Ψήφισμα Λαϊκής ’Επιτροπής Πλάκας της 24.10.1944 Όμοιον της 21.10.1944 Σχέδιον έπιστολής προς εύπορους Χειρόγραφος κατάλογος εύπορων Φάκελος ‘Υγειονομικού Τμήματος Λαϊκής ’Επιτροπής Καταστάσεις δικαιουμένων ύποδημάτων και ένδυμάτων Βιβλίον πρακτικών συνεδριάσεων Λαϊκής ’Επιτροπής Πλάκας Φάκελος Οικονομικού Τμήματος Φάκελος τεχνικού Τμήματος Φάκελος έπισιτισμού, φάκελος προεδρείας, αρχείου ατομικών έξυπηρετήσεων, έξακριβώσεως άπορων οικογενειών, διαφωτίσεως Βιβλίον παρασκευής συσσιτίου, σιτιζομένων παιδιών και άπορων άνηλίκων. Τέλος το από 5.10.44 έγγραφον περί διορισμού ως έπιτίμου προέδρου του Διοικητικού του Β’ ’Αστυνομικού Τμήματος.

8 Δεκεμβρίου 1944: Ημέρα Παρασκευή
Ήμετέρα δύναμις με έπικεφαλής τούς μοίραρχον Παναγόπουλον και άνθυπομοίραρχον Βασιλόπουλον έρευνα την οικίαν του ιατρού Νικολακοπούλου και προβαίνει εις την κατάσχεσιν ρουχισμού, ιματισμού, πυρομαχικών και κομμουνιστικού άρχείου.
Το υπό τον ένωμοτάρχην Γκίκαν και εις το Β’ ’Αστυνομικόν Τμήμα άποσταλέν άπόσπασμα έπιστρέφει σήμερον, ώραν 16ην, έπιτελέσαν την άποστολήν του. Συνεχίζονται αί έπί προσώπων και οικιών έρευναι. Μετά ’Αγγλικού Τμήματος ένεργούνται κατά την διάρκειαν της νυκτός διάφοροι οίκιακαί έρευναι.
Λαμβάνονται διάφορα μέτρα άσφαλείας, έξασφαλίσεως της τάξεως έν τή περιφερεία μας, έν συνεργασία με τάς δυνάμεις του Τμήματος Μεταγωγών και Διευθύνσεων ’Εγκληματολογιών ‘Υπηρεσιών, προς άς έδόθησαν προηγουμένως αί δέουσαι διαταγαί διά την κοινήν ένέργειαν, προς έξασφάλισιν της Τάξεως εις τον τομέα της περιοχής των ‘Υπηρεσιών τούτων.

9 Δεκεμβρίου 1944: Ημέρα Σάββατον
Συνεχίζονται αί εκ καθαριστικαί έρευναι έπί προσώπων και οικιών παρά των ήμετέρων οργάνων, έπιδειξαμένων ζήλον και αύταπάρνησιν εις την εκ πλήρωσιν των καθηκόντων των.
Κατά γενομένην έρευναν έν τή έπί της όδοΰ Δαιδάλου άρ. 26 οικία, παρ’ όμάδος με έπικεφαλής τούς ταγματάρχην Κοκκίνην Μιχαήλ και μοίραρχον Παναγόπουλον Νικόλαον, συλλαμβάνεται ο Σαρμάντσκι ’Ιωάννης, Βούλγαρος ταγματάρχης με διαφόρους ταυτότητας, πράκτωρ των Γερμανών και Βουλγάρων, παρουσιαζόμενος ως Λευκορρώσος. Άπεστάλη συνοδείςι εις την Αγγλικήν ’Αστυνομίαν, παρ’ ής έξακριβώθη και ή ταυτότης του. Ό χωροφύλαξ της δυνάμεώς μου Παπαπολύζος Παναγιώτης συνέλαβε τον ’Ιταλόν ύπήκοον Φασάνο ’Ιωάννη ν. Ό χωροφύλαξ του Συντάγματος Χωροφυλακής Μπρέσακας ‘Ηρακλής συνέλαβε την Αικατερίνην σύζυγον Δημητρίου Κυράνη, διότι έφερεν ύπόπτως κεκρυμμένην άδειαν κυκλοφορίας του ΕΛΑΣ, έξ ής τεκμαίρεται ότι αϋτη είναι (οργανωμένη εις τον ΕΛΑΣ και χρησιμοποιείται ως σύνδεσμος μεταξύ των τμημάτων του. Ύπό του ίδιου χωροφύλακος συνελήφθη ο Παπαθεοδώρου Γεώργιος του Άνδρέου, όδός Φαναριωτών Β’, διότι έπ’ αύτου άνευρέθησαν έντυπα κομμουνιστικών ύμνων και διότι είναι μέλος της ΕΠΟΝ.

Συνελήφθη παρά του χωροφύλακος Γεωργοπούλου Παναγιώτου ο Τόγκας Κωνστ. Του Ίωάννου εκ  Μεγαλοπόλεως, διότι μετέσχε των κομμουνιστικών διαδηλώσεων και διότι, καθ’ όμολογίαν του, ήτο αντάρτης του ΕΛΑΣ έν Μεγαλοπόλει μέχρι του Σεπτεμβρίου 1943.

Συνελήφθη, παρά του ένωμοτάρχου Παπαηλία Φωτίου, ο Μπουρλάς Μωυσής, Βούρβελη 34, διότι άνευρέθη έπ’ αύτου έντυπον άποφάσεως της ΚΕ του ΕΑΜ. Ύπό του ίδιου συνελήφθη ο Κούγκουλος Κωνστ., Δωδώνης 80, διότι έπ’ αυτού άνευρέθησαν πέντε κομμουνιστικά! προκηρύξεις. Ύπό του ίδιου συνελήφθη ο κομμουνιστής Δημητριάδης Κωνστ., ’Αμαζόνων 15, Καλλιθέα.

Συνελήφθη, υπό των χωροφυλάκων Γκοβέλη, Παπαθανασίου και Αάμπρου, ο Μεγαλοοικονόμου Γεώργιος, ’Ακαδημίας 45, διότι, άνήκει εις τον ΕΛΑΣ. Εις την οικίαν τούτου κατεσχέθη στολή αξιωματικού του ΕΛΑΣ, ως και έν περίστροφον.

Συνελήφθη υπό του υπενωμοτάρχου Ρούσσου Εύαγγέλου ή Γκιούλια Ρενέ, Τουρκίς ύπήκοος, Άρμενίς την καταγωγήν, ως συνεργαζομένη κατά την διάρκειαν της κατοχής με τούς Γερμανούς.

Παρά του μοιράρχου Παναγοπούλου Νικολάου συνελήφθη ή κομμούνίστρια Σταυρούλα, σύζυγος Θεοδώρου Ροΰπα ή Τσούχλου, Πέττα 5, διότι αΰτη παρέσχε την κατοικίαν της ως όχυρόν εις τούς έλασίτας.

Ύπό του μοιράρχου Σπάλα Ίωάννου κατεσχέθη άρχεΐον της ΕΠΟΝ Πλάκας, εις δ έμφαίνονται οι εγγεγραμμένοι έν αύτή, ως και οι άνήκοντες εις την κομματικήν παράταξιν του ΚΚΕ.

10 Δεκεμβρίου 1944: ‘Ημέρα Κυριακή
Συνεχίζονται εκ καθαριστικαί προσπάθειαι δι’ έρευνών εις οικίας και έπί προσώπων. Συνελήφθη ο Φωτεινός ’Αναστάσιος, Σουλίου 12, υπό του χωροφύλακος Ηγουμένου Δημητρίου, του Συντάγματος Χωροφυλακής, ως σημαίνων κομμουνιστής.

Απόσπασμα με τούς ταγματάρχην Κοκκίνην, μοίραρχον Γιαννάκον, μοίραρχον Παπαγεωργίου και όπλίτας, ένεργεΐ έρεύνας εις κατοικίας των όδών Νίκης, Βουλής, Νικοδήμου και Ύπερείδου.

11 Δεκεμβρίου 1944: Ημέρα Δευτέρα
Συνελήφθη παρ’ οργάνων της δυνάμεώς μου ο Λυκούσης Παναγιώτης του Γερασίμου, Κιλικίας 10, ως ύποπτος σύνδεσμος πληροφοριών του ΕΛΑΣ Κατσιποδίου. ‘Ομοίως, συνελήφθη ο Γεωργικής Θεόδωρος του Γεωργίου, έξ ’Αρκαδίας, κάτοικος ’Αθηνών, Πύλη Άδριανοΰ, ύπάλληλος ΣΠΑΠ, διότι έχρησιμοποιεΐτο ως σύνδεσμος των μαχητών του ΕΛΑΣ.
Μας παρεδόθη παρά του ’Αρχηγείου της ’Εθνοφυλακής ο ’Ιταλός στρατιώτης Φρούντα Νικόλαος, όστις συνελήφθη παρά του δεκανέως Άντωνοπούλου Ίωάννου. Ούτος έγκατέλειψε τάς τάξεις του κατά μήνα Αύγουστον έ.έ. και εκ ρύπτετο εις την οικίαν της Αούλας Παπαηλιοΰ, μεθ’ ής είχε μνηστευθή.
Ήμετέρα δύναμις, με έπικεφαλής τον μοίραρχον Παναγόπουλον Νικόλαον μετέβη δίς εις την έπί της όδοΰ Πατησίων 32 ’Αποθήκην Τροφίμων Χωροφυλακής και δι’ αύτοκινήτου μετέφερε διάφορα είδη τροφίμων εις το Κατάστημά μας Φιλελλήνων 15, λόγφ του ότι άπηλεϊτο ή κατάληψις του κτιρίου υπό των έπαναστατών.

12 Δεκεμβρίου 1944: ‘Ημέρα Τρίτη
Συνεχίζονται αί έρευναι έπί προσώπων και οικιών. ‘Η άσφάλεια της περιφερείας μας είναι άπόλυτος. Συνελήφθη ο Παπαευαγγέλου Αριστοτέλης του ’Αλεξάνδρου, Μιτσέφσκι 3, ως έπικίνδυνος κομμουνιστής.

13 Δεκεμβρίου 1944: Ημέρα Τετάρτη
Συνελήφθη ο κομμουνιστής Μπιναρόγιας Μάριος του Αβραάμ, Παλαιών Πατρών 54, διότι ήπείλει να σκοτώση τούς  γαλονάδες  και διότι έφερε σημείωμα φέρον σφραγίδα της ΕΠΟΝ. Συνεχίζονται εκ καθαριστικαί έρευναι έπί προσώπων και οικιών.

15 Δεκεμβρίου 1944: Ημέρα Παρασκευή
Ήμετέρα δύναμις με έπικεφαλής τούς : μοιράρχους Σπάλαν, Μανιώτην και Παναγόπουλον και άνθυπομοίραρχον Βασιλόπουλον ένεργεΐ έρεύνας έπί υπόπτων οικιών, έξελέγχει τα πρόσωπα, τραυματίας κλπ. και συντελεί εις την πλήρη έμπέδωσιν της τάξεως και άσφαλείας.
Έπεκράτησε καθ’ όλην την διάρκειαν του 24ώρου άπόλυτος τάξις εις την περιφέρειάν μου.

Δύναμις
Ή παρατακτή δύναμις μου κατά την 5ην Δεκεμβρίου έν. έτ. ήτο 38 αξιωματικοί και 68 οπλίται. Την 6ην, 7ην και 8ην Δεκεμβρίου ή αύτή δύναμις. Την 9ην Δεκεμβρίου ή δύναμις έλαττοΰται κατά 17 όπλίτας, τεθέντας εις την διάθεσιν του στρατοπεδάρχου Μεγάρου Παλαιών Ανακτόρων, ήτοι άπομένουσι 38 αξιωματικοί και 51 οπλίται. Την ΙΟην και 11ην Δεκεμβρίου ή ως άνω δύναμις. Την 12ην Δεκεμβρίου άνεχώρησαν 4 αξιωματικοί και 40 οπλίται διά τα Τάγματα Εθνοφυλακής, άπ,ομένοντες οΰτω 34 αξιωματικοί και 11 οπλίται. Την 13ην Δεκεμβρίου ή παρούσα δύναμις, 34 αξιωματικοί και 12 οπλίται. Την Μην Δεκεμβρίου ή δύναμις άποτελεΐται εκ  33 άξιωματικών και 13 οπλιτών, άποσπασθέντος ένός άξιωματικοΰ εις το Σύνταγμα Χωροφυλακής και παοουσιασθέντος έξ άδειας έτέρου οπλίτου. Την 15ην Δεκεμβρίου, δύναμις παρούσα εκ  33 άξιωματικών και 14 όπλιτών.

ΟπλισμόςΠυρομαχικά
Οι αξιωματικοί ήσαν άοπλοι εκ τος έξαιρέσεων τινών,οΐτινες εφερον πιστόλια. Ό οπλισμός των όπλιτών περιελάμβανεν άτομικά όπλα, ήτοι: 22 Μάνλιχερ ελληνικά, 15 Μάνλιχερ βουλγαρικά, 14 Λεμπέλ γαλλικά και 17 ιταλικά μετ’ ελάχιστων φυσιγγίων, άναλογούντων προς 20 καθ’ εκ αστον όπλον, πλήν των ιταλικών. Επίσης, εΐχομεν εις την διάθεσίν μας μόνον περί τάς 50 χειροβομβίδας ίταλικάς, ως και δύο αύτόματα τυφεκ ια ιταλικά με πέντε γεμιστήρας και 100 φυσίγγια.

Έκ των διεξαχθεισών έπιχειρήσεων ήλαττώθη κατά πολύ ο αριθμός των φυσιγγίων των όπλων, πλήν όμως οι άπομείναντες αξιωματικοί και όπλιται έφωδιάσθησαν άπαντες δι’ ιταλικών όπλων και ολίγων έλλη νικών Μάνλιχερ μεθ’ ικανού άριθμοΰ φυσιγγίων.

Κατηναλώθησαν ώσαύτως 38 χειροβομβίδες και άπαντα τα φυσίγγια των αυτομάτων όπλων. Έπετεύχθη ή έξοικονόμησις ολίγων φυσιγγίων των αυτομάτων.

Γενικός Διευθυντής Χωροφυλακής
ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ ΠΑΓΩΝΗΣ
Συνταγματάρχης Χωροφυλακής


Άριθ. Δ.Υ.
Έν Άθήναις τή 20ή Δεκεμβρίου 1944

Ό Αντισυνταγματάρχης Χωροφυλακής Μακρυνιώτης Κωνσταντίνος

Προς
Την Γ’ Γενικήν Διεύθυνσιν Υπουργείου Εσωτερικών
Ενταύθα

Λαμβάνω την τιμήν, έν σχέσει με την διαταγήν της Στρατιωτικής Διοικήσεως ’Αττικής, να άναφέρω τα εξής :

Ή δύναμις εις άξιωματικούς και όπλίτας της Διευθύνσεως Χωροφυλακής Υπουργείου Στρατιωτικών, κατά τάς ή μέρας της έπιθέσεως των ελασιτών εναντίον των Καταστημάτων των Υπηρεσιών Χωροφυλακής και ’Αστυνομίας, ως και των Τμημάτων ’Αστυνομίας και Χωροφυλακής, άπετέλεσε μετά της δυνάμεως της Γ’ Γενικής Διευθύνσεως Υπουργείου ’Εσωτερικών ενιαίον Τμήμα.

Την 6ην Δεκεμβρίου έ.έ. και καθ’ ήν στιγμήν ένοπλοι ομάδες αναρχικών του ΕΛΑΣ εϊχον προσβάλει διά πολυβόλων και αυτομάτων όπλων την δύναμιν του Τμήματος Μεταγωγών, Νικοδήμου 17, άλλαι δε προκεχωρημέναι, πυροβολοΰσαι, έπροχώρουν από της νοτιοδυτικής πλευράς της όδοΰ Φιλελλήνων, με σκοπόν να καταλάβουν κατάλληλα σημεία επί της όδοΰ ταύτης και της πλατείας Συντάγματος, ώστε να έλέγχουν διά του πυράς των τούς χώρους αυτούς και να έπιτεθοΰν. Έγκρίσει του γενικού διευθυντού και κατόπιν πληροφοριών, άς παρέσχεν ο επίατρος Κρασάς, διέταξα και έξήλθεν εκ  του κτιρίου με σκοπόν να προσβάλη τάς ένοπλους ταύτας ομάδας δύναμις έξ αξιωματικών και όπλιτών.

Ή δύναμις αύτη άπετελέσθη εκ  των ταγματαρχών Κανταράκου ’Αναστασίου και Σκάγιαννη Θεοδώρου, μοιράρχου Παναγοπούλου Νικολάου, ένωμοταρχών Τσούση Σπυρίδωνος, Παπαγεωργίου Σταύρου, Παπαπαναγιώτου Εύθυμίου, Δασκαλοπούλου Γεωργίου, ύπενωμοτάρχου Βαβούλη Γεωργίου, χωροφύλακος Λεωτσάκου Γεωργίου και άλλων, ών τα ονοματεπώνυμα γνωρίζουσιν οι αξιωματικοί.

’Εκ της δυνάμεως ταύτης, άπετέλεσαν το τμήμα έφόδου ο μοίραρχος Παναγόπουλος Νικόλαος, με τούς ένωμοτάρχας Γιαννόπουλον Γρηγόριον, Τσούσην Σπυρίδωνα, Παπαγεωργίου Σταύρον, υπενωμοτάρχην Βαβούλην Γεώργιον και χωροφύλακα Λεωτσάκον Γεώργιον.  Αμα, ως έφθασαν εις τον βαλλόμενον χώρον, ο ένωμοτάρχης Γιαννόπουλος Γρηγόριος δι’ άλματος, υπό τα πυρά των άναρχικών, διήλθε βαλλόμενον χώρον της όδοΰ και έπέτυχε να είσέλθη έντός οικίας μόνος, των λοιπών προς στιγμήν καθηλωθέντων.

Ακολούθως, έπέτυχε να συνεννοηθή με τον ήγήτορά του μοίραρχον Παναγόπουλον Νικόλαον τηλεφωνικώς και να άνοιξη παράθυρα της οικίας, έξ ών είσήλθον έν αυτή ο μοίραρχος ούτος, ο ένωμοτάρχης Παπαγεωργίου Σταύρος, ο ύπενωμοτάρχης Βαβούλης Γεώργιος και ο χωροφύλαξ Λεωτσάκος.

Κατά το έν  τω μεταξύ διάστημα μόνος ο ένωμοτάρχης Γιαννόπουλος Γρηγόριος προσέβαλε πολυμελή ένοπλον ομάδα του ΕΛΑΣ από της οικίας και άνεχαίτισε την περαιτέρω πρόοδόν της.

Ένισχυθείς και διά των υπολοίπων και, υπό την κατεύθυνσιν πλέον του μοιράρχου Παναγοπούλου Νικολάου και αύτοπρόσωπον ύπ’ αύτοΰ προσβολήν των ελασιτώ, διά χειροβομβίδων και όπλων, έπέτυχον την έξόντωσίν των, καίτοι έβάλλοντο παρ’ αυτών, και την άφαίρεσιν των όπλων των ήτοι: ένός αύτομάτου, τεσσάρων έπαναληπτικών και όλίγων χειροβομβίδων. Εις την έπιχείρησιν ταύτην έξαιρετικώς έδρασαν με κίνδυνον της ζωής των: ο μοίραρχος Παναγόπουλος Νικόλαος, ο ένωμοτάρχης Γιαννόπουλος Γρηγόριος, ο ένωμοτάρχης Παπαγεωργίου Σταύρος και ο χωροφύλαξ Λεωτσάκος Γεώργιος.

Οι υπόλοιποι αξιωματικοί και άνδρες κατεΐχον θέσεις κεκαλυμμένοι έπί της όδοΰ Φιλελλήνων έν αναμονή τυχόν έμπλοκής της δυνάμεως έφόδου προς ένίσχυσίν της.

Μετά την έπιχείρησιν ταύτην, ή δύναμις των ανδρών της Διευθύνσεως Χωροφυλακής του ‘Υπουργείου ’Εσωτερικών συνεκροτήθη εις όμάδας. Εις μερικάς τούτων άνετέθησαν διάφοροι έπικίνδυνοι άποστολαί εκ τος του Καταστήματος, ήτοι έρευναι διά την άνακάλυψιν και έξόντωσίν ένοπλων έστιών, έρευναι διά την σύλληψιν έπικινδύνων προσώπων, ένίσχυσις προς έπαναφοράν της συμπτυχθείσης δυνάμεως του Τμήματος Μεταγωγών εις το Κατάστημά της, έπίθεσις κατά έστιών ένοπλων στασιαστών δρώντων πέριξ του Τμήματος Μεταγωγών κλπ. Τόσον την 6ην όσον και την 7ην και 8ην Δεκεμβρίου, ήμέρας καθ’ άς ή ένοπλος δράσις των έλευθέρων σκοπευτών του ΕΛΑΣ, ως και των ένόπλων ομάδων  του ΕΛΑΣ ήτο ζωηροτάτη και έπιθετική.

Την συγκεκριμένην δράσιν ένός εκ άστου των ανδρών και τάς περαιτέρω ένεργείας των δεν γνωρίζει ο ύπογεγραμμένος.

Διεπίστωσεν όμως ότι, ο μοίραρχος Παναγόπουλος Νικόλαος, ο άνθυπομοίραρχος Βασιλόπουλος Γεώργιος, ο υπομοίραρχος Ζορμπαλάς Εύάγγελος με τούς υπ’ αύτούς άξιωματικούς και όπλίτας, έχρησιμοποιήθησαν εις τάς πλέον έπικινδύνους άποστολάς και £σχον έξαιρετικήν άπόδοσιν, διότι και δρώσας ενόπλους έστίας έξουδετέρωσαν και άνακούφισιν εις την δύναμιν του Τμήματος Μεταγωγών παρέσχον, και όπλα κατέσχον, ήτοι τρία αύτόματα, περί τα 7 έπαναληπτικά και μικράν ποσότητα πυρομαχικών και μαχητάς συνέλαβον αιχμαλώτους.

Άπάσας τάς ανωτέρω ύπηρεσίας οι είρημένοι άνδρες άπεδέχθησαν μετά μεγάλης προθυμίας και ενθουσιασμού, κατά την εκ τέλεσιν δε αυτών έπεδείξαντο αυτοθυσίαν και ηρωισμόν, έμψυχώσαντες οι αξιωματικοί διά του ριψοκινδύνου παραδείγματος των τούς ύπ’ αυτούς έλαχίστους όπλίτας οιτινες, βλέποντες την αύταπάρνησίν των και την έξόχως τολμηράν δρασίν των, ήχθησαν εις το ύψος της έξαιρετικής ταύτης διά την Πατρίδα ήμών περιστάσεως και, άψηφίσαντες τον κίνδυνον της ζωής των, §κ του γεγονότος ότι έβάλλοντο διά πυρών αυτομάτων όπλων και χειροβομβίδων, κατήγαγον έίπαντες άποτέλεσμα λαμπρόν και εθνικόν, Είδικώτερον, ο ένωμοτάρχης Γιαννόπουλος Γρηγόριος έχρησιμοποιήθη εις τάς περισσοτέρας των έπικινδύνων άποστολών, έπεδείξατο εξαιρετικήν ψυχραιμίαν και γενναιότητα και έξέθηκεν οΰχί άπαξ, άλλ’ έπανειλημμένως την ζωήν του εις κίνδυνον.

ΑΜΥΝΑ ΕΓΚΛΗΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ ΡΑΔΙΟΦΩΝΙΚΟΥ ΣΤΑΘΜΟΥ ΚΑΙ ΒΑΡΒΑΚΕΙΟΥ

Ή εις την πλατείαν Μητροπόλεως έγκατεστημένη εις το κτίριον της Έγκληματολογικής ‘Υπηρεσίας δύναμις Χωροφυλακής, περί της όποιας έγένετο ανωτέρω λόγος, άπετελεΐτο έξ 11 αξιωματικών και 20 όπλιτών. Σφοδράν έπίθεσιν όπέστη ιδίως την 6ην Δεκεμβρίου, άλλ’ άντεστάθη γενναίως έπί τετράωρον, άποκρούσασα τάς κατά κύματα έπερχομένας όρδάς και παραμείνασα τελικώς κυρία του πεδίου της μάχης, τραυματισθέντος μόνον ένός άξιωματικοΰ. Λόγφ της νικηφόρου άντιστάσεως του Τμήματός Μεταγωγών και των εκ καθαριστικών επιχειρήσεων της δυνάμεως της όδοϋ Φιλελλήνων, οι κομμουνισται δεν άπετόλμησαν άλλην έπίθεσιν προς το κτίριον της πλατείας Μητροπόλεως, του όποιου ή φρουρά έπεδόθη εκ τοτε εις ένίσχυσιν περιπολιών προς άπομάκρυνσιντών στασιαστών εκ  της περιοχής.

Οι κομμουνισταί, απομακρυνόμενοι βαθμηδόν εκ  της Πλάκας έστρεψαν ίσχυράς δυνάμεις των προς το Μοναστηράκι και την όδόν ’Αθήνας, ϊνα από της πλατείας Όμονοίας έξορμήσουν ότά των όδών Σταδίου, Πανεπιστημίου και Ακαδημίας προς κατάληψιν του περί την πλατείαν Συντάγματος άπομένοντος έλευθέρου κέντρου της πρωτευούσης. Το Έλληνοσυμμαχικόν Στρατηγεΐον συνησθάνθη τον κίνδυνόν όπερφαλαγγίσεως. Την 12ην Δεκεμβρίου, κατ’ εντολήν των άγγλικών δυνάμεων έγκατεστάθη, έν σπουδή, εις το Μέγαρον Βαρβακείου Διδασκαλείου δύναμις εκ  15 άξιωματικών και 150 όπλιτών, ως προκεχωρημένον τμήμα άμύνης της περιοχής δυτικώς της όδοϋ Άθηνάς και πλατείας Όμονοίας. Τμήμα της δυνάμεως ταύτης, έξ 9 άξιωματικών και 50 όπλιτών, εστάλη ως φρουρά του πλησίον 8ου Στρατιωτικού Νοσοκομείου, προς προστασίαν των εκεί νοσηλευόμενων στρατιωτικών και συγχρόνως έπεκ τασιν της άμύνης.

Ή έγκατάστασις των δυνάμεων Χωροφυλακής και θέσις εις κατάστασιν άμύνης των κτιρίων αυτών, έγένετο μετά τόσης ταχύτητος, ώστε οι κομμουνισταί, άντιληφθέντες τοϋτο κατόπιν έορτής, κατελήφθησαν υπό λύσσης. Όλίγην ώραν βραδύτερον συνεκεντρώθησαν ίσχυραί κομμουνιστικαί δυνάμεις, αί όποϊαι περιέσφιγξαν άμφότερα τα κτίρια. Σφοδραϊ έπιθέσεις έλασιτικών στιφών και των λεγομένων έφεδρικών τμημάτων του έαμικοΰ όχλου των συνοικιών, άπεκρούσθησαν υπό των υπερασπιστών, οι όποιοι με τα αύτόματα όπλα των έθέριζον τα στίφη των έπιτιθεμένων.  Ο άγών συνεχίσθη αδιάκοπος την ήμέραν και ολόκληρον την νύκτα. Πεπειραμένοι παλαιοί συμμορίται, τρομοκράται των έπαρχιών, έπωφελούμενοι του σκότους, προσεπάθησαν έρποντες να προσεγγίσουν, διά να τοποθετήσουν δέσμας δυναμίτιδος προς δημιουργίαν, δι’ άνατινάξεων, ρηγμάτων έφόδου. Άλλ’ οι ύπερασπισταϊ κατώρθωνον να έξοντώνουν τούς δυναμιτιστάς πριν προσεγγίσουν.

Παρά τάς λυσσώδεις έπιθέσεις των κομμουνιστικών στιφών, τα όποια, εις ώρισμένας κρίσιμους φάσεις του άγώνος, είχον δυνηθή να πλησιάσουν τα κτίρια έπικινδόνως, ή πρωία της 13ης Δεκεμβρίου εδρε τούς ύπερασπιστάς κυρίους του πεδίου της μάχης. Είχον φονευθή δύο αξιωματικοί και εις όπλίτης και έτραυματίσθησαν τρεις οπλίται. Κατά τάς ακολούθους ημέρας οι κομμουνισταί συνέχισαν την πολιορκίαν, άλλ’ ήλάττωσαν την σφοδρότητα των επιθέσεων, προφανώς έν άναμονή ένισχύσεων και άποστολής αύτομάτων όπλων και όλμων. Άλλ’ έν τώ μεταξύ το Αγγλικόν Στρατηγεΐον, έν πλήρει έπιγνώσει της στρατηγικής σημασίας διατηρήσεως των θέσεων αυτών, άπέστειλε στρατιωτικής δυνάμεις. Τότε, αί φρουραί της Χωροφυλακής, βοηθούμεναι και από τάς άγγλικάς αύτάς δυνάμεις, προέβησαν εις σειράν εκ καθαριστικών έπιχειρήσεων, διά των οποίων άπήλλαξαν την περιοχήν από τα έλασιτικά στίφη και άπεσόβησαν πάντα κίνδυνον του κέντρου από της πλευράς αυτής.

Σημασίαν διά την διατήρησιν της άμέσου έπαφής της Κυβερνήσεως μετά των ελευθέρων περιοχών, την παροχήν πληροφοριών ως προς την πορείαν των επιχειρήσεων και την τόνωσιν του ήθικοϋ του λαοΰ, εΐχεν ή ομαλή λειτουργία του Ραδιοφωνικού Σταθμού.  Αν ο Ραδιοφωνικός Σταθμός επιπτεν εις χεϊρας των στασιαστών, δεν θα έχανε μόνον ή Κυβέρνησις το μοναδικόν αύτό μέσον επικοινωνίας μετά του λαοΰ, άλλα θα καθίστατο τοΰτο δργανον μεταδόσεως ψευδών ειδήσεων, κομμουνιστικής προπαγάνδας και παραπλανήσεως των λαϊκών μαζών, έν σχέσει προς τον διεξαγόμενον αγώνα. Παραδόξως, διά την άμυναν του εις το Ζάππειον Μέγαρον εγκατεστημένου Ραδιοφωνικού Σταθμοΰ ’Αθηνών, ο όποιος θα έπρεπε να είχε τύχει ειδικής προστασίας, είχε διατεθή μικρά δύναμις υπό τον άνθυπασπιστήν Κ. Καρυοφόλλην, έξ ενός ενωμοτάρχου, τριών υπενωμοταρχών και τριών χωροφυλάκων και τούτων εξοπλισμένων με ατομικά μόνον τυφεκ ια και τινας χειροβομβίδας. Παρά ταϋτα, οι ολίγοι αύτοΐ φρουροί ήγωνίσθησαν γενναίος και αποτελεσματικός. οι κομμουνισταί, από της πρωίας της 6ης Δεκεμβρίου, ήρχισαν τάς επιθέσεις βάλλοντες δι’ αυτομάτων και εκ σφενδονίζοντες δυναμίτιδας και δοχεία ή φιάλας βενζίνης. Πάσαι αί έπιθέσεις αύταί άπεκρούσθησαν. Άφ’ ενός ή παρουσία άγγλικών δυνάμεων εις τον χώρον του Έθνικοϋ Κήπου, άφ’ έτέρου ή επιτυχής διατήρησις της άμόνης του Συντάγματος Μακρυγιάννη και τινων κτιρίων εκ εΐθεν της λεωφόρου και των Στύλων του ’Ολυμπίου Διός, διηυκόλυνε σημαντικός την άμυναν του Ζαππείοο, διότι δεν έπέτρεπε την πολιορκητικήν περίσφιγξιν του κτιρίου από όλων των πλευρών. Παρά ταΰτα, εις την γενναιότητα και αυτοθυσίαν των αμυνόμενων όλίγων ανδρών της Χωροφυλακής ώφείλετο ότι άπεκρούσθησαν όλαι αί επιθέσεις των κομμουνιστών και ο Ραδιοφωνικός Σταθμός δεν περιέπεσεν εις χεΐράς των. Οΰτω δε διεσώθησαν και αί άποθήκαι του Έρυθροΰ Στάυροΰ, εύρισκόμεναι εντός του αύτοΰ κτιρίου.

Την εσπέραν της 14ης Δεκεμβρίου, μία ορμητική έξοδος της φρουράς Ζαππείου, έν συνεργασία μετά τεθωρακισμένων άγγλικών αυτοκινήτων, έξεδίωξε τα εις τάς δενδροστοιχίας κρυπτόμενα τμήματα του ΕΛΑΣ, καταδιώξασα αύτά μέχρι της γέφυρας του Σταδίου. Κατά την έπιχείρησιν αυτήν ήτις άπήλάξεν όριστικώς το Ζάππειον παντός κινδύνου, έφονεύθησαν πολλοί έλασϊται και εκ υριεύθησαν όπλα και φυσίγγια.

Τρεις αλλαΓΥπηρεσίαι, φρουρούμεναι υπό ανδρών της Χωροφυλακής, όπέστησαν σφοδράς επιθέσεις εκ  μέρους έλασιτικών στιφών. Αύταί ήσαν: Ή Γενική Διαχειριστική Αποθήκη Χωροφυλακής, στεγαζομένη εις οίκημα παράτό τέρμα της όδοΰ Πατησίων, ή Αποθήκη Τροφίμων Χωροφυλακής, εύρισκομένη εις ισόγειον κτίριον εις την αρχήν της όδοΰ Πατησίων, παρά το τότε κατάστημα Γενικής ’Ασφαλείας ’Αθηνών και το Τυπογραφεΐον Χωροφυλακής, παρά την άρχήν της λεωφόρου ’Αλεξάνδρας.

Και εις τα τρία αυτά κτίρια, αί ολιγάριθμοι και στερούμενοι αΰτομάτων όπλων φρουραί Χωροφυλακής άντεστάθησαν γενναίως και άπεκ ρουσαν τάς επιθέσεις των ελασιτώ. ’Αλλά τα εφόδιά των ήσαν ολίγα και ο άνεφοδιασμός των ήτο δυσχερής, επειδή εύρίσκοντο εις περιοχάς κατεχομένας έξ όλοκλήρου ΰπά των κομμουνιστών. Έπί πλέον, αί θέσεις των δεν είχον στρατηγικήν σημασίαν διά την γενικήν άμυναν. Διά τοΰτο, το αγγλικόν Άρχηγείον άπεφάσισε την έγκατάλειψίν των. Βαθμηδόν, αί εις αύτά άποκλεισθεΐσαι δυνάμεις της Χωροφυλακής ήδυνήθησαν να διαφύγουν, συμπτυχθεΐσαι, αί της Γενικής Αποθήκης Χωροφυλακής προς το κέντρον’της πόλεως, αί της ’Αποθήκης Τροφίμων προς τα Παλαιά ’Ανάκτορα και του Τυπογραφείου προς το παρά την οδόν ’Γουλιανού Άρχηγείον Χωροφυλακής.

Η ΑΜΥΝΑ ΤΩΝ ΑΝΑΚΤΟΡΩΝ ΚΑΙ Η ΔΡΑΣΕ ΤΟΥ 141ου ΤΑΓΜΑΤΟΣ

Μικρά φρουρά είχε τοποθετηθή και εις τα Βασιλικά ’Ανάκτορα της όδοΰ Ήρώδου του Αττικού, τα οποία, λόγω θέσεως, έστεροϋντο στρατηγικής σημασίας, άλλ’ ή έστω και βραχεία κατάληψίς των υπό των ελασιτώ, θα είχεν ως συνέπειαν μεγάλας ζημίας εκ  διαρπαγών, λεηλασίας και καταστροφών υπό του καράδοκοΰντος έλασιτικοΰ όχλου. Κυρίως, προς τον σκοπόν αΰτόν, οι έλασϊται έπεχείρησαν επανειλημμένος αιφνιδιαστικός έξορμήσεις από του πλησίον Σταδίου και του Άρδηττοϋ. Άλλ’ ή φρουρά Χωροφυλακής, άγρυπνοΰσα πάντοτε, έξεμηδένιζε το στοιχεΐον του αιφνιδιασμού δι’ όμαδικοΰ πυράς, έως ότου άγγλικαΐ δυνάμεις έπερχόμεναι από της πλευράς του Εθνικού Κήπου έξηνάγκαζον τούς έλασίτας εις ΰποχώρησιν προς τα εκ εΐθεν του Σταδίου κρησφύγετά των. Οϋτω τα Βασιλικά Ανάκτορα παρέμειναν ανέπαφα.

Πολύ μεγαλύτερα ήτο ή σημασία της φρουρήσεως των Παλαιών ’Ανακτόρων, των όποιων το επιβλητικόν κτιριακόν συγκρότημα άπετέλει αύτό καθ’ εαυτό οχυρόν, δεσπόζον του κέντρου της πρωτευούσης.

Δέν ύπήρχεν άμφιβολΐα ότι, αν τα έλασιτικά τάγματα έπετύγχανον είτε από τίης πλευράς Βασιλίσσης Σοφίας, είτε από της λεωφόρου Συγγροΰ και του Εθνικού Κήπου, να προσεγγίσουν, θα ένήργουν λυσσώδεις εφορμήσεις διά πυροβόλων, όλμων και άνατινάξεων διά δυναμίτιδος, διά να γίνουν κύριοι του όχυροϋ αύτού. Τότε, σχεδόν αυτομάτως, θα έγίνοντο κύριοι όλοκλήρου του άπομένοντος ελευθέρου κεντρικού τμήματος της πρωτευούσης, Κυβέρνησις, κυβερνητικοί έξουσίαι και έναπομένοντα κρατικά κτίρια θα έπιπτον το εν μετά το άλλο εις χεΐρας του έλασιτισμοΰ, ο όποιος οίίτω θα καθίστατο κυρίαρχος όλοκλήρου της Ελλάδος δι’ εγκαθιδρύσεως κομμουνιστικών έξουσιών.

Ή Ελληνική Κυβέρνησις και το ’Αγγλικόν Στρατηγείου, εκ τός των μέτρων προς άποσόβησιν διεισδύσεως των ελασιτών προς το κέντρον, άπέδωσε σημασίαν και εις την άμυνάν του κτιριακοΰ συγκροτήματος των Παλαιών ‘Ανακτόρων, ακόμη δε και εις την εκεί συγκέντρωσιν εφεδρικών δυνάμεων της Χωροφυλακής, προς χρησιμοποίησίν των, όπου θα παρίστατο άνάγκη. Ούτω, πρό του στασιαστικού κινήματος, άλλα και κατά την διάρκειαν τούτου συνεκεντρώθησαν εις Παλαιό ’Ανάκτορα δυνάμεις της Χωροφυλακής, εκ  των διαλυθεισών ‘Υπηρεσιών των επαρχιών, ως και εκ  των συνεπεία της δράσεως των κομμουνιστών συμπτυχθεισών εις το κέντρον των ’Αθηνών ‘Υπηρεσιών Χωροφυλακής.

Την 8ην Δεκεμβρίου, διετάχθη παρά του ’Αρχηγείου Χωροφυλακής ή εις τα Παλαιό ’Ανάκτορα συγκρότησις τριών λόχων, εκ  των εκεί ανδρών της Χωροφυλακής, οι όποιοι, μετά εκ ατόν περίπου ανδρών Εθνοφυλακής θα άπετέλουν Τάγμα. Ούτω συνεκροτήθη το 141 Τάγμα Εθνοφυλακής, του όποιου διοικητής ώρίσθη ο αντισυνταγματάρχης Πεζικού Γεωργ. Καροφυλλάκης. οι άνδρες κατενεμήθησαν εις τούς λόχους άναμείξ, Χωροφυλακής, Πεζικού, Πυροβολικό κλπ. ’Αλλά το στοιχείου της Χωροφυλακής ΰπερτέρει σημαντικώς. Τελικώς διά προσελεύσεως και νέων, κατετάχθησαν εις τοΰτο 280 όπλϊται της Χωροφυλακής και 15 αξιωματικοί και άνθυπασπισταί του ίδιου Σώματος. οι λόχοι διηρέθησαν εις διμοιρίας, εις εκ άστην των όποιων ένετάχθη εις αξιωματικός ή ανθυπασπιστής Χωροφυλακής και εις αξιωματικός Πεζικού. Εις το Επιτελείου του Τάγματος ύπηρέτει ο μοίραρχος Άρ. Ζαφειρόπουλος. Την στρατονομίαν εκ άστου λόχου άνέλαβον έννέα χωροφύλακες, μετέχοντες συγχρόνως και των επιχειρήσεων.

Κατά τάς πρώτας ήμέρας το Τάγμα έξετέλει περιπολίας άνά τον ’Εθνικόν Κήπον προς άπόκρουσιν τυχόν έπιθέσεων των ελασιτών κατά των Παλαιών Ανακτόρων. Συγχρόνως, οι άνδρες έφωδιάσθησαν υπό των Άγγλων δι’ όπλισμοΰ και έξεπαιδεύθησαν εις την χρήσιν των νέων όπλων. Το Σύνταγμα Μακρυγιάννη κατόπιν του κρατεροΰ άγώνος των τεσσάρων πρώτων ήμερων (6-10 Δεκεμβρίου) άπεκ ρουσε τάς επιθέσεις των ελασιτώ, και συνεχίζον έπιτυχώς την άμυναν, άπεμάκρυνε το άμεσον ενδεχόμενον όμαδικής έπιθέσεως των έλασιτικών δυνάμεων από Σταδίου Ζαππείου Έθνικοϋ Κήπου προς Παλαιά Ανάκτορα πλατείαν Συντάγματος. Τότε άπεφασίσθη όπως εκ  της δυνάμεως του Συντάγματος Μακρυγιάννη μεταφερθούν 100 άνδρες προς φύλαξιν και ένδεχομένην ΰπεράσπισιν των Παλαιών Ανακτόρων, ϊνα το εκ εΐέδρεΰον 141 Τάγμα Εθνοφυλακής χρησιμοποιηθή εις έπιχειρήσεις εις άλλα σημεία των Αθηνών.

Πράγματι, την νύκτα της 10ης προς 11ην Δεκεμβρίου, το Τάγμα μετεστάθμευσε προς το Στρατιωτικόν Γενικόν Νοσοκομείου Γουδί, όπαχθέν εις την ΙΠ Ελληνικήν ’Ορεινήν Ταξιαρχίαν Ρίμινι. Έκεΐθέν, ο πρώτος και ο δεύτερος Λόχος μετά τμημάτων της Ταξιαρχίας μετεκινήθησαν προς το φθισιατρείου  Σωτηρίά , όπου προσέβαλον έπιτυχώς έλασιτικάς δυνάμεις, τάς όποιας διεσκόρπισαν, άφ’ ού συνέλαβον πολλούς αιχμαλώτους. Έν συνεχεία άνέλαβε την άμυναν της περιοχής του Γουδί, άποκροΰον άλ~ λεπαλλήλους έλασιτικάς επιθέσεις. Εις λόχος μετεστάθμευσε προς ένίσχυσιν της άμύνης της Εφορείας Ύλικοΰ Πολέμου, ή όποια ύφίστατο σφοδρός έπιθέσεις από Καισαριανής, έν φ άλλος έτάχθη εις τούς Στρατώνας Πεδινού Πυροβολικού, όπου είχεν όρισθή και ή έδρα της Διοικήσεως του Τάγματος.

Άπό της 13ης Δεκεμβρίου, το Τάγμα ΰπήχθη υπό την 13ην Τεθωρακισμένην Αγγλικήν Ταξιαρχίαν και μετά τεθωρακισμένων άγγλικών δυνάμεων μετεκινήθη προς την περιοχήν Στέγης Πατρίδος, όπου διεξήγαγε σφοδρός μάχας κατά των ελασιτών από πολυκατοικίας εις πολυκατοικίαν. οι έλασίται ύποχωροΰντες άνετίνασσον διά δυναμίτιδος τάς πολυκατοικίας και οι άνδρες του Τάγματος ΰπεχρεοϋντο να καταβάλλουν ύπέρανθρώπους δυνάμεις διά να ανασύρουν εκ  καπνιζόντων έρειπίων οίμώζοντα θύματα και να βοηθοΰν τούς δυστυχείς κατοίκους να περισυλλέξουν εκ  των έρειπίων ο,τι ήτο δυνατόν εκ  των έπίπλων και ένδυμάτων των.

Άπό της 18ης Δεκεμβρίου, το Τάγμα έπεδόθη εις εκκαθαριστικός έπιχειρήσεις εις το δασύλλιον του Λυκαβηττού και τούς πέριξ τούτου συνοικισμούς. Ύφίστατο συνεχώς άπωλείας, διότι έβάλλετο νυχθημερόν από του κατεχομένου υπό των ελασιτών συνοικισμού Γκύζη. Δύο διμοιρίαι τούτου έλαβον μέρος εις τάς επιχειρήσεις των φυλακών Άβέρωφ, όπου, καταφθάσασαι μετ’ άγγλικών τεθωρακισμένων κατά την πλέον κρίσιμον στιγμήν, ότε ή άντίστασις είχε σχεδόν έξουδετερωθή και οι έλασίται ήσαν έτοιμοι να είσορμήσουν εις το εσωτερικόν, συνετέλεσαν σπουδαίως εις την σωτηρίαν της φρουράς και την ασφαλή μεταφοράν των κρατουμένων.

Προς εκ μηδένισιν των έλασιτικών στιφών, τα όποια ώχυρωμένα εις κατοικίας συνοικισμών έβαλλον συνεχώς, δύο διμοιρίαι του Τάγματος άνήλθον μέχρι των υψωμάτων του Λυκαβηττού, όπου έστησαν πολυβολεΐα και παρατηρητήρια, έτοποθετήθησαν δε και νάρκαι εις την περιφερειακήν τάφρον.

Οϋτω, κατόπιν σειράς εκεΐθεν έξορμήσεων έπέτυχον να εκκαθαρίσουν τάς πέριξ συνοικίας από τα έλασιτικά στοιχεία. Αί εκ καθαριστικαί επιχειρήσεις βαθμηδόν έπεξετάθησαν μέχρι του συνοικισμού Κουντουριώτου, Γηροκομεΐον και Τουρκοβούνια. Συγχρόνως, δυνάμεις του Τάγματος έχρησιμοποιοϋντο προς ένίσχυσιν των ύπερασπιζουσών εντός των ‘Αθηνών διάφορα κτίρια ‘Υπηρεσιών φρουρών Χωροφυλακής, περί των ήρωικών άγώνων των οποίων ώμιλήσαμεν ανωτέρω ή θα όμιλήσωμεν έν συνεχείς . Κατά τάς επιχειρήσεις του Τάγματος συνελήφθησαν εκ ατοντάδες αιχμαλώτων και περιήλθον εις τοϋτο πολλά αύτόματα όπλα και ποσότητες πυρομαχικών. Αί περί τον Λυκαβηττόν συνοικίαι και ιδιαιτέρως αί από πλατείας Κολωνακίου μέχρι και της Στέγης Πατρίδος, ώφειλον την διάσωσίν των από τον όλεθρον και την καταστροφήν του έλασιτισμοΰ εις την γενναίαν δρασιν του 141 Τάγματος Εθνοφυλακής, το όποιον, ως εϊπομεν, κατά μέγα μέρος άπηρτίζετο έξ ανδρών της Χωροφυλακής. ’Ιδιαιτέρως δε οι κατά τάς δραματικός εκ είνας ήμέρας κατοικοϋντες τάς συνοικίας εκ είνας ένθυμοϋνται εόγνωμόνως την όψηλόφρονα διαγωγήν των ανδρών του Τάγματος, οι όποιοι, μαχόμενοι νυχθημερόν δεν’ έλησμόνουν τα ανθρωπιστικά των καθήκοντα, άλλ’ έβοήθουν τάς οικογένειας των άμαχων εις τον επισιτισμόν των, την προστασίαν των από τα ληστρικά έλασιτικά στοιχεία και την περΐθαλψιν από τα δεινοπαθήματά των. Κατά τάς επιχειρήσεις αύτάς έφονεύθησαν δύο αξιωματικοί και όκτώ όπλίται και έτραυματίσθησαν δύο αξιωματικοί και δεκ α όπλίται.

Την 10ην Ιανουάριου 1945, το Τάγμα Εθνοφυλακής έγκατέλειψε την πρωτεύουσαν και μετεκινήθη προς τα Μεσόγεια, και, ως θα ίδωμεν έν συνεχεία, διά σειράς εκκαθαριστικών επιχειρήσεων έξεκαθάρισε την ύπαιθρον από τα αναρχικά και κακοποιά στοιχεία.

Οι αξιωματικοί και όπλίται αυτοί της Χωροφυλακής, έχοντες ήδη διεξαγάγει σκληρούς άγώνας άνά τάς επαρχίας, κατά την διάρκειαν της κατοχής, ένεπνέοντο υπό πατριωτικοϋ πάθους και είχον κεκτημένην πείραν εις την άνακάλυψιν και καταδίωξιν των κομμουνιστών. Διασκορπισθέντες και πάλιν μέχρι των πλέον άπομεμακρυσμένων έδαφών της Ελληνικής Επικράτειας, κυρίως εις την Βόρειον Ελλάδα, συνέβαλον άνυπολογίστως εις την έξόντωσιν των κακοποιών στοιχείων, την άποκατάστασιν τάς τάξεως και την έγκαθίδρυσιν νομίμων έξουσιών, ως θα εκ θέσωμεν λεπτομερώς έν συνεχεία.

Πάντως, εις το συγκρότημα των Παλαιών ’Ανακτόρων, καθ’ όλην την διάρκειαν της έλασιτικής στάσεως του Δεκεμβρίου 1944 παρέμενον, συγκεκροτημέναι καλώς, έφεδρικαί δυνάμεις της Χωροφυλακής, αί όποΐαι εκ τος-της έπειγούσης άποστολής ένισχύσεων, όπου έπέβαλε τοϋτο ή άνάγκη των διεξαγομένων επιχειρήσεων, έχρησίμευον ως δύναμις ύπερασπίσεως του κτιρίου από ένδεχομένην έλασιτικήν έπίθεσιν και ως τελευταία δύναμις άμύνης του έλευθέρου κέντρου της πρωτευούσης.

Ό ανθυπομοίραρχος Άποστ. Καφίρης και 13 όπλίται του 8ου Λόχου Μακρυγιάννη, μεταβαίνοντες δι’ αυτοκινήτου προς μισθοδοσίαν των ανδρών της φρουράς των φυλακών Συγγροΰ, συνελήφθησαν και άφωπλίσθησαν όπό ελασιτών παρά τα Σφαγεία. Δύο χωροφύλακες άφέθησαν έλεύθεροι την μεθεπόμενη ν, των λοιπών ήγνοεϊτο ή τύχη. Κατά τα τέλη ’Ιανουάριου 1945 εις την θέσιν  Σχιστό Κουτσικαρίου , κατά την εκ ταφήν πτωμάτων, άνεγνωρίσθησαν εκ είνα του άνθυπομοιράρχου και των συνοδευόντοον αυτόν χωροφυλάκων.

Αμα τή ένάρξει του στασιαστικού κινήματος, υπό 700 κομμουνιστών προσεβλήθη ο Σταθμός Χωροφυλακής Χαλανδρίου. Οϊ άνδρες του Σταθμού ήμύνθησαν έπιτυχώς μέχρι της έπομένης, ότε κατόρθωσαν να διασπάσουν την πολιορκητικήν ζώνην και να συμπτυχθοϋν εις ’Αθήνας, καταφυγόντες εις το Σύνταγμα Μακρυγιάννη.

ΤΑ ΔΡΑΜΑΤΙΚΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ ΤΟΥ ΠΕΙΡΑΙΩΣ

Καθ’ όν χρόνον εις τάς ’Αθήνας αί έξ ανδρών της Χωροφυλακής φρουραί διεξήγον άπεγνωσμένον και πολυαίμακτον άγώνα προς διάσωσίν της Ελληνικής πρωτευούσης, αί εις τον Πειραιά έλάχισται δυνάμεις της Χωροφυλακής εύρέθησαν έντελώς άπομεμονωμέναι εκ  του κέντρου και άνευ δυνατότητος λήψεως βοηθειών. Έν τούτοις έρρίφθησαν και αόταΐ εις ήρωικόν άγώνα και δεν ύπελείφθησαν εις θυσίας. Άπό των πρωινών ώρών της 4ης Δεκεμβρίου, πολυάριθμα και έφωδιασμένα δι’ αύτομάτων έλασιτικά στίφη έπετέθησαν ταύτοχρόνως έναντίον των κτιρίων της Διοικήσεως Χωροφυλακής Πειραιώς, του Τμήματος Μεταγωγών Πειραιώς, των Επανορθωτικών Φυλακών (Βούρλων) και του Στρατοπέδου Συγκεντρώσεως Αλλοδαπών.

Το σύνολον των δυνάμεων τάς όποιας ήδύναντο να διαθέσουν αίΎπηρεσίαιαύταί Χωροφυλακής Πειραιώς, δεν ΰπερέβαινε τούς 100 άξιωματικούς και όπλίτας, και τούτους ώπλισμένους μόνον με ατομικά όπλα και έφωδιασμένους με ολίγα πυρομαχικά και μικρόν άριθμόν χειροβομβίδων. Και έν τούτοις, οι όλίγοι άπομεμονωμένοι και διεσκορπισμένοι εις μακρινά, το εν εκ  του άλλου, κτίρια, οι ήρωικοί αύτοί άνδρες της Χωροφυλακής, άπεκ ρουσαν με άγανάκτησιν τάς προτάσεις των ελασιτών προς παράδοσιν και δεν έδίστασαν να ριφθοϋν εις καταφανώς άνισον και άπελπιν άγώνα. Ό άγών κυρίως διεξήχθη εις την άμυναν του κτιρίου Διοικήσεως Χωροφυλακής και του Τμήματος Μεταγωγών, όπου αί μάχαι διήρκεσαν καθ’ όλην την ήμέραν της 4ης Δεκεμβρίου. οι άνδρες της Χωροφυλακής άπεκ ρουσαν όλας τάς λυσσώδεις επιθέσεις των κομμουνιστών, προκαλοϋντες εις αυτούς βαρείας άπωλείας. ’Αλλά, κατά τάς έσπερινάς ώρας έξηντλήθησαν όλοκληρωτικώς τα πυρομαχικά των και, παρά τάς άπεγνωσμένας εκ κλήσεις των προς τάς έγγύτερον στρατιωτικός δυνάμεις, ούδεμία έστάλη προς αυτούς βοήθεια.  Οταν άπωλέσθη κάθε έλπίς ένισχύσεως, έπεχείρησαν όμαδικήν έξοδον, προσπαθούντες να διαφύγουν προς διαφόρους κατευθύνσεις. Άλλ’ο πολιορκητικός κλοιός ήτο πολύ στενός και έλάχιστοι ήδυνήθησαν να διαφύγουν. οι συλληφθέντες ώδηγήθησαν εις το  Ασυλον

Νέας Κοκκινιας όπου, άφοϋ άπεγυμνώθησαν και έβασανίσθησαν φρικωδώς, έξετελέσθησαν όμαδικώς διά μαχαιρών, μεταξύ δε τούτων ήτο και ο ταγματάρχης Στ. Σταυράκης.

Οι διαφυγόντες την σύλληψιν και τινες κατορθώσαντες να δραπετεύσουν συνεκεντρώθησαν εις την Σχολήν Δοκίμων. Έκεΐ μετά των διαφυγόντων ανδρών της ’Αστυνομίας Πόλεων συνεκρότησαν έν ένιαΐον μικρόν στρατιωτικόν σώμα, το όποιον, τεθέν υπό τάς διαταγάς του στρατιωτικού διοικητοΰ, άνέλαβε την εκ καθάρισιν των υπό στρατιωτικών δυνάμεων άπελευθερουμένων περιοχών του Πειραιώς.
Ή έξ 28 ανδρών φρουρά Χωροφυλακής του Ναυτικοϋ Νοσοκομείου Πειραιώς, ύποστάσα έπίθεσιν, μετά βραχεΐαν άμυναν εκ άμφθη και το Νοσοκομεΐον κατελήφθη υπό των ελασιτώ. οι άνδρας της φρουράς θα είχον την ιδίαν οίκτράν τύχην των άλλων, άν, ολίγον έπειτα, δεν κατέφθανεν άγγλική δύναμις ή όποια άνακατέλαβε το Νοσοκομεΐον, όπότε ήδυνήθησαν και ούτοι να διαφύγουν.
Παραθέτομεν κατωτέρω, προς πληρεστέραν ένημέρωσιν περί των τραγικών συμβάντων του Πειραιώς, την υπό χρονολογίαν 22 Δεκεμβρίου 1944 εκ θεσιν του δραπετεύσαντος και διασωθέντος διοικητοΰ Χωροφυλακής Πειραιώς ταγματάρχου Ε. Σούνδια προς την Άνωτέραν Διοίκησιν Χωροφυλακής Στερεας Ελλάδος :

Λαμβάνω την τιμήν, ν’ άναφέρω ότι την 4ην Δεκεμβρίου έ.έ. και περί ώραν 5.45′ έγένετο όμαδική έπίθεσις κατά των κτιρίων της Διοικήσεως Χωροφυλακής και του Τμήματος Μεταγωγών υπό πολυαρίθμων άναρχικών άνηκόντων εις τον ΕΛΑΣ.

Ή δύναμις άμφοτέρων των ‘Υπηρεσιών ήμύνθη έπί δίωρον και πλέον κρατερώς, άντιμετωπίσασα κατά πολύ ύπερτέρας δυνάμεις διαθετούσας πολυάριθμα αύτόματα όπλα, όλμους, χειροβομβίδας κλπ., έξαντλήσασα δε τα έλάχιστα πυρομαχικά της, ήναγκάσθη να ύποκύψη, άφοϋ έβεβαιώθη ότι ούδαμόθεν ήδύνατο να παρασχεθή εις αύτην ένίσχυσις παρ’ άλλης στρατιωτικής δυνάμεως.

Ταύτοχρόνως πολυάριθμοι ομάδες άναρχικών βαρέως έξωπλισμέναι έπετέθησαν και κατά των φρουρών των ’Επανορθωτικών Φυλακών και του Στρατοπέδου Συγκεντρώσεως ’Αλλοδαπών, οι άνδρες των όποιων, άμυνθέντες, ήναγκάσθη σαν να ύποκύψουν.

Μετά την έπακολουθήσασαν συμπλοκήν, τόσον οι άνδρες των άνωτέρω φρουρών, όσον και οι της Διοικήσεως Χωροφυλακής Πειραιώς και του Τμήματος Μεταγωγών, άνερχόμενοι εις εκ ατόν περίπου άξιωματικούς και όπλίτας, συνελήφθησαν αιχμάλωτοι και τμηματικώς μετήχθησαν, κατά τάς πληροφορίας μας, εις το  Ασυλον Νέας Κοκκινιας. Κατά την συμπλοκήν έτραυματίσθη ο υπομοίραρχος Χατζήκωνσΐαντής ’Αντώνιος, ύποστάς διαμπερή τραύματα διά πολυβόλου όπλου εις άμφοτέρους τούς πόδας και όστις νοσηλεύεται εις το Ζάννειον Νοσοκομεΐον. ’Επίσης, έτραυματίσθη σαν οι χωροφύλακες Πιπΐκος Δημητριός και Μανιάτης ’Ιωάννης, έφονεύθη δε 6 χωροφύλαξ Χρόνης ’Ιωάννης.

Έκ των μεταχθέντων εις το Άσυλον Νέας Κοκκινιάς, κατ’ ανεξακρίβωτους πληροφορίας μας, έξετελέσθησαν πλεϊστοι έν οϊς και ο ταγματάρχης Σταυράκης Στέφανος.

Κατά τον χρόνον της κρατήσεως τίδν ανδρών εις το Τμήμα Μεταγωγών και διάφορα άλλα κτίρια, παρά των αναρχικών, κατόρθωσαν να δραπετεύσουν οι ταγματάρχης Σούνδιας ’Εμμανουήλ, μοίραρχος Σταματίου Σταμάτιος, ύπομοίραρχος Θειακάκης Παν., άνθυπομοίραρχος Γουδής Δρακούλης και άνθυπασπισταί Γκιόκας Σπυρίδων, Παπαδόπουλος ’Αριστομένης, Κωφός Ξενοφών και Σιαφάκας Γεράσιμος, καθώς και τεσσαράκοντα περίπου όπλϊται, οΐτινες ήσαν διατεθειμένοι εις διαφόρους φρουράς Ταμείων, ’Αποθηκών κλπ. ’Επίσης, διεσώθη ο μοίραρχος Ναυπλιώτης Εμμανουήλ, όστις κατά την ήμέραν της έπιθέσεως εύρίσκετο εις την οικίαν του άσθενής. ‘Εκ των ανωτέρω, ο ύποφαινόμενος συνεκέντρωσεν αριθμόν Αξιωματικών και όπλιτών και καταφυγόντες εις την Σχολήν Δοκίμων έτέθημεν υπό τάς διαταγής του στρατιωτικού διοικητοϋ, όστις άρχικώς συνεκρότησε, μετά των καταφυγόντων εκ εΐσε ανδρών της ‘Αστυνομίας Πόλεων, ένιαΐον ’Αστυνομικόν Σώμα, όπερ ήρξατο την εκ καθάρισιν των άπελευθερουμένων περιοχών της πόλεως Πειραιώς, έως ότου κατέστη δυνατή ή έπανεγκαθίδρυσις των Υπηρεσιών Χωροφυλακής εις τάς προτέρας των οργανικός θέσεις. Ήδη δε λειτουργεί κανονι.κώς ή Διοίκησις Χωροφυλακής με διοικητήν τον υποφαινόμενον και το Τμήμα Μεταγωγών με διοικητήν τον μοίραρχον Νάυπλιώτην Εμμανουήλ, υπαγόμενοι υπό τάς αμέσους διαταγάς του στρατιωτικού διοικητοϋ.

Έν  τω μεταξύ, παρουσιάσθησαν και έτέθησαν υπό τάς διαταγάς της Διοικήσεως και άνέλαβον ύπηρεσίαν, άξιωματικοϊ και όπλϊται ξένων Υπηρεσιών, εύρεθέντες κατά τον χρόνον των έπιχειρήσεων εις Πειραιά. Ή παρούσα δύναμις των προαναφερθεισών ‘Υπηρεσιών της Διοικήσεως Χωροφυλακής Πειραιώς Ανέρχεται σήμερον εις ένενή κοντά πέντε Αξιωματικούς και όπλίτας.

Μέρος της δυνάμεως του Τμήματος Χωροφυλακής Περάματος εκ τελεϊ ύπηρεσίαν έντός της Σχολής Δοκίμων. Περί του άριθμοΰ της δυνάμεως ταύτης θέλομεν αναφέρει έν καιρφ, ως επίσης και διά τούς άνδρας της Ύποδιοικήσεως Χωροφυλακής Σαλαμϊνος και της φρουράς Αΐγίνης, οΐτινες ως πληροφορούμαι παραμένουσιν εις τάς θέσεις των .

Καθ’ όν χρόνον συνεχίζετο ο άγων κατά των έλασιτικών στοιχείων εις τον Πειραιά, έλασϊται εκ εΐθεν διεπεραιώθησαν εις Αίγιναν, προς άπελευθέρωσιν των εις τάς φύλακας κρατουμένων 500 καταδίκων Ποινικού Δικαίου και 800 ’Ιταλών στρατιωτών αιχμαλώτων των Γερμανών. Μεταξύ των κρατουμένων υπήρχε κομμουνιστικός πυρήν, ο όποιος είχε προπαγανδίσει την ίδέαν της προσχωρήσεως εις τον έλασιτικόν στρατόν. Ευθύς ως έξεδηλώθη ή κομμουνιστική ανταρσία, οι κρατούμενοι κατέστρεψαν τα κλείθρα και συνεκεντρώθησαν εις το προαύλιον των φυλακών προσπαθοϋντες να διαφύγουν. Ή μικρά δύναμις Χωροφυλακής Αίγίνης, άφοϋ εξουδετέρωσε τα έξωθεν βοηθοϋντα έαμικά στοιχεία, έσπευσε προς ένίσχυσιν της φρουράς των φυλακών και ούτως άποκατεστάθη ή τάξις.

ΠΗΓΗ: Απόστ. Δασκαλάκης, Ιστορία της Ελληνικής Χωροφυλακής 1936-1950, Τόμος Α