Λεύκιος Αιμίλιος Παύλος (περίπου 229 – 160 π.Χ.)


Ο Λεύκιος Αιμίλιος Παύλος ανήκε σε παλαιότατη και σημαίνουσα αριστοκρατική οικογένεια της Ρώμης. Ο πατέρας του, που έφερε το ίδιο όνομα και είχε διατελέσει ύπατος, έπεσε μαχόμενος κατά των Καρχηδονίων στη μάχη των Καννών το 216 π.Χ. Ο ίδιος ο Αιμίλιος Παύλος άρχισε τη σταδιοδρομία του από τα κατώτερα αξιώματα της ρωμαϊκής πολιτείας για να ανεβεί, ύστερα από σχετικά σύντομο διάλειμμα κατά το οποίο αναγκάστηκε να μείνει μακριά από τη δημόσια ζωή, στα υπέρτατα και να αναδειχθεί δύο φορές ύπατος. Κατά τη δεύτερη υπατεία του, το 168 π.Χ., κατήγαγε τη μεγαλύτερη επιτυχία της ζωής του: νίκησε τον μακεδονικό στρατό στην Πύδνα και συνέλαβε αιχμάλωτο τον Περσέα, ο οποίος επέπρωτο να είναι ο τελευταίος βασιλιάς της άλλοτε κραταιάς Μακεδονίας. Σε αυτή τη νίκη του οφείλει ο Αιμίλιος Παύλος και την επωνυμία του «Μακεδονικός». Αξιομνημόνευτους επίσης σταθμούς στη σταδιοδρομία του Αιμιλίου Παύλου αποτελούν οι εκστρατείες του εναντίον φύλων εχθρικών προς τη Ρώμη τόσο στην Ιβηρική Χερσόνησο το 191-189 π.Χ. όσο και στη γειτονική της Λιγουρία το 181 π.Χ.

Ο Αιμίλιος Παύλος νυμφεύθηκε την Παπιρία, κόρη του Μάσωνος, ο οποίος είχε επίσης διατελέσει ύπατος, και απέκτησε μαζί της δύο γιους. Αφού έζησε μαζί της αρκετά χρόνια διαζεύχθηκε και ήλθε σε δεύτερο γάμο, καρποί του οποίου υπήρξαν άλλοι δύο γιοι καθώς και δύο κόρες. Όταν νυμφεύθηκε για δεύτερη φορά ο Αιμίλιος Παύλος έδωσε τους δύο γιους του από τον πρώτο του γάμο για υιοθεσία σε έγκριτες ρωμαϊκές οικογένειες.

Ο Αιμίλιος Παύλος ήταν ο τυπικός ρωμαίος πατρίκιος. Συνδύαζε δηλαδή την καλλιέργεια, την αφοσίωση στη Ρώμη και στην οικογένεια και την ακεραιότητα του χαρακτήρα με την αυστηρότητα στη συμπεριφορά η οποία μπορούσε εύκολα να φθάσει στα όρια της σκληρότητας. Η νίκη του επί της Μακεδονίας ανέδειξε με τον πιο παραστατικό τρόπο τη δεύτερη αυτή πλευρά του χαρακτήρα του. Στην Αιτωλία οι οπαδοί της φιλορωμαϊκής παράταξης σκότωσαν 500 οπαδούς της αντιρωμαϊκής παράταξης και εξόρισαν ακόμη περισσότερους. Ο Αιμίλιος Παύλος επαίνεσε τους δράστες αυτών των εγκλημάτων ενθαρρύνοντας έτσι παρόμοιες εκκαθαρίσεις και αλλού. Σε αυτές τις εκκαθαρίσεις περιλαμβάνεται και η σύλληψη 1.000 μελών της Αχαϊκής Συμπολιτείας, μεταξύ των οποίων και ο ιστορικός Πολύβιος, του οποίου ο πατέρας, ο στρατηγός Λυκόρτας, συγκαταλεγόταν ανάμεσα στους κορυφαίους υπερασπιστές της αχαϊκής ανεξαρτησίας και συνεπώς ήταν αντίθετος στα σχέδια των Ρωμαίων. Οι 1.000 αυτοί όμηροι εξορίστηκαν στην Ιταλία, όπου είχαν τη χειρίστη τύχη, και το ίδιο έγινε και με όλα τα εξέχοντα μέλη της μακεδονικής κοινωνίας.

Βαρύτατο φόρο στη νίκη του Αιμιλίου Παύλου πλήρωσε και η Ήπειρος. Επειδή μερικοί από τους ηγέτες της είχαν απερίσκεπτα συνταχθεί με τον Περσέα, η ρωμαϊκή Σύγκλητος αποφάσισε ότι η περιοχή έπρεπε να τιμωρηθεί σκληρά. Ο Αιμίλιος Παύλος έστειλε αγγελιοφόρους σε 70 πόλεις της Ηπείρου, κυρίως στην περιοχή των Μολοσσών, με το μήνυμα ότι θα απομάκρυνε τις ρωμαϊκές φρουρές αν οι κάτοικοι αυτών των πόλεων συγκέντρωναν το χρυσάφι και το ασήμι της κάθε πόλης στην αγορά της. Όταν αυτό έγινε, ο Αιμίλιος Παύλος διέταξε τα στρατεύματά του να επιτεθούν ξαφνικά σε όλες τις πόλεις την ίδια ημέρα και την ίδια ώρα. Με την πανουργία αυτή 150.000 άνθρωποι υποδουλώθηκαν, με αποτέλεσμα να ξεχειλίσουν τα σκλαβοπάζαρα, να πέσει η τιμή των δούλων και οι στρατιώτες του Αιμιλίου Παύλου να μην μπορέσουν να εισπράξουν όσα περίμεναν.

Μετά την επιστροφή στη Ρώμη ο Αιμίλιος Παύλος έλαβε από τη Σύγκλητο την άδεια να τελέσει θρίαμβο, όπως αποκαλούσαν οι Ρωμαίοι τις εκδηλώσεις που διοργάνωναν οι στρατηγοί τους για τις νίκες τους. Ο θρίαμβος του Αιμιλίου Παύλου διήρκεσε τρεις ημέρες και τον περιγράφει με πολλές λεπτομέρειες ο Πλούταρχος. Μπροστά στον αλαλάζοντα ρωμαϊκό όχλο τις πρώτες δύο ημέρες παρέλασαν τα λάφυρα από τη Μακεδονία φορτωμένα σε άμαξες: πλήθος αγάλματα και άλλα έργα τέχνης, σωροί από σκεύη και όπλα, θησαυρός ολόκληρος. Την τρίτη ημέρα παρέλασαν οι αιχμάλωτοι, μεταξύ των οποίων και ο ίδιος ο Περσεύς αλλά και τα τρία μικρά παιδιά του, δύο αγόρια και ένα κορίτσι. Ο Πλούταρχος σημειώνει ότι τα παιδιά, λόγω της ηλικίας τους, δεν καταλάβαιναν πολύ καλά τι τους συνέβαινε. Αλλά η θλιβερή εμφάνισή τους, τα απλωμένα προς το πλήθος ικετευτικά χέρια τους έκαναν τους θεατές να μην προσέξουν σχεδόν τον Περσέα και να συγκεντρώσουν σε αυτά την προσοχή τους. Πολλοί μάλιστα Ρωμαίοι, λέει ο Πλούταρχος, δάκρυσαν στη θέα των παιδιών.

Ωστόσο ο Αιμίλιος Παύλος δεν πρέπει να χάρηκε και τόσο πολύ τον θρίαμβό του. Λίγο πριν από αυτό το τριήμερο με το οποίο θέλησε να πανηγυρίσει τη νίκη επί του Περσέα είχε πεθάνει ο ένας από τους δύο γιους του τους οποίους είχε κρατήσει κοντά του. Λίγο μετά πέθανε και ο δεύτερος.

Στα τελευταία χρόνια της ζωής του η Ρώμη τίμησε ιδιαίτερα τον Αιμίλιο Παύλο. Ο ίδιος όμως δεν φαίνεται να συνήλθε ποτέ από την προσωπική του τραγωδία, να τελέσει, όπως είπε, τον θρίαμβό του ανάμεσα στις κηδείες των δύο παιδιών του.