Περσεύς (212 -165 ή 162 π.Χ.)


Πρωτότοκος γιος του Φιλίππου Ε’ και της Πολυκράτειας, τελευταίος εκπρόσωπος της δυναστείας των Αντιγονιδών και τελευταίος βασιλιάς της Μακεδονίας, ανέβηκε στον θρόνο το 179 π.Χ., μετά τον θάνατο του πατέρα του. Προηγουμένως είχε απαλλαγεί από τον νεότερο αδελφό του Δημήτριο, με τον οποίο τον χώριζε βαθιά αντιζηλία.

Στον μακροχρόνιο ανταγωνισμό της Μακεδονίας με τη Ρώμη ο Δημήτριος τηρούσε φιλορωμαϊκή στάση και έκανε ό,τι μπορούσε για να βλάψει τον αδελφό του – ο οποίος συμμεριζόταν το μίσος του πατέρα του για τους Ρωμαίους – με το να διαδίδει ότι ο Περσεύς δεν ήταν γνήσιο τέκνο του βασιλιά αλλά νόθος. Οι Ρωμαίοι με την ευμενή στάση τους απέναντι στον Δημήτριο υποδαύλιζαν την αντίθεση ανάμεσα στους δύο αδελφούς καρπούμενοι τις πολιτικές ωφέλειες που συνεπαγόταν για αυτούς η διχόνοια στη βασιλική αυλή της Μακεδονίας. Ο Φίλιππος, έχοντας καταστήσει σαφές ότι διάδοχός του θα ήταν ο Περσεύς, κατέβαλλε προσπάθειες να συμφιλιώσει τους γιους του, αλλά εις μάτην. Ο Περσεύς από την πλευρά του σκευωρούσε κατά του αδελφού του προσπαθώντας να πείσει τον πατέρα του ότι ο Δημήτριος εποφθαλμιούσε τη διαδοχή. Ύστερα από τριών χρόνων προσπάθειες ο Περσεύς κατόρθωσε να γίνουν πιστευτές από τον πατέρα του οι κατηγορίες του και το 181 π.Χ. ο Φίλιππος διέταξε τη θανάτωση του Δημητρίου.

Όταν ανέβηκε στον θρόνο ο Περσεύς κέρδισε την αγάπη των υπηκόων του με σειρά οικονομικών και πολιτικών μέτρων ανακουφίζοντας τα λαϊκά στρώματα και επιδεικνύοντας επιείκεια απέναντι στους αντιπάλους του – όσους δεν εξόντωσε – με αποτέλεσμα να εξουδετερώσει σε σημαντικό βαθμό την επιρροή της φιλορωμαϊκής παράταξης και να εξασφαλίσει την ηρεμία και την ενότητα στο εσωτερικό του βασιλείου του.

Από πολύ νεαρή ηλικία είχε συμπολεμήσει με τον πατέρα του κατά τις διάφορες επιχειρήσεις του Φιλίππου διοικώντας στρατεύματα. Ως βασιλιάς κατέστειλε εξεγέρσεις, αντιμετώπισε νικηφόρα εξωτερικές απειλές και επεξέτεινε τον έλεγχο της Μακεδονίας επί των Θρακών και των Ιλλυριών.

Η επιδίωξη όμως στην οποία ο Περσεύς αφιέρωσε ιδιαίτερες προσπάθειες ήταν ο προσεταιρισμός των δυνάμεων της Νότιας Ελλάδας. Στόχος του ήταν να ενώσει τους Έλληνες υπό την ηγεμονία του θεωρώντας ότι αυτός ήταν ο μοναδικός τρόπος για να μπορέσει η Ελλάδα να αντεπεξέλθει στη ρωμαϊκή απειλή. Για τον σκοπό αυτόν ο Περσεύς φρόντισε να αποκτήσει καλές σχέσεις και να συνάψει συμμαχίες τόσο στον καθαυτό ελλαδικό χώρο όσο και έξω από αυτόν. Εκτός από τα θρακικά και ιλλυρικά φύλα τα οποία πήρε με το μέρος του, ανέκτησε τον έλεγχο της Δελφικής Αμφικτιονίας, συμμάχησε με τη Βοιωτία, το Βυζάντιο, τη Λάμψακο, ήλθε σε συμφωνία με τα δημοκρατικά στοιχεία σε διάφορα σημεία της Ελλάδας, συνήψε άριστες σχέσεις με τους Ροδίους, ενθάρρυνε εξεγέρσεις σε περιοχές με εχθρικές προς αυτόν διαθέσεις, στην Αιτωλία και στη Θεσσαλία. Ακόμη, αφού είχε πλέον πεθάνει η πρώτη του σύζυγος, κόρη του ηγεμόνα των Βαστερνών, γαλατικού φύλου εγκατεστημένου βορείως του Δούναβη, ο Περσεύς ήλθε σε δεύτερο γάμο με τη Λαοδίκη, κόρη του βασιλιά της Συρίας Σελεύκου Δ’, συσφίγγοντας έτσι τις σχέσεις της Μακεδονίας με το ελληνιστικό αυτό βασίλειο. Επίσης, παντρεύοντας την αδελφή του Απάμη με τον βασιλιά της Βιθυνίας Προυσία Β’ απέκτησε ένα ακόμη στήριγμα προς ανατολάς.

Οι κινήσεις αυτές του Περσέως ανησύχησαν τους Ρωμαίους, οι οποίοι διείδαν τις προθέσεις του και θορυβήθηκαν. Τις ανησυχίες τους ήλθε να παροξύνει η επίσκεψη του βασιλιά της Περγάμου Ευμένους Β’ στη Ρώμη το 172 π.Χ. Ο Ευμένης, εξίσου ανήσυχος με τους Ρωμαίους για τις δραστηριότητες του Περσέως, εμφανίστηκε ενώπιον της ρωμαϊκής Συγκλήτου και εξεφώνησε εναντίον του δριμύ κατηγορητήριο, το οποίο, αν και διόλου απαλλαγμένο από συκοφαντίες, δεν απείχε πολύ από την αλήθεια ως προς τις επιδιώξεις του βασιλιά της Μακεδονίας.

Αντιπρόσωποι του Περσέως στη Ρώμη προσπάθησαν να ανασκευάσουν τις κατηγορίες του Ευμένους. Οι προσπάθειές τους όμως απέβησαν άκαρπες. Οι Ρωμαίοι είχαν αποφασίσει να δράσουν. Αλλά όχι αμέσως. Όσο και αν, πριν από σχεδόν τρεις δεκαετίες, οι ρωμαϊκές δυνάμεις είχαν νικήσει τον στρατό του Φιλίππου Ε´ στις Κυνός Κεφαλές, η μακεδονική φάλαγγα εξακολουθούσε να είναι δυσπολέμητος αντίπαλος, και αυτή τη φορά η Ρώμη έπρεπε να προετοιμαστεί κατάλληλα ώστε να είναι βέβαιη ότι η συντριβή του θα είναι οριστική.

Ο Περσεύς, παρά την ως τότε επιτυχή πορεία του, όταν η κατάσταση εισήλθε στην κρίσιμη φάση της αποδείχθηκε κατώτερος των περιστάσεων τόσο στο διπλωματικό επίπεδο όσο και στο στρατιωτικό. Αφέθηκε να παρασυρθεί από την παρελκυστική πολιτική που ακολουθούσαν οι Ρωμαίοι ώσπου να ολοκληρωθεί η πολεμική προπαρασκευή τους και όταν ήλθε η ώρα της κρίσεως διέπραξε βαρύτατα σφάλματα. Αυτό έγινε το 168 π.Χ. στην Πύδνα, κοντά στη σημερινή Κατερίνη, όπου οι Ρωμαίοι υπό τον ύπατο Λεύκιο Αιμίλιο Παύλο τον Μακεδονικό νίκησαν κατά κράτος τους Μακεδόνες του Περσέως. Ο ίδιος ο Περσεύς έφυγε για να σωθεί. Τον συνέλαβαν στη Σαμοθράκη και τον οδήγησαν αιχμάλωτο στη Ρώμη, όπου κόσμησε τον θρίαμβο του νικητή. Εκεί και πέθανε σύντομα, από ασιτία.