Ρήγας Φεραίος


Για πολλά χρόνια μετά την άλωση της Κωνσταντινούπολης οι Έλληνες οραματίζονταν
την ανασύσταση της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας. Οι κύκλοι του πατριαρχείου
μάλιστα και οι Φαναριώτες είχαν την ελπίδα πως η Βυζαντινή Αυτοκρατορία θα
μπορούσε να ξαναγεννηθεί μέσα από το τουρκικό κράτος χωρίς επανάσταση, έτσι
όπως γεννήθηκε και από τη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία. Στηρίζονταν στη δύναμη της
εκκλησίας, την παρακμή του τουρκικού κράτους και στην όλο και μεγαλύτερη
διείσδυση του ελληνικού στοιχείου στην τουρκική διοίκηση και στην τουρκική
οικονομία.

Αυτό το όνειρο έζησε ο Ρήγας όταν πήγε στην Κωνσταντινούπολη. Γιος ενός
εμπόρου, του Αντώνη Κυριαζή, γεννήθηκε γύρω στα 1757 στο Βελεστίνο του Βόλου,
κοντά στις αρχαίες Φερές, και αργότερα πήρε το όνομα Ρήγας Βελεστινλής (ή
Φεραίος). Αφού πήγε στο σχολείο, σύμφωνα με μια παράδοση στα Αμπελάκια ή
σύμφωνα με μια άλλη στη Ζαγορά, μπήκε νέος στην υπηρεσία του Αλέξανδρου
Υψηλάντη, του Δραγουμάνου της Πύλης. Όταν ο Υψηλάντης έγινε ηγεμόνας της
Βλαχίας το 1774, ο Ρήγας έμεινε στην Κωνσταντινούπολη μαζί με τους γιους του
ηγεμόνα για να συμπληρώσει την εκπαίδευσή του.

Αργότερα έκαμε πολλά ταξίδια. Έμαθε έτσι πολλές ξένες γλώσσες (γαλλικά,
τουρκικά, αραβικά, γερμανικά, ιταλικά, ρουμανικά) και άρχισε την φιλολογική
του δραστηριότητα. Μετέφρασε το Πνεύμα των νόμων του Μοντεσκιέ και το Σχολείο
των ντελικάτων εραστών στη δημοτική, ενώ το 1796 στη Βιέννη δημοσίευσε τον
περίφημο εικονογραφημένο και αναμνηστικό χάρτη του σε 12 μέρη, που έδειχναν τα
ευρωπαϊκά τμήματα της Ελληνικής Δημοκρατίας, και ένα πορτραίτο του Μεγάλου
Αλεξάνδρου.

Γνωρίζοντας από κοντά τον Ευρωπαϊκό Διαφωτισμό και τα μηνύματα της Γαλλικής
Επανάστασης, οραματίστηκε μια μεγάλη ελληνική ομοσπονδιακή δημοκρατία που να
περιλαμβάνει όλους τους λαούς της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, και όπου όλοι θα
ζούσαν ελεύθεροι και ισότιμοι. Φυσικά όμως ηγέτες των λαών αυτών θα ήταν οι
μορφωμένοι Έλληνες ή Σλάβοι ή Ρουμάνοι που είχαν πάρει ελληνική μόρφωση.

Στο τυπογραφείο των αδελφών Μαρκίδη-Πούλιου στη Βιέννη τυπώθηκαν τον Οκτώβριο
του 1797 πάνω από τρεις χιλιάδες αντίτυπα του επαναστατικού του μανιφέστου,
μία διακήρυξη των δικαιωμάτων του ανθρώπου, ένα σύνταγμα και ένα στρατιωτικό
εμβατήριο, ο Θούριος, που παρακινούσε τους χριστιανούς των Βαλκανίων να
αποτινάξουν τα δεσμά τους. Το φλογερό εμβατήριο κυκλοφόρησε σε ολόκληρη τη
Βαλκανική και στα επόμενα χρόνια τραγουδήθηκε παντού, ακόμα και στην τουρκική
πρωτεύουσα.

Το κήρυγμα του Ρήγα στάθηκε η πιο πλατιά ως τότε πρόσκληση σε επανάσταση και
έδεσε στον ίδιο σκοπό τους Έλληνες της διασποράς, που υποστήριξαν τον αγώνα
του. Μάλιστα αρκετοί μαρτύρησαν μαζί του.

Ο Ρήγας ήλπισε σε γαλλική βοήθεια και προσπάθησε να συναντήσει τον Ναπολέοντα
στην Ιταλία μετά την ειρήνη του Καμποφόρμιο (1797). Προδόθηκε όμως στους
Αυστριακούς, που τον συνέλαβαν με τους συνεργάτες του, τον παρέδωσαν στους
Τούρκους με αποτέλεσμα να τον δολοφονήσουν στο Βελιγράδι το 1798.

Σύμφωνα με την παράδοση, ο Ρήγας πριν πεθάνει είπε:
Έτσι πεθαίνουν τα παλικάρια. Αρκετόν σπόρο έσπειρα. Θα έρθει η ώρα που θα
βλαστήσει και το γένος μου θέλει συνάξει τον γλυκύν καρπόν.

Advertisements