Εθνικές συγκρούσεις στην τουρκοκρατούμενη Μακεδονία


Από το 1870, με την ίδρυση της βουλγαρικής Εξαρχίας, οι Βούλγαροι εκκλησιαστικοί παράγοντες στη Μακεδονία και στη Θράκη είχαν λάβει από τον Σουλτάνο το δικαίωμα να επεκτείνουν την εκκλησιαστική δικαιοδοσία τους σε μια μεγάλη περιοχή. Μετά την αποτυχία ίδρυσης της Μεγάλης Βουλγαρίας, η Βουλγαρική Ηγεμονία και η Εξαρχία εργάζονται στενά από το 1900 και εξής για την επέκταση της επιρροής τους στη Μακεδονία. Όσοι αισθάνονται ότι δεν είναι Έλληνες και δεν μπορούν να περιμένουν βοήθεια από τη Σερβία, στρέφονται στην Εξαρχία. Έτσι αρχίζει να επικρατεί η άποψη ότι εξαρχικός σημαίνει Βούλγαρος και πατριαρχικός σημαίνει Έλληνας.
Από το 1893 με σύνθημα «Η Μακεδονία στους Μακεδόνες» δραστηριοποιείται η Εσωτερική Μακεδονική Επαναστατική Οργάνωση» (Γκρούεφ, Τατάρτσεφ, Ντέλτσεφ, Πετρώφ, Ποπάρσεφ, Δημητρώφ κ.ά.). Ενώ η οργάνωση είναι ανοιχτή σε όλους, ανεξάρτητα από θρησκεία και εθνικότητα, στην πράξη περιλαμβάνει μόνον βουλγαρόφωνους και/ή σλαβόφωνους.
Επιτροπές προσφύγων από τη Μακεδονία στη Βουλγαρία συγκεντρώθηκαν το 1895 στη Σόφια. Αποφάσισαν να οργανωθούν και να εκλέξουν την Ανώτατατη Μακεδονική Επιτροπή (Κομιτάτο ή Βερχοβιστές) με Πρόεδρο τον Τατάρτσεφ. Η Επιτροπή πίεσε με επιτυχία τη βουλγαρική κυβέρνηση να επιδιώξει την εφαρμογή του άρθρου 23 της Συνθήκης του Βερολίνου (1878), που προέβλεπε ότι ο Σουλτάνος έπρεπε να παραχωρήσει μεγαλύτερη αυτονομία στη Μακεδονία. Παράλληλα η Επιτροπή συγκέντρωνε χρήματα και εκγύμναζε εθελοντές στρατιώτες με τη συνεργασία της βουλγαρικής Σκοπευτικής Εταιρίας.
Σταδιακά η Επιτροπή, βοηθώντας τη Εσωτερική Μακεδονική Επαναστατική Οργάνωση, επεδίωκε να την θέτει υπό τον έλεγχό της. Η σύγκρουση ανάμεσα στις δύο οργανώσεις κορυφώθηκε κατά τις αποτυχημένες εξεγέρσεις στη Μακεδονία, το 1902 και το 1903. Τα αυτά προκάλεσαν την εχθρότητα όλων υπόλοιπων εθνοτήτων που ζούσαν στη Μακεδονία.
Σέρβοι και Έλληνες δεν άργησαν να αντιληφθούν ότι δεν είχαν άλλη επιλογή από το να αντιτάξουν σθεναρή αντίσταση στον βουλγαρικό εθνικισμό και αλυτρωτισμό.
Η ελληνική κυβέρνηση δοκίμασε να προσεγγίσει διπλωματικά την Τουρκία, ενώ παράλληλα κατήγγειλε τις ωμότητες σε βάρος των Ελλλήνων της Μακεδονίας. Από την άλλη πλευρά, ως άμεση συνέπεια των γεγονότων του 1903 (εξέγερση του Ίλιντεν), συγκροτήθηκε στην Αθήνα το Μακεδονικό Κομιτάτο με Πρόεδρο τον Δημ. Καλαποθάκη, διευθυντή της εφημερίδας «Εμπρός». Ο Παύλος Μελάς, αν και δεν ήταν μέλος του Κομιτάτου, ανέλαβε να ηγηθεί σώματος Ελλήνων εθελοντών που θα περνούσαν στην τουρκοκρατούμενη Μακεδονία. Στην Καστοριά ο επίσκοπος Γερμανός Καραβαγγέλης οργάνωνε την αντίσταση των πατριαρχικών. Τέλος, η ελληνική Κυβέρνηση έσειλε τον Ίωνα Δραγούμε και τον Λάμπρο Κορομηλά ως Προξένους της Ελλάδας στο Μοναστήρι και στη Θεσσαλονίκη. Η παρουσία και η δράση αυτών των προσώπων σε συνδυασμό με τον αγώνα πολλών ντόπιων οπλαρχηγών και εθελοντών από την Ελλάδα, συνέβαλε στην αντιμετώπιση της δράσης των Βουλγάρων. Η κατάσταση είχε αντιμετωπιστεί με επιτυχία μεταξύ 1903 και 1908.
Ωστόσο, οι μάχες και ο οικονομικός πόλεμος είχαν εξαντλήσει τη Μακεδονία. Οι κάτοικοί της, ανεξάρτητα από εθνότητα, είδαν με ανακούφιση το Κίνημα των Νεοτούρκων στις 6 Ιουλίου του 1908 και τις υποσχέσεις τους ως εγγύηση για ένα ειρηνικότερο και καλύτερο μέλλον.
Έμελλε να διαψευσθούν σύντομα. Καταρχήν, επειδή η δραστηριότητα της βουλγαρικής προπαγάνδας και τα επεισόδια ξανάρχισαν από τον Οκτώβριο του 1908. Σερβικά και αλβανικά ένοπλα σώματα περιέρχονταν τις επαρχίες σε μια επίδειξη δυνάμεων. Οι Νεότουρκοι περιορίζονταν στο να πατάσσουν κάθε διασάλευση της τάξης. Η ανάδειξη του Χιμλή Πασά στο αξίωμα του Μεγάλου Βεζύρη το Φεβρουάριο του 1909, αλλά και η διακήρυξη της ένωσης με την Ελλάδα από τους Κρητικούς, η προσάρτηση της Βοσνίας Ερζεγοβίνης στην Αστροουγγαρία, η αναταραχή στη Μακεδονία και στην Αλβανία, οδήγησαν στην υιοθέτηση ακραίων εθνικιστικών θέσεων από την οθωμανική κυβέρνηση. Τον Απρίλο του 1909 εκθρονίστηκε ο Σουλτάνος Αβδούλ Χαμίτ. Ο διάδοχός του Μεχμέτ Ρεσίτ ή Μωάμεθ Ε΄ ήταν υποχείριο του Χιμλή Πασά. Η διακυβέρνηση των Νεοτούρκων άρχισε να γίνεται τυραννικότερη από του Αβδούλ Χαμίτ, που είχε ανατραπεί ακριβώς λόγω της τυραννικότητάς του.

Μια σκέψη σχετικά μέ το “Εθνικές συγκρούσεις στην τουρκοκρατούμενη Μακεδονία

  1. Παράθεμα: Εθνικές συγκρούσεις στην τουρκοκρατούμενη Μακεδονία « ΑΒΕΡΩΦ

Τα σχόλια είναι απενεργοποιημένα.