Ανταρτικές ομάδες στην Ελλάδα 1941-1944


Ένοπλοι Οργανώσεις Αντιστάσεως,

Ενοπλος έξέγερσις κατά των κατακτητών έξεδηλώθη πολύ πρίν αρχίση ή δράσις των οργανώσεων αντιστάσεως. Τά γεγονότα τής Δράμας καί του Δοξάτου, τά όποια έλαβον χώραν κατά τό τέλος του Σεπτεμβρίου του 1941 δύναται νά θεωρηθούν ώς αυθόρμητος έναρξις τής ενόπλου αντιστάσεως του Ελληνικού λαού κατά των κατακτητών καί Ιδιαιτέρως κατά των Βουλγάρων επιδρομέων. Ή γενομένη ένοπλος έξέγερσις των κατοίκων τής περιοχής Δράμας, συνεπεία έντεχνων ψευδών διαδόσεων τής βουλγαρικής προπαγάνδας περί στασιάσεως του Βουλγαρικού στρατού κλπ., ύπήρξεν ανοργάνωτος καί πρόωρος καί παρά τόν ήρωϊσμόν των κατοίκων άπέτυχεν. Μετά τά ώς ανω γεγονότα, εμφανίσεις ολιγάριθμων ενόπλων ομάδων είς τήν ΰπαιθρον, έσημειώΟησαν είς διάφορα σημεία τής χώρας άπό των άρχων τής ανοίξεως του 1942. ΑΙ ώς άνω ομάδες δέν κατώρθωσαν νά διατηρηθούν έπί πολύ λόγω τής αντιδράσεως τών δυνάμεων των κατακτητών καί τών άρχων ασφαλείας καθ’ ΰσον στερούμενοι δικτύου πληροφοριών, ένέπιπτον ευκόλως είς ενέδρας ή ήναγκάζοντο νά αυτοδιαλυθούν ελλείψει μέσων συντηρήσεως.

Καί αϊ πρώται ομάδες ανταρτών τών μεγάλων οργανώσεων ΕΑΜ καί ΕΔΕΣ δταν έξήλθον είς τήν ϋπαιθρον, τό θέρος του 1942, συνήντησαν τρομεράς δυσχέρειας. Μετά τάς πρώτας συγκρούσεις των ομως μετά τών κατακτητών καί Ιδίως μετά τήν άνατίναξιν τής γέφυρας του Γοργο-ποτάμου (25 Νοεμβρίου 1942) ύπό τών ανταρτών, συνεργαζομένων μετά τών Βρεταννών σαμποτέρ, ή κατάοτασις μετεβλήθη. Αξιωματικοί του Στρατου έξήρχοντο συνεχώς είς τήν ϋπαιθρον καί ένετόσσοντο είς τάς ανταρτικός ομάδας, ενώ ολόκληροι Σταθμοί χωροφυλακής, μετά του οπλισμού των, προσεχώρουν είς ταύτας.  Ενεφανίσθησαν ανταρτικαί ομάδες καί διαφόρων άλλων οργανώσεων καί οϋτω τήν άνοιξιν του 1943 τό ανταρτικόν κίνημα κυριαρχούσε είς όλόκληρον τήν ΰπαιθρον τής χώρας.

Ή όργάνωσις ΕΑΜ – ΕΛΑΣ, κατευθυνόμενη ύπό του επαναστατικού ΚΚΕ, κατώρθωσε νά έξαπλωθή είς όλόκληρον τήν χώραν καί νά κυριάρχηση εις τό μεγαλύτερον μέρος τής υπαίθρου. Μεγάλος αριθμός πατριωτών ένετάχθη είς τάς ομάδας του ΕΛΑΣ, χωρίς νά δύναται έν συνεχεία νά αποχώρηση. Μεταξύ αυτών ύπήρξεν σημαντικός αριθμός Μονίμων καί Έφεδρων Αξιωματικών.

ΑΙ ομάδες ανταρτών τών περισσοτέρων οργανώσεων αντιστάσεως, μέχρι τό τέλος του 1944, ήναγκάσθησαν, πρό τής ενόπλου βίας τών κομμουνιοτών νά διαλυθούν ή νά προσχωρήσουν είς τον ΕΛΑΣ, ή τέλος περιωρίσθησαν είς άμυναν κατ’ αϋτου, χωρίς νά παρουσιάσουν άξιόλογον δράσιν κατά των κατακτητών.

Εν συνεχεία θά άναπτυχθή έν συντόμω ή συγκρότησις καί ή δράσις των σπουδαιότερων εκ των ανεγνωρισμένων οργανώσεων εθνικής αντιστάσεως, αί όποϊαι διεξήγαγον άνταρτοπόλεμον εναντίον των κατακτητών.

Όργάνωσις ΕΔΕΣ.

Ή όργάνωσις ΕΔΕΣ («Εθνικός Δημοκρατικός Ελληνικός Σύνδεσμος) ύπήρξεν μια απο τις μεγαλύτερες ομαδες αντιστάσεως. Τό ίδρυτικόν καταστατικόν της οργανώσεως, είς το οποίο καθωρίζοντο οί σκοποί της, συνετάγη ΰπό του Στρατηγοϋ Ναπολέοντος Ζέρθα καί ετέθη ΰπ’ όψιν τών πρώτων μελών της ώργανώσεως την 9ην Σεπτεμβρίου του 1941. Γενικός αρχηγός της οργανώσεως ΰπήρξεν ό ίδιος μέ γενικόν ύπαρχηγόν τόν καθηγητήν Κομνηνόν Πυρομάγλου. Ώς ανώτατος αρχηγός του ΕΔΕΣ άνεγνωρίζετο ό είς Γαλλίαν εξόριστος Στρατηγός Νικόλαος Πλαστήρας. Κύριος σκοπός τής οργανώσεως ήτο ή άπελευθέρωσις τής Πατρίδος. Ό ΕΔΕΣ ήτο δημοκρατική όργάνωσις, πλην όμως είς τάς τάξεις τών ΕΟΕΑ (εθνικών ομάδων Ελλήνων Ανταρτών) του ΕΔΕΣ έγένοντο δεκτοί άπαντες, ασχέτως πολιτικών πεποιθήσεων. Δέν έγένοντο δεκτοί μόνον προδόται τής Πατρίδος καί συνειδητά όργανα τών κατακτητών. ΑΙ σκληραί μάχαι κατά τών κατακτητών Ιταλών καί Γερμανών (Μενίνα, Μακρυνόρος, Τετράκωμον κλπ.) καί Ιδία ή ύπό τήν διεύθυνσιν του Ν. Ζέρβα άνατίναξις τής γέφυρας του Γοργοποτάμου, κατέστησαν τό όνομα του αρχηγού του ΕΔΕΣ θρυλικόν, μέ αποτέλεσμα ό ΕΔΕΣ νά έξαπλωθή είς όλόκληρον τήν Ελλάδα.

Από τού Όκτωβρίου 1943 μέχρι του Φεβρουαρίου 1944 ό ΕΔΕΣ διεξήγαγε διμέτωπον αγώνα, κατά τών Γερμανών καί κατά του ΕΑΜ – ΕΛΑΣ, ό όποιος επωφελούμενος τών εκκαθαριστικών επιχειρήσεων τών Γερμανών, κατά τήν άναφερομένην περίοδον, επεχείρησε δι’ όλων τών δυνάμεων του νά διάλυση τάς ομάδας ανταρτών του ΕΔΕΣ. ,  Αποτέλεσμα του πολύνεκρου αΰτου αγώνος κατά τών Γερμανών καί τών Κομμουνιστών του ΕΑΜ – ΕΛΑΣ ύπήρξεν νά περιωρισθούν αϊ ομάδες ανταρτών τού ΕΔΕΣ είς τήν περιοχήν τής Ηπείρου.

Από τάς μεγαλύτερος προσφερθείσας υπηρεσίας του ΕΔΕΣ υπήρξαν:

  • Ή αποτυχία τής πλήρους έπικρατήσεως του ΕΑΜ – ΕΛΑΣ καί τής μονοπωλήσεως ΰπ’ αυτού τοΰ αγώνος αντιστάσεως κατά τών κατακτητών.
  • Ή σημαντική προσφορά του είς τόν Ενοπλον κατά τών κατακτητών αγώνα αντιστάσεως τής «Ελλάδος.
  • Ή οριστική απαλλαγή τής περιοχής Θεσπρωτίας έκ τών Τουρκοτσάμηδων.
  • Ή ένίσχυσις της Εθνοφυλακής το 1945 διά τής εντάξεως εΙς τήν δύναμίν της μεγάλου αριθμού στελεχών καί οπλιτών.

Όργάνωσις ΕΚΚΑ.

Η όργάνωσις ΕΚΚΑ ( Εθνική και Κοινωνική Άπελευθέρωσις) συνεστήθη υπό του Συνταγματάρχου Δημητρίου Ψαρροϋ καί ομάδος πολιτικών ύπό τόν Γεώργιον Καρτάλην τόν Όκτώβριον του 1942. Ό Συνταγματάρχης Δημ. Ψαρρός ύπηρξεν ό στρατιωτικός της αρχηγός καί ή ψυχή τής οργανώσεως.

Τό 5/42 Σύνταγμα Ευζώνων, ή κυρία ένοπλος δύναμις ανταρτών τής οργανώσεως ΕΚΚΑ, συνεκροτήθη είς τήν Ρούμελην (τήν 20ην Απριλίου 1943), ένθα καί έδρασε μέχρι τής διαλύσεως του ύπό τοΰ ΕΑΜ – ΕΛΑΣ (16η Απριλίου 1944)

Ήτο δημοκρατική όργάνωσις μέ κύριον σκοπόν της τόν αγώνα κατά τών κατακτητών. Μετά τήν άπελευθέρωσιν θά ήκολούθη έπί πολιτικού πεδίου, ή προσπάθεια διά τήν βελτίωσιν της ζωής του λαού. 0Ι οπαδοί τής ΕΚΚΑ ήσαν ελεύθεροι νά ακολουθήσουν τήν ήγεσίαν τής ΕΚΚΑ ή μή, είς τους μετά τήν άπελευθέρωσιν πολιτικούς αγώνας της.

Τό 5/42 ΣΕ συμμετείχεν είς τό Κοινόν Γενικόν Στρατηγεϊον Ανταρτών καί διεξήγαγεν επιτυχείς αγώνας κατά τών κατακτητών είς περιοχήν Αντ. Στερεάς Ελλάδος. Ελαβε μερος με πολυ μικρη αντιπροσωπεια στην ανατίναξη της Γέφυρας του Γοργοποτάμου

Ή όργάνωσις ΕΑΜ – ΕΛΑΣ, ή οποία εϊχεν αναπτύξει ίσχυράς ομάδας ανταρτών είς τήν περιοχήν, επετέθη τρείς φορές κατά του 5/42 ΣΕ καί επέτυχε τελικώς τήν όριστικήν διάλυσίν του.

Ό Σχης Δημ. Ψαρρός, ήρωϊκή φυσιογνωμία τής αντιστάσεως, έξετελέσθη είς Κλήμα Δωρίδος ύπό τών Κομμουνιστών του ΕΛΑΣ τήν 17ην Απρ. 1944. Ό θάνατος του άπεκάλυψεν εις τους Έλληνας αλλά καί τους Συμμάχους τους πραγματικούς σκοπούς της οργανώσεως ΕΑΜ – ΕΛΑΣ.

Όργάνωσις ΕΟΚ.

Ή άντίστασις είς τήν Κρήτην δέν έπαυσεν ούδ’ έπί στιγμήν καί έθεωρήθη ύπό τών γεναίων κατοίκων της, ώς συνέχεια τής μάχης τής Κρήτης. Αί άναπτυχθείσαι ομάδες ανταρτών μέ τήν συνεχή δράσιν των, άπερίσπαϊϊΜάπό εμφυλίους έριδας, περιώρισαν τά δυνάμεις τών κατακτητών είς τά μεγάλα αστικά κέντρα. Έκ τών περιφημότερων αρχηγών ανταρτικών ομάδων ήσαν ό Εμμανουήλ Μπαντουβάς καί ό Γεώργιος Πετρακογιώργης.

Οργανώσεις Πελοποννήσου.

Σοβαρά προσπάθεια συγκροτήσεως ομάδων ανταρτών είς τήν Πελοπόννησον έγένετο ύπό του Λοχαγού Γεωργίου Καραχάλιου. Αι πρώται έθνικαί ομάδες ανταρτών, μέ τήν όνομαοίαν ΕΣ (Ελληνικός Στρατός), συνεκροτήθησαν τόν Μαίον του 1943, κατόπιν έπιτευχθείσης έπαφής του Γ. Καραχάλιου μετά του Κλιμακίου τής Β.Σ.Α. {Βρετ. Στρ. Αποστολής) Πελοποννήσου, είς περιοχήν Τριφυλίας Μεσηνίας. Προσπαθείας οργανώσεως εθνικών ομάδων ανταρτών είς τήν Πελοπόννησον κατέβαλον, κατά τήν αυτήν περίοδον, καί αϊ μεγάλοι οργανώσεις ΕΔΕΣ και ΕΚΚΑ, ώς κα’ι αλλαι οργανώσεις ή καί μεμονωμένοι προσωπικότητες. Ήδη όμως ή όργάνωσις ΕΑΜ – ΕΛΛΑΣ είχεν αναπτύξει εις τήν Πελοπόννησον ισχυράς ανταρτικάς ομάδας, επωφελούμενη τής ελλείψεως συνεργασίας μεταξύ τών διαφόρων αλλων οργανώσεων.

Είς πρώτην δοθείσαν εύκαιρίαν ό ΕΛΑΣ επετέθη (6η Αυγούστου 1943) και κατόπιν σκληροϋ αγώνος διέλυσε τάς ομάδας τού ΕΣ, πρίν ή αύται όναπτύξουν σοβαράν δράσιν κατά τών κατακτητών. Μετά τήν διάλυσιν τών ομάδων τού ΕΣ, έπηκολούθησεν ή διάλυσις ή έξόντωσις και τών άλλων ομάδων Πελοποννήσου.

Οργανώσεις Μακεδονίας – Θράκης.

Ή όργάνωσις «Ελευθερία», συσταθείσα ύπό του Συνταγματάρχου Δήμ. Ψαρροϋ, κατέβαλεν προσπάθειας συγκροτήσεως άμάδων ανταρτών εις περιοχήν Κεντρικής Μακεδονίας κατά τόν Ιούνιον ίοϋ 1941, αι όποίαι όμως διελύθησαν μέχρι τέλους του ιδίου έτους ύπό τών Γερμανών.

Ή έμφανισθεισα εις Μακεδονίαν όργάνωσις ΥΒΕ (Ύπερασπισταί Βορείου Ελλάδος), ή άποία μετωνομάσθη βραδύτερον είς ΠΑΟ (Πανελλήνιος Απελευθερωτική Όργάνωσις), καίτοι συνεστήθη λίαν ενωρίς (1942), έβράδυνεν νά συγκρότηση είς τήν ϋπαιθρον ανταρτικάς ομάδας. Αποτέλεσμα τής βραδύτητος αυτής ύπήρξεν ή διάλυσις, ύπό τήν πίεσιν τοΰ ΕΛΑΣ, τών έμφανισθεισών ανταρτικών ομάδων τής ΠΑΟ κατά τόν Δεκέμβριον τοΰ 1943.

ΑΙ εις τήν Ανατολικήν Μακεδονιαν (περιοχή Παγγαίου – όρεων τής Λεκάνης) εμφανισθείσαι ομάδες ανταρτών τής οργανώσεως ΕΣΕΑ (Ένωσις Συμπολεμιστών Εθνικής Απελευθερώσεως) άπό τού Φεβρουαρίου 1943, ύπό τόν Άντώνιον Φωστερίδην (Τσαούς Άντών) υπήρξαν εύτυχέστεραι. Αντιμετώπισαν επιτυχώς τάς κατ’ αυτών εκκαθαριστικός επιχειρήσεις τών Βουλγάρων, ώς και τάς προτάσεις -παγίδας του ΕΑΜ – ΕΛΑΣ διά συνεργαοίαν καί ένοποίησιν του αγώνος, μέχρι τής απελευθερώσεως και εγκαταστάσεως τών κρατικών Άρχων είς τήν περιοχήν (Φεβρουάριος 1945)

Advertisements