Συνέντευξη ατισυνταγματάρχη Χωροφυλακής ε.α Νικ. Σκουλά, 20 Μαί 1958


Ιστορική συνέντευξις Αν/ρχου ε.α Χωρ/κης Σκουλά Νικόλαου (τέως Δημάρχου και Νομάρχου) και ιστοριογράφου της Δ.Ι.Σ/Γ.Ε.Σ Αν/ρχου Ζιώγα Κων/νου, λαβούσα χώραν εν Χανίοις και εις την οικίαν του πρώτου την 20 Μαΐου 1958 καθ’ ην ο Αν/ρχης Σκουλάς επέδειξεν εις τον Αν/ρχην Ζιώγαν και το ατομικόν αρχείον αυτού της κατοχικής περιόδου.
Αν/ρχης Σκουλάς.

Μετά την κατάληψιν της Νήσου, οι Γερμανοί μένεα πνέοντες κατά του πληθυσμού επειδή ούτος έλαβε μέρος εις την μάχην Κρήτης, επεδόθησαν μετά λύσης εις την εξόντωσιν του άρρενος πληθυσμού κατόπιν διαταγής ως φαίνεται του Γκαίριγκ στηριζόμενη εις φανταστικάς πληροφορίας των εν Κρήτη οργάνων αυτού. Εξαμελής Επιτροπή απαρτιζομένη από τον Επίσκοπον Αγαθάγγελον Ξηρουχάκην, βιομήχανον Χαραλ. Πολογεώργην, ιατρόν Παΐζην Ιωάννην, Πρόεδρον εφετόν Εμμανουήλ Πανηγυράκην, δικηγόρον Κυριάκον Μητσοτάκην και του υποφαινομένου Σκουλά Νικόλ. δήμαρχον τότε Χανίων, διεμαρτυρήθη τότε τόσον εις τους Γερμανούς όσον και εις τον Πρόεδρον Κυβερνήσεως Τσολάκογλου όστις απέστειλεν εις Χανιά ως γενικόν Διοικητήν τον Εμμανουήλ Λουλακάκην δικηγόρον και ακολούθως τον αντιπρόεδρον Λογοθετόπουλον. Θέλομεν να πιστεύομεν ότι εις τας ενεργειάς μας ταύτας οφείλεται η μετά ταύτα χορηγηθείσα αμνηστία του Κρητικού Λαού και η μετατροπή των εκτάκτων Στρατοδικείων εις τακτικά, οπότε επήλθε σχετική βελτείωσις της καταστάσεως.
Οι διάφοροι Οπλαρχηγοί οίτινες από του 1941 ακόμη είχον εμφανίσει μικράς ομάδας (ως ο Πατεράκης όστις ήτο πλησίον της Βρεττανικής Αποστολής εις Κουστογέρακον Σελίνου και ο Πέτρακας εις Ασή Γωνιά Αποκορώνου) διετήρον ταύτας ενόπλους εις Λημέρια και ησχολούντο εις την συγκέντρωσιν των εναπομεινάντων Βρεττανών μικροσαμποτάζ αρχικώς, συλλογή πληροφοριών περί του εχθρού και οσάκις επέδραμον οι Γερμανοί εις τας περιοχάς ημύνοντο.
Εις τον Νομόν Χανίων από του 1941 μέχρι του Σ/βρίου 1944 υπήρχον εν δράση δύο ανταρτικαί Οργανώσεις, η μεν του Πέτρακα εις Ασή Γωνιά (ανεξάρτητος), η δε του Πατεράκη εις Κουστογέρακον (επίσης ανεξάρτητος), εξαρτυμέναι αι της Βρεττανικής Αποστολής παρά της ποίας και διετηρούτο.
Εις το Νομόν Χανίων αρχικώς και ευθύς μετά την κατάληψιν της Νήσου, συγκροτήθη η Ανωτάτη Επιτροπή Αγώνος Κρήτης (Α.Ε.Α.Κ.) εις ην συμμετέσχον (ως η συνημμένη σχετική έκθεσις μου της 8-2-49 προς Υπουργείων Στρ/κών), ήτις βραδύτερον μετετράπη εις Ε.Ο.Κ.Χανίων λόγω αναχωρήσεως εις Αίγυπτον των περισσοτέρων μελών και εκτελέσεως των λοιπών πλην εμού όστις παρέμεινα εν τη ζωή. Την Επιτροπήν της Ε.Ο.Κ. απετέλεσαν ο υποφαινόμενος διά την επαρχίαν Κυδωνίας εκλεγείς μετά ταύτα Πρόεδρος, Χαρίδ. Πολυχρονίδης διά την επαρχίαν Κυσσάμου, Εμμανουήλ Μπασιάς διά την επαρχίαν Σελίνου, Μιχαήλ Μποτωνάκης διά την επαρχίαν Αποκορώνου και Λοχαγόν Μάρκον Σπανουδάκην (σύνδεσμος μεταξύ Οργανώσεως και της Βρεττανικής Αποστολής). Η Επιτροπή δηυρύνθη βραδύτερον προστεθέντων και άλλων μελών. Σκοπός της Οργανώσεως μας ήτο, η προπαρασκευή του πληθυσμού της περιοχής Νομού Χανίων κατά τρόπον τοιούτον ώστε εν δεδομένη στιγμή να δράση ενόπλως κατά του κατακτητού. Πληροφορίαι περί κινήσεων του εχθρού συνεκεντρούντο και μετεβιβάζοντο εις την Βρεττανικήν Αποστολήν. Επίσης συνεκεντρούντο και εφυγαδεύοντο Άγγλοι, οίτινες είχον απομείνη εν τη Κρήτη.
Η Ε.Ο.Κ. κατόπιν των συμφωνιών Θερίσσου – Τρομάρησας – Ζούρβας (μεταξύ Ε.Ο.Κ. και Ε.Α.Μ.) και όταν πλέον η στιγμή της απελευθερώσεως προσήγγισεν ενεφάνισεν ενόπλους ανταρτικάς ομάδας εις μεν την περιοχήν Κυδωνίας υπό τον Ταγ/ρχην Βελεγρήν Ιωάννην, εις την περιοχήν Αποκορώνου υπό τον Ταγ/ρχην Λιόδην και εις την περιοχήν Κισσάμου υπό τον Ταγ/ρχην Ντιγριντήν. Επί πλέον εις την επαρχίαν Σφακίων, Διλοχίαν (υπό) τον Λοχαγόν Γεώργιον Βολουδάκην.
Αι ομάδες αύται συνετηρούντο (αφού ωργανώθησαν) υπό της Κεντρικής Επιτροπής της Ε.Ο.Κ. ήτις προς τούτο ενήργει προαιρετικάς ερανικάς εισφοράς παρ’ ομοφρόνων της περιοχής. Επι πλέον τούτων εις την επαρχίαν Σελίνου συνεκροτήθη ανεξάρτητον Τάγμα υπό τον Ταγ/ρχην Ιωάννην Μαρτιατάκην, υπαγόμενον απ’ ευθείας υπό εκπρόσωπον της Κυβερνήσεως Μ. Ανατολής και Σ.Μ.Α Στρατηγόν Παπαδάκην υπό τον οποίον υπήγοντο και αι ομάδες της Οργανώσεώς μας. Έτι βραδύτερον συνεκροτήθησαν τρεις Στρατιωτικαί διοικήσεις της Ε.Ο.Κ. Χανίων υπό τους Αν/ρχας Κ. Γαλάνην (διά την Αποκόρωνα) Ιωάννην Πολυθεοδωράκην διά την επαρχίαν Σελίνου και Θεοδώρου Ραϊσάκην διά την Κίσαμον.
Περί τα τέλη Σ/βρίου 1944 κατόπιν του σχηματισμού της Κυβερνήσεως Παπανδρέου εις ην συμμετέσχε πλέον και το Ε.Α.Μ., επήλθε συμφωνία μεταξύ Ε.Ο.Κ. και Ε.Α.Μ. Χανίων εις Τρομάρησαν και Ζούρβαν και συνεκροτήθη δύναμις ανταρτών εξ αμφοτέρων των Οργανώσεων δυνάμεως Συντάγματος υπό τον Συν/ρχην κοινής εμπιστοσύνης Σφακιωτάκην. Επειδή οι Εαμίται εν το μεταξύ επεζήτουν την συγχώνευσιν των ομάδων Ε.Ο.Κ. εις τας τοιαύτας ΕΛΑΣ παρά την συμφωνίαν μας, προς τον σκοπόν απορροφήσεως μας, διεχωρίσαμεν τότε τας ευθύνας μας και καταρτίσαμε το λεγόμενον ανεξάρτητον Σύνταγμα της Ε.Ο.Κ. υπό τον Συν/ρχην Παπαδάκην Αντώνιον με έδραν τους Λάκκους. Ο Σφακιωτάκης παρέμεινεν εις τον ΕΛΑΣ. Αι ομάδες Ε.Ο.Κ. συνετηρούντο δι’ εισφορών των κατοίκων. Καθ’ όλην την προηγηθείσαν κατοχικήν περίοδον το Ε.Α.Μ. δεν είχε παρουσιάσει ανταρτικάς ομάδας εις Νομόν Χανίων πλην μίας μικράς ομάδας, ήτις εις Μεγκλάς – Κυδωνίας εφόνευσεν Σουμπεριστάς Ηρακλιώτας ολίγον πρότερον.
Η Ταξιαρχία Γύπαρη συνεκροτήθη την 30-4-45 ως τούτο προκύπτει εκ της υπ’ αριθ 1/30-4-45 Ημερησίας διαταγής του, την δε 9ην Μαΐου 1945 αι Γερμανικαί Φρουραί Κρήτης υπέγραψαν συμφωνίαν παραδόσεως της Κρήτης με 22.000 αιχμαλώτους ως προκύπτη εξ εκθέσεως του στρατάρχου Αλεξάντερ, ήτις εδημοσιεύθη εις την εφημερίδα «Βήμα» Αθηνών της 10-5-45. Ο Π. Γύπαρης είχεν αφιχθή εις Ρέθυμνον κατά τα τέλη 1944 ένθα συνεκρότησεν ανταρτικάς ομάδας και εν συνεργασία μετά των υπαρχουσών ομάδων και εθνικών περαγόντων εξεκαθάρισε την περιοχήν Ρεθύμνης εκ των Κομμουνιστών και ακολούθως μετέβη εις περιοχήν Αποκορώνου μετά του Μπαντουβά – Ξάνθου και λοιπών.

(Τ.Υ.) (Τ.Υ.)
Κ. Ζιώγας. Ν. Σκουλάς.

Advertisements