Εκθεση Δράσεως Ανταρτικών ομάδων Ε.Σ. (Τριφυλίας – Ολυμπίας)


ΠΡΟΣ: ΓΕΣ/ΔΙΣ

ΚΟΙΝ: Ταξ. Καραχάλιον Ταξίαρχος Καραχάλιος Γεώργ.
Αριθ. Α.Φ. 1
Χαλκίς 11 Ιανουαρίου 1958

ΘΕΜΑ: Ιστορική έκθεσις δράσεως Ανταρτικών ομάδων Ε.Σ. (Τριφυλίας – Ολυμπίας)
ΣΧΕΤ: Φ.69/31/387704/9.10.57/ΓΕΣ/ΔΙΣ/ΙΥ/Γ

1.

2. Εις εκτέλεσιν ύπερθεν υμετέρας σχετικής υποβάλλεται Ιστορική έκθεσις δράσεως των υπό τας διαταγάς μου ανταρτικών ομάδων Ελληνικός Στρατός (ΕΣ) Τριφυλίας – Ολυμπίας κατά την περίοδον 1943.
Επί τούτοις παρέχονται διευκρινίσεις επί των εν τη αυτή Δ/γή διαλαμβανομένων ως κάτωθι ζητημάτων:

(α)
(β)

(γ)

(δ)

(ε) Αντ/ρχου Γεωργίου (ΕΔΕΣ). Ο εν λόγω Αντ/ρχης Γεωργίου αφίχθη κατά τέλος Ιουνίου ή αρχάς Ιουλίου εις την περιοχήν των ομάδων μου (Τριφυλίας) και προσεπάθησε διά την ένταξιν των ομάδων ΕΣ εις την οργάνωσιν ΕΔΕΣ. Την πρότασίν του δεν απεδέχθημεν οπότε έφυγε προς Ταϋγετον (όρα Κεφ. ΙV&27 εκθέσεως).

Σχέσεις ομάδων ΕΣ μετά Ταγ/ρχου Κοκώνη Γ. Τα του Ταγ/ρχου Κοκώνη και της ομάδος των αξ/κών του (Θεοχαροπούλου – Κρίβα κλπ.) εκθέτω εις τα κεφάλαια ΙΙΙ, V εκθέσεως. Ουδέποτε εγνώριζον ότι ανήκον εις την Οργάνωσιν ΕΚΚΑ. Η παραμονή τούτου εις την περιοχήν των ομάδων προήλθε εκ της ανάγκης διασώσεώς του από Κομμουνιστάς. Κατά την απουσίαν μου εκ της περιοχής Αρχηγείου μου διά λόγους υπηρεσιακούς και προ της δημιουργηθείσης καταστάσεως εκ της συγκρούσεως ομάδων Θεοχαροπούλου Θ. και Κριτσέλη Α. εις Ανδρίτσαιναν παρώτρυνε τας δυνάμεις Αρχηγείου προς κίνησιν διά βοήθειάν των, άνευ ειδοποιήσεως του υποφαινομένου με επακόλουθα την μάχην Γαρδίτσης με το γνωστόν αποτέλεσμα της διαλύσεως των ομάδων ΕΣ.

Αι ομάδες ΕΣ ουδεμίαν επαφήν ή σχέσιν είχον με την εις Αθήνας υπάρχουσαν Εθν. Οργάνωσιν (Εθνική Δράσις).
Με την εν λόγω Οργάνωσιν προσωπικώς, μετά την εκ Δυρραχίου άνοδόν μου εις Αθήνας, ήλθον εις επαφήν, μέσω του φοιτητού του Πολυτεχνείου Οικονομίδη και του πατρός του Πασχάλη Οικονομίδη κατευθύνοντος την Εθνικήν αυτήν οργάνωσιν.

Οι πρωτοστατήσαντες αξ/κοί διά την συγκρότησιν των ομάδων ΕΣ ήσαν: 1) Ανθ/γός Πυρ/κού Δημ. Παπαδόπουλος ήδη Αντ/ρχης 2) Ανθυπίλαρχος Μαυροειδής Σπυρ. ήδη Επίλαρχος 3) Ανθ/γός Πεζ. Θεοχαρόπουλος Θεοχ. φονευθείς 4) Ανθυπολ. Πεζ. Καφίρης Κων. ήδη Τ/ρχης, 5) Ανθ/γός Πεζ. Ντάβος Ιωάνν. ήδη Ταγ/ρχης 6) Ανθυπίλαρχος Κριτσέλης Αναστ. φονευθείς 7) Ανθυπολοχαγός Καραμπεσύνης Β. ήδη Ταγ/ρχης 8) Ανθυπομοίραρχος Βασιλόπουλος Γ. ήδη Μοίραρχος και ο υποφαινόμενος. Την διοικούσαν επιτροπήν απετέλουν άπαντες με επικεφαλής τον υποφαινόμενον (όρα Κεφ. Ι & 3 και Κεφ. ΙΙ & 9).

Άπαντες οι ως άνω αξ/κοί ήσαν Διοικηταί ομάδων με περιοχάς δράσεως: Ομάδων Θεοχαροπούλου, Κριτσέλη και Καφίρη Ορεινήν και πεδινήν Ολυμπίαν. Ομάδων Καραμπεσύνη, Βασιλοπούλου, Ντάβου, Παπαδοπούλου εις περιοχάς Ορεινής και πεδινής Τριφυλίας. Η ομάς Σπ. Μαυροειδή έδρασε εις τας περιοχάς Τριφυλίας και Ολυμπίας και εις Ταϋγετον.
Εκτός των ως άνω αξ/κών πλείστοι άλλοι ενετάχθησαν και εξυπηρέτησαν τας ομάδας είτε ως σύνδεσμοι εις τας πόλεις και χωρία είτε ως απλοί μαχηταί (Κόλλιος, Κων. Μαυροειδής, Πανουσάκης Νικολ. Δογάνης, Παπασταματίου Ανθ/στής κλπ.)

Το συγκρότημα ΕΣ ήτο ανεξάρτητον. Υπήχθη εις Γιαννακόπουλον κατόπιν προτάσεως Άγγλων (όρα κεφ. ΙV & 26).

Το συγκρότημα Δυρραχίου Λοχαγού Νικολοπούλου και το Τμήμα Βρεττάκου Βασιλικής υπήχθη υπό Γιαννακόπουλον (όρα κεφ. IV, IX, X).
Το Τμήμα Καραχάλιου Χρήστου ενεφανίσθη μετά σύμφωνον Γιαννακοπούλου – Κομμουνιστών, επεζήτησε ενίσχυσιν Γιαννακοπούλου, αλλά εις ουδεμίαν επαφήν ήλθε με Γιαννακόπουλον.
Μετά αποχώρησιν Γιαννακοπούλου, συνηργάσθη με Βρεττάκον προς στιγμήν αλλά επήλθον τα γεγονότα διαλύσεώς των (όρα Κεφ. Χ & 84).

Ουδέν χρηματικόν ποσόν διετέθη διά την Ιταλικήν φρουράν Κυπαρισσίας. Ο Άγγλος Λοχαγός Πίττερ αντικαθιστών τον εις Ταϋγετον απουσιάζοντα Ταγ/ρχην Ριντ ανεκοίνωσε εις εμέ ότι εις περίπτωσιν καθ’ ην οι Ιταλοί εζήτουν χρήματα θα τους διέθετε οιονδήποτε ποσόν. Αλλά ως γνωστόν δεν κατέστη δυνατή η αξιοποίησις της προσφοράς των Ιταλών λόγω των γεγονότων. Εις ουδένα των προυχόντων ετέθη ζήτημα παρόμοιον εκ μέρους των Εθν. ομάδων.
Τας Εθνικάς ομάδας εβοήθησαν υλικώς (έλαιον – ιματισμός – καπνόν) οι εκ Κυπαρισσίας έμποροι Ιωαννίδης και Χαρώνης και ο Βιομήχανος Καρέλλιας. Το όλον θέμα του εξοπλισμού των ομάδων ΕΣ είχον αναλάβει οι Άγγλοι Ταγ/ρχης Πίττερ ως και τα μέσα συντηρήσεώς των (όρα Κεφ. Ι & 25 και Κεφ. VI & 56).
(Τ.Υ.)
Περιεχόμενα
Κεφάλαιον Ι
Κατάστασις εις περιοχήν Πελοποννήσου (Μεσσηνία) Προ Αναπτύξεως Εθνικών Ομάδων – Άφιξις Αγγλ. Στρατ. Αποστολής (Οκ/βριος 1942 – Μάιος 1943) Σελίς 1-4
Κεφάλαιον ΙΙ
Συγκρότησις Εθνικών Ομάδων – Συμφωνητικόν Εθν. ομάδων – Περιοχαί δράσεως – Κατάστασις εις το Κομμ. Στρατόπεδον – Οξύτης μεταξύ των δύο παρατάξεων – Προσωρινή άμβλυνσις – Κοινός αρχηγός Συντ/ρχης Παπαδόπουλος Π. – Διαχωρισμός Αρχηγείων Σελίς 4-7
Κεφάλαιον ΙΙΙ
Άφιξις Λοχαγών Θεοχαροπούλου – Κρίβα (Προπομπός Ταγ. Κοκώνη) – Άστοχοι ενέργειαι αξ/κών – Δημιουργία οξύτητος
Σελίς 7-10

Κεφάλαιον IV
Συγκρότησις Εθνικών Ομάδων Ταϋγέτου (Δυρραχίου Λοχαγού Νικολοπούλου – Βασιλικής Ιλάρχου Βρεττάκου) – ανάληψις Αρχηγείου υπό Συντ/ρχου Γιαννακοπούλου – εμφάνισις Συντ/ρχου Γεωργίου ΕΔΕΣ – Άφιξις Ταγ/ρχου Καραχάλιου Χρ. και Λοχαγών Κάρτσωνα – Οικονομοπούλου) Σελίς 10-11

Κεφάλαιον V
Αφοπλισμός Ομάδος Καφίρη, «Αντιδράσεις Εθν. Ομάδων», Επέμβασις Άγγλων – Αποχώρησις Συντ/ρχου Παπαδοπούλου – Μετάβασις Κοστομέρα – Αναχώρησις Ριντ διά Ταϋγετον – Άφιξις Ταγ. Κοκώνη
Σελίς 11-16
Κεφάλαιον VI
Γεγονότα Ανδριτσαίνης – Σύλληψις Θεοχαροπούλου – Προσφορά παραδόσεως Ιταλικής Φρουράς Κυπαρισσίας Σελίς 16-18
Κεφάλαιον VII
Προηγηθέντα Συγκρούσεως Εθν. Ομάδων και Κομμουνιστών – Μάχη Γαρδίτσης – Συμπεράσματα – Ερωτήματα Σελίς 18-23
Κεφάλαιον VIII
Μετακίνησις Προς Ταϋγετον – Αγώνες περιοχής Σελίς 23-25
Κεφάλαιον ΙΧ
Σύμφωνον Γιαννακοπούλου – ΕΑΜ – Αποχώρησις και αναχώρησις δι’ Αθήνας Σελίς 25-26
Κεφάλαιον Χ
Στάσις Ταγ/ρχου Καραχάλιου Χ. Ιλάρχου Βρεττάκου
Σελίς 26-27

ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ Ι
Κατάστασις εις περιοχήν Πελοποννήσου (Μεσσηνία) Προ αναπτύξεως Εθνικών Ομάδων – Άφιξις Αγγλ. Στρ. Αποστολής
(Οκτώβριος 1942 – Μαίος 1943)
1. Από του φθινοπώρου του έτους 1942 εις την Πελοπόννησον και συγκεκριμένως εις την περιοχήν Τριφυλίας (Κυπαρισσία) διεδίδοντο φήμαι συγκροτήσεως Εθνικών Πολιτικών Οργανώσεων τόσον εις την πρωτεύουσαν όσον και εις τας διαφόρους επαρχίας της χώρας. Ως σημαντικώτεραι οργανώσεις αναφέρονται αι γνωσταί ΕΑΜ, ΕΔΕΣ – ΕΚΑ κλπ. αίτινες συνεκρότησαν και ένοπλες ομάδες εις την ύπαιθρον. Διάφοροι άγνωστοι κατά συνωμοτικόν τρόπον επροπαγάνδιζον υπέρ των διαφόρων οργανώσεων και προσεπάθουν ιδία τον προσεταιρισμόν των μονίμων στελεχών. Εξ αντιθέτου, οι στρατοί κατοχής ήρχισαν εφαρμόζοντες μίαν σκληροτέραν Διοίκησιν εναντίον του λαού γενικώς και μίαν εντονωτέραν επαγρύπνησιν και παρακολούθησιν των στελεχών. Υποχρεωτικαί παρουσιάσεις τούτων εις τα Φρουραρχεία των, απαγορευτικαί Δ/γαί ταξειδίων και γενικώς απομακρύνσεις του τόπου διαμονής των και έστιν ότε συλλήψεις – προπηλακισμοί και ομηρίαι, εφηρμόσθησαν. Κατά Μάιον 1943 διεδόθη η φήμη υπάρξεως Αγγλικής Στρατ. Αποστολής εις Ορεινήν Τριφυλίαν και ταυτοχρόνως ύπαρξις ανταρτικών ομάδων του ΕΑΜ.
2. Κατά την ως άνω περίοδον (φθινόπωρον 1942 – Μάιος 1943) και υπό την αμυδρώς εκτεθείσαν κατάστασιν άπαντες σχεδόν οι διαμένοντες εις την περιοχήν Τριφυλίας και Ολυμπίας αξιωματικοί ήρχοντο εις επαφήν, αντήλλασσον τας σκέψεις των και προσεπάθουν το μεν να αντιδρούν εις τας προπαγανδιστικάς πιέσεις του ΕΑΜ το δε να προετοιμάζουν εαυτούς και υλικό ιδία έμψυχον διά μίαν εις εύθετον χρόνον δημιουργίαν Εθνικών Ανταρτικών Ομάδων. Ούτω κατεβάλλετο μία προσπάθεια διατηρήσεως και εξυψώσεως του ηθικού του λαού εκ των καταπιέσεων των κατακτητών αφ’ ενός και αφ’ ετέρου εξευρέσεως κατά τόπους ατόμων υγειών φρονημάτων διά μελλοντικήν δράσιν.
Κατά την περίοδον αυτήν ιδία του έτους 1943 ουδεμία επαφή μετά της πρωτευούσης υπήρχε, διεδίδετο όμως ευρέως ότι ανεπτύσσετο εκεί σοβαρά Εθνική Κίνησις υπό διαφόρους τίτλους.
3. Κατά Μάιον 1943 διαμένων εν Κυπαρισσία ειδοποιήθην παρά του ιερέως του χωρίου Πλατανίων (γενέτειράς μου) Χρόνη Καραχάλιου εξαδέλφου μου ότι εις την περιοχήν του ευρίσκετο Αγγλική Αποστολή και ότι έδει να μεταβώ προς συνάντησίν του. Ειδοποίησα αμέσως τον Ανθ/ρχον Μαυροειδήν Σπυρίδωνα διαμένοντα εις Κυπαρισσίαν και τους εις Ολυμπίαν (Αρχαία Φιγαλείαν) διαμένοντας Ανθ/γούς Παπαδόπουλον Δ. Πυροβολικού, Θεοχάρην Θεοχαρόπουλον Πεζικού, Καφίρην Κων/νον Πεζικού όπως κατευθυνθούν προς συνάντησιν εις χωρίον Πλατάνια, αναχωρήσας άμα προς συνάντησιν Ιερέως Χρόνη Καραχάλιου.
4. Πράγματι αφιχθείς εις Πλατάνια έλαβα από ιερέα Χρόνη Καραχάλιον τας κάτωθι πληροφορίας:
Από 10ημέρου ευρίσκεται εις το παρά το χωρίον Πλατάνια ύψωμα Βουνί, εγκατεστημένη Αγγλική Αποστολή αποτελουμένη από τους Ταγ/χην Ριντ, Λοχαγόν Πίττερ και δύο Έλληνας αξ/κούς ασυρματιστάς Μίνην και Γιαννόπουλον.
Η αποστολή φρουρείται από ανταρτικάς ομάδας του ΕΑΜ, αίτινες απηγόρευον την επίσκεψιν ή επαφήν της Αγγλικής Αποστολής με πρόσωπα μη ανήκοντα εις την οργάνωσιν ΕΑΜ.
Περιοδικώς ήρχοντο την νύκτα αεροπλάνα και έρριπτον εφόδια και οπλισμόν.
Ο Ταγ/ρχης Ριντ επεθύμει και επεζήτει συνάντησιν με Μόνιμα στελέχη του Στρατού.
Αι ένοπλοι ομάδες του ΕΑΜ αποτελούντο περίπου από 80-100 περίπου ενόπλους με στρατιωτικόν Αρχηγόν τον Ταγ/ρχην Πεζικού Στρατήγην Βασίλειον εκ Καμαρίου Τριφυλίας.
(Σημείωσις: Την περίοδον εκείνην δεν ονομάζοντο τα ένοπλα τμήματα του ΕΑΜ εισέτι ΕΛΑΣ).
Πλείστοι κομμουνισταί της περιοχής Τριφυλίας περιεστοίχιζον την Αγγλικήν αποστολήν (Ιατρός Θεόδωρος Κανελλόπουλος εξ Αυλώνος Τριφυλίας – Χρήστος Αντωνόπουλος σωφέρ εκ Πιτσά Τριφυλίας – Φράγγου εκ Λογγά Μεσσηνίας – Γιαννόπουλος δικηγόρος εκ Μελιγαλά και οι αξ/κοί Υπολ/γός Πεζ. Κανελλόπουλος Κ. (Κομμουνιστής) εκ Καλλιρρόνης Μεσσηνίας και οι Ευέλπιδες Ναπολέων Παπαγιαννόπουλος εκ Ψάρι και Παπαδόπουλος Επ. εκ Σιδηροκάστρου.
5. Οδηγηθείς υπό του ιερέως διά μη φρουρουμένου δρομολογίου υπό των κομμουνιστών, έφθασα εις τον Σ.Δ. της Αγγλικής Αποστολής όπου και συνήντησα τον Ταγ/ρχην Ριντ.
Από τούτον (Ταγ/ρχην Ριντ) διά του διερμηνέως Γιαννοπούλου Ανθ/γού Διαβιβάσεων επληροφορήθη τα εξής:
Η Αγγλική Αποστολή ανήκε εις το Στρατηγείον Μ. Ανατολής και εις την δύναμιν 133 (FORC 133). Ερρίφθη δι’ αλεξιπτώτου εις την περιοχήν Αιγιαλίας – Αρκαδίας περί τα τέλη Απριλίου. Η αποστολή της ήτο η δημιουργία ενόπλων ανταρτικών ομάδων πειθερχημένων εις τας διαταγάς του Στρατηγείου Μ.Ανατολής με σκοπόν :
Την παροχήν αναγκαιουσών πληροφοριών εις το Στρατηγείον Μ.Α. επί δυνάμεως διατάξεως και κινήσεων του εχθρού.
Την παροχήν πληροφοριών επί εδάφους – οδικού δικτύου – τεχνικών έργων – αιγιαλών αποβάσεων κλπ.
Την εν καιρώ εκτέλεσιν καταστροφών επί σπουδαίων τεχνικών έργων και προσβολών έστιν ότε εχθρικών θέσεων και φαλάγγων, προς αντιπερισπασμόν και εκνευρισμόν του εχθρού.
Την αναζωπύρωσιν του φρονήματος και αγωνιστικής διαθέσεως του λαού.
Αν και δεν ενδιαφέρετο το Στρατηγείον Μ.Α. διά παρατάξεις και τα φρονήματα των ατόμων άτινα θα συνεκρότουν τας ομάδας εν τούτοις, επροτιμάτο η συγκρότησις ενόπλων ομάδων υπό την ηγεσίαν των Μονίμων αξ/κών και μάλιστα υγιών κοιν. φρονημάτων.
Δεν αποκρύπτει ότι δυστυχώς ηύρε υποστήριξιν και αγωνιστικήν διάθεσιν μόνον από κομμουνιστάς (ΕΑΜ) των οποίων ήδη συνεκρότησε και εξώπλισε ωρισμένας ομάδας με ηθελημένως περιωρισμένην έκτασιν.
Εάν υπήρχον αξιωματικοί, επιθυμούντες συγκρότησιν ομάδων, θα έδιδε τα μέσα εξοπλισμού και συντηρήσεως.
Ο εξοπλισμός θα εγένετο διά διαδοχικών ρίψεων και η συντήρησις διά της παροχής εις έκαστον εξοπλιζόμενον αποζημίωσιν μηνιαίως μιας χρυσής λίρας, όπως έδιδε και εις τους κομμουνιστάς. Τέλος μου επρότεινε εάν επεθύμουν ο ίδιος και υπήρχον και έτεροι συνάδελφοι αποφασισμένοι ως και έμψυχον υλικόν, ευχαρίστως θα ανελάμβανε την βοήθειαν διά συγκρότησιν ανταρτικών ομάδων.
6. Χωρίς καθυστέρησιν τον ηυχαρίστησα και απήντησα ότι ανέμενον αυτήν την ιεράν στιγμήν και ότι πολλοί αξ/κοί και άφθονον προσωπικόν υπάρχει διά συγκρότησιν πολλών ανταρτικών ομάδων.
Του επέστησα τους κινδύνους από τον εξοπλισμόν των κομμουνιστών και την εντός διημέρου άφιξιν αξ/κών και προσωπικού διά συγκρότησιν ομάδων.
Ηυχαριστήθη και μου ετόνισε ότι και ήδη διατηρεί οπλισμόν εις χείρας του διά την συγκρότησιν 2 ομάδων των 25 ανδρών εκάστης. Συνέταξε σήμα περί των διαμειφθέντων και απέστειλε σήμα εις 133 Μονάδα.
Η συζήτησις εγένετο εντός καλύβης εις τον ΣΔ και ετερματίσθη μετά 4ωρον.
Ως προελέχθη όμως ο ΣΔ εφρουρείτο από ενόπλους κομμουνιστάς, οίτινες ειδοποίησαν αμέσως όλους τους στρατιωτικούς υπευθύνους. Ούτοι θορυβημένοι ανέμενον το αποτέλεσμα της συζητήσεως.
7. Πράγματι μετά την κατ’ ιδίαν συζήτησιν με τον Ταγ/ρχην Ριντ συνήντησα τον Ταγ/ρχην Στρατήγη Β. στρατιωτικόν αρχηγόν των κομμ. ομάδων, τον Χρίστον Αντωνόπουλον Πολιτικόν Αρχηγόν, τον υπολ. Κανελλόπουλον – Καπετάνιον, πολλούς άλλους γνωστούς και αγνώστους ως φαίνεται αξιωματούχους του ΕΑΜ.
Αντηλλάξαμεν χαιρετισμόν και εν συνεχεία ο Ταγ/ρχης Ριντ τους είπε ότι είναι ευτυχής διότι συντόμως θα δυνηθή να εξοπλίση και άλλας ομάδας υπό τον Λοχαγόν Καραχάλιον.
Εν συνεχεία επεσκέφθην παραπλησίαν αποθήκην οπλισμού όπου εγνώρισα τον Λοχαγόν Πίττερ. Παραπλεύρως εστάθμευε ομάς εκ 40 περίπου ανταρτών αρτίως εξοπλισμένων. Ως επληροφορήθην ότι ήτο ομάς εξ ακραιφνών κομμουνιστών καταγομένων εκ περιοχών Β. Ελλάδος υπό την ηγεσίαν του δικηγόρου Γιαννοπούλου εκ περιοχής Μελιγαλά.
Εν συνεχεία διήλθον εκ περιοχής Λογγό ένθα υπήρχε πεδίον ρίψεων και όπου εξοπλίζοντο ομάδες των Ευελπίδων Παπαγιαννοπούλου Ναπολ. εκ Ψάρι και Παπαδοπούλου Επαμ. εκ Σιδηροκάστρου Τριφυλίας.
Αμφότεροι υπεσχέθησαν ότι δεν ήσαν κομμουνισταί και ότι ηυχαριστήθησαν διότι θα συνεκροτούντο και ομάδες από μόνιμα στελέχη.
8. Μετά ταύτα έφθασα εις χωρίον Πλατάνια όπου ανέμενον οι Ανθ/γοί Παπαδόπουλος Δημ., Καφίρης Κων., Θεοχαρόπουλος Θεοχάρης, Μαυροειδής Σπυρίδων και Ντάβος Ιωάννης. Ανεκοίνωσα εις τούτους τα διαμειφθέντα μετά του Ταγ/ρχου Ριντ και αποφασίσαμε την άμεσον αναχώρησιν εις τας περιοχάς μας και την συγκέντρωσιν του απαραιτήτου προσωπικού εντός διημέρου προς εξοπλισμόν. Απεφασίσθη κατ’ αρχήν ο εξοπλισμός της ομάδος Μαυροειδή Σπυρ. εξ οπλιτών περιοχής πεδινής Τριφυλίας και διαμενόντων Κρητών εις την περιοχήν ταύτην (διέμενον αρκετοί Κρήτες οπλίται εξ Αλβανικού μετώπου, εις ους απηγορεύετο η μετάβασις εις Κρήτην) της ομάδος Ντάβου εκ της περιοχής Ορεινής Τριφυλίας και της ομάδος Καφίρη Κ. εξ Ολυμπίας. Εν συνεχεία σύμφωνα με τη διαθεσιμότητα οπλισμού θα συνεκροτούντο αι ομάδες Θεοχαροπούλου Θεοχ. εξ Ολυμπίας, ομάδος Κριτσέλη Α. εκ κάτω Ολυμπίας, της ομάδος ιερέως Χρόνη Καραχάλιου εκ Πλατανίων (αργότερον ταύτην ανέλαβεν ο Ανθ/γός Καραμπεσύνης Β. εκ Πλατανίων), της ομάδος Παπαδοπούλου, ομάδος Βασιλοπούλου κλπ. Έπρεπε ταυτοχρόνως να κινηθώσιν οι σύνδεσμοι και ειδοποιηθώσι τα χωρία των επαρχιών και η σποραδική κίνησις προς περιοχήν Πλατανίων του εμψύχου υλικού.
ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΙΙ
Συγκρότησις Εθνικών Ομάδων – Συμφωνητικόν Εθν. ομάδων – Περιοχαί δράσεως – Κατάστασις εις το Κομμ. Στρατόπεδον – Οξύτης μεταξύ των δύο παρατάξεων – Προσωρινή άμβλυνσις – Κοινός αρχηγός Συντ/ρχης Παπαδόπουλος Π. – Διαχωρισμός Αρχηγείων
9. Άπαντες μετά τα ως άνω συμφωνηθέντα αναχρήσαμε διά τους χώρους διαμονής μας προς τακτοποίησιν των οικογενειών μας, με τη νυπόσχεσιν της συγκεντρώσεως την μεθεπομένην εις Πλατάνια με ταυτόχρονον άφιξιν και του εμψύχου υλικού.
Τω όντι μετά διήμερον συνηντήθημεν εις Πλατάνια και ήρξατο ο εξοπλισμός και η συγκρότησις των ομάδων.
Ο ενθουσιασμός όλων ήτο αφαντάστως πολύ μεγάλος και η προσφορά εθελουσίας κατατάξεως ανήλθε εις τον καταπληκτικόν αριθμόν των 10.000 ατόμων, ως εφανέρωνον αι αποσταλείσαι ενυπόγραφοι δηλώσεις των κατά τόπους οργανώσεων. Άπαντες οι συνάδελφοι ειδοποιήθησαν και ένα προσκύνημα προς την ελευθέραν περιοχήν του πληθυσμού ολοκλήρου, εγένετο.
Ούτω, ως προαναφέρεται, συνεκροτήθησαν αι ομάδες Μαυροειδή Σπ., Ντάβου Ιωάννη, Καφίρη Κων/νου κατά τας τρεις πρώτας ημέρας.
Ομοίως, εν συνεχεία η Ομάς Θεοχαροπούλου, ιερέως Χρόνη Καραχάλιου, Κριτσέλη Ανθ/ρχου Βασιλοπούλου Γ. και η ΟΔ υπό τον Ανθ/γόν Παπαδόπουλον.
Εκάστη ομάς αποτελείτο από 25 άνδρας υπό αξ/κόν.
Ο οπλισμός από ένα στεν, τυφέκια και περίστροφα διά τους αξ/κούς και δι’ ενίους άνδρας επί πλέον.
Επίσης εις τους αξ/κούς στιλέττα καταδρομών και περίστροφα.
Πυρομαχικά αρκετά και διά τα τυφέκια και διά τα στεν.
Εις αρκετόν αριθμόν των ανδρών εδόθη ιματισμός – άρβυλα και μπερέδες μελανού χρώματος.
Η ομάς Διοικήσεως αρχικώς με τον αυτόν οπλισμόν και αργότερον με πολυβόλα και 2 πυροβόλα Α/Τ.
Καθωρίσθη ως σήμα των ομάδων το ΕΣ=Ελληνικός Στρατός και εκάστη ομάς κατεσκεύασε σημαίαν.
Ήρχισε εντατική εκπαίδευσις και βολαί.
10. Συνετάγη συμφωνητικόν όλων των ομαδαρχών διά του οποίου ορκιζόμεθα αποχήν πάσης πολιτικής αναμίξεως. Ότι απετέλουν αι ομάδες συνέχειαν του στρατού 1940-41 και ότι θα πειθαρχούσαν αύται εις τας εντολάς του Στρατ. Μ. Ανατολής.
Διά του αυτού συμφωνητικού οριζόμην αρχηγός των ομάδων αίτινες θα ελάμβανον και εξετέλουν Δ/γάς μου. Αρχικώς θα ευρισκόμην παρά τω Ταγ/ρχη Ριντ προς συντονισμόν της περαιτέρω αναπτύξεως και των αποστολών των ομάδων. Άπασαι αι ομάδες εξοπλισθείσαι εξεπαιδεύοντο αρχικώς εγγύς του Αρχηγείου και εις απόστασιν μεγάλην εκ των Κομμ. Ομάδων. Μεταγενεστέρως εδόθησαν Δ/γαί κινήσεως και αναγνωρίσεων των ομάδων, Ντάβου προς Ψάρι Ίσαρι (ορεινήν Τριφυλίαν) Καφίρη, Θεοχαροπούλου, Κριτσέλη προς ορεινήν και πεδινήν Ολυμπίαν μέχρι Πύργου και της ομάδος Μαυροειδή προς πεδ. Τριφυλίαν.
Άπασαι μετά τας αναγνωριστικάς των αποστολάς επανήρχοντο εις την περιοχήν Πλατανίων. Βραδύτερον η ομάς Μαυροειδή επροτιμήθη από τον Ταγ/ρχην Ριντ ως ιδιαιτέρα φρουρά του Αρχηγείου του. Αυτή ήτο εν γενικαίς γραμμαίς η ανάπτυξις και συγκρότησις των ομάδων ήτις καλύπτει περίοδον ενός μηνός περίπου (10-15 Μαΐου 25 Ιουνίου).
11. Αλλά ας ίδωμεν εν τω μεταξύ ποία ήτο η κατάστασις εις το στρατόπεδον των κομμουνιστών.
Ως ήτο φυσικόν και προελέχθη τούτο εν αρχή, οι κομμουνισταί προσεπάθουν να επιτύχουν τον μη σχηματισμόν ομάδων εκτός του ΕΑΜ. Προσεπάθουν να ματαιώσουν τούτο διά παντός τρόπου και μόνον εις το ότι ευρέθησαν προ τετελεσμένου γεγονότος προ του Ριντ και εις την πίεσιν τούτου επ’ αυτών ότι εις περίπτωσιν αντιδράσεως θα έπαυε πάσα περαιτέρω ενίσχυσιν και εξοπλισμόν εφάνησαν ενδοτικοί και κάπως υποχωρητικοί. Τους ετόνισε μάλιστα ο Ριντ ότι θα εξοπλίζοντο ίσαι ομάδες αξ/κών όσαι και οι ιδικαί των και εν συνεχεία, κάθε ρίψις θα εμοιράζετο εις δύο. Ούτοι εκτός των υπαρχουσών ομάδων Υπολ/γού Κανελλοπούλου δικηγόρου, Γιαννοπούλου, Ευέλπιδος Παπαγιαννοπούλου Ν, Ευέλπιδος παπαδοπούλου Επαμ. είχον και περί τους 80-100 εξοπλισμένους εγχώρια όπλα ως και τας μαχητικάς ομάδας των χωρίων, με αρχηγόν τον Ταγ/ρχην Στρατήγην. Επί πλέον εις τα Καλάβρυτα ευρίσκετο το Αρχηγείον Πελοποννήσου υπό τον Αντ/ρχην Μίχον, εις Πάρνωνα και Ταϋγετον, έτεραι ομάδες.
12. Εφ’ όσον λοιπόν δεν κατέστη δυνατή η παρεμπόδισις αναπτύξεως ανταρτικών ομάδων εκτός του ΕΑΜ έθεσαν ως σκοπόν την διά παντός τρόπου ή ενοποίησιν των ομάδων ή και εν ευθέτω χρόνω προσβολήν και διάλυσιν τούτων. Διά των πολυπληθών οργανώσεών των ήρχισαν την διαβολήν και την προπαγάνδαν κατά των Εθνικών ομάδων, ως επίσης και την προσπάθειαν προσεταιρισμού των.
Ούτω βάσει προγράμματος κατά τας κινήσεις των ομάδων των εις τα χωρία μας συκοφαντούσαν, ως συνεργαζομένους με τους κατακτητάς, ως (ΕΟΒ) Βασιλικαί Οργανώσεις διά να τρομοκρατήσουν δε τον πληθυσμόν προέβαινον υπό το πρόσχημα προδοτών εις εκτελέσεις Εθνικοφρόνων Πολιτών. Εις μίαν περιοδείαν του ο Υπολοχαγός Κανελλόπουλος Κ. Προς κάτω Ολυμπίαν διαρκείας μιας εβδομάδος εξετέλεσε δεκάδας περίπου πολίτας.
Όταν επέστρεψε εις το Αρχηγείον και τον ηρώτησε ο Ριντ εις τον οποίον είχε εκθέσει τους φόνους και τα εγκλήματα διατί τόσον αίμα, ούτος απήντησε ότι εις άλλην περιοδείαν του θα ξεκαθαρίση τριπλάσιον αριθμόν.
13. Εκ παραλλήλου ο δικηγόρος Φράγγου ονομαζόμενος Υπουργός ΒΔ Πελοπόννησος, επί συνεχείς ημέρας μετά του Χρίστου Αντωνοπούλου, του Ιατρού Κανελλοπούλου και άλλων Κομμουνιστών προσεπάθουν να με πείσουν όπως ενταχθώμεν εις το ΕΑΜ υποσχόμενοι ότι δεν είναι κομμουνισταί προσφέροντες άμα και πολλές ηθικές και υλικές αμοιβές (Αρχηγείον κλπ.): Μάτην όμως προσπαθούσαν να μεταβάλουν τας αντιλήψεις μας. Πολλάκις ο Στρατήγης κατά μόνας έκλαιγε και έλεγε ότι και αυτός θα ήθελε να είναι μαζί μας, αλλά εφοβείτο διότι ήτο εκτεθειμένος, ενώ άλλοτε ενώπιόν των έκαμνε τον φανατικόν και σκληροτράχηλον κομμουνιστήν. Γενικώς παρενέβαλλον προσκόμματα εις τας κινήσεις των αξ/κών και διοχέτευον απειλάς περί δολοφονιών μας κλπ.
14. Η ως άνω κατάστασις ευθύς εξ αρχής εγένετο αντιληπτή και διά παντός τρόπου, άλλοτε απειλών περί συγκρούσεων και άλλοτε διά καταλλήλων χειρισμών, κατεβάλλετο προσπάθεια δημιουργίας περισσοτέρων ομάδων και λήψις περισσοτέρων όπλων. Πάντα ταύτα επληροφορείτο και ο Ριντ όστις απήτει όχι συγκρούσεις, αλλά σύνεσιν, διά κέρδος χρόνου και συμμόρφωσιν προς τας Δ/γάς του Στρατηγείου Μ.Α.
Ούτος (ο Ριντ) ευρίσκετο εις δύσκολον θέσιν διότι είχε εμπλακεί μεταξύ δύο αντιτιθεμένων παρατάξεων, των μεν ημετέρων εμπνεόντων εμπιστοσύνην και πειθαρχημένων, των δε κομμουνιστών απειθάρχων εις τας αποφάσεις του και εκτελεστών κατά γράμμα της γραμμής του ΕΑΜ.
15. Εις μίαν κοινήν σύσκεψιν προσεπάθησε να επιφέρη μίαν ομαλήν ανάπτυξιν και των δύο παρατάξεων και προς το συμφέρον του κοινού αγώνος και της Πατρίδος μας, να συνεργασθώμεν και αφήσωμεν την οξύτητα η οποία ζημίας και συμφοράς θα επέφερε και όχι καλόν. Επρότεινε προς αποφυγήν προστριβών να χωρισθώσι τα κλιμάκια εις τρία:
Ένα Αρχηγείον υπ’ αυτόν με έδρα την Ολυμπίαν εις ο θα έδει να τοποθετηθή ένας αρχηγός κοινής εμπιστοσύνης εις ον απαραιτήτως θα επειθαρχούσαν αμφότεραι αι παρατάξεις.
Αι ομάδες ΕΣ θα έμενον εις την περιοχήν Πλατανίων.
Αι ομάδες ΕΛΑΣ εις την περιοχήν Αυλώνος.
Φρουρά του Αρχηγείου του θα διετίθετο η ομάς Μαυροειδή.
Παρεκάλεσε να του υποδείξωμε τον κοινόν Αρχηγόν και να πραγματοποιήσωμεν την διάταξιν.
16. Συνεφωνήθη να ληφθή αμέσως η διάταξις των δύο παρατάξεων και ότι θα υποδείξωμεν κοινόν Αρχηγόν.
Ως τοιούτος επροτάθη ο Συντ/ρχης τότε Πυροβολικού Παπαδόπουλος τραυματίας Αλβανικού πολέμου, όστις διέμενε εις χωρίον Αετόν, ειδοποιηθείς καταλλήλως όπως προσέλθη εις Πλατάνια.
Τω όντι μετά διήμερον αφίχθη ο Συντ/ρχης Παπαδόπουλος όστις εις κοινήν σύσκεψιν Ριντ, Στρατήγη και εμού απεδέχθη, εφ’ όσον θα πειθαρχήσωμεν απολύτως και θα εκτελέσωμεν τας διαταγάς του κοινού Αρχηγείου. Εις ιδιαιτέραν μου ομιλίαν μετ’ αυτού ετόνισε ότι τον διαβεβαίωσαν και οι κομμουνισταί ότι θα πειθαρχήσουν και να είναι ήσυχος.
ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΙΙΙ
Άφιξις Λοχαγών Θεοχαροπούλου – Κρίβα (Προπομπός Ταγ. Κοκώνη) – Άστοχοι ενέργειαι αξ/κών – Δημιουργία οξύτητος
17. Ούτως είχον τα πράγματα ότε αφίχθησαν εις την περιοχήν οι αξ/κοί Θεοχαρόπουλος Γ. και Κρίβας Γ.
Η ομάς Λοχαγού Θεοχαροπούλου – Λοχαγού Κρίβα αποτελούσε την προπομπόν της ομάδος Ταγ/ρχου Κοκώνη Γ.
Ούτοι αφιχθέντες εξ Αθηνών εις την γενέτειραν του Λοχαγού Θεοχαροπούλου Γεωργίου Χωρίον Παυλίτσα (Αρχαία Φιγαλεία) ειδοποίησαν εμπιστευτικώς την ομάδα του Ανθ/γού Θεοχαροπούλου Θεοχ. ήτις κατά το μείζον, χωρίς να ειδοποιήση την διοίκησιν, μετεκινήθη εις χωρίον Αρχ. Φιγαλεία ένθα εξώπλισαν και άλλους συγχωριανούς των. Ούτοι προπαρασκεύασαν πεδίον ρίψεως και ήναπτον πυράς κατά το σύστημα αναγνωρίσεως πεδίου ρίψεων του Άγγλου Ταγ/ρχου Ριντ.
18. Την ως άνω άφιξιν των αξ/κών παρηκολούθουν και εγνώριζον οι κομμουνισταί διά των οργανώσεών του και μόνον το ημέτερον Αρχηγείον δεν εγνώριζεν δυστυχώς ταύτην. Ούτοι την εσπέραν ήναψαν τας πυρκαϊάς, οπότε και οι Κομμουνισταί παρουσιάσθησαν εις τον Ριντ και του έδειξαν ταύτας και τον έπεισαν ότι εγώ εγνώριζον την άφιξιν των αξ/κών, ότι είχον συνεννοηθή μαζί τους και ότι εσκεμμένως ηνάπτοντο αι πυραί διά να τους υποκλέψουμε τας ρίψεις.
19. Η πράξις αυτή των ως άνω αξ/κών έφερε τας εθνικάς ομάδας εις δύσκολον θέσιν έναντι των Άγγλων και του εκλόνισαν την εμπιστοσύνην προς ημάς.
Ειδοποιηθείς επεσκέφθην τον Ριντ και εκ του Αρχηγείου είδομεν τας πυρκαϊάς. Μετά μεγίστης δυσκολίας κατώρθωσα να πείσω τούτον ότι δεν εγνώριζα τηνάφιξιν των αξ/κών και ότι ήμουν αμέτοχος των ενεργειών των. Τότε εν οργή μού είπε ότι εν τοιαύτη περιπτώσει εφ’ όσον δεν έχω γνώσιν πρόκειται περί ενεργείας των Γερμανών και ότι είναι κατάσκοποι. Θα έπρεπε να συλληφθούν διότι εκινδύνευε ολόκληρος ο αγών και θα έπρεπε να λάβωσι μέτρα αντιμετωπίσεως των Γερμανών και από ξηράς και από αέρος. Έδωσε δε εντολήν εις τον Στρατήγην να στείλη ομάδας του προς σύλληψιν και παρουσίασιν αυτών εις το Αρχηγείον. Πράγματι την πρωίαν εξεκίνησε η ομάς του Γιαννοπούλου και έσπευσε προς Αρχαίαν Φιγαλείαν. Ήμουν πεπεισμένος ότι η ομάς του Γιαννοπούλου θα συνεπλέκετο και αν τους συνελάμβανε αμέσως θα εξετέλη τους αξιωματικούς.
20. Εκάλεσα αμέσως τον Ιερέα Χρόνη Καραχάλιον και του είπα διά του πλέον συντομωτέρου δρομολογίου να μεταβή εις Φιγαλείαν και να εκθέση εις τους αξ/κούς την κατάστασιν και να τους οδηγήση εν ασφαλεία εις το Αρχηγείον. Ευτυχώς που επρόλαβε ο ιερεύς Καραχάλιος και παρέλαβε τούτους και οδήγησεν εις τα Πλατάνια. Εκεί τους ανέμενον και ηθέλησα να εξακριβώσω διά τι ενήργησαν, ως ενήργησαν.
21. Πράγματι αφίχθησαν οι Λοχαγοί Θεοχαρόπουλος και Κρίβας εις Πλατάνια τους είπα ότι δεν δύναμαι να εννοήσω διατί αφιχθέντες εις την περιοχήν δεν παρουσιάσθησαν ως ώφειλον εις τας Εθνικάς ομάδας και διά να κατατοπισθούν επί του συντελουμένου έργου, αλλά και διά να συμβάλουν εις την πληρεστέραν ανάπτυξιν και δράσιν των Εθνικών ομάδων. Τουναντίον επροτίμησαν να υποκλέψουν τας ρίψεις και όπλα εις βάρος των ήδη ομάδων και να δημιουργήσουν μίαν δυσπιστίαν προς τους Άγγλους και μίαν οξύτητα με τους κομμουνιστάς. Ισχυρίσθησαν ότι ισχυρά οργάνωσις εξ Αθηνών τους υπεσχέθη βεβαίαν ρίψιν οπλισμού και δι’ αυτό ήναπταν τας πυράς.
Ομολόγησαν ως ασυγχώρητον σφάλμα των την μη επίσκεψιν και προγενεστέραν συνεννόησιν με τας Εθνικάς ομάδας και την Αγγλικήν Αποστολήν. Παρουσιασθέντες και εις τον Ριντ προσεπάθησαν να δικαιολογηθούν και να μειώσουν την προκατάληψίν του.
22. Τουναντίον ο Ρίντ τους ανεκοίνωσε ότι η ενέργεια των ήτοι ύποπτος, ότι εις την περιοχήν αυτήν αυτός εξεπροσώπει το Στρατηγείον Μ.Α. και ότι οιαδήποτε άλλη εκδήλωσις θα έπρεπε να προέρχεται από τον κατακτητήν. Εντέλει παρεδέχθησαν την άστοχον ενέργείαν των και παρεκάλεσαν να μείνουν εις τα εθνικάς ομάδας και να εξοπλισθούν, ο Ρίντ όμως τους είπε ότι δυστυχώς έχει δημιουργηθή μία τοιαύτη οξύτης και ότι σοβεί μία κρίσις η οποία επιβάλλει την απομάκρυνσίν των. εις το σημείον αυτό παρακάλεσα και επέμενα να μη απομακρυνθούν ούτοι, διότι υπήρχε κίνδυνος της ζωής των εκ μέρους των κομουνιστών και τους ανέλαβον οι ομάδες από την προστασίαν των.
23. Η άστοχος αυτή ενέργεια των αξ/κών Θεοχαρόπουλου – Κρίβα, απετέλεσε την αφορμήν διά την σύγκρουσιν των ομάδων. Βεβαίως το ότι θα επραγματοποιείτο η σύγκρουσις με τους κομουνιστάς ήτο γεγονός αναμφισβήτητον και προ της αφίξεως των Λοχαγών. Αλλά ο χρόνος θα ήτο όπως τουλάχιστον προέβλεπτο από τας Εθνικάς ομάδας εις πολύ μακρόν μέλλον και όταν θα είχον πραγματοποιηθή οι αντικειμενικοί σκοποί που επεζητούσαμε και από απόψεως συνθηκών και ισχύος, ως θα εκθέσω μεταγενεστέρως.
Οπωσδήποτε τα γεγονότα αυτά εκινητοποίησαν την οργάνωσιν του ΕΑΜ και εις όλα τα χωρία αι κομματικαί των οργανώσεις διέδιδον καταπληκτικά πράγματα π.χ. Ήλθε και ο Αρχηγός της Ε.Ο.Ν. Θεοχαρόπουλος, συνεννοημένος με το Καραχάλιο τον Εοβίτη και θα μας προδόσουν. Είναι συνεννοημένοι με τους Γερμανούς και Ιταλούς, κινδυνεύει ο αγών κ.λ.π. η κίνησις των συνδέσμων μας άρχισε πάλι να παρακωλύεται. Και η συκοφαντία προς τον Ρίντ εξήρχετο παντός ορίου.
24. Εν τούτω τω μεταξύ επραγματοποιήθη η προαναφερθείσα διάταξις. Ο Ρίντ με τον Συντ/ρχην Παπαδόπουλον και με την ομάδα Μαυροειδή εγκατεστάθηκαν εις Ολυμπίαν χωρίον Σμαρλίνα. Οι κομμουνισταί εγκατεστάθηκαν εις Αυλώνα και αι Εθνικαί ομάδες εις Πλατάνια. Ο Λοχαγός Πίττερ παρέμεινε πλησίον μας, ως και μία μικρά δύναμις των Εαμητών με τον Χρίστον Αντωνόπουλον προκειμένου να πραγματοποιηθούν ωρισμέναι ρίψεις υλικού.
Είναι η περίοδος τέλος Ιουνίου ότε επραγματοποιήθησαν 2 ρίψεις. Την ευθύνη των οποίων είχον αι Εθνικαί ομάδες. Παρελήφθη αρκετός οπλισμός όστις παρεδόθη εις τον Πίττερ, διανεμηθείς εις αμφοτέρας ταςπαρατάξεις. Δέον να σημειωθή ότι κατά τας ρίψεις αυτάς αι Εθνικαί ομάδες επί πλέον των υπό του Πίττερ παραχωρηθέντων όπλων, απέκτησαν και Πολυβόλα – Αντιαρματικά πυροβόλα των 40 χιλ. και αρκετά πυρομαχικά. Δι’ αυτών εξοπλίσθησαν αι υπόλοιποι ομάδες και η Ο.Δ.
Έκτοτε ουδεμία νεωτέρα ρίψις εγένετο καθ’ όσον, λόγω της δημιουργηθείσης οξύτητος, εματαιώθησαν υπό των Άγγλων.
25. Ενώ ούτω είχε η κάταστασις οι κομμουνισταί προσεπάθησαν και πάλιν τον προσεταιριασμόν των Εθνικών ομάδων. Προεκάλεσαν μίαν συνάντησιν εις Αυλώνα διά την άμβλυνσιν της οξύτητος. Ειδοποιήθην από τον Ιατρόν Σταυρόπουλον όπως συμμετάσχω ποσωπικώς εις μίαν σύσκεψιν εις την εν Αυλώνι οικίαν του μετά των Κομμουνιστών.
Πράγματι απεδέχθην την πρόσκλησιν και μετέβην μετά μικράς ομάδος εις Αυλώνα. Εκεί ανέμενον όλοι οι γνωστοί τιτλούχοι του Ε.Α.Μ. Φράγγος, Κανελλόπουλος, Ιατρός Αντωνόπουλος, Κάπος, πλείστοι εξέχοντες Κομμουνισταί εκ Ζαχάρεως και Ολυμπίας γενικώς και ο Ιατρός Σταυρόπουλος μή κομμουνιστής. Το θέμα κατά τους κομμουνιστάς ήτο αρχικώς η εννοποίησις του αγώνος και εν συνεχεία ο σκοπός της εγκαθιδρύσεως της Δημοκρατίας μετά την απελευθέρωσιν. Αντελήφθην ευθύς εξ αρχής ότι η συγκέντρωσις ήτο μάλλον κομματική και μορφής πολιτειακής, οπότε τους ετόνισα ότι ανέμενον σχέδια συμπνοίας και δράσεως κατά των κατακτητών και όχι ζητήματα ποταπά αναγόμενα εις προσωπικά οφέλη ή εις οφέλη παρατάξεων. Το κέρδος έπρεπε να είναι ολοκλήρου του Ελληνικού λαού και ως τοιούτον αντιλαμβανόμην την όσον το δυνατόν εξύψωσιν του φρονήματός του, την απάλυνσιν της σκληρότητος των κατακτητών και την συμβολήν μας διά την απελευθέρωσιν του, τη συνεργασία με τον στρατόν μας της Μ.Α. με τους Συμμάχους μας. Ουδέποτε αι Εθνικαί ομάδες θα παρέκλινον της αγνής αυτής αποστολής. Και αυτοί ισχυρίζοντο ότι το Σ.Α.Μ. δεν απετελείτο από κομμουνιστάς αλλά από όλα τα κόμματα και ότι δεν ανεγνώριζον μόνον τον Βασιλέα, ότι ο στρατός του Ε.Α.Μ. ο ΕΛΑΣ ήτο ο τιμωρός των προδοτών και των κατακτητών. Με την απελευθέρωσιν όμως της χώρας θα έπρεπε να μη επανέλθη ο Βασιλεύς. Αυτοί πάντως ανήκον εις μίαν οργάνωσιν, αλλά θα ήθελον να πληροφορηθούν που ανήκουν αι ημετέροι ομάδες και τι σημαίνει το χαρακτηριστικόν σήμα «Ε.Σ.». Τους απήντησα ότι το «Ε.Σ.» σημαίνει Ελληνικός Στρατός αποτελούμε συνέχεια του στρατού της Αλβανίας και του τοιούτου της Μ. Ανατολής. Δεν ανήκουμε εις Κόμματα ή παρατάξεις, αλλά προερχόμεθα από τα σπλάχνα του Λαού μας και ότι ο Λαός μας εκπροσωπείται από μίαν Κυβέρνησιν και ένα Βασιλέα εις Μ. Ανατολήν οίτινες συνεργάζονται και κατευθύνουν τον αγώνα με τους συμμάχους μας. Πειθαρχούντες εις τους συμμάχους μας πειθαρχούμεν αυτομάτως και εις την Κυβέρνησιν και τον βασιλέα οίτινες συνεχίζουν τον αναληφθέντα κατά το 1940 αγώνα του Έθνους. Τους ετόνισα ότι απαιτώ ελευθερίαν των συνδέσμων μας και μή ανάμιξιν και παρεμβολήν προσκομάτων εις την ανιδιοτελή μας προσπάθεια.
Ούτω έληξε άνευ αποτελέσματος και η συνάντησις Αυλώνος και η προσπάθεια προσεταιρισμού, των ομάδων μας από τους Κομμουνιστάς. Επανελθών εις το Αρχηγείον του ανεκοίνωσα τα διαμειφθέντα εις τους ομαδάρχας αξ/κούς και συνεστήθη και απεφασίσθη επαγρύπνησις και συνοχή.
ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΙV
Συγκρότησις Εθνικών ομάδων Ταϋγέτου (Δυρραχίου Λοχαγού Νικολόπουλου – Βασιλικής Ιλάρχου Βρεττάκου) – ανάληψις Αρχηγείας υπό Συντ/ρχου Γιαννακοπούλου – εμφάνισις Συντ/ρχου Γεωργίου ΕΔΕΣ – Άφιξις Ταγ/ρχου Καραχάλιου Χρίστου και Λοχαγών Κάρτσωνα Οικονομοπούλου).
26. Εν τω μεταξύ εις την περιοχήν Δυρραχίου – Ταϋγέτου είχον αναπτυχθή ομάδες υπό τον Λοχαγόν Νικολόπουλον και εις Βασιλικήν Ταϋγέτου η ομάς Ιλάρχου Βρεττάκου. ο Συντ/ρχης Γιαννακόπουλος επισκευθείς τας ομάδας ταύτας παρέμεινε εις αυτάς ορισθείς τη παρακλήσει Νικολοπούλου – Βρεττάκου και Άγγλων ως Αρχηγός τούτων. Ταυτοχρόνως διά Δ/γής του στρατηγείου Μ.Α. κατεβάλλετο προσπάθεια ενοποιήσεως όλων των Εθνικών ομάδων Πελοποννήσου υπό έναν Αρχηγόν. Είχε σταλή Δ/γή προς όλας τας Αγγλικάς αποστολάς να πραγματοποιηθή η εννοποίησις και ως Αρχηγός επροτείνετο ο Συντ/ρχης Γιαννακόπουλος. Τούτο μου το εκοινοποίησε ο κοινός Αρχηγός Συντ/ρχης Παπαδόπουλος και ο Ρίντ και με ηρώτουν αν θα ενδεχόμην την πρότασιν να την εγνώριζον εις Στρατηγείον Μ.Α. και Γιαννακόπουλον. Κατόπιν αποφάσεως των ομαδαρχών και την διευκρίνισιν εκ μέρους του Ρίντ ότι τούτο θα εξυπηρετούσε καλλίτερον την όλην ανάπτυξιν και δράσιν του αγώνος, εγένετο αποδεκτόν και απεστάλη σχετικόν σήμα.
27. Εις την στερεάν Ελλάδα υφίστατο το κίνημα Ζέρβα και η διαρκής διαμάχη με τους κομμουνιστάς (Ε.Α.Μ.). εις την Ρούμελην ο Ψαρρός με επίσης διαμάχην με τους κομμουνιστάς. Κατά την εποχήν εκείνην με επεσκέφθη ο Αντ/ρχης Γεωργίου ως εκπρόσωπος του Ζέρβα και ηθέλησε να δηλώσω εξάρτησιν από τον Ζέρβα και εξυπηρέτησιν από την οργάνωσιν του. Τον ηυχαρίστησα και του είπα ότι επιθυμούμε να μην ανήκουμε εις παρατάξεις και οργανώσεις, αίτινες ως διεδίδετο είχον πολιτικούς και πολιτειακούς σκοπούς. Μετά διήμερον παραμονήν ανεχώρησε προς Δυρράχιον και Ταϋγετον αλλά ούτε και εκεί ως αποδείχθη ηδυνήθη να συγκροτήση ομάδας του Ε.Δ.Ε.Σ.
28. Αλλά καθ’ όλην αυτήν την διάρκειαν των προσπαθειών δεν έπαυσα ποτέ να αναζητώ την άνοδον ανωτάτου αξ/κού μείζονος κύρους και την ανάληψιν του αγώνος. Απετάνθην κατ’ επανάληψιν και εν αρχή εις το Συντ/ρχην Παπαδόγνωναν Δ. ευρισκόμενον εις Καλάμας και του εξέθετον ότι ήτο ανάγκη αναλήψεως του αγώνος με προοπτικήν λαμπράς επιτυχίας. Με ηυχαρίστησε και μου διεμήνυσε διά του Ταγ/ρχου Σωτηρίου Βασιλοπούλου ότι δεν συνέφερε ο αγών καθ’ όσον υπήρχον εις Πελοπόννησον 2 Σ. Στρατού Γερμανών και Ιταλών και ότι θα εκαίετο η Πελοπόννησος. Μου έδιδε συμβουλάς και υπόσχετο κάθε εξυπηρέτησιν. Απετάνθην εις το Συντ/ρχην Πυρ. Κούβελαν αλλά δεν κατέστη δυνατή η απομάκρυνσις του ως φρουρουμένου παρά των Ιταλών.
29. Το προσκύνημα προς την ελευθέραν περιοχήν εσυνεχίζετο εις μεγάλην έκτασιν και ο κόσμος εκτός ελαχίστων κομμουνιστών ήτο μαζί μας. Δύναμαι να διαβεβαιώσω ότι οι πατέρες των ανταρτών του Ε.Α.Μ. και αυτοί οι αντάρται εξεδήλωνον την χαράν των και την πρόθεσιν των αποσκυρτήσεως εις τας τάξεις μας.
30. Εξ αντιθέτου οι Κομμμουνισταί επολλαπλασίαζον τας προσπαθείας των, συγκροτήσεως και ενισχύσεως των ομάδων της περιοχής και από άλλας περιοχάς Πελοποννήσου και Στερεάς Ελλάδος, ακόμη. Κατεβάλλετο όθεν μία προσπάθεια και εις τας δύο παρατάξεις ενισχύσεως και σταθεροποιήσεως των εις την ψυχήν του λαού. Βεβαίως, οι κομμουνισταί με πλήρη οργάνωσιν, με επιτελεία και κατευθύνσεις του παρανόμου Μηχανισμού του Κομμ. Κόμματος υπερήχον. Αλλά η πίστις μας και η αγνότης του λαού της περιοχής αντιστάθμιζε κάπως το πλεονέκτημα τούτο.
31. Εν τω μεταξύ αφίχθησαν ο Λοχαγός Κόρτσωνας και Λοχαγός Οικονομόπουλος της ομάδος Θεοχαροπούλου. Την περίοδον αυτήν επιτροπαί και συνάδελφαι από όλην την Πελοπόννησον επεσκέπτεντο την περιοχήν και ανεζήτουν, πληροφορίας και τρόπους δράσεως των. Ούτω αφίχθη ομάς συναδέλφων εκ Τριπόλεως, εν οίς και ο ήδη Αντ/ρχης ανάπηρος Γεωργόπουλος. Όλοι οι συνάδελφοι της περιοχής είχον αναλάβει θέσιν και εξυπηρέτουν τας Εθνικάς ομάδας. Μία μεγάλη ομάς Ευελπίδων και αξ/κών αφίχθη και ενετάχθη, από την περιοχήν Ζαχάρω -Κρέσταινα – Ζάχα.
32. Με επεσκέφθη εκ Πύργου Ηλείας ο αείμνηστος Ταγ/ρχης Χρίστος Καραχάλιος όστις παρέμεινε επί τριήμερον εις το Αρχηγείον μου. Συνεζητήσαμε τον τρόπον αναπτύξεως Εθνικών ομάδων εις περιοχήν Ηλείας. Τον παρουσίασα εις τον Ταγ/ρχην Ρίντ όστις του είπε ότι μελλοντικώς θα ανεπτύσσοντο ομάδες και εις την περιοχήν του. Πάντως επί του παρόντος δεν υπήρχε δυνατότης εκ μέρους του. Συνεννοήθημεν με τον Ταγ/ρχην Καραχάλιον διά τον σύνδεσμον κατά την μελλοντικήν κίνησιν των ομάδων προς Πύργον. Θα πραγματοποιείτο συνάντησις και επαφή διά περαιτέρω από κοινού ενεργείας λίαν συντόμως.
ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ V
Αφοπλισμός Ομάδος Καφίρη, Αντιδράσεις Εθν. ομάδων – Επέμβασις Άγγλων – Αποχώρησις Συντ/ρχου Παπαδοπούλου – Μετάβασις Κοστομέρα Αναχώρησις Ρίντ διά Ταϋγετον – Άφιξις Ταγ/ρχου Κοκώνη.
33. Αυτή εν συνόψει ήτο η κατάστασις ότε συνέβη η πρώτη παρασπονδία του Ε.Α.Μ. Η ομάς Καφίρη κινουμένη εις την περιοχήν Ολυμπίας εστάθμευσε εις μίαν πηγήν δασώδους περιοχής δι’ ανάπαυσιν και φαγητόν. Αύτη καθ’ ον χρόνον εγευμάτιζε παρακολουθουμένη από ομάδας του ΕΛΑΣ αιφνιδιάσθη και αφοπλίσθη των ανδρών και του Ανθ/γού Καφίρη συλληφθέντων. Ούτοι οδηγήθησαν εις περιοχήν Κοστομέρας Ολυμπίας και επροφυλακίσθησαν.
34. Την πληροφορίαν του σοβαρού τούτου γεγονότος επληροφορήθην την επομένην. Εις την περιοχήν του Αρχηγείου μου (Πλατάνια) ευρίσκοντο 2 ομάδες – Θεοχαροπούλου και Καραμπεσύνη ως και η Ο.Δ. Οι λοιπαί ομάδες Ντάβου – Κριτσέλη εις Αποστολάς. Η ομάς Μαυροειδή εις Αρχηγείον Άγγλων. Εις την περιοχήν Λογκό ευρίσκετο ομάς του ΕΛΑΣ με μικρόν Επιτελείον των Κομμουνιστών υπό τον Αντωνόπουλον. Ήτο ημέρα Κυριακή και ευρισκόμην εις την εκκλησίαν όταν επληροφορήθην τον αφοπλισμόν ομάδος Καφίρη. Διέταξα αμέσως την κύκλωσιν της Κομμ. ομάδος και ηξίωσα την παράδοσίν της.
35. Πριν ή όμως αρχίση η ενέργεια κατεύθασε ο Λοχαγός Πίττερ με έκκλησιν του Ρίντ να μη προβώ εις αντίποινα και ότι υπέσχετο την εντός διημέρου απόδοσιν αξ/κού, ανδρών και οπλισμού τη ευθύνη του. Συγχρόνως έγγραφον σημείωμα του Συντ/ρχου Παπαδοπούλου εξορκίζοντος να μη χυθή αίμα ότι θα προσεπάθη να εκτελεσθή η εντός της ημέρας απόδοσις της ομάδος, εις περίπτωσιν δε μή συμμορφώσεως των Κομμουνιστών θα παρετείτο.
36. Εν τω μεταξύ από τον κυκλωμένον Χρίστον Αντωνόπουλον έλαβον σημείωμα δι’ ου υπέσχετο απόδοσιν της ομάδος, ελυπείτο διά το επεισόδιον και ότι έλαβε Δ/γήν του Αρχηγείου του ότι τούτο ήτο αμέτοχον και ότι θα εσυμμορφούτο με την Δ/γήν του Ρίντ και του Συντ/ρχου Παπαδοπούλου.
37. Ούτω ανέστειλα την ενέργειαν. Την επόμενην αφίχθη ο Συντ/ρχης Παπαδόπουλος όστις μου είπε ότι υπέβαλε την παραίτησιν του και ότι εφ’ όσον δεν εξετέλεσαν αμέσως την Δ/γήν του οι Κομμουνισταί διά την απελευθέρωσιν της ομάδος Καφίρη δεν υπήρχε λόγος παραμονής του εις την θέσιν του κοινού Αρχηγού. Συνεχάρη τας εθνικάς ομάδας διά την άψογον στάσιν των και απήλθε ευχόμενος να ευοδοθή το έργον μας.
38. Μετά διήμερον έλαβον σημείωμα του Ταγ/ρχου Ρίντ, διά του οποίου μου εγνώριζε ότι κατόπιν συνεννοήσεως του και με τους Κομμουνιστάς εάν εδεχόμην να μετέβαινα μετά του Λοχαγού Πίττερ εις Κοστομέραν διά την τακτοποίησιν του ζητήματος ομάδος Καφίρη. Υπέσχετο την άμεσον απόδοσιν της ομάδος ταύτης.
39. Πράγματι μετά του Λοχαγού Πίττερ και δύο ανταρτών Παπαδάμ και Μπούκαλη ανεχώρησα διά Κοστομέραν. Το εσπέρας διανυκτερεύσαμε εις Ζούρτσα (Κάτω Φυγαλία) εις την οικίαν του Μενελάου Πιπιλή και την επομένην εφσάσαμε εις Καστομέρα. Εκεί ευρέθημεν προ μιάς κομμ. οργανώσεως όλης της περιοχής. Πρόεδρος, διδάσκαλοι και ιερείς ακόμη εκραύγαζον συνθήματα του Ε.Α.Μ. καθύβριζον τους συμμάχους και ηπείλουν θανάτωσιν του Ανθ/γού Καφίρη. Πλέον των 2 χιλ. όχλου με ασυναρτισίας καθύβριζε τους πάντας. Ο Λοχαγός Πίττερ εξεμάνη και εγώ ηξίωσα την απόδοσιν της ομάδος. Οι ιθύνοντες των Κομμουνιστών προσεπάθουν δήθεν να καθησυχάσουν τους οπαδούς των, ενώ εξ αντιθέτου αυτοί τους παρώτρυνον διά τας αστόχους εκδηλώσεις των. Ηξιώσαμε την εντός διημέρου απελευθέρωσιν. Ο Πίττερ είχε τόσον εκνευρισθή ώστε τους διεμήνυσε ότι έπαυε κάθε συνεργασία μεταξύ των. Ετόνιζε ότι διά της στάσεως των εξυπηρετούν τον κατακτητήν. Κατά συνέπειαν εθώρει την όλην ενέργειαν ως εχθρικήν κατά του Στρατηγείου Μ.Α. και θα εισηγείτο παύσιν πάσης περαιτέρω βοηθείας.
40. Αναχωρήσαμε μετά 3ωρον και επιστρεύσαμε εις Ζούρτσα, ενώ ο μαινόμενος όχλος εφωνάσκει θάνατος εις το φασίστα Καφίρη. Εις Ζούρτσα αφιχθέντες επληροφορήθημεν την ύπαρξιν εντός της Κωμοπόλεως Γερμανικού Αποσπάσματος. Αναχωρήσαμε εν συνεχεία διά το Αρχηγείον του Ρίντ. Εξεθέσαμε την κατάστασιν και εγώ κατευθύνθην εις το Αρχηγείον μου.
41. Όπισθεν ημών εκ Κοστομέρας εκινήθη ομάς των Κομμουνιστών, ήτις εις Ζούρτσα επληροφορήθη την αναχώρησιν του Γερμ. Αποσπάσματος προς Ζαχάρω και την παραμονήν εις την Κωμόπολιν δύο Γερμανών μεθυσμένων.
42. Τούτους συνέλαβε και εξετέλεσε. Το γεγονός τούτο και εν όψει αντιποίνων εκ μέρους των Γερμανών, κατετρώμαξε τους κατοίκους οίτινες αθρόως εξεκένωσαν το χωρίον και κατευθύνοντο προς τον Ρίντ ζητούντες προστασίαν. Ο Ρίντ όστις διήδε τον κίνδυνον εμπρισμού του χωρίου και την γενικωτέραν ανάληψιν ενεργειών των Γερμανών προς σύλληψιν του, μετεκίνησε το Αρχηγείον του εις άλλην περιοχήν και εν ταυτώ έστειλε Δ/γήν και εις το Αρχηγείον των Κομμουνιστών εις Αυλώνα και εις εμέ, όπως αναλάβωμε την προστασίαν του χωρίου Ζούρτσης. Ώριζε μάλιστα υπεύθυνον της όλης επιχειρήσεως εμέ. Διετάχθη η κινητοποίησις των ομάδων προς την περιοχήν Ζούρτσης, αλλά κατόπιν της μή εφαρμογής αντιποίνων υπό των Γερμανών ανεστάλη η μετακίνησις των ομάδων. Πράγματι Γερμανική μηχανοκίνητος δύναμις μετά αρμάτων ανεζήτησε τους Γερμανούς εις Ζούρτσαν. Μή ευρούσα τούτους και μή πληροφορηθείσα την εκτέλεσιν ανεχώρησε χωρίς εφαρμογήν αντιποίνων.
43. Μετά διήμερον αφέθη ελεύθερος ο Ανθ/γός Καφίρης από τους Κομμουνιστάς ως και οι άνδρες πλην όμως ο οπλισμός δεν απεδόθη. Υπήσχοντο οι κομμουνισταί ότι ο οπλισμός είχε διαρπαγεί από ανευθύνους και ότι μελλοντικώς θα συνεγκεντρούτο και θα απεδίδετο.
44. Κατά την ως άνω περίοδον συνέπεσε και η άφιξις του Ταγ/ρχου Κοκώνη. Ούτος επικεφαλής της ομάδος των Λοχαγών Θεοχαροπούλου, Κρίβα, Οικονομοπούλου και Κάρτσωνα, εβράδυνε να συναντήση τούτους, λόγω των δυσχερειών κινήσεως εις την περιοχήν συνεπεία των γεγονότων και της οξύτητος των δύο παρατάξεων. Συνέπεσε δε να ευχερανθή η κίνησις του και να αφιχθή εις το Αρχηγείον μου Πλατάνια μετά την κάπως άμβλυνσιν της καταστάσεως.
45. Αλλά θα ήθελα πριν η εξιστορήσω τα του Ταγ/ρχου Κοκώνη να εκθέσω μίαν ευθύς αμέσως προηγηθείσαν κατάστασιν ως αύτη μοι εξετέθη υπό του Ρίντ. Οι στρατοί κατοχής είχον αναλάβει μίαν ευρείας εκτάσεως εκκαθαριστικήν επιχείρησιν εις τας περιοχάς ιδία Πάρνωνος και Καλαβρύτων. Είχον διασκορπίσει τας διαφόρους ομάδας του Ε.Α.Μ., σχεδόν διαλύσει και περιαγάγει τας Αγγλικάς αποστολάς εις δυσχερή θέσιν. Αλλά και εις την περιοχήν μας είχε γίνει γνωστή η ύπαρξις άντ. ομάδων, είχον αι οικίαι μας λεηλατηθεί υπό των κατακτητών, και οι αξ/κοί είχον επικηρυχθή. Ως συνέπεια είχε διαταχθή από το Στρατ. της Μ.Α. μία συγκέντρωσις όλων των αποστολών εις Δυρράχιον Αρκαδίας – Λακωνίας και όλων των Αρχηγών των ομάδων προς κοινήν σύσκεψιν και λήψιν αποφάσεων διά καλλιτέραν προώθησιν του αγώνος.
Κατεβάλλετο ως εικός και μία προσπάθεια συνεργασίας των διαφόρων ομάδων.
Εξ αντιθέτου ο Ρίντ μου ανεκοίνωσε ότι κατά τας 10 Αυγούστου ο Συντ/ρχης Στήβενσον μετά του Επιτελείου του θα ερρίπτοντο δι’ αλεξιπτώτων εις την περιοχήν Άλβαινας. Επρόκειτο ούτω να εξελιχθούν ραγδαίως ευχάριστα γεγονότα. Διά την παραλαβήν του Στήβενσον θα εκινούντο όλαι αι ομάδες εγκαίρως ώστε την 9ην Αυγούστου να ήσαν εις Άλβαιναν.
Θα έδη να συναντηθούμε εις χωρίον Αρχαία Φυγαλία μετά διήμερον προς αναχώρησιν διά την σύσκεψιν Ταϋγέτου.
46. Πράγματι συνηντήθην με τον Ρίντ εις την οικίαν του ιερέως Παπαδοπούλου. Ο Ρίντ που είπε ότι λόγω των γεγονότων και της οξύτητος της καταστάσεως επεβάλλετο να μη απομακρυνθώ εκ της περιοχής. Θα έπερεπε να του στείλω εκπρόσωπόν μου εις Δυρράχιον, να του έδιδα μαζί του τον Παπά Χρόνη Καραχάλιο και ότι εγώ θα παρέμενα εις την περιοχήν. Ούτω και εγένετο, αποστείλας δι’ άλλης οδού εις Δυρράχιον ως εκπρόσωπόν μου τον Λοχαγόν Κάρτσωναν. Μου επέστησε και πάλιν σύνεσιν και μή χρησιμοποίησιν των Λοχαγών των αφιχθέντων εξ Αθηνών.
47. Ήτο η περίοδος αρχών του τελευταίου δεκαημέρου Ιουλίου ότε ανεχώρησε ο Ρίντ και αφίχθη ο Ταγ/ρχης Κοκώνης Γ. Εις τούτον εξέθεσα την όλην κατάστασιν την οξύτητα των σχέσεων των δύο παρατάξεων. Τον αντίκτυπον εις τους Άγγλους εκ της ενεργείας των Λοχαγών, την επίσκεψιν του Ταγ/ρχου Καραχάλιου και την εν γίνει απόφασιν των Διοικητών ομάδων ως προς τους σκοπούς του αγώνος.
48. Προυτιθέμην την μεσημβρίαν εις κοινήν σύσκεψιν όλων των Διοικητών ομάδων να τον παρουσιάσω και θα παρεκάλουν διά την παροχήν της συγκαταθέσεως των διά μίαν ανάμιξιν εις τον αγώνα και τας προσπαθείας μας και την εν καιρώ ανάληψιν και την Αρχηγείαν των ομάδων ακόμη.
Πράγματι εις την οικίαν του Θεοδ. Καραχάλιου παρετέθη γεύμα επί παρουσία όλων των ομαδαρχών. Παρουσίασα τον Ταγ/ρχην και εξέθεσα την όλην κατάστασιν. Λόγω της δημιουργηθείσης οξύτητος μεταξύ των δύο παρατάξεων επρότεινα την μή σποραδικήν κίνησιν των ομάδων εις αποστολάς. Μέχρις 8 Αυγούστου το Συγκρότημα των ομάδων θα παρέμενε εις περιοχήν Πλατανίων οπότε θα μετακινείτο μετά του Αρχηγείου εις περιοχήν Άλβαινας. Εξαιρετική ανάγκη θα επέβαλε ενωρίτερον την μετακίνησιν ομάδων και όχι μεμωνομένων. Ότι εφ’ όσον θα παρήρχετο ο χρόνος και εξοπλίζαμε και άλλας ομάδας καλό θα ήτο να ανελάμβανον ομάδες και οι συνάδελφοι ακόμη και ο Ταγ/ρχης Κοκώνης υπηρεσίαν εις το Αρχηγείον. Κατά την συζήτησιν συνεφωνήθη η μή μετακίνησις των ομάδων και η προσπάθεια δημιουργίας νέων ομάδων. Ως προς το ζήτημα της αναλήψεως της αρχηγείας υπό του Ταγ/ρχου Κοκώνη συνεζητήθη τι θα εγίγνετο αν ήρχετο αργότερον αρχαιότερος η ανώτερος τούτου; Εάν συγκεκριμμένως ήρχετο ο Ταγ/ρχης Καραχάλιος Χρ. τι θα έκαμνε ο Κοκώνης; Ο Ανθ/γός Παπαδόπουλος Δημ. μάλιστα είπε ότι δεν συμφωνεί με την παράδοσιν της Αρχηγείας εις ουδένα. Έχουμε υπογράψει οι Πρωτεργάται συμφωνητικόν. Έχουμε προσφέρει θυσίας και μόχθους έχουμε αποκτήσει μίαν πείραν και δεν θα πρέπη να το απεμπολήσωμεν, διότι θα είναι εις βάρος του αγώνος.
Έκαστος συνάδελφος είναι δεκτός να προσφέρη τας υπηρεσίας του, χωρίς εκάστοτε να αλλάζη η Διοίκησις. Πριν η τελειώσει την σκέψιν του, εν εξάλλω οργή ο Ταγ/ρχης Κοκώνης ήρπασε φυάλην διά να την εκσφενδονίση κατά του Παπαδόπουλου, βλασφημών και βωμολογών κατά του Ανθ/γού. Όλοι οι ομαδάρχαι εξεπλάγησαν από την στάσιν του Ταγ/ρχου Κοκώνη και ηπειλήθη σύρραξις καθ’ όσον ούτοι ήσαν οπλισμένοι. Επενέβην δραστικώς απεκατέστησα την τάξιν και είπα λυπούμαι διά το επεισόδιον, ουδέποτε εφανταζόμην τοιαύτην εγωϊστικήν όξυνσιν, ότι ουδέποτε θα έπρεπε ο αγών να αχθή εις τα ποταπά επίπεδα της ατομικής ή άλλης αιτίας, η οποία δεν θα εξυπηρέτει τον ιερόν αγώνα. Ο Ταγ/ρχης Κοκώνης ησθάνθη προς στιγμήν το μέγεθος και την βαρύτητα των ενεργειών του και εδικαιολογήθη ότι δεν επροτίθετο να φέρη ζιζάνια. Ούτω έληξε και το θλιβερόν αυτό επεισόδιον, αλλά κατεδείχθη και διά δευτέραν φοράν ο σκοπός και αι επιδιώξεις της υπ’ αυτόν ομάδος.
49. Αλλά η κατάστασις παρουσιάζετο και διά τον Κοκώνην η αυτή με την των Λοχαγών. Θα έπρεπε έστω και άνευ εργασίας να διαφυλαχθή διότι πάσα κίνησις του εκτός των ομάδων θα εστοίχιζε την ζωήν του. Παρέμεινε κατά συνεπείαν άνευ υπευθύνου θέσεως εις το Αρχηγείον. Κατά την μετάβασιν μου δε εις το Αρχηγείον των Άγγλων (Λοχαγόν Πίττερ) διά συνεννοήσεως προς περαιτέρω ανάπτυξιν ομάδων μου, παρουσίασα τούτον εις τον Λοχαγόν Πίττερ.
50. Έχει παρέλθει διάστημα πέραν των δύο μηνών εις ο ανάγεται και η εξιστόρησις των ως άνω γεγονότων.
Ούτω είχον δημιουργηθή 8 ομάδες Ε.Σ. – Ανθ/γού Ντάβου Ιωανν., Ανθ/γού Καφίρη Κων. (αφοπλισθείσα υπό των Κομμουνιστών), η ομάς Θεοχαροπούλου Θ., η ομάς Κριτσέλη Κων., η ομάς Καραμπεσύνη Β., η ομάς Ανθ/ρχου Βασιλοπούλου Γ., η ομάς Μαυροειδή Σπυρ.) (Φρουρά Άγγλων) και η ομάς Παπαδοπούλου Δ. (Διοικήσεως). Άπασαι υπό την ηγεσίαν μου.
Είχε αφιχθεί εξ Αθηνών η ομάς των αξ/κών υπό τον Ταγ/ρχην Κοκώνην Λοχ. Θεοχαρόπουλος Γ., Γρίβας Γ., Οικονομόπουλος, Κάρτσωνας Δ. και Γαλανόπουλος Λ. υπό τας γνωστάς συνθήκας.
Είχε αφιχθή πληθύς αξ/κών νεαρών, Ανθ. Δογάνης, Ανθ/γός Χριστόπουλος, Ανθ/γός Γιαννακόπουλος, Εφ. Ανθ/γός Χρήστου, Ανθ/ρχος Μαυροειδής Δ., Ανθ/γός Μαυρομιχάλης, Ευέλπις Ευσταθόπουλος κλπ εκ περιοχής Ζάχα Κρεσταίνης.
Ο Ταγ/ρχης Ρίντ είχε αναχωρήσει εις Δυρράχιον και ο Λοχαγός Κάρτσωνας είχε σταλεί ως εκπρόσωπος των Εθν. ομάδων εις συγκέντρωσιν Δυρραχίου.
Είχε προσπαθήσει ο Αντ/ρχης Γεωργίου να υπαγάγη τας ομάδας εις το ΕΔΕΣ. Είχον συγκροτηθεί εις τον Ταϋγετον αι ομάδες Λοχαγού Νικολοπούλου και Βρεττάκου εις Βασιλικήν.
Είχε ανέλθει ο Συντ/ρχης Γιαννακόπουλος Δημ. εις Δυρράχιον χρησθείς ως κοινός Αρχηγός υπό του Στρατηγείου Μ.Α. ενώ ο Συντ/ρχης Πυρ. Παπαδόπουλος Παν. ορισθείς ως κοινός Αρχηγός Ε.Σ., Ε.Α.Μ. παρά τω Ρίντ είχε παραιτηθή λόγω μή συμμορφώσεως των Κομμουνιστών προς τας εντολάς κοινού Αρχηγείου.
51. Εις όλα τα χωρία υπήρχον εκπρόσωποι του Ε.Σ. οίτινες παρά τας οργανώσεις του Ε.Α.Μ. παρέχουν πάσαν ηθικήν και υλικήν αποστήριξην. Αλλά και εις τα μεγάλα κέντρα υπήρχον πρόσωπα και οργανισμοί οίτινες ενισχύον και επροπαγάνδιζον διά τον αγώνα των Εθν. ομάδων.
Θα ήτο παράληψις εάν δεν αναφέροντο τα ονόματα των Πολυβίου Λιακάκη δικηγόρου, Ιατρού Παπαδοπούλου, Ιατρού Σπυροπούλου, Ιατρού Δημητρακοπούλου, εμπόρου Ιωαννίδου, φαρμακοποιού Ιωαννίδου, Ιατρού Χήναρη, δικηγόρου Πετροπούλου, κτηματίου Πετροπούλου Γ., εμπόρου Χαρώνη, φοιτητού Κοσμά Κων., αδελφών Γεώργα και το σύνολον σχεδόν των κατοίκων των Χωρίων Τριφυλίας – Ολυμπίας, οίτινες συνέτρεξαν τον αγώνα ηθηκώς ή υλικώς των Εθν. ομάδων.
52. Εξ αντθέτου το Ε.Α.Μ. εις την περιοχήν είχεν αναπτύξει περί τας 10 ομάδας με στρατιωτ. Αρχηγόν τον Ταγ/ρχην Β. Στρατήγην. Εκάστη ομάς απετελείτο από 40-60 άνδρας με στρατιωτικόν ή ιδιώτην διοικητήν και Πολιτ. υπεύθυνον.
Επί πλέον διέθετον 2-4 ομάδας με όχι πλήρη και σύγχρονον οπλισμόν και ευρυτάτην και πολυπληθή οργάνωσιν εις όλα τα χωρία, έκαστον των οποίων είχε και την μαχητικήν του ομάδα. Είχεν Επιτελείον και εχρησιμοποίει ευρέως τον παράνομον Μηχανισμόν του Κ.Κ. της περιοχής ενισχυμμένου μάλιστα και με κομματικά στελέχη εξ όλης της Ελλάδος με Υπουργόν τον Κομμουνιστήν δικηγόρον Φράγκου εκ Λογγά – Μεσσηνίας.
Είχε το Αρχηγείον Πελοποννήσου υπό τον Μίχαν, Αρχηγείον Πάρνωνος και Αρχηγείον Ταϋγέτου.
Η τρομοκρατία, οι φόνοι, η έντεχνος και οργανωμένη προπαγάνδα ως και η ευρυτάτη οργάνωσις και εξάπλωσις του Ε.Α.Μ. μέχρι και του τελευταίου χωρίου εξησφάλιζε πλεονέκτημα μέγα και διά πληροφορίας και διά κίνησιν αναιτωτέραν.
53. Η συγκρότησις των δύο πυρήνων Εθνικών ομάδων Ε.Σ. Τριφυλίας – Ολυμπίας και Ταϋγέτου Νικολοπούλου – Βρεττάκου του εδημιούργει σοβαράς μελλοντικάς ανησυχίας και ευθύς εξ αρχής συνέλαβε την απόφασιν αφομοιώσεως ή διαλύσεως. Ήρχισε ούτω να εφαρμόζη τα εκτεθέντα μέτρα και να μετακινή ενισχύσεις προς την περιοχήν εξ όλης της Πελοπόννησου.
Η άφιξις των αξ/κών εξ Αθηνών και η εκ μέρους των άστοχος ενέργεια εχάλκευσε την προπαγάνδαν κατά των Εθν. ομάδων και επετάχυνε την σύγκρουσιν.
54. Εκ μέρους ημών ήτο γνωστή η πρόθεσις των κομμουνιστών ευθύς εξ αρχής και διά διαφόρων συνδυασμών και ενεργειών αίτινες ούτε την μείωσιν των ομάδων εξέθετε εις τον Λαόν και τους Άγγλους ούτε την μαχητικότητα των κατά των Κομμουνιστών περιορίζουσα, κατεβάλετο προσπάθεια προς κέρδος χρόνου διά πληρέστερον και αρτιώτερον εξοπλισμόν. Την κατάστασιν ταύτην εγνώρισα και εις Συντ/ρχην Γιαννακόπουλον και παρεκάλεσα διά μίαν προσωρινήν Ενίσχυσιν διά μετακινήσεως ομάδων εκ περιοχής Ταϋγέτου.
ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ VI
Γεγονότα Ανδριτσαίνης – Σύλληψις Θεοχαροπούλου – Προσφορά παραδόσεως Ιταλικής φρουράς Κυπαρισσίας.
—————————-
55. Μετά την αναγκαίαν συνοπτικήν ως άνω επανάληψιν επανέρχομαι εις την συνέχειαν της αφηγήσεώς μου. Περί το τέλος Ιουλίου από την Ανδρίτσαιναν, Πρωτεύουσαν Ολυμπίας, είχον απομακρυνθή οι Ιταλοί Κυπαρινιέροι. Η πόλις εόρταζε την απομάκρυνσιν των Ιταλών. Οι κομμουνισταί αμέσως εξεμεταλλεύθησαν το γεγονός και απέστειλον τον Ευέλπιν Παπαγιαννόπουλον Νικολ. με 100 περίπου ενόπλους. Εγένοντο εορτασμοί, αλλά ο πληθυσμός ενέμενε και επροτίμα την παρουσίαν των Εθνικών ομάδων. Απεστάλη έκκλησις των προυχόντων διά την επίσκεψιν των Εθνικών ομάδων.
56. Αλλά το ως άνω γεγονός συνέπεσε και με μίαν άλλην σοβαράν πληροφορίαν. Ο ένθερμος υποστηρικτής των Εθν. ομάδων υπάλληλος της Αγροτ. Τραπέζης Γεώργας μου απέστειλε σύνδεσμον διά του οποίου με εκπληροφόρει ότι ο Ιταλός Φρούραρχος Κυπαρισσίας είχε δηλώσει ότι επιθυμεί να παραδόση την δύναμίν του εξ ενός Τάγματος και μίας Πυροβολαρχίας εις τους Άγγλους, αρκεί να του εξασφαλίζετο η μεταφορά μετά των ανδρών του εις ασφαλές μέρος Αφρικής, Αγγλίας κ.λ.π. Η πληροφορία ήτο ακριβεστάτη και κατά τον Γιώργαν δεν απέμενε παρά η διαδικασία του τρόπου εφαρμογής. Έφυγα αμέσως μετά την πληροφορίαν διά το Αρχηγείον των Άγγλων εις Σμαρλίνα.
Συνήντησα τον Πίττερ και του εξέθεσα την πληροφορίαν. Μετά συζήτησιν μετά του Πίττερ απεφασίσθη ότι έπρεπε να κινηθώ εις Κυπαρισσίαν και να ρυθμίσω εφ’ όσον ήτο ακριβής η πληροφορία τον τρόπον παραλαβής των Ιταλών. Αφού ερριθμίζετο το όλον πρόβλημα θα έστελα σύνδεσμον διά την έλευσιν εκεί των Άγγλων. Μου ετόνισε ο Πίττερ ότι αν ο Ιταλός Συντ/ρχης θελήση χρήματα είναι εις θέσιν να του δώση όσα θελήση και να του υποσχεθώ την χορήγησιν του ποσού. Ότι ανελάμβανε την μεταφοράν όλης της δυνάμεως όπου επροτίμων, διά υποβρυχίων σταδιακώς και την ασφάλειαν και διατροφήν αυτών. Συνεφωνήθη ότι ο οπλισμός θα διετίθετο εις τας Εθνικάς ομάδας και ότι μαζί με αυτόν θα μετακινήτο όλη η δύναμις των ομάδων μου προς Κυπαρισσίαν διά την παραλαβήν της Ιταλικής δυνάμεως και του οπλισμού των. Ως είναι φανερόν μία τοιαύτη πραγματοποίησις έλυε το πρόβλημα της ισχυράς συγκροτήσεως μας και η ηθική και υλική ισχύς θα επολλαπλασιάζετο. Γεμάτος από εύλογον ενθουσιασμόν ανεχώρησα αμέσως από τον Πίττερ και διά νυκτός έφθασα εις το Αρχηγείον μου.
57. Εκεί ανέμενον και οι λοιποί ομαδάρχαι και οι Λοχαγοί Θεοχαρόπουλος – Κρίββας κ.λ.π. τους είπα τα διαμειφθέντα και ότι θα έδη αμέσως ν’ αναχωρήσω προς Κυπαρισσίαν προς ρύθμισην όλων των λεπτομερειών παραδόσεως της Ιταλικής Φρουράς. Ετόνισα ότι επίστευα εις την βεβαιότητα της πληροφορίας και ότι έδει να είμεθα έτοιμοι διά κίνησιν προς περιοχήν Κυπαρισσίας και μετά ταύτα θα κατευθυνόμεθα εις Άλβαινα ένθα ανεμένετο η πτώσις του Στήβενσον.
58. Ήτο 3η Αυγούστου 1943 πρωία. Αλλά ενώ ταύτα εξετίθεντο και συνεζητούντο οι Ανθ/γοί Θεοχαρόπουλος Θεοχ. και Κριστέλης εζήτησαν να αναχωρήσουν αμέσως δι’ Ανδρίτσαιναν όπου ανέμενε ο εθνικόφρων κόσμος. Είναι αίτημα των κατοίκων και δεν πρέπει να μη εμφανισθούν αι εθνικαί ομάδες και να δημιουργή ο Παπαγιαννόπουλος την εντύπωσιν ότι τους έδιωξαν οι κομμουνισταί τους Ιταλούς. Τους υπενθύμισε ότι είχε ληφθή κοινή απόφασις μετά τον αφοπλισμόν Καφίρη όπως μή κινούνται ομάδες μεμωνομένως, ότι οι κάτοικοι θα ικανοποιηθούν μετά μίαν εβδομάδα οπότε υποχρεωτικώς το συγκρότημα των ομάδων θα μετακινήτο προς Ολυμπίαν διά τον Στήβενσον.
Άλλως τε ήδη ευρισκόμεθα προ νέας καταστάσεως με την πληροφορίαν περί Ιταλών οπότε ενεδεχομένως να μετακινηθώμεν όλοι προς Κυπαρισσίαν. Αμφότεροι υπεστήριξαν ότι αυτοί ηννόουν να κινηθούν προς Ανδρίτσαιναν και εις περίπτωσιν μή εγκρίσεως θα απεχώρουν των Εθνικών ομάδων. Προσεπάθησα να τους μεταπείσω αλλά έμενον ανένδοτοι.
59. Κατάπληκτος από την νέαν αυτήν δοκιμασίαν των ομάδων και κατόπιν σοβαράς συζητήσεως επέτρεψα την κίνησιν εκδώσας και έγγραφον Δ/γήν κινήσεώς των. Διά ταύτης προεβλέπετο:
Η ομάς Κριτσέλη την οποίαν θα ηκολούθει ο Λοχαγός Κρίβας να κινηθή διά δρομολογίου Πλατάνια – Μπιζό – Δραγωϊ – Καλαμιώνα – Ανδρίτσανα. Η ομάς Θεοχαροπούλου ακολουθούμενη και από τον Λοχαγόν Θεοχαρόπουλον Γ. να κινηθή διά του δρομολογίου Πλατάνια – Αρχ. Φυγαλία – Γαρδίτσα – Καλαμιώνα – Ανδρίτσαινα. Η κίνησις παράλληλος και εις απόστασιν μισής έως μίας ώρας πορείας αλλήλων, θα επραγματοποιήτο κατά τρόπον ώστε η μία ομάς να δύναται να σπεύση εις βοήθειαν της άλλης και συναντώμεναι εις Καλαμιώνα να εισήρχοντο εις την πόλιν Ανδρίτσαινης. Να ελάμβανον πάν μέτρον προς αποφυγήν αιφνιδιασμού από τους Κομμουνιστάς και κατά της διελεύσεις εις τα χωρία να μη εκτραχύνουν τους λόγους των κατά των κομμουνιστικών ομάδων και του Ε.Α.Μ. Έπρεπε μέχρι 10 Αυγούστου να τηρηθή ησυχία προς πραγματοποίησιν δύο σοβαρών επιτευγμάτων, τον αφοπλισμόν των Ιταλών ενδεχομένως και την ενίσχυσιν μας εις οπλισμόν και την άφιξιν του Συντ/ρχου Στήβενσον ήτις και αύτη επροδίκαζε σοβαράν ενίσχυσιν.
Δυστυχώς όπως και οι δύο αυτοί αντικειμενικοί σκοποί εματαιώθησαν και μαζί κατεστράφη και ο όλος συνεχιζόμενος αγών ως εν συνεχεία θα εκτεθή. Ούτω ανεχώρησαν αι δύο ομάδες διά Ανδρίτσαιναν ενώ αι υπόλοιποι παρέμειναν εις την περιοχήν Πλατανίων.
ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ VII
Προηγηθέντα Συγκρούσεως Εθν. ομάδων και Κομμουνιστών – Μάχης Γαρδίτσης – Συμπεράσματα – Ερωτήματα
———————————-
60. Την μεθ’ επομένην πρωία ανεχώρησα μετά του αντάρτη Μπούκαλη διά περιοχήν Κυπαρισσίας προς εκμετάλλευσιν της πληροφορίας. Έφθασα εις Σιδηρόκαστρον όπου και διανυκτέρευσα. Την επομένην 6 Αυγούστου του Σωτήρος μετέβην εις γειτονικόν χωρίον Βανάδα όπου εκκλησιάσθην. Είναι η πλέον συγκινητική και υπερόχως λαμπρά ημέρα της ζωής μου αλλά και η πλέον δραματική. Ολόκληρον το χωρίον εν σώματι, με λάβαρα και φουστανέλλες οι άνδρες και με κοντογούνια και σημαίες οι γυναίκες, με επερίμεναν έξω από την εκκλησία.
Εκεί ο παπάς με το Σταυρό στο χέρι και με το Ευάγγέλιο έψαλε το πολυχρόνιο και την ευχή, διά την ευώδοσιν του έργου των Εθνικών ομάδων και την ανάστασιν του γένους. Ένα παραλλύρημα χαράς, χορού και γλεντιού επηκολούθησε από γέρους, νέους, γρηές και νέες σε ολόκληρο τον πληθυσμό. Κάτι παρόμοιο σαν εκείνα που διαβάζει και γαλουχείται κάθε μικρό Ελληνόπουλο από την Ιστορία της Αναστάσεως του γένους, συνέβαινε αυτή την ημέρα στο μικρό αλλά γεμάτο παλμό από Ελλάδα, στο αμόλυντο από τις αναρχικές ιδέες χωριουδάκι τη Βανάδα. Αλλά γι’ αυτή του την Ελληνοπρεπή του πίστι και εκδήλωσι πολλάς και σε αίμα και είδος επλήρωσε αργότερα από τους αναρχικούς.
61. Δυστυχώς, μέσα σ’ αυτό το υπέροχον περιβάλλον ήλθε και το πικρό μήνυμα της συγκρούσεως των Εθνικών ομάδων με τους Κομμουνιστάς. Σύνδεσμοι έφθασαν από την περιοχήν του Αρχηγείου και ανέφερον ότι εις Ανδρίτσαινα συνεπλάγησαν οι ομάδες με το Παπαγιανόπουλον, ότι μετακινήθησαν αι υπόλοιποι ομάδες από περιοχήν Πλατανίων προς Ολυμπίαν διά την ενίσχυσιν των ομάδων Θεοχαροπούλου – Κριτσέλη και ότι ομάδες των Κομμουνιστών εκινήθησαν από την περιοχήν Αυλώνος προς Πλατάνια και εν συνεχεία Ολυμπίαν, όπου και μάχαι λαμβάνουν χώραν. Έσπευσα αμέσως προς την περιοχήν Πλατανίων.
Καθ’ οδόν συνήντησα φυλάκια των κομμ. άτινα είχον εντολήν να με συλλάβουν. Εις το αντίκρυσμά μου όχι μόνον δεν προέβησαν εις ενέργειαν αλλά κλαίοντες κατηρώντο το κατάντημα (επρόκειτο περί ανταρτών εντοπίων μή κομμουνιστών, αλλά αρχικώς ενταχθέντων εις το ΕΛΑΣ). Πλησίον του χωρίου Πλατάνια εκατέρωθεν της οδού υπήρχον εν αποθέσει τα πράγματα των Κομμ. ομάδων αίτινες εκινήθησαν προς Ολυμπίαν. Ενόμιζον ότι θα συνήπτον μάχην εις περιοχήν Πλατανίων και απέθεσαν τα πράγματά των (σακίδια χλαίνες κ.λ.π).
62. Έφθασα εις το Αρχηγείον μου όπου ουδείς ένοπλος υπήρχε.
Επληροφορήθην δε τα εξής:
Από του μεσονυκτίου τα τμήματα εφόρτωσαν και εκινήθησαν προς Ανδρίτσαιναν όπου συνεκρούσθηκαν οι Θεοχαρόπουλος – Κριτσέλης με τον Παπαγιαννόπουλον.
Την πρωίαν έφθασαν εις Γαρδίτσαν ένθα και εστάθμευσαν προς ανάπαυσιν.
Εν των μεταξύ κατεύθασαν οι Ελασίται από Αυλώνα και Ολυμπίαν και ήδη συνάπτεται φοβερά μάχη με πιθανήν επικράτησιν των ημετέρων ομάδων. Εξεκίνησα αμέσως διά Γαρδίτσαν αλλά εγγύς του ποταμού Νύδα συνήντησα τραυματίας και αποκεκομένους άνδρας των Εθνικών Ομάδων οίτινες μου εξέθεσαν ότι δυστυχώς επεκράτησαν οι Κομμουνισταί και ότι αι απώλειαι υπήρξαν εκατέρωθεν πολύ μεγάλαι.
Εφονεύθησαν περί τους 30 των εθνικών ομάδων μεταξύ των οποίων οι Ανθ/γοί Δογάνης, Γιαννακόπουλος, Χριστόπουλος, Εφ. Ανθ/γός Χρήστου, ενωματάρχης Παπαδόπουλος και πολλοί αντάρται άνω των 20 (Χ. Αρνόπουλος κ.λ.π.) ετραυματίσθη σοβαρώς ο Ανθ/γός Ντάβος και ο Ταγ/ρχης Κοκώνης, εξηφανίσθη. Εκ των κομμουνιστών αι απώλειαι υπήρξαν πολύ μεγαλύτεραι.
63. Επανήλθα εις τα Πλατάνια καθ’ όσον εν τω μεταξύ ενύκτωσε.
Ετακτοποίησα τους τραυματίας και έλαβα μέτρα στοιχειώδους ασφαλείας με τους ελαχίστους ενόπλους. Εν συνεχεία από τους επιζήσαντας και αφιχθέντας εν συνεχεία εις Πλατάνια χωρικούς και Μαχητάς έλαβα τας εξής πληροφορίας εν σχέσει με την διαδοχικήν σύγκρουσιν των εθνικών ομάδων μετά των κομμουνιστών.
Αι κινηθείσαι την 3ην Αυγούστου ομάδες Θεοχαροπούλου – Κριτσέλη προς Ανδρίτσαιναν διήλθον διά των προκαθορισθέντων χωρίων της Ολυμπίας. Εις έκαστον χωρίον συνεκέντρωσαν τους κατοίκους τους ανέπτυσσον τους σκοπούς του αγώνος και επετίθεντο σφοδρώς κατά των οργανώσεων του Ε.Α.Μ. και των ομάδων του ΕΛΑΣ. Την στάσιν αυτήν των Εθνικών ομάδων επληροφόρουν αι οργανώσειςτου Ε.Α.Μ. και εις το Αρχηγείον τους και εις τας ενόπλους ομάδας των.
Ουδεμίαν αναφοράν απέστειλον αι ως άνω ομάδες Θεοχαροπούλου – Κριτσέλη προς το Αρχηγείον. Έφθασαν εις Ανδρίτσαιναν την 4ην Αυγούστου όπου η πόλις τους υπεδέχθη με ενθουσιασμόν και κοδωνοκρουσίας.
Ο Παπαγιαννόπουλος του Ε.Λ.Α.Σ. πληροφορούμενος τας κινήσεις των 2 ομάδων και την στάσιν των και αντιληφθείς τας διαθέσεις του πληθυσμού, την δύναμιν των ομάδων και τη εντολή ασφαλώς της οργανώσεως του απεφάσισε την προσβολήν των 2 ομάδων.
64. Ούτω και εγένετο. Καθ’ ην στιγμήν αι δύο ομάδες διατελούσαν υπό το άκρατον ενθουσιασμόν και διεσκέδαζον τους προσέβαλε.
Αι ομάδες παρά τον αρχικόν αιφνιδιασμόν απήντησαν εις την πρόκλησιν αλλά διαχωρισμέναι. Η ομάς Θεοχαροπούλου εστράφη προς Ζάχα και Κρίβα προς άλλην κατεύθυνσιν. Εκεί ετραυματίσθη ο Λοχαγός Θεοχαρόπουλος Γ. και συνελήφθη υπό των Κομμουνιστών.
Σύνδεσμοι αποσταλέντες προς το Αρχηγείον συνελήφθησαν υπό των κομμουνιστών. Άλλοι όμως ηδυνήθησαν να φθάσουν μέχρι του Αρχηγείου και ανέφερον την σύγκρουσιν. Άλλοι εν συνεχεία απεσταλμένοι των κομμουνιστών διοχέτευον συγκεχημένας πληροφορίας, ότι δεν συνέβη τίποτε το σοβαρόν, ότι συνελήφθησαν μερικοί χωρικοί σύνδεσμοι των Εθν. ομάδων χωρικοί εξ Αρχαίας Φυγαλείας υπό των Κομμουνιστών και ότι αφέθησαν ελεύθεροι αργότερον.
65. Ούτω παρουσιάζετο εις το Αρχηγείον μία κατάστασις συγκεχυμένη, ότε το εσπέρας ο ευρισκόμενος εις Πλατάνια Ταγ/ρχης Κοκώνης μετακινεί διά νυκτός το υπόλοιπον συγκρότημα των Εθνικών ομάδων προς Ολυμπίαν. Κεκμηκότες και χωρίς σαφείς πληροφορίας έφθασαν την πρωίαν εις την περιοχήν μεταξύ των χωρίων Αρχ. Φυγαλίας και Γαρδίτσης, όπου εστάθμευσαν προς ανάπαυσιν και διευκρίνησιν της καταστάσεως. Ουδεμίαν ειδοποίησις εστάλη προς εμέ περί της καταστάσεως, εγκαίρως. Εν τω μεταξύ οι κομμουνισταί παρακολουθούντες τας κινήσεις των ημετέρων ομάδων ενημέρωσαν πλήρως και τας μαχητικάς ομάδας των χωρίων εις τας ενόπλους ομάδας του ΕΛΑΣ. Ούτω το συγκρότημα των ομάδων του ΕΛΑΣ Αυλώνος υπό τον Ταγ/ρχην Στρατήγην εκινήθη προς Πλατάνια και εν συνεχεία προς Ολυμπίαν. Το συγκρότημα Παπαγιαννοπούλου μετά τον διασκορπισμόν των ομάδων Θεοχαροπούλου – Κριτσέλη και την σύλληψιν Λοχαγού Θεοχαροπούλου με το μείζον της δυνάμεως του εκινήθη προς Γαρδίτσαν – Αρχ. Φυγαλίαν. Την πρωίαν της 6ης Αυγούστου τα εν σταθμεύσει ευρισκόμενα τμήματα των Εθνικών ομάδων αντελήφθησαν το συγκρότημα ΕΛΑΣ Στρατήγη ανερχόμενον προς Ολυμπίαν διά της κοιλάδος του Ποτ. Νέδα. Τα τμήματα της ομάδος Καραμπεσύνη ανέφερον την πληροφορίαν εις Ταγ/ρχην Κοκώνην και επρότειναν την άμεσον προσβολήν υπό τας πλέον ευνοϊκές συνθήκας. Ο Ταγ/ρχης Κοκώνης όμως διέταξε να τους οφίσουν να διέλθουν και μόνον όταν υποστούν επίθεσιν να τους κτυπήσουν. Ούτω αφού ανήλθον την κοιλάδα και επλησίασαν τας εθνικάς ομάδας επετέθησαν μετά λύσης κατ’ αυτών, ότε και ήρχισεν η μάχη μεταξύ των δύο Συγκροτημάτων. Η σύγκρουσις υπήρξε πεισματώδης και αι απώλειαι εκατέρωθεν λίαν σοβαραί. Προς στιγμήν εκάμφθη σχεδόν η ορμή των κομμουνιστών, ότε από την κατεύθυνσιν της Γαρδίτσης ενεπλάκησαν τα τμήματα Παπαγιαννοπούλου ενισχυμένα με μαχητικάς οργανώσεις των χωρίων Ολυμπίας. Και εδώ απεκρούσθησαν με σοβαρές απώλειες οι Κομμουνισταί. Προς στιγμήν η μάχη εφαίνετο κερδιθείσα υπό των Εθνικών ομάδων. Αίφνης δυστυχώς ετραυματίσθη ο κατέχων το επικρατούν ύψωμα Ανθ/γός Ντάβος σοβαρώς εις τον αυχένα. Τα δε πολυβόλα έπαθον εμπλοκήν. Ταυτοχρόνως θραύσμα έπεσε εις τον καρπόν της χειρός Κοκώνη, ενώ ο Ανθ/γός Δογάνης και λοιποί αξ/κοί ως και περί τους 30 μαχητάς είχον πέσει εις το πεδίον της μάχης. Πλέον των 100 εκ των κομμουνιστών είχον αντιστοίχως ομάδας εξεμεταλλεύσθησαν οι κομμουνισταί ώστε να επιδιωχθή εντονοτέρα ενέργεια και να επιτευχθή επικράτησις και διασκορπισμός των Εθνικών ομάδων. Ο Κοκώνης και λοιποί συνάδελφοι διέφυγον προς άγνωστον κατεύθυνσιν και ούτως έληξε η σοβαρά αυτή σύγκρουσις, ήτις επέπρωτο δυστυχώς να αποτελέση σταθμόν διά την επικράτησιν των κομμουνιστών εις Πελοπόννησον και την μετέπειτα διάλυσιν των ομάδων Ταϋγέτου και να προκαλέση βραδύτερον τας γνωστάς σφαγάς και δηώσεις της Πελοποννήσου.
66. Ας πραγματοποιήσωμεν ήδη μία σύγκρισιν των εκατέρωθεν δυνάμεων κατά την Ιστορικήν αυτήν σύγκρουσιν και ας προσπαθήσωμε να εξαγάγωμεν ανεπηρεάστως συμπεράσματα:
Σύγκρουσις Γαρδίτσης Ολυμπίας κατά την 6ην Αυγούστου 1943
Εθνικαί ομάδες. Έλαβον μέρος αι τοιούται:
Ανθ/γού Ντάβου Ιωάννου
‘‘ Καραμπεσύνη Β.
Αν/ρχου Βασιλοπούλου Γ.
Ανθ/γού Παπαδοπούλου Δημ.
Δεν εχρησιμοποιήθη η εις Σαμαρλίνα φρουρά των Άγγλων ομάς Σπ. Μαυροειδή. Η ομάς Καφίρη είχε αφοπλισθή. Αι ομάδες Θεοχαροπούλου Θ. και Κριτσέλη είχον συγκρουσθή εις Ανδρίτσαιναν την προηγουμένην και είχον διαρρεύσει. Η εκ Δυρραχίου σταλείσα προς ενίσχυσιν ομάς υπομοιράρχου Νιαρχάκου δεν επρόλαβε να λάβη μέρος εις τον αγώνα. Συνολικώς εις την μάχην έλαβον μέρος δύναμις πλέον των 120 ανδρών με οπλισμόν εκτός του συνήθους των ομάδων Τυφέκια και στέν, ομάς Πολυβόλων με 2 Πολυβόλα βαρέα με άφθονα πυρομαχικά και ομάς Α/Τ Τυφεκίων, υπό τον Ταγ/ρχην Κοκώνην Γ.
Κομμουνισταί ομάδες. Έλαβον μέρος αι τοιούται:
Υπολοχ. Κομμ. Παπαγιαννοπούλου Παπ.
» » Παπαδοπούλου Επαμ.
Κομμ. Γιαννοπούλου
» Κάπου Παναγ.
» Αντωνοπούλου
και αι μαχητικαί ομάδες πολλών χωρίων, άπασαι υπό τον Ταγ/ρχην Στρατήγην Β. και τους Πολιτ. υπευθύνους του Ε.Α.Μ. Σύνολον περίπου 200-250 με ανάλογον οπλισμόν.

Συμπεράσματα
Από απόψεως δυνάμεως οι Κομμουνισταί διαπλάσιοι των Εθνικών ομάδων.
Από απόψεως οπλισμού ανάλογος με υπεροχήν των Εθν. ομάδων εις πολυβόλα.
Από απόψεως Διοικήσεως. Αι Εθνικαί ομάδες ου μην εστερούντο του φυσικού αρχηγού των, αλλά και διωκήθησαν από άτομον μή εμπνέον εμπιστοσύνην εις τους ομαδάρχας, λόγω προγενεστέρας στάσεως του, μή έχων την επιβαλλομένην πείραν της εποχής και γενικώς διαπνεόμενον όπως και η υπ’ αυτόν ομάς των αξ/κών από σκοπούς ιδίας οργανώσεως και από μεθόδους δράσεως βεβιασμένας και ξένας προς τας εξελίξεις και προβλέψεις του αγώνος των Εθνικών ομάδων, την περίοδον εκείνην.
Η ύπαρξις πολλών συναδέλφων χωρίς εισέτι να δοθή ο χρόνος εξοπλισμού δι’ εκάστον ιδίας ομάδος, εδυσχέρανε την ομαλήν διοίκησιν, αν δεν επέφερε, σύγχυσιν.
Τουναντίον αι Κομμ. ομάδες διετέλουν υπό τους φυσικούς των ηγήτορας και με σαφείς σκοπούς και κατευθύνσεις από απόψεως ηθικού και πρωτοβουλίας.
Αι εθνικαί ομάδες είχον υψηλόν ηθικόν αλλά η προσβολή των κεχωρισμένως εμείωσε τούτο αισθητώς και απεστέρησε από αυτάς την πρωτοβουλίαν.
Τουναντίον αι Κομμουνισταί ομάδες είχον την πρωτοβουλίαν και κατά συνέπειαν και το ηθικόν εις υψηλόν βαθμόν.
67. Δύναται να εξαχθή ως γενικόν συμπέρασμα ότι απωλέσθη μία μάχη η οποία αν εκερδίζετο ίσως να μετέβαλε την κατάστασιν όχι μόνον της Πελοποννήσου αλλά και ολοκλήρου της Ελλάδος, προελευθερωτικώς και μετά την απελευθέρωσιν.
Εάν επικρατούσαν αι εθνικαί ομάδες ισχυροποιούμεναι και αυξανόμενα θα εκκαθάριζον την Πελοπόννησον, ομού μετά των άλλων συγκροτημάτων και είναι πρόδηλος ούτω η συνέπεια διά την τύχην της Πατρίδος κατά τας κρισίμους εκείνας περιστάσεις. Δυστυχώς η μάχη απωλέσθη. Και απωλέσθη διότι:
Δεν υπήρξε ειλικρινής και ανιδιοτελής προσπάθεια των εξ Αθηνών αξ/κών ομάδος Κοκώνη.
Αι διαδοχικώς άστοχοι προσπάθειαι και ενέργειαι τούτων επετάχυνον την σύγκρουσιν μετά των Κομμουνιστών εις περίοδον κατά την οποίαν ούτε το αναμενόμενον ώφελος εκ της αφίξεως του κλιμακίου Στίβενσον και της παραδόσεως του μεγάλου Ιταλικού Τμήματος Κυπαρισσίας επραγματοποιήθη. Τουναντίον η σύγκρουσις επραγματοποιήθη κατά την περίοδον κατά των οποίων ο υπεύθυνος Αρχηγός των Εθνικών ομάδων ευρίσκετο μακράν των ομάδων του, επί τω σκοπώ όπως επιτύχη την εις αριθμόν και οπλισμόν ενίσχυσιν διά της εξαγοράς της Ιταλικής Φρουράς. Δεν εχρησιμοποιήθη κατά την μάχην η ισχυροτάτη ομάς Σπυρ. Μαυροειδή, ουχί μακράν ευρισκομένης, ως φρουράς των Άγγλων.
68. Αλλά ίσως πολλοί θέσουν τα ερωτήμτα:
Διατί ετηρήθη εκ μέρους μου (Εθνικών ομάδων) επιεικής στάσις ένατι των συναδέλφων εξ Αθηνών. Διατί δεν εξεδιώκοντο ή δεν περιωρίζοντο;
Η απάντησις έρχεται μόνη. Δεν ήτο δυνατόν ν’ αφεθούν ούτοι όπως σφαγούν από τους Κομμουνιστάς. Διότι, αν τούτο εγένετο, ουδέναν σκοπόν εξεπλήρουν αύται. Αλλά εκτός τούτου εις τας Εθνικάς ομάδας υπήρχον ομαδάρχαι και αντάρται συγγενείς οίτινες θα ηκολούθουν αυτούς και θα επήρχετο ευθύς εξ αρχής η διχοτόμησις και ως συνέπεια η διάλυσις θάττον η βράδιον, τοσούτω μάλλον καθ’ όσον ουδεμία ενίσχυσις θα παρείχετο εκ μέρους των Άγγλων.
Διατί δεν επεδιώκετο η ανάθεσις της Αρχηγείας εις ανώτατον ή ανώτερον αξ/κόν, απαντώ ότι εγένετο τοιαύτη προσπάθεια χωρίς ανταπόκρισιν. Αλλά το κύρος μας εις την περιοχήν ήτο μέγιστον και η αγωνιστική διάθεσις μας πολύ μεγάλη. Προ παντος η ανιδιοτέλεια και η αγνότης των πρόθεσεών μας μας έδιδε την δύναμιν και τα φτερά της αντιμετωπίσεως των γεγονότων με σύνεσιν και ορθήν κατεύθυνσιν. Ομολογώ ότι και σήμερον μετά την ηλικίαν που έχω και την πείραν δεν δύναμαι να καθορίσω ορθοτέρους τρόπους ενεργείας με τα δεδομένα της εποχής εκείνης. Πιστεύω απολύτως ότι και παρά την άκαιρον σύγκρουσιν των ομάδων την 6ην Αυγούστου εις Ανδρίτσαιναν, εάν ειδοποιούμην εγκαίρως περί των γεγονότων και ευρισκόμην εν μέσω των ομάδων μου το αποτέλεσμα θα ήτο όλως αντίθετον κατά την 6ην Αυγούστου.
Υπήρξε αντίστοιχος πολιτική οργάνωσις του Ε.Σ.; Βεβαίως εις τους αγώνας αντιστάσεως δέον να υπάρχη παράλληλος πολιτική οργάνωσις διά την ενίσχυσίν των ποικιλοτρόπως. Αλλά όχι πολιτικήν οργάνωσιν ήτις θα εξεμεταλλεύετο τον αγώνα των ενόπλων τμημάτων δι’ ευτελείς σκοπούς. Τοιαύτη του Ε.Σ. υπήρξε, βεβαίως εις μικράν έκτασιν συγκρινόμενη με την τοιαύτην των κομμουνιστών.
Η πρόωρος και εσπευσμένη σύγκρουσις δεν επέτρεψε την έκτασιν της οργανώσεως σε μέγιστον βαθμόν ως προεβλέπετο.
Άλλως τε όλοι οι πολίται ήσαν με το μέρος μας και αυτοί ακόμη οι μή κομμουνισταί ενταχθέντες εις το Ε.Α.Μ. από διαφόρους αιτίας.
ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ VIII
Μετακίνησις προς Ταϋγετον – Αγώνες περιοχής
69. Επανέρχομαι πάλιν εις το σημείον της αφηγήσεώς μου δηλαδή εις το εσπέρας της 6 Αυγούστου ότε χωρίς τμήματα και υπό την άμεσον απειλήν κινδύνου συλλήψεως υπό των Κομμουνιστών επληροφορούμην το αποτέλεσμα της μάχης εις Πλατάνια.
Ουδεμία δυνατότης συνεχίσεως του αγώνος ή και παραμονής μου εις την περιοχήν υπήρχε πλέον. Τούναντίον εκινδύνευε όχι μόνον πάσα περαιτέρω προσπάθεια διά τον αγώνα, αλλά και αυτή η ζωή μου.
Ηναγκάσθην δυστυχώς να εγκαταλείψω την περιοχήν και να κατευθυνθώ εις την περιοχήν Ταϋγέτου προς τας εκεί Εθνικάς ομάδας. Την πρωίαν όθεν της 7 Αυγούστου 1943 ανεχώρησα μετά δύο ανδρών διά Κοπανάκιον Τριφυλίας και εκείθεν μετά πολλάς περιπετείας έφθασα εις Καλάμας. Οι κομμουνισταί εκινητοποίησαν τας οργανώσεις των και τα τμήματά των προς σύλληψίν μου, εν ταυτώ δε διοχέτευον πληροφορίας και προς τους στρατούς κατοχής ώστε εφ’ όσον δεν εσυλαμβανόμην από τους ιδίους να εξουδετερούμην από τους κατακτητάς, οίτινες είχον επικηρύξει και εμέ και τους λοιπούς συναδέλφους. Ταυτοχρόνως διοχέτευον ψευδείς πληροφορίας και διεστρέβλωνον τα γεγονότα. Διέδιδον ότι τους εκτύπησα εν συνεννοήσει με τους Γερμανούς και Ιταλούς ότι εγκατέλειψα την μάχην ηττηθείς και πλείστας άλλας συκοφαντικάς επινοήσεις με σκοπόν την μείωσιν της αγνότητος του αγώνος και του κύρους μου.
Αλλά οι κομμουνισταί έκαμνον τη δουλειά των ούτω διοχετεύοντες ασύστολα ψεύδη. Δυστυχώς όμως και ένιοι υπαίτιοι της συμφοράς συνάδελφοι, ως ο Κοκώνης, διά να καλύψη τας ευθύνας του παρόμοια έλεγε και συνέγραφε…. ήδη δεν υπάρχει εις την ζωήν και σύμφωνα με το ρητόν οι τεθνεώτες δεδικαιώνται τερματίζω την συνέχειαν.
70. Εις Καλάμας συνήντησα τον Συντ/ρχην Παπαδόγκωναν και πολλούς συναδέλφους. Πληροφορίαι εκ περιοχής Τριφυλίας έφερον ότι η ομάς Μαυροειδή Σ. (η φρουρά Άγγλων) διέφυγε προς Ταϋγετον. Ανεχώρησα αμέσως διά Δυρράχιον ίνα συνεννοούμενος μετά των Εθνικών ομάδων Νικολοπούλου, δημιουργήσω προϋποθέσεις διά περαιτέρω συνέχισιν του αγώνος. Πράγματι εις Δυρράχιον συνήντησα τον Λοχαγόν Νικολόπουλον και την ομάδα Μαυροειδή. Από Μαυροειδήν επηλήθευσα ωρισμένα γεγονότα της αφηγήσεώς μου.
71. Εν συνεχεία ο Λοχαγός Νικολόπουλος μου εξέθεσε ότι ο Συντ/ρχης Γιαννακόπουλος ευρισκόμενος εις τα πηγάδια Ταϋγέτου έχει κυκλωθή από τας κομμουνιστικάς δυνάμεις και δεν ηδύναται να μετακινηθή. Μαζί με Γιαννακόπουλον ευρίσκετο και Ίλαρχος Βρεττάκος όστις από Βασιλικής Ταϋγέτου πιεσθείς υπό των Κομμουνιστών ηνώθη με Γιαννακόπουλον. Απεφασίσθη η κίνησις προς Πηγάδια. Επραγματοποιήθη αύτη με την δύναμιν Νικολοπούλου – 3-4 ομάδες των 25 περίπου ανδρών και την ομάδα Μαυροειδή 50 ανδρών περίπου ως εμπροσθοφυλακήν.
Μετά μίαν σειράν συγκρούσεων εφθάσαμε εις Πηγάδια και ηνώθημεν με Γιαννακόπουλον – Βρεττάκον. Κατά την διαδρομήν μία ομάς Νικολοπούλου απεσκύρτισε προς τους Κομμουνιστάς.
72. Εις Πηγάδια συνήντησα τον Συντ/ρχην Γιαννακόπουλον εις ον εξέθεσα την κατάστασιν. Ομοίως εις τον Αρχηγόν της Αγγλικής ομάδος εξέθεσα τα διαδραματισθέντα εις Τριφυλίαν – Ολυμπίαν και παρεκάλουν την ανασύστασιν των ομάδων διά της παροχής οπλισμού. Ο εν λόγω γνώστης πολύ καλώς της Ελληνικής μου είπε ότι θα αναφέρη τα όσα εξέθεσα εις Στρατηγείον Μ.Α. Ότι μπορούμε να συνεχίσουμε τον αγώνα μαζί με τους Κομμουνιστάς. Την Αγγλίαν δεν την ενδιαφέρει τι φρονεί αυτός που θα πολεμά τον κοινόν εχθρόν, αλλά ποίος προσφέρεται να πολεμήση. Και εις ερώτησίν μου πως η Αγγλία θα αντιμετωπίση την Κομμουνιστικήν Ρωσίαν μετά τον πόλεμον, αφού με τα κομμ. κόματα θα έχη αύτη κυριαρχίση στο μεγαλύτερο μέρος του Κόσμου, απήντησε ότι τότε θα κηρύξη η Αγγλία ιερόν πόλεμον.
73. Εν συνεχεία απεφασίσθη η επιστροφή εις περιοχήν Δυρραχίου και η προσπάθεια αντιμετωπίσεως της όλης καταστάσεως διά προσπαθείας αναπτύξεως νέων ομάδων εφ’ όσον οι Άγγλοι θα παρείχον τον οπλισμόν.
Αλλά οι Άγγλοι προ των γεγονότων είχον σταματήσει τας ρίψεις και το Στρατηγείον Μ.Α. παρώτρυνε συνεργασίαν με Κομμουνιστάς.
Συγκροτήθησαν δύο φάλαγγες μία δεξιά υπό Ίλαρχον Βεττάκον και ετέρα αριστερά υπό Συντ/ρχην Γιαννακόπουλον. Η δεξιά θα ηκολούθη την κορυφογραμμήν Ταϋγέτου κατά μήκος της δασικής οδού. Ταύτης εμπροσθοφυλακή ετέθη η ημετέρα ομάς υπό τον Ανθ/ρχον Σπ. Μαυροειδήν.
74. Κατόπιν μιάς σειράς διαδοχικών συγκρούσεων με τας κομμουνιστικάς ομάδας εφθάσαμε εις περιοχήν Δυρραχίου. Πριν η εισέλθομεν εις το Δυρράχιον πληροφορίαι έφερον την κίνησιν όλων των κομμ. ομάδων Πελοποννήσου προς Δυρράχιον και μάλιστα την προκατάληψίν του. Οι κάτοικοι είχον αποθαρρυνθεί και ο Συντ/ρχης Γιαννακόπουλος ανησυχήσας έλαβε αρχικήν απόφασιν μή εισόδου εις Δυρράχιον. Αλλά τα τμήματα είχον ανάγκην εξασφαλίσεως ενός ζωτικού χώρου όπως το Δυρράχιον διά την μετέπειτα ζωήν και δράσιν. Εκινήθην ταχέως μετά της ομάδος Μαυροειδή εις Δυρράχιον όπου ουδεμία Κομμ. ομάς υπήρχε. Ειδιποίησα Συντ/ρχην Γιαννακόπουλον ότι το Δυρράχιον ήτο ελεύθερον. Ούτω αφίχθη εις Δυρράχιον και το υπόλοιπον συγκρότημα Νικολοπούλου – Βρεττάκου υπό Γιαννακόπουλον.
75. Αι πληροφορίαι περί κινήσεων όλων των Κομμ. Συγκροτημάτων προς Δυρράχιον επεβεβαιούντο. Κατόπιν τούτου εγένετο σύσκεψις υπό Γιαννακοπούλου, προς αντιμετώπισιν της καταστάσεως. Διάφορα σχέδια εξετέθησαν. Υπεστηρίζετο υπό πολλών ότι ολόκληρον το συγκρότημα έδει να παραμένη συγκεντρωμένον και αναλόγως της πληροφορίας με τά κινήσεις των κομμουνιστών να μετεκινείτο ίνα δώση την μάχην συγκεντρωμένον, Την άποψιν αυτήν υπεστήριξα και εγώ με τον Μαυροειδήν. Άλλοι όμως εν οίς και ο Ίλαρχος Βρεττάκος και Συντ/ρχης Γιαννακόπουλος υπεστήριξαν ότι θα έπρεπε να καταληφθούν στατικώς όλαι οι διαβιβάσεις προς Δυρράχιον και να εδίδετο η μάχη υπό των στατικών φυλακίων, ενισχυμένων και με εφεδρείαν τηρουμένην εις κεντρικήν θέσιν Δυρράχιον. Παρά τας διαφορετικάς απόψεις εφηρμόσθη το Σχέδιον του Συντ/ρχου. Ούτω η ομάς Μαυροειδή έλαβε τον Τομέα του χωρίου Άκοβο εγκατασταθείσα εις πλησίον ομώνυμον ύψωμα.
76. Εν τω μεταξύ όμως τα πυρομαχικά είχον επικινδύνως ελαττωθεί. Απεφασίσθη να σταλή εις Καλάμας σύνδεσμος προς Συντ/ρχην Παπαδόγκωναν και να παρεκάλη διά τον εφοδιασμόν διά παντός τρόπου διά πυρομαχικών. Ως τοιούτος σύνδεσμος εχρησιμοποιήθην εγώ. Ούτω ανεχώρησα διά Καλάμας όπου συνήντησα τον Συντ/ρχην Παπαδόγκωναν, του εξέθεσα την κατάστασιν και παρεκάλεσα διά την προμήθειαν πυρομαχικών. Πράγματι εξευρέθησαν πυρομαχικά από τους Ιταλούς και σε διάστημα 2-3 ημερών απεστάλησαν αρκετά κιβώτια πυρομαχικών προς Δυρράχιον. Εις Καλάμας, επληροφορήθην την εκτέλεσιν του Λοχαγού Θεοχαροπούλου και αντάρτη Παπαδάμ, υπό των Κομμουνιστών εις περιοχήν Πλατανίων και μετά προηγουμένην συνεχή εξάντλησιν και τυραννικήν συμπεριφοράν. Περατώσας ούτω την αποστολήν μου επανήλθα εις Δυρράχιον.
ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΙΧ
Σύμφωνον Γιαννακοπούλου – Ε.Α.Μ. – Αποχώρησις και αναχώρησις δι’ Αθήνας.
77. Αλλά εις το διάστημα των 3 ημερών απουσίας μου, είχον συμβή τραγικά γεγονότα. Πράγματι οι κομμουνιστικαί ομάδες Τριφυλίας Ολυμπίας – Πάρνωνος – Ταϋγέτου είχον συρρεύσει προς το υψίπεδον Δυρραχίου και ηπειλείτο σύγκρουσις εκατέρωθεν. Οι Άγγλοι προσεκάθουν συνδιαλλαγήν, οι κομμουνισταί ηπείλουν επίθεσιν ή αποδοχήν του όρου εντάξεως των Εθν. ομάδων. Αι Εθνικαί ομάδες αναποφάσιστοι.
Μία ομάς αξ/κών υπό Αντ/ρχην Παπαδόπουλον (Παπούν) και Κασίμην Σ. αφίχθεισα εις Δυρράχιον απεχώρησε προ καταστάσεως. Ο Συντ/ρχης Γιαννακόπουλος – Ίλαρχος Βρεττάκος και Λοχαγός Νικολόπουλος αποδεχθέντες τας προτάσεις των Κομμουνιστών, ενέταξαν τα τμήματα των μετά των Κομμ. ομάδων, υπογραφέντος του περιφήμου Συμφώνου Γιαννακοπούλου – Κομμουνιστών. Επιστρέψας εις Δυρράχιον συνήντησα αντάρτας του ΕΛΑΣ και των Εθνικών ομάδων να συνδιασκεδάζουν. Συνήντησα τον Λοχαγόν Παπαδόπουλον Φ. εκ Μελιγαλά να διασκεδάζη με ελασίτας.
Μου ετόνιζε ότι ήτο βέβαιος διά την ειλικρίνεια των κομμουνιστών και ότι ούτω θα επιτυγχάνετο καλλίτερον κτύπημα κατά του κατακτητού. Εκστατικώς επροχώρησα προς συνάντησιν Γιαννακοπούλου – Βρεττάκου. Τούτους εύρον εις το Σχολείον Δυρράχιου όπου και το κοινόν στρατηγείον. Εκεί εντός του σχολείου ο Αρχηγός των Κομμουνιστών γενιοφόρος ορίων εκάθητο εις γραφείον και συνεργάζετο μετά Γιανακοπούλου, όντος ορθίου.
Τον Ίλαρχον Βρεττάκον είδα καθημένον, εις τι θρανίον περιστοιχισμένον με ελασίτας και έχοντα την διεύθυνσιν του Γραφ. Επιχειρήσεων.
78. Χωρίς ουδεμίαν ομιλίαν απεχώρησα και ταχέως εκινήθην προς Άκοβο. Συνήντησα την ομάδα Μαυροειδή έκπληκτον από τα γεγονότα. Άνδρες Μακροειδής και εγώ συμφωνήσαμε ότι υπό τας συνθήκας αυτάς ήτο αδύνατος η συνέχισις του αγώνος και ότι αργά ή γρήγορα όλοι οι συμφωνήσαντες θα εξουδετερούντο, αν δεν εξετελούντο ως Εθνκόφρονες. Απεφασίσθη η αποχώρησις και η μετάβασις των ανδρών εις τας περιοχάς των. Η απόφασις θα επραγματοποιείτο μετά κατατόπισιν Γιαννακοπούλου, τον οποίον θα προσεπάθουν να συναντήσω χωρίς να είναι οι Κομμουνισταί μαζί, το ταχύτερον.
79. Πράγματι το εσπέρας ήλθα εις Δυρράχιον όπου εις την οικίαν του ιερέως Κεφάλα συνήντησα τον Συντ/ρχην Γιαννακόπουλον και Βρεττάκον δειπνίζοντας. Κατά την συζήτησιν ο Συντ/ρχης Γιαννακόπουλος ετόνισε ότι δεν συνέφερε η σύγκρουσις. Ότι το Στρατηγείον Μ.Α. απήτει συνεργασίαν. Πιστεύει απολύτως ότι θα επιβληθή εις τους Κομμουνιστάς, καθ’ όσον, δεν είναι δυνατόν να επικρατήσουν, όπως και οι Ιακωβίνοι δεν επεκράτησαν στο Παρίσι. Δυστυχώς τα ίδια επρέσβευσε και ο Ίλαρχος Βρεττάκος. Τους απήντησα ότι εκπλήσσομαι διά τας σκέψεις των. Θα έπρεπε να μή ενδώσουν. Θα έπρεπε να επιμείνουν εις τους Άγγλους διά την ανασυγκρότησιν των ομάδων μου (Ε.Σ.) και εν αδυναμία όπως μή γίνη καμμία ανάμιξις των τμημάτων. Πιστεύω ότι λίαν συντόμως θα εξουδετερωθούν άπαντες και αν δεν γίνουν κομμουνισταί θα εκτελεσθούν. Εγώ και το Τμήμα μου κινδυνεύει. Δεν είναι δυνατόν να δεχθώ συνεργασίαν. Αλλά και εφ’ όσον τα λοιπά τμήματα των Εθν. ομάδων ανεμίχθησαν με τους Κομμουνιστάς η μικρά μου ομάς δεν δύναται να ζήση και δράση. Απεφάσισα από κοινού με τους άνδρας αυτοδιάλυσιν και μετάβασιν αλλού προς συνέχισιν του αγώνος. Τους επέστησα το γεγονός ότι λίαν συντόμως θα με ενθυμηθούν.
80. Απεχώρησα, μετέβην εις Άκοβο εντός της νυκτός και ανεκοίνωσα τα διαμειφθέντα και η ομάς εκινήθη προς Τριφυλίαν ένθα αυτοδιελύθη, εγώ δε την ιδίαν νύκτα κατήλθον εις Καλάμας.
Συνέπεσε με την άφιξιν μου εις Καλάμας να επέλθη το ρήγμα Γερμανών – Ιταλών και να επωφεληθώ της καταστάσεως ώστε να ταξειδεύσω εις Αθήνας εκείθεν μετά περιπετείας να καταφύγω εις Μ.Α. Προς συνέχισιν των προσπαθειών μου.
81. Ούτω λήγει η προσπάθεια μου ως Αρχηγού των Ενόπλων Ομάδων του Ε.Σ. προσπάθεια ήτις ήρχισε με τόσον καλούς οιωνούς, με τόσον καθαρούς και ανιδιοτελείς σκοπούς, με θέρμην και αγνότητα με σύναισιν και αποφασιστικότητα. Αλλά δυστυχώς, χωρίς το ποθούμενον αποτέλεσμα. Το διατί δύναται να εξαχθή από κάθε ανεπηρέαστον μελετητήν των γεγονότων. Δυστυχώς οφείλεται εις ιδιοτελείς σκοπούς, ή αν θέλετε εις προσπαθείας ατόμων μωροφυλοδόξων μή δυναμένων να προσδιορίσουν την αληθή έννοιαν και τον σκοπόν του αγώνος, και τον ορθόν τρόπον διεξαγωγής του.
ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ Χ
Δράσις Ταγ/ρχου Καραχάλιου Χ. – Ιλάρχου Βρεττάκου
82. Όπως είχα τονίσει εις την οικίαν του Παπά-Κεφάλα εις Δυρράχιον προς τους Συντ/ρχην Γιαννακόπουλον και Ίλαρχον Βρεττάκον ούτω και εγένετο. Αφού οι Κομμουνισταί εξουδετέρωσαν την ισχύν των Εθνικών ομάδων Νικολοπούλου – Βρεττάκου διά της αναμίξεως των ανταρτών, σύμφωνα με προαποφασισθέντα, εκινήθη ολόκληρον το συγκρότημα εκ Δυρραχίου προς περιοχήν Καλαβρύτων διά την συνάντησιν του Γενικού Αρχηγείου Πελοποννήσου και ανάληψιν της Στρατιωτικής Αρχηγείας από τον Γιαννακόπουλον.
Εκινήθησαν οι μεν Κομμουνισταί εφίππως Ωρίων κ.λ.π. Αρχηγοί και Καπετανέοι, οι δε Γιαννακόπουλος και Βρεττάκος πεζεί.
Έφθασαν εις Καλάβρυτα, αλλά το Αρχηγείον (Μίχος) είχε μετακινηθεί ως επληροφορούντο προς Ζήρια. Έφθασαν εις την Ζήρια και επληροφορούντο ότι το Αρχηγείον είχε μετακινηθεί προς Τρίπολην και ούτω καθεξείς. Ούτω η διαρκής κοπιώδης πορεία και η περιφρονητική στάσις των Κομμουνιστών προς τους Αρχηγούς των άλλοτε Εθνικών ομάδων, είχε εξουθενώσει τούτους κυριολεκτικώς.
Αντελήφθησαν τον εμπαιγμόν και πολλοί αντάρται προπαρασκεύαζον τον διαχωρισμόν.
83. Αφού λοιπόν ματαίως ανεζητήθη προς ανεύρεσιν ο Μίχος ο Συντ/ρχης Γιαννακόπουλος εζήτησε άδειαν αναπαύσεως, ήτις αμέσως τω εχορηγήθη. Έκτοτε κατηυθύνθη εις Καλάμας όπου παρέμεινε εις την οικίαν του μέχρις απελευθερώσεως. Ο Ίλαρχος Βρεττάκος μετά την άδειαν Γιαννακοπούλου και κατόπιν προεργασίας μυστικώς απεχώρησε διά των πλέον εμπίστων ανταρτών και ήρξατο δράσιν κατά των Κομμ. ομάδων.
84. Εν τω μεταξύ ομάς αξ/κών Ηλείας υπό τον Ταγ/ρχην Χ. Καραχάλιον συγκέντρωσασα αρκετούς εθελοντάς άοπλους μαχητάς και ολίγους ενόπλους (20-25) με πάσης φύσεως οπλισμόν είχε εξέλθει προς δράσιν και ανεζήτει τον Γιαννακόπουλον προς παροχήν μέσων διά συγκρότησιν ομάδων. Συνέπεσε η έξοδος του μετά την σύγκρουσιν Γαρδίτσης και την εποχήν του συμφώνου Γιαννακοπούλου. Μή δυνηθείσα να συναντήση Γιαννακόπουλον προσεπάθησε διά κοινήν δράσιν μετά του κατά των κομμουνιστών αρχίσαντος δράσιν εκ νέου Βρεττάκου.
85. Υπήρξε μία ακτίς επανασυγκροτήσεως Εθν. ομάδων καθ’ όσον εις τον Ίλαρχον Βρεττάκον υπέσχετο βοήθειαν ο Λοχαγός Πίττερ. Απεφασίσθη μία κοινή συνεργασία Ταγ/ρχου Καραχάλιου Χρ. και Βρεττάκου και η προσπάθεια εφοδιασμού των δι’ οπλισμού. Αλλά οι κομμουνισταί παρακολουθούντες κατά πόδας τούτους κεχωρισμένως διέλυσαν του μεν Χρίστου Καραχάλιου τραυματισθέντος και μετά σύλληψιν εκτελεσθέντος, του δε Ιλάρχου Βρεττάκου φονευθέντος εις περιοχήν Ταϋγέτου. Ούτω κατά Νοέμβριον 1943 οι Κομμουνισταί επεκράτησαν πλήρως εις Πελοπόννησον διαλυθεισών των Εθνικών ομάδων.
86. Κλείει ούτω μία προσπάθεια, ήτις αρχίσασα από του Φθινοπώρου 1942, περατούται κατά το φθινόπωρον του 1943 με τας εν αφηγήσει εναλαγάς – γεγονότα και διακυμάνσεις.
(T.Y)

Advertisements