Τσάκαλος Κωνσταντίνος, Συνταγματάρχης


Γεννήθηκε στο Μεσολόγγι το 1882. Φοίτησε στην ιστορική Στρατιωτική Σχολή της Μόντενα στην Β. Ιταλία –από τις αρχαιότερες στον κόσμο – και κατετάγη στον ΕΣ το 1906 ως Ανθυπολοχαγός Πεζικού.

Μετείχε στους Βαλκανικούς Πολέμους ως Διοικητής Λόχου της Vης Μεραρχίας. Κατά της άτακτη υποχώρηση της μεραρχίας αυτής (που δεν πρέπει να συγχέεται με την Vη Μεραρχία Κρητών) κατά την συμπλοκή του Σόροβιτς (γνωστό ως “ατύχημα της Vης Μεραρχίας”), ο Τσάκαλος ήταν από τους λίγους αξιωματικούς που κατόρθωσε να διατηρήσει την συνοχή του τμήματός του, εμπειρία που θα αποδεικνυόταν πολύτιμη στην Μικρά Ασία.

Κατά τον Α’ ΠΠ συμμετείχε από την αρχή στο Στρατό Εθνικής Αμύνης, διοικώντας – ως Λοχαγός – Τάγμα του 2ου Συντάγματος Σερρών, ενός από τα πρώτα ελληνικά Συντάγματα που παρατάχθηκαν στην πρώτη γραμμή του Μακεδονικού Μετώπου, ήδη από το 1916. Με το σύνταγμα αυτό ο Τσάκαλος συμμετείχε το 1918, πάλι ως διοικητής τάγματος, στη μάχη για την κατάληψη της οχυρής τοποθεσίας του Σκρά.

Στην Μικρασιατική Εκστρατεία ο αντισυνταγματάρχης Τσάκαλος ήταν και πάλι από τους πρώτους διοικητές που εισήλθαν στον πόλεμο, ηγούμενος αυτή την φορά του 5ου Συντάγματος Πεζικού του ΕΣ που αποβιβάστηκε στην Σμύρνη τη 2α Μαΐου 1919. Στην συνέχεια συμμετείχε στις επιχειρήσεις για την σταθεροποίηση της ελληνικής κατοχής στην περιοχή του Αϊδινίου, αποκρούοντας τις επίμονες προσπάθειες των τούρκων να καταλάβουν την πόλη.

Ο Τσάκαλος δεν έμενε στο Σταθμό Διοικήσεως του αλλά ήταν αξιωματικός της πρώτης γραμμής. Συχνά ετίθετο επικεφαλής τμημάτων του Συντάγματός του, επεμβαίνοντας ο ίδιος σε κρίσιμους τομείς.

Στις επιθετικές επιχειρήσεις Ιουνίου-Ιουλίου 1920 το Σύνταγμά του, δρώντας σε επαφή με την Ιταλική Ζώνη Μαιάνδρου, ενεπλάκη με ιταλικό τμήμα το οποίο και κατανίκησε, συλλαμβάνοντας Ιταλούς αιχμαλώτους.

Μετά τις εκλογές του Νοεμβρίου 1920 απομακρύνθηκε από την Μ. Ασία και ετέθη σε κατάσταση “αναμονής” στο εσωτερικό.

Μετά την αποτυχία των επιχειρήσεων στο Σαγγάριο επανήλθε στην Μ. Ασία αλλά τοποθετήθηκε διοικητής συντάγματος νεοσυλλέκτων στα μετόπισθεν, στη Μαγνησία (η φωτογραφία του εδώ πιθανότατα ανήκει σε αυτήν την περίοδο). Τελικά λίγο πριν την τουρκική επίθεση του Αυγούστου 1922, ανέλαβε τη διοίκηση του 2ου Συντάγματος Πεζικού (ΧΙΙΙη Μεραρχία).

Κατά την διάρκεια της τουρκικής επίθεσης τον Αύγουστο του 1922, το 2ο Σύνταγμα Πεζικού του Συνταγματάρχη Τσάκαλου ανέπτυξε εξαιρετική δράση κάτω από αντίξοες συνθήκες. Το Σύνταγμα αρχικά βοήθησε – δια ελιγμού – τη γειτονική Vη Μεραρχία στην ανακατάληψη της τοποθεσίας “Δασωμένη Κορυφή”. Με την έναρξη της ελληνικής υποχώρησης το 2ο Σύνταγμα του Τσάκαλου, διατηρώντας πλήρως το ηθικό και την συνοχή του, ανέλαβε μερικά από πιο δύσκολα καθήκοντα. Δύο από τα τρία τάγματα του Συντάγματος ανέλαβαν την θέση της εμπροσθοφυλακής και οπισθοφυλακής της συμπτυσσόμενης ΧΙΙIης Μεραρχίας. Το δε ΙΙΙο τάγμα, με επικεφαλής τον ίδιο τον Τσάκαλο, ανεπτύχθη ως πλαγιοφυλακή για να αντιμετωπίσει τουρκική φάλαγγα που προσπάθησε να προσβάλει πλευρικά την Μεραρχία. Την 16η Αυγούστου, κατά την μάχη του Χαμούρκιοϊ Ιλμπουλάκ, τάγμα του Συντάγματος Τσάκαλου, πάλι με τον ίδιο επικεφαλής, συνέδραμε τον αγώνα της Vης Μεραρχίας στο Ολουτζάκ εναντίον τουρκικής δύναμης – διαρκώς ενισχυόμενης – που προσέβαλε το πλευρό της.

Η ύστατη δοκιμασία για τον Συνταγματάρχη Τσάκαλο και το Σύνταγμά του ήρθε την επόμενη μέρα, τη 17η Αυγούστου 1922 κατά την μάχη του Αλή Βεράν. Στην κοιλάδα αυτή, που οι στρατιώτες ονόμασαν “Κοιλάδα Θανάτου”, στριμώχθηκαν και σχεδόν περικυκλώθηκαν 20.000 έως 25.000 άνδρες των πέντε μεραρχιών που αποτελούσαν την Ομάδα Τρικούπη. Η ΧΙΙΙη Μεραρχία στην οποία ανήκε ο Τσάκαλος ήταν μια από αυτές. Το 2ο Σύνταγμα τάχθηκε επί του Κιουτσούκ Αντά Τεπέ και ανέλαβε την άμυνα της κυκλωθείσας δύναμης από νότια μια από τις κρισιμότερες θέσεις. Κάτω από τα καταιγιστικά πυρά του υπέρτερου τουρκικού πυροβολικού που κυριολεκτικά εκτελούσε τις ελληνικές μονάδες, αμυνόμενο από πρόχειρες θέσεις και αντιμετωπίζοντας και σοβαρή έλλειψη πυρομαχικών, το 2ο Σύνταγμα τίμησε την Σημαία του αποκρούοντας όλες τις τουρκικές επιθέσεις. Ο διοικητής του 2ου Συντάγματος Συνταγματάρχης Τσάκαλος βρισκόταν και πάλι στη πρώτη γραμμή, περιφερόμενος έφιππος και εμψυχώνοντας τους άνδρες του ώσπου ένα θραύσμα τουρκικού βλήματος τον τραυμάτισε βαριά. Ο Τσάκαλος, αν και ήξερε ότι το τέλος του είναι πολύ κοντά, ρωτούσε για την έκβαση της μάχης. Του απαντούσαν ότι η μάχη κερδίζεται και αυτός τελικά αποκρίθηκε “Πεθαίνω ευχαριστημένος…“, αφήνοντας την τελευταία πνοή του, αργά το απόγευμα της 17ης Αυγούστου 1922.

Χάρη στην σκληρή αντίσταση του 2ου Συντάγματος του Συνταγματάρχη Κωνσταντίνου Τσάκαλου καθώς και ορισμένων άλλων μονάδων μέχρι την έλευση της νύχτας, έγινε δυνατή η διαφυγή υπό το σκότος χιλιάδων ανδρών της Ομάδας Τρικούπη που γλύτωσαν την αιχμαλωσία ή τον θάνατο.

Advertisements