Εκθεση δράσης ΔΣΕ στην Πελοπόννησο απο τέλος 1946-τέλος 1949, ΣΔΠ/Α2/Φεβ 1950


ΣΤΡΑΤ/ΚΗ ΔΙΟΙΚΗΣΙΣ ΠΕΛ/ΝΗΣΟΥ
ΓΡΑΦΕΙΟΝ Α2                                                                ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 1950

ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΟΣΥΜΜΟΡΙΤΙΣΜΟΣ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ
ΑΠΟ 1946 ΜΕ ΤΕΛΟΣ 1949

ΑΡΧΙΚΗ ΣΥΓΚΡΟΤΗΣΙΣ
ΑΝΑΠΤΥΞΙΣ
ΣΥΜΠΛΟΚΑΙ
ΟΡΓΑΝΩΣΙΣ
ΚΑΜΨΙΣ
ΕΚΚΑΘΑΡΙΣΤΙΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ

Η εξιστόρησις των εν τω ΤΕΥΧΕΙ τούτω Γεγονότων, Αιτίων, Παρατηρήσεων και Συμπερασμάτων βασίζεται επί κατεθέσεων του παραδοθέντος τέως Επιτελάρχου της VII ΚΣ/ΚΠΣ Μεραρχίας Πελ/νήσου Αντ/ρχου ΚΣ/τών ΚΟΝΤΑΛΩΝΗ ΓΕΩΡΓΙΟΥ, κατόπιν υποβληθέντος αυτώ ερωτηματολογίου παρά του Διευθυντού Α2/Σ.Δ.Μ Αντ/ρχου ΛΟΝΤΟΥ ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ.
Το πρωτότυπον ΤΕΥΧΟΣ προσυπεγράφη παρά του ανωτέρω Αρχισυμμορίτου.
Τ.Σ.Σ
—————————————-

Κ/ΣΥΜΜΟΡΙΤΙΣΜΟΣ ΠΕΛ/ΝΗΣΟΥ (1946-1949)
ΣΥΓΚΡΟΤΗΣΙΣ-ΟΡΓΑΝΩΣΙΣ-ΑΝΑΠΤΥΞΙΣ-ΣΥΜΠΛΟΚΑΙ-ΚΑΜΨΙΣ-ΔΙΑΛΥΣΙΣ
Ι. ΓΕΝΙΚΑ
1. Η απατηλή μάσκα με την οποίαν παρουσιάζετο το Κ.Κ.Ε. ως Εθνική απελευθερωτική οργάνωσις έναντι των Κατακτητών παρέσυρε σοβαρές Λαικές Μάζες στην επιρροή του. Εις τούτο συνετέλεσαν:
(α) Η έγκαιρη εξάπλωσις Κομμουνιστικών Στελεχών εις ολόκληρον την Ελλάδα και η οργάνωσις ενόπλων ομάδων από του 1942.
(β) Η ηγεσία της Ελλάδος δεν κατώρθωσε να οργανώση και διευθύνη εγκαίρως ένοπλον Εθνικόν αγώνα εναντίον των Κατακτητών.
(γ) Η ενίσχυσις παρά των συμμάχων Άγγλων του ΕΛΑΣ υπεβοήθησε τα σχέδια του Κ.Κ.Ε.
2. (α) Διά της συμφωνίας της Βάρκιζας ήτις υπεβοήθησε τα σχέδια του ΚΚΕ περί αμέσου αναδιοργανώσεως και επαναλήψεως του αγώνος εις το εγγύς μέλλον, επετεύχθη η παραμονή σοβαρών δυνάμεων συνειδητών και φανατισμένων Κομματικών Στελεχών και οπαδών και εδόθησαν περιθώρια διά την ανάπτυξιν της πολιτικής του (Συνομωτικός Μηχανισμός, Τύπος, σχολαί κ.λ.π).
(β) Διά της συμφωνίας αυτής ηδυνήθη το Κ.Κ.Ε να αποκρύψη σοβαράς ποσότητας εκ του καλυτέρου πολεμικού υλικού που διέθετε ο ΕΛΑΣ.
(γ) Διά του Νομοσχεδίου περί φυσικών και ηθικών αυτουργών απηλευθερώθησαν πολλά ηγετικά Στελέχη του Κ.Κ.Ε άτινα αμέσως επεδόθησαν εκ νέου εις τον αγώνα του ΚΚΕ και επλαισίωσαν τας διαφόρους πολιτικάς οργανώσεις του ΚΚΕ και των παραφυάδων του.
3. (α) Η μη αποκατάστασις του κύρους του Κράτους ελλείψει επαρκούς διαφωτίσεως και λόγω μη εξυγιάνσεως των υπηρεσιών του εν συνδιασμώ με τας διαβρωτικάς ενεργείας του ΚΚΕ.
(β) Το ΚΚΕ ενισχύθη παντοιοτρόπως και μεγάλως παρά των συνοδοιποριακών Κομμάτων και στοιχείων.
4. Το ΚΚΕ υπό τας ανωτέρω προυποθέσεις εθεώρησε κατάλληλον την ευκαιρίαν να αποδοθή και αύθις εις τον προκαθορισθέντα ένοπλον αγώνα προς κατάληψιν της αρχής ή δημιουργίας ανωμάλου καταστάσεως εις την Χώραν μας προς υποβοήθησιν των σκοπών και επιδιώξεων της Κόμινφόρμ.
ΙΙ. ΔΙΑΔΟΧΙΚΑΙ ΦΑΣΕΙΣ ΤΟΥ Κ/ΣΥΜΜΟΡΙΤΙΣΜΟΥ ΠΕΛ/ΝΗΣΟΥ 1946
1. Πρώτη εκδήλωσις του ΚΚΕ, της ενόπλου προπαρασκευής είναι η οργάνωσις της «αυτοαμύνης» γενικώς. Από των αρχών του 1946 δίδεται εντολή διά του τύπου και του παρανόμου μηχανισμού διά την οργάνωσιν της αυτοαμύνης.
2. Εν Πελ/νήσω υφίσταται Πελοποννησιακόν Γραφείον μέλος του οποίου μεταξύ άλλων ήτο ο Μπελογιάννης διά την ανάπτυξιν του Συμμοριτισμού Πελ/νήσου.
3. (α) Κατά Φεβρουάριον 1946 λαμβάνει χώραν η πρώτη συνεδρίασις εις Αφησιού Σπάρτης διά την οργάνωσιν της αυτοαμύνης. Εις ταύτην λαμβάνουν μέρος οι κάτωθι εκ των ηγετικών στελεχών του ΚΚ Λακωνίας Γιαννούκος, μέλος της Νομαρχιακής Επιτροπής Λακωνίας, Σταθάκη Μανόλης-Κονταλώνης-Θ. Πρεκεζές-Κρεμαστιώτης τίθενται αι βάσεις και λαμβάνονται αι πρώται αποφάσεις ως κάτωθι:
Οργάνωσις των ομάδων αυτοαμύνης Λακωνίας και εξοπλισμός των διά των εις τας αποθήκας αποκεκρυμένων όπλων.
Εκλογή των υπευθύνων κατά περιοχάς. Αι ομάδες της αυτοαμύνης οργανούμενοι και εξοπλιζόμεναι έδει να μη εμφανίζωνται ενόπλως παρά να ενεργούν βάσει των τοπικών συνθηκών εναντίον των παρακρατικών οργανώσεων της δεξιάς.
(β) Βάσει των ανωτέρω εκλέγεται συντονιστής Λακωνίας ο Σταθάκης και αναλαμβάνει την οργάνωσιν περιοχής Σπάρτης. Ο Κονταλώνης ορίζεται διά τον Βόρειον Πάρνωνα, ο Πρεκεζές διά τον βόρειον Ταύγετον, ο Κρεμαστιώτης διά τον Κεντρικόν Ταύγετον, ο Κωστανταράκος ορίζεται διά την περιοχήν Ελλους και ο Λάτσης ορίζεται διά την Κυνουρίαν.
(γ) Παρεμφερεί συσκέψεις των κομματικών στελεχών έλαβον χώραν κατά την αυτήν περίοδον εις Αρκαδίαν, Μεσσηνίαν, Αχαιοήλιδα και Κορινθίαν.
4. (α) Την άνοιξιν του 1946 γίνεται συγκέντρωσις εις Αθήνας όλων των περιφερειακών Γραμματέων (Ανώτερα Κομματικά Στελέχη των Νομών) και πιθανώς στελεχών εκ των γραφείων Περιοχών (Πελ/νήσου, Στερεάς, κ.λ.π) υπό την έμπνευσιν, καθοδήγησιν και Προεδρείαν του Ζαχαριάδη.
(β) Εκ της Λακωνίας μετέβη ως τοιούτος ο Ρογκάκος Ευάγγελος.
(γ) Κατά την συγκέντρωσιν συνεζητήθη ιδιαιτέρως η οργάνωσις και οι σκοποί της αυτοαμύνης και εδόθησαν κατευθύνσεις και εντολαί.
(δ) Είναι βέβαιον ότι ως σκοπός της αυτοαμύνης ετέθη η προπαρασκευή διά την ένοπλον εξέγερσιν.
5. (α) Την άνοιξιν του 1946 μετατίθεται κατόπιν εντολής του Πελοποννησιακού Γραφείου ο Σταθάκης στην Τρίπολιν και αντικαθίσταται υπό του Σαρρηγιάννη απολυθέντος τότε εκ των φυλακών λόγω της αποσυμφορήσεως.
(β) Ο Πρεκεζές τοποθετείται εις Βόρειον Πάρνωνα και ο Κονταλώνης εις Βόρειον Ταύγετον.
6. Τους πρώτους κεντρικούς πυρήνες των ομάδων αυτοαμύνης απετέλουν παράνομοι-φυγόδικοι μη συλληφθέντες ή πιεζόμενοι εκ των παρακρατικών οργανώσεων. Τοιούτοι πυρήνες συνεπτύχθησαν το πρώτον εις την Λακωνίαν ως κάτωθι:
(α) Υπό Κωστανταράκον περιοχήν Ελλους 15-20.
(β) Εις Πάρνωνα υπό Λάτσην 15-20.
(γ) Εις περιοχήν Ταυγέτου (λαγκάδα) υπό Κυβέλον 6-8.
7. Το θέρος του 1946 γίνεται πλησίον του Βρονταμά συνεδρίασις της Στρατιωτικής οργανώσεως. Ελαβον μέρος οι Ρογκάκος Κονταλώνης, Πρεκεζές, Σαρηγιάννης, Αντζακλής, Γιαννούκος και Κωστανταράκος υπό την προεδρείαν του Ρογκάκου καθ’ ην εξετάσθησαν τα κάτωθι θέματα:
(α) Ανάλυσις της πολιτικής καταστάσεως καθ’ ην μετεδόθη υπό του Ρογκάκου ότι «όλες οι πόρτες για ομαλή δημοκρατική εξέλιξη έκλεισαν και δεν απομένει παρά μόνον ο δρόμος των όπλων» και ότι η εκδήλωση και μορφή της εξεγέρσεως εξαρτάται από την εξέλιξιν της καταστάσεως.
(β) Μεθοδική και συστηματική βελτίωσις των ομάδων αυτοαμύνης και αναπροσαρμογή των διοικήσεων κατά περιοχάς.
(γ) Δραστηρία εκδήλωσις των ομάδων αυτοαμύνης προς αφοπλισμόν δι’ επιθέσεων ομάδων της δεξιάς.
8. (α) Μετ’ ολίγας ημέρας πραγματοποιείται και νεωτέρα συγκέντρωσις εις Βαρβίτσαν υπό των ιδίων ανωτέρω ηγετικών στελεχών καθ’ ην λαμβάνονται αποφάσεις και εκτελείται βάσει σχεδίου η πρώτη επίθεσις κατά του Βασσαρά με σκοπόν τον αφοπλισμόν των εκεί ομάδων ιδιωτών.
Αφηρέθησαν 12 όπλα εκ των ομάδων τούτων.
(β) Χαρακτηριστικόν της επιθέσεως ταύτης είναι τούτον ότι οι πυρήνες αυτοαμύνης ενισχύθησαν εις την επιχείρησιν και υπό ετέρων χωρικών της περιοχής. Οικούντος οργανωμένων εις το ΚΚΕ και εις την αυτοάμυναν και οίτινες μετά το πέρας της επιχειρήσεως επανήλθον εις τας οικίας των ροσποιούμενοι τους νομιμόφρονας.
(γ) Ουδεμία παρενόχλησις ή εμφάνιση κρατικών οργάνων παρετηρήθη κατά την εν λόγω επιχείρησιν και τα πάντα εξετελέσθησαν ως είχον προβλεφθή.
9. Επακολουθεί συνεδρίασις της Πολιτικής οργανώσεως της Λακωνίας και λαμβάνεται απόφασις να κτυπηθή ο Μπρατίστας εις Νιάτα (Αύγουστος 1946). Γίνονται αι σχετικαί διαταγαί να κινηθή ο Πρεκεζές με την ομάδα αυτοαμύνης οινούντος, ο Λάτσης με την ομάδα Αγ. Βασιλείου και ο Κωστανταράκος με την ομάδα του Ελλους, σύνολον δυνάμεως ενόπλων περίπου 100. Η συγκέντρωσις των ανωτέρω γίνεται απαρατήρητος και ενεργείται η επίθεσις κατά Νειάτων, αλλά ο Μπρατίστας είχε κινηθή την νύκτα και δεν ευρέθη μετά της ομάδος του. Αι ομάδες αυτοαμύνης εισήλθον ανενόχλητοι εις τον χωρίον Νειάτα και αντί των τμημάτων Μπροτίστα εύρον το περιοδεύον Στρατολογικόν Συμβούλιον μετά 10 οπλιτών περίπου ους συνέλαβον, αφώπλισαν και αφήκαν ελευθέρους. Το Περιοδεύς Συμβούλιον απαρτήζετο παρ’ ενός Αντ/ρχου, ενός Ταγ/χου, ενός Σμηναγού και ενός Ιατρού.
10. Μετά την μάχην των Νειατών, εντός του Αυγούστου και προ τριών ημερών από του Δημοψηφίσματος λαμβάνει χώραν εις Ζαγανόραχην εγγύς της Σπάρτης ¨ακτίφ¨ δηλαδή συγκέντρωσις των ηγετικών στελεχών προς εξέτασιν της καταστάσεως και ανταλλαγή γνωμών. Λαμβάνουν μέρος οι Ρογκάκος , Κώνστας Χριστόφορος, Κονταλώνης, Αντζακλής, Σαρρήγιαννης και Πετροπουλάκης Λεωνίδας. Εξετάζεται η κατάστασις της Ελλάδος και ειδικώτερον της Πελοποννήσου.
Αποφασίζεται: (α) να σταλή ομάς πυρήνος αυτοαμύνης εις Κεντρικόν Ταύγετον.
(β) Να επανέλθη ο Πετροπουλάκης εις Μάνην και να επαναλάβη τις προσπάθειές του προς δημιουργίαν οργανώσεως πολιτικής.
(γ) Λαμβάνεται απόφασις διά το κτύπημα των παρακρατικών οργανώσεων της δεξιάς (ομάδες του Κατσαρές) κατά την ημέραν του Δημοψηφίσματος.
11. Τον Οκτώβριον του 1946 λαμβάνει χώραν εις Πάρνωνα περιοχήν Βαμβάκη η σοβαρωτέρα σύσκεψις διά το έτος τούτο της πολιτικής οργανώσεως της Λακωνίας μετά προηγούμενον «ακτίφ» καθ’ ην έλαβον μέρος και αντιπρόσωποι εκ του Νομού Μεσσηνίας (Μπασακίδης και Φωτιάς ). Εις ταύτην έλαβον μέρος εκ της Λακωνίας οι Ρογκάκος-Κώνστας-Κοττής-Γιαννούκος-Καβαλιεράκης-Κονταλώνης-Πρεκεζές-Σαρρηγιάννης Ατζακλής Λάτσης -Φωκάς-Σφακιανός. Κατά την σύσκεψιν ταύτην ελήφθησαν αι κάτωθι αποφάσεις.
(α) Εξάπλωσις του ενεργού συμμοριτισμού εις όλα τα σημεία της Λακωνίας και Μεσσηνίας (Φαλαισία-Τριφυλία) που υπήρχον αι προυποθέσεις την εδραίωσιν και ανάπτυξιν ομάδων.
(β) Αναπροσαρμογή των Διοικήσεων. Ο Κονταλώνης ορίζεται διοικητής Ταυγέτου, ο Πρεκεζές Διοικητής Πάρνωνος και ο Μπασακίδης Διοικητής Μεσσηνίας (Τριφυλίας-Φαλαισίας).
(γ) Συντονισμός ενεργειών και αμοιβαίας βοηθείας μεταξύ των ανωτέρω περιοχών (Ταυγέτου-Πάρνωνος-Μεσσηνίας).
(δ) Ελήφθησαν δι’ ενδεχομένην πίεσιν παρά των Εθνικών δυνάμεων εν συνδιασμώ με τα δυσκολίας του επερχομένου χειμώνος κατά περιοχάς.
12. Εις Μαίναλον αι πρώται ομάδες ενόπλων Κ/συμμοριτών οργανώθησαν παρά του αποσταλέντος εις Τρίπολιν Σταθάκη και ενεφανίσθησαν το πρώτον κατά το θέρος του 1946 με αρχηγούς τους Σταθάκην, Χρυσανθακόπουλον, Παναγόπουλον και Πέρδικαν.
13. Συμπεράσματα
(α) Η οργάνωσις αυτοαμύνης οφείλεται εις υποδείξεις εκ των άνω.
(β) Σκοπός της αυτοαμύνης ήτο η προπαρασκευή της ενόπλου εξεγέρσεως ήτις μη ούσα αυθόρμητος ωργανώθη συνομωτικώς.
(γ) τα κτυπήματα που εξετελέσθησαν είχον σκοπόν να προπαρασκευάσουν το μαχητικόν έμψυχον υλικόν των Κομμουνιστών και να ενθαρρύνουν τους Κομμουνιστάς των πόλεων και της υπαίθρου, να επηρεάσουν τους αμφιταλαντευόμενους και να κλονίσουν το ηθικόν των Εθνικιστών, εν συνδιασμώ με διαφόρους τρομοκρατικάς ενεργείας.
(δ) Να κλονίσουν επίσης το κύρος του Κράτους εις το εσωτερικόν και εξωτερικόν διά της δημιουργίας ανωμάλου καταστάσεως.
(ε) Ο συμμοριτισμός εις την Πελοπόννησον το πρώτον δημιουργείται εις Λακωνίαν και εκ ταύτης μεταδίδεται εις λοιπάς περιοχάς.
(στ) Δεν επετεύχθη μέχρι του 1946 η εξόντωσις των παρανόμων πυρήνων ουδέ η εξάρθρωσις των οργανώσεων του ΚΚΕ. Η δε αποσυμφόρησις και λοιπά επιεική μέτρα ενεθάρρυναν και υπεβοήθησαν τας επιδιώξεις και σκοπούς του ΚΚΕ.
(ζ) Η αντίδρασις των Εθνικών δυνάμεων δεν ήτο κεραυνοβόλος και η ενδεδειγμένη έναντι των εμφανισθέντων το πρώτον εις διάφορα σημεία της Λακωνίας και λοιπάς περιοχάς ενόπλων ομάδων Κομμουνιστοσυμμοριτών διά την μη εδραίωσιν και ανάπτυξιν τούτων.
(η) Η ύπαρξις ενόπλων παρακρατικών οργανώσεων, η μορφή και αι εκδηλώσεις ενίων εξ αυτών, έδοσεν ηθικά και υλικά ερείσματα διά την ανάπτυξιν του Κ/συμμοριτισμού.
(θ) Οι ένοπλοι της υπαίθρου (ΜΑΥ) δεν είχον επίγνωσιν της αποστολής των και η έλλειψις συστηματικής οργανώσεως και χρησιμοποιήσεως παρέσχεν εις τας πρώτας συμμορίας την σοβαρωτέραν πηγήν προμηθείας πολεμικών όπλων και συμμοριτών.

ΙΙ. ΠΡΩΤΑΙ ΕΠΙΘΕΣΕΙΣ ΕΝΑΝΤΙΟΝ ΤΩΝ ΕΘΝΙΚΩΝ ΔΥΝΑΜΩΝ (1946)
Παρά της Πολιτικής Οργανώσεως της Λακωνίας λαμβάνεται απόφασις καθ’ υπόδειξιν των Ανωτέρων Κλιμακίων να αρχίσουν επιθέσεις και εναντίον Στρατιωτικών τμημάτων και εν συνεχεία εκτελούνται αι κάτωθι επιθέσεις
1. Εις τας 28.8.46 ο Θ. Πρεκεζές μετά 30 περίπου ΚΣ ενήργησε αιφνιδιαστικώς την πρώτην επίθεσιν κατά του Σταθμού Χωρ/κής Αγ. Πέτρου και καθ’ ην φονεύονται: 5 Χωρ/κες και τραυματίζεται ο Υπεν/χης Κάρκαλης και αριθμός Χωρ/κών. Το τμήμα της Χωρ/κής ουδέν μέτρον ασφαλείας είχεν λάβει καίτοι η επίθεσις εγένετο την 8ην πρωινήν ώραν και εντός του χωρίου είχον εξοπλισθή 40 περίπου ιδιώται. Η συμμορία συναπεκόμισε τα πάντα εκ του Σ. Χωρ/κής.
2. Κατά την αυτήν χρονικήν περίοδον ενηργήθη υπό του Λάτση μετά 30 περίπου Κ/Συμμοριτών επίθεσις κατά τμήματος Σταθμού Χωρ/κής Αγριάνων παρά τα Τζίτζινα.
3. Την 22.9.46 ο Θ. Πρεκεζές μετά 35 Κ/Συμμοριτών επιτίθεται εξ ενέδρας εγγύς χωρίου Καρυών (Αραχώβης) εις Θέσιν Αγιοι Ανάργυροι κατ’ αποσπάσματος Χωρ/κής με αποτέλεσμα τον φόνον του Ανθ/στού Χωροφυλακής Κοστολέτου και 11 οπλιτών και ο τραυματισμός 2 Αξ/κών και εννέα οπλιτών. Κατά την εν λόγω επιχείρησιν ο Πρεκεζές χρησιμοποίησε τέχνασμα προς επιτυχίαν του σκοπού του το εξής. Εγνώριζε την ύπαρξιν του αποσπάσματος χωρ/κής και τμήματος Στρατού εις Αράχωβαν, εις τι σημείον περιοχής Αραχώβης κάμνουν εμφάνισιν μόνον 2 Κ/Συμμορίται διά να προκαλέσουν τα εις Αράχωβα τμήματα. Οντως εγνωστοποιήθη η εμφάνισις εις απόσπασμα χωρ/κής εις Αράχωβαν όπερ εκινήθη πάραυτα επ’ αυτοκινήτων προς την κατεύθυνσιν της εμφανίσεως άνευ μέτρων ασφαλείας ή έστω αποστάσεων μεταξύ των. Το αποτέλεσμα υπήρξε να πέση το τμήμα τούτο εις την παγίδα της ενέδρας με το ανωτέρω αποτέλεσμα και θα ήτο ολοκληρωτική η εξόντωσις εάν δεν έσπευδε εγκαίρως προς ενίσχυσιν το εις Αράχωβαν ευρισκόμενον τμήμα Στρατού.
4. Το τρίτον 10ήμερον του Σ/βρίου ο Σφακιανός μετά του Κονταλώνη και Λάτση και μετά ομάδος 40 περίπου Κ/Συμμοριτών επιτίθεται κατά του Σ. Χωρ/κής με αποτέλεσμα την σύλληψιν 2 Χωρ/κων και την λαφυραγώγησιν του Σταθμού, των λοιπών Χωρ/κων διαφυγόντων.
5. Την 10.10.46 τμήμα δυνάμεως 45 Κ/Συμμοριτών υπό Ξυδεάν επιτίθεται κατά Σταθμού Χωρ/κής Αναβρυτής και ενόπλων ΜΑΥ με αποτέλεσμα την διαφυγήν των Χωρ/κων του Σταθμού και τραυματισμόν 2 ιδιωτών. Επηκολούθησε διαρπαγή απάντων των υπαρχόντων εις Σταθμόν Χωρ/κης και ιδιαιτέρως διαρπαγή εφοδίων πάσης φύσεως παρά του χωρίου.
6. Το τρίτον 10ήμερον Ν/βρίου υπό την αρχηγείαν του Ρογκάκου και Θ. Πρεκεζέ και με ομάδας Κ/Συμμοριτών Σαρρήγιαννη – Κωστανταράκου-Φούρκα και λοιπών δυνάμεων Κ/Συμμοριτών Πάρνωνος υπέρ τους 100 εν συνόλω επιτίθενται κατά δυνάμεων Χωρ/κής εις Βασσαρά με αποτέλεσμα την σύλληψιν 30 περίπου Χωρ/κων αίτινες εξετελέσθησαν αργότερον άπαντες και την λαφυραγώγησιν του οπλισμού των και λοιπών ατομικών ειδών και εφοδίων ως και διαρκαγήν εκ του χωρίου.
7. Την 3.12.46 το ανωτέρω συγκρότημα Πάρνωνος υπό τον Πρεκεζέν επιτίθεται κατά δυνάμεως Χωρ/κής εις Παλαιοχώριον Κυνουρίας με αποτέλεσμα φόνον του Ανθ/ρχου Φρυδά, 5 Χωρ/κων και τον τραυματισμόν τεσσάρων χωρ/κων, την διαρπαγήν πολεμικού υλικού και ειδών εκ του χωρίου.
8. Κατά την χρονικήν περίοδον από Αύγουστον με τέλος 1946 εγένοντο:
(α) Επιθέσεις κατά ομάδων παρακρατικών οργανώσεων Κατσαρέα με αποτέλεσμα πάντοτε υπέρ των Κ/Συμμοριτών. Τοιαύται επιθέσεις έλαβον χώραν εις Μονοδένδρι, Ελος, Βαμβακού και λοιπαί μικροσυγκρούσεις.
(β) Ελαβεν χώραν αφοπλισμός εξοπλισμένων χωρικών (ΜΑΥ) εις μεμονωμένα χωρία και περισυλλογή ατομικού οπλισμού ιδιωτών.
9. Υπό των ομάδων αυτοαμύνης Μεσσηνίας διυθυνόμενων υπό τους Μπασακίδην, Φωτιάν και Ξυδέαν ενηργήθησαν κατά το θέρος αι κάτωθι επιθέσεις:
(α) Κατά του αποσπάσματος Χωρ/κής Αεράκη εις περιοχήν Γιαννίτσης με αποτέλεσμα τον τραυματισμόν δύο Χωρ/κών και την λαφυραγώγησιν οπλισμού και ατομικών ειδών του αποσπάσματος.
(β) κατά ενόπλων δυνάμεων Καμαρινέα εις Πηγάδια Μεσσηνίας με αποτέλεσμα τον φόνον τριών , αιχμαλωσίαν δύο και λαφυραγώγησιν.
10. Εις περιοχήν Μαινάλου υπό τον Σταθάκην, Χρυσανθακόπουλον, Παναγόπουλον και Πέρδικαν οργανωθείσα ολιγομελής ομάς Κ/συμμοριτών προέβαινε εις περισυλλογήν οπλισμού εκ των χωρίων των Επαρχιών Μεγαλουπόλεως και Γορτυνίας, άνευ αντιστάσεως εκ μέρους των ενόπλων ιδιωτών.

ΙΙΙ. ΟΡΓΑΝΩΣΙΣ ΚΑΙ ΔΥΝΑΜΙΣ Κ/ΣΥΜΜΟΡΙΤΩΝ ΠΕΛ/ΝΗΣΟΥ ΜΕ ΤΕΛΟΣ Δ/ΒΡΙΟΥ 1946
1. Εις Πάρνωνα ευρίσκοντο συγκεκροτημέναι ομάδες (100) εκατόν περίπου Κ/Συμμοριτών υπό την αρχηγείαν των Πρεκεζέ ως Στρατιωτικού Διοικητού, Γιαννούκου. Πολιτικού Επιτρόπου και Φούρκα Καπετάνιου υπό την καθοδήγησιν της Πολιτικής Οργανώσεως Λακωνίας.
2. Εις Ταύγετον 40 Κ/Συμμορίται εις ομάδας υπό τους Κονταλώνης Ξυδέαν και Κυβέλον υπό την καθοδήγησιν της οργανώσεως της Μεσσηνίας.
3. Εις Τριφυλίαν Ολυμπίας 25 Κ/Συμμορίται υπό τους Μπασακίδην και Μαντηλάτην υπό την καθοδήγησιν της οργανώσεως Μεσσηνίας.
4. Εις Αρκαδίαν 20 Κ/Σ υπό τους Χρυσανθακόπουλον, Σταθάκην, Λουκαίτην υπό την καθοδήγησιν της οργανώσεως Αρκαδίας.
5. Απασαι αι ανωτέρω δυνάμεις Κ/Σ περιοχών πλήρως εξοπλισμέναι εις οπλοπολυβόλα, αυτόματα και τυφέκια υπήγοντο υπό την γενικήν κατεύθυνσιν του Πελοποννησιακού Γραφείου (Μπελογιάννης, Ρογκάκος κ.λ.π)
6. Δεν είχεν αναπτυχθή εισέτι η Πολιτοφυλακή και λοιπαί βοηθητικαί υπηρεσίαι, αι δε τοιαύται πληροφοριών και επιμελητείας υπήρχον εις υποτυπώδη κατάστασιν.
7. Κατά τον Δ/βριον του 1946 λαμβάνει χώραν συνεδρίασις του Πελοποννησιακού Γραφείου εις Περιοχήν Αρκαδίας εις ην λαμβάνουν μέρος μεταξύ άλλων και οι Μπελογιάννης και Ρογκάκος και αποφασίζονται τα κάτωθι:
(α) Αντικατάστασις του Φωτιά, κατόπιν κριτικής εκ της οργανώσεως Μεσσηνίας διά του Παπαδόπουλου Γεωργίου και αποστολή του Φωτιά εις Αθήνας.
(β) Τοποθέτησις του Κώνστα διά την καθοδήγησιν και συντονισμόν των οργανώσεων Λακωνίας και Μεσσηνίας.
(γ) Αποφασίζεται να ενεργηθή μία επίθεσις διά του συνόλου της δυνάμεως των συγκροτημάτων εναντίον σοβαρού στόχου και ει δυνατόν πόλεως δι’ εντυπωσιακούς και ουσιαστικούς λόγους.
(δ) Καθορίζεται διά Δ/γής μετονομασία των δυνάμεων κατά περιοχάς εις Συγκροτήματα:
(ι) Πάρνωνος
(ιι) Ταυγέτου και
(ιιι) Μαινάλου
και δίδεται εις έκαστον τούτων η ζώνη ευθύνης του.
(ε) Μετά την ανωτέρω συνεδρίασιν και κατόπιν εντολής της Κεντρικής Επιτροπής του ΚΚΕ αναλαμβάνει ο Ρογκάκος την θέσιν του Μπελογιάννη εις το Πελοποννησιακόν Γραφείον, του τελευταίου αποχωρήσαντος έκτοτε της Πελοποννήσου.
ΕΤΟΣ 1947 (ΕΠΙΘΕΣΕΙΣ-ΟΡΓΑΝΩΣΙΣ-ΑΝΑΠΤΥΞΙΣ)
1. Μάχη Σπάρτης
(α) Η μάχη της Σπάρτης πρέπει να χαρακτηρισθή ως Σταθμός εις την εξέλιξιν του Κ/Σ εις την Πελ/νησον, και είχε μεγίστην σημασίαν διά τους κάτωθι λόγους.
(ι) Είχε πολιτικόν σκοπόν διότι συνέπιπτε με την άφιξιν της Βαλκανικής επιτροπής.
(ιι) Εδόθη η εντύπωσις εις τον κόσμον ότι δύναται ο Κ/Σ να επιτίθεται και εναντίον πόλεων.
(ιιι) Εκ της επιτυχίας της επιθέσεως θα εστρατολογούντο και ενετάσσοντο εις τας ΚΣ/ρίας άνω των 200 κρατουμένων εις τας φυλακάς Σπάρτης.
(ιυ) Ηθικοί λόγοι από πάσης απόψεως.
(β) Οργάνωσις
(ι) Ανετέθη εις τον Κονταλώνην ως Στρατιωτικόν, Γιαννούκον ως Πολιτικόν επίτροπον και Πρεκεζέν ως Καπετάνιον.
(ιι) Αι αναγκαίαι πληροφορίαι ελήφθησαν από το γραφείον των φυλακών (Κοντογιωργάκον Σπύρον και Οικονομάκην Σαράντον διά μέσου του Φραγκάκου).
(ιιι) Κύριος αντικειμενικός σκοπός ετέθη η εξουδετέρωσις της φρουράς των φλακών και απελευθέρωσις των κρατουμένων.
(γ) Εκτέλεσις
(ι) Η επιχείρησις εγένετο αιφνιδιαστικώς την 12 ην Νυκτερινήν ώραν διά δυνάμεως 170 Κ/Συμμοριτών περίπου των τριών συγκροτημάτων.
(ιι) Διά την επιτυχίαν εγένοντο παραπλανητικαί κρούσεις διά την καθήλωσιν των εν τη Πόλει τμημάτων Στρατού και Χωρ/κής.
(ιιι) Επετεύχθησαν οι τεθέντες σκοποί και απηλευθερώθησαν εκ των φυλακών Σπάρτης και του Παραρτήματος 240 εν συνόλω κρατούμενοι, εξ ων ενετάχθησαν εις τας συμμορίας 170 μόνον.
2. Δύναμις-Διοίκησις και οργάνωσις των συμμοριτών Μάρτιος 1947
(α) Διά την καθοδήγησιν και τον συντονισμόν των ενεργειών των διαφόρων συγκροτημάτων συγκροτείται υπό του Ρογκάκου Αρχηγείον παρά του ιδίου και του Μπασακίδη.
(β) Η συμπλήρωσις εις οπλισμόν και Πυρομαχικά διά τον εξοπλισμόν των εκ των Φυλακών ενταχθέντων εγένετο διά μιας αποθήκης ευρισκομένης εις την περιοχήν του Βορείου Πάρνωνος και ετέρας αποθήκης ευρισκομένης εις περιοχήν Καλαμών.
(γ) Κατεύθυνσις και προσανατολισμός των συγκροτημάτων ήτο, η ανάπτυξις της δράσεώς των δι’ επιθέσεων ή ενεδρών εναντίον Εθνικών Δυνάμεων προς απόκτησιν ευρυτέρου ελέγχου εις περισσότερα χωρία προς επίτευξιν των κάτωθι:
(ι) Ανάπτυξις της δυνάμεώς των.
(ιι) Ευρυτέρα ασφάλεια.
(ιιι) Επιμελητειακαί, πληροφοριακαί και οργανωτικαί δυνατότητες.
(ιυ) Την δημιουργίαν προυποθέσεων διά μεγαλύτερα κτυπήματα εις σοβαροτέρους στόχους και
(υ) Εκμετάλλευσις των συγκοινωνιών.
(δ) Η εις έμψυχον υλικόν ενίσχυσις των Κ/Σ εγένετο δι’ εθελουσίας κατατάξεως, βιαίας στρατολογίας και διά αποστολών εξ Αθηνών στρατολογουμένων παρά των εθνικοτοπικών και παρακρατικών οργανώσεων του ΚΚΕ και των παραφυάδων του.
(ε) (ι) Το Ιον Συγκρότημα δυνάμεως 180 ΚΣ είχεν κατεύθυνσιν να εκκαθαρίση τον ορεινόν όγκον του Πάρνωνος και να επεκτείνη τον έλεγχόν του εις τον Ζάρακα.
(ιι) Το ΙΙον Συγκρότημα δυνάμεως 140 Κ/Σ διά την εξασφάλισιν του ελέγχου των ορεινών χωρίων του Ταυγέτου και την επέκτασιν εις Μάνην και Ανω Μεσσηνίαν.
(ιιι) Το ΙΙΙον Συγκρότημα δυνάμεως 60 ΚΣ/τών ενισχυόμενον και από δυνάμεις εκ Πάρνωνος θα προέβαινεν εις εκκαθάρισιν της ορεινής περιοχής του Μαινάλου θα επεξέτεινε τον έλεγχόν του προς Χελμόν όστις ήτο και ο κυριώτερος αντικειμενικός σκοπός του Αρχηγείου Πελ/νήσου
3. Κατωτέρω εκτίθενται αι λυριώτεραι επιθέσεις ενεργηθείσαι παρά των ΚΣ μέχρι Ιουλίου 1947 προς επίτευξιν των ανωτέρω σκοπών κατά Συγκροτήματα.
(α) Παρά του Ιου Συγκροτήματα Πάρνωνος εγένοντο αι επιθέσεις.
(ι) Φεβρουάριος: Κατά Καρίτσας ένθα υπήρχον ΜΑΥ, διάλυσις τούτων , λαφυραγώγησις.
(ιι) 24.2.47: Είσοδος εις χωρία Βαμβακού και Καρυάς προς διαρπαγήν εφοδίων.
(ιιι) Την 20ην Μαρτίου εις θέσιν Λογκάκι-Μονοδενδρίου εξ ενέδρας κατά διερχομένης Στρατιωτικής Φάλαγγος επ’ αυτοκινήτων:
Εφονεύθησαν δύο Αξ/κοί , ετραυματίσθησαν δύο Αξ/κοί και 8 στρατιώται και απήχθησαν 4 δόκιμοι Αξ/κοί και 11 στρατιώται: λαφυραγώγησις οπλισμού και εφοδίων.
(ιυ) Την 25.3.47 επίθεσις εις Αφησσού κατά Λόχου Εθνοφρουράς αποτυχούσα.
(υ) Την 23.4.47 επίθεσις εξ ενέδρας εις θέσιν Χαλκός παρά τους Αγριάνους κατά διλοχίας Χωρ/κων υπό τον Υπομοίραρχον Παναγέαν: εφονεύθησαν 30 περίπου Χωρ/κες και συνελήφθησαν 60 περίπου Αξ/κοί και Χωρ/κες οίτινες εξετελέσθησαν μεταξύ των οποίων και ο Παναγέας: λαφυραγώγησις οπλισμού και εφοδίων.
(υι) Την 27.4.47 επίθεσις κατά σταθμού Χωρ/κης Καστανίτσης καθ’ ην συλληφθείς Χωροφύλαξ εξετελέσθη και 3 έτεροι συλληφθέντες απεγυμνώθησαν.
(υιι) Αρχάς Μαίου εγένετο επίθεσις και εισβολή εις χωρία περιοχής Αστρους με σκοπόν και αποτέλεσμα την ευρείαν λεηλασίαν καταστημάτων και οικιών, καθ’ ην διηρπάγησαν μεγάλαι ποσότητες σιγαρέτων, αλεύρων ,Ζακχάρεως, υφασμάτων κλπ. εν συνόλω περί τα 150 φορτία.
(υιιι)Την 5.6.47 επίθεσις εξ ενέδρας κατά διερχομένης φάλαγγος Χωρ/κων επ’ αυτοκινήτων εις Λογκάκι- Μονοδενδρίου, καθ’ ην εφονεύθησαν 30 περίπου μεταξύ των οποίων και ο Μοίραρχος Μπρατσούλης και ετραυματίσθησαν 26 οπλίται και ο Ταξίαρχος Ρογκόπουλος όστις μετά μικράς δυνάμεως έσπευσεν εκ Σπάρτης προς ενίσχυσιν. Απετεφρώθησαν 5 αυτοκίνητα. Εκ των ΚΣ/τών εφονεύθησαν 15 περίπου και ετραυματίσθησαν ισάριθμοι.
Εντός του Ιονίου έλαβον χώραν και αι πρώται βίαιαι στρατολογίαι εκ διαφόρων ορεινών χωρίων της περιοχής Πάρνωνος.
(β) Παρά του ΙΙου Συγκροτήματος Ταυγέτου αι κάτωθι επιθέσεις:
(ι) Το 10ήμερον Μαρτίου επίθεσις κατά των εις χωρίον Λογκάστρα 30 υπερασπιστών ΜΑΥ, και διάλυσις τούτων: λαφυραγώγησις εις οπλισμόν και εφόδια.
(ιι) Την 24.3.47 επίθεσις αιφνιδιαστική κατά την νύκτα κατά των δυνάμεων χωρίου Τρύπης, ένθα ήσαν μία Διμοιρία Στρατού και δύναμις Σταθμού Χωρ/κής: εφονεύθησαν ο Αξ/κός Διμοιρίτης Ανθ/γός Μαρκομιχάλης και άπαντες οι λοιποί αμαχητί συνελλήφθησαν αιχμάλωτοι πλην τριών διαφυγόντων: άπαντες οι συλληφθέντες βραδύτερον αφέθησαν ελεύθεροι. Εκ της επιθέσεως ταύτης συναπεκόμισαν οι ΚΣ/ται άπαν τον πολεμικόν υλικόν και λοιπά εφόδια.
(ιιι) Την 11.4.47 επίθεσις αιφνιδιαστική κατά τα εξημερώματα εναντίον του χωρίου Αναβρυτή, ένθα ήσαν δυνάμεις Σταθμού Χωρ/κής και Λόχος ΜΑΥ: εφονεύθησαν 6 ΜΑΥ και συνελλήφθησαν 2 Χωρ/κες και 35 ΜΑΥ των λοιπών διαφυγόντων. Συναπεκομίσθησαν παρά των ΚΣ/τών οπλισμός , εφόδια και λεηλασία ειδών εκ του χωρίου ιδιαιτέρως δερμάτων.
(ιυ) Την 5.5.47 επίθεσις κατά Σταθμού Χωρ/κής Γιαννίτσης καθ’ ην εφονεύθη εις ιδιώτης ένοπλος, έτερος συνελήφθη και ετραυματίσθησαν 5 Χωρ/κες: λαφυραγώγησις Σ. Χωρ. Και λεηλασία.
(υ) Την 5.6.47 επίθεσις αιφνιδιαστική κατά τα εξημερώματα εις Εξαχώρι κατά τμήματος Χωρ/κής 60 ανδρών υπό Ανθ/στήν Αεράκην και ΜΑΥ, καθ’ ην εφονεύθησαν 40 Χωρ/κής και ετραυματίσθησαν 5 του Ανθ/στού και λοιπών διαφυγόντων. Οι ΚΣ/ται συναπεκόμισαν άπαν το πολεμικόν υλικόν του Τμήματος τούτου και λοιπά εφόδια ελεηλάτησαν το χωρίον και επυρπόλησαν 2 οικίας.
(υι) Εντός του μηνός Ιουνίου, γίνονται αι πρώται βιαίαι Στρατολογίαι εκ των χωρίων της Αλαγωνίας (Βίτσοβα, Αρτεμησία, Νέδουσα, Πηγαί, Καρβέλι, Λαδά) και Τρύπης Πικουλιάννικα, Βορδώμια, Αναβρυτής, Σοχά εξ ων εστρατολογήθησαν εν τω συνόλω 70 άνδρες.
(γ) Παρά του ΙΙΙου συγκροτήματος Μαινάλου αι κάτωθι ενέργειαι:
(ι) Το συγκρότημα τούτο ενισχύθη δι’ ενός επιλέκτου Λόχου υπό τον Σαρρήγιαννη εκ του Ιου Συγκροτήματος.
(ιι) Εγένοντο δύο κατά σειράν προσπάθειαι εκ του Μαινάλου διεισδύσεως εις τον Χελμόν παρά του Λόχου Σαρρήγιαννη, αποτυχούσαι λόγω σοβαράς αντιδράσεως τμημάτων Στρατού, Χωρ/κής και ΜΑΥ.
(ιιι) Υπό των τμημάτων των ΚΣ/τών Μαινάλου και Λόχου Σαρρήγιαννη εγένοντο επιθέσεις κατά Λεβειδίου και Βυτίνης ως και ενέργειαι κατά ορεινών χωρίον, με καλά υπέρ των ΚΣ/τών αποτελέσματα εις οπλισμόν και λοιπά εφόδια.
(ιυ) Κατά Μάιον 1947 εγένετο επίθεσις κατά αμαξοστοιχίας μεταξύ Μεγαλουπόλεως- Χράνων καθ’ ην απηλευθερώθησαν και ενετάχθησαν εις συμμορίας περίπου 20 κρατούμενοι μεταφερόμενοι διά της αμαξοστοιχίας: εφονεύθη μικρός αριθμός και ολίγοι επίσης συνελήφθησαν αιχμάλωτοι.
(υ) Περί το τέλος Ιουνίου κατά την επιστροφήν του Λόχου Σαρρήγιαννη εκ Στενού προς Μαίναλον και εις θέσιν εγγύς Δάρα, ο Λόχος ούτος ενέπεσεν εις ενέδραν τμήματος χωρ/κής και δι’ αντεπιθέσεως ο Σαρρήγιαννης αναλαμβάνει την πρωτοβουλίαν και προκαλεί την διάλυσιν του ενεδρεύοντος τμήματος και τον φόνον 20 περίπου εκ τούτων με ελαχίστας απωλείας εκ του τμήματος των ΚΣ.
(υι) Εγένοντο βιαίαι Στρατολογίαι εις πολύ περιορισμένην κλίμακα.

(δ) Παρατηρήσεις:
(ι) Απαντες σχεδόν οι τεθέντες αντικειμενικοί σκοποί παρά του Αρχηγείου Πελ/νήσου επραγματοποιήθησαν μερικώς με τέλος Ιουνίου 1947, πλην της εγκαταστάσεως Κ/Συμμοριακών ομάδων εις Χελμόν.
(ιι) Σχεδόν ανενόχλητα τα ΚΣ συγκροτήματα πλην της περιπτώσεως Χελμού, προέβαινον εις ευρυτέραν ανάπτυξην και ενίσχυσίν των με επιτυχείς επιθέσεις κατά κατωκημένων τόπων και τμημάτων Εθνικών Δυνάμεων διότι, αφ’ ενός μεν τα τμήματα Στρατού και Χωρ/κής ετήρουν παθητικήν άμυναν (Λιμνάζουσαν κατάστασιν) πλην εξαιρετικών περιπτώσεων, αφ’ ετέρου δε και κυρίως δεν εγένοντο συντονιστικαί επίμονοι και δραστήριαι επιθετικαί ενέργειαι των Εθνικών δυνάμεων Πελ/νήσου, και δεν εδόθη η πνοή προς αναπτέρωσιν του ηθικού των.
(ιιι) Αι δυνάμεις των ΚΣ/τών των συγκροτημάτων εγνώριζον τας συνηθείας και τρόπους ενεργείας των τμημάτων Στρατού και Χωρ/κής , των οποίων αι αποστολαί ήσαν βραχείαι και εντός περιορισμένης ακτίνος και χωρίς να είναι προσηρμοσμέναι εις την τακτικήν του ΚΣ/κού πολέμου και ούτω απομακρυνόμενοι οι ΚΣ. δι’ ολίγον εκ του τυχόν χώρου ενεργείας των Εθνικών τμημάτων, επανήρχοντο και αύθις εις τον αυτόν χώρον. Αλλά και γνωρίζοντες οι ΚΣ. την επιστροφήν των Εθνικών τμημάτων εις τας βάσεις των παρήχετο η ευχέρεια να εγκαθιστώσι ενίοτε ενέδρας και να επιτίθενται κατά των Εθνικών τμημάτων.
(ιυ) Δεν είχον γίνει εισέτι αντιληπτά τα τρωτά και ευαίσθητα σημεία των ΚΣ. σχηματισμών ότι διά της απηνούς και εξαντλητικής διώξεως τούτων, δι’ επιθετικών και συνδεδιασμένων ενεργειών, θα επήρχετο ταχέως και αναποφεύκτως η διάλυσις και εξόντωσίς των, λόγω της μικράς δυνάμεώς των, ήτις θα υφίσταντο διαρροήν εκ των κοπώσεων και απωλειών και της ελλείψεως επιμελητείας, πυρ/κών και ανεφοδιασμού γενικώς, αλλά της εξαρθρώσεως παρά των Εθνικών δυνάμεων ολοκλήρου του Μηχανισμού των (εγκαταστάσεις, γιάφκες, συνδέσμους αποθήκαι, συνοχή κ.λ.π)
ΔΥΝΑΜΙΣ ΚΣ ΣΥΓΚΡΟΤΗΜΑΤΩΝ-ΟΡΓΑΝΩΣΙΣ ΜΕ ΤΕΛΟΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 1947
1. Πελοποννησιακόν Γραφείον: Ρογκάκος, Μουλόπουλος, Κώνστας, Γιαννούκος.
2. Αρχηγείον Πελ/νήσου: Ρογκάκος, Μπασακίδης (Διοίκησις)
3. Συγκρότημα Πάρνωνος: Πρεκεζές, Ατζακλής, Κοντογιάνης: Διοίκησις)
Είχον συγκροτηθή 3 Λόχοι των 9 ομάδων έκαστος, πλήρως εξοπλισμένοι).
Σύνολον δυνάμεως ΚΣ/τών Ιου Συγκροτήματος 250 περίπου εκτός του Λόχου Σαρρήγιαννη απεσπασμένου εις Μαίναλον.
4. ΙΙον Συγκρότημα Ταυγέτου: Κονταλώνη, Καμαρινός, Κυβέλλος (Διοίκησις).
Είχον συγκροτηθή 2 Λόχοι των 9 ομάδων, έκαστος πλήρως εξοπλισμένοι:
Σύνολον δυνάμεως ΚΣ/τών Ιιου συγκροτήματος υπέρ τους διακοσίους (200).
5. ΙΙΙον Συγκρότημα Μαινάλου: Σταθάκης, Γιαννούκος, Πέραικας (Διοίκησις)
Είχε συγκροτηθή εις Λόχος των εννέα (9) ομάδων πλήρως εξοπλισμένος:
Δύναμις ΚΣ/τών συγκροτήματος 120 περίπου συν της δυνάμεως του Λόχου Σαρρήγιαννη εξ 70 ΚΣ: σύνολον Μαινάλου 200 περίπου.
6. Γενικόν σύνολον Δυνάμεως ΚΣ/τών Πελ/νήσου με τέλος Ιουνίου 1947
εξακόσιοι πεντήκοντα (650) περίπου.
7. Κατά την περίοδον ταύτην υπήρχεν οργάνωσις υπηρεσίας πληροφοριών (γιάφκες κλπ), καθώς και τοιαύτη επιμελητείας και υγειονομικής υπηρεσίας.

ΙΙ. ΕΝΕΡΓΕΙΑΙ ΤΩΝ ΕΘΝΙΚΩΝ ΔΥΝΑΜΕΩΝ ΑΠΟ ΙΟΥΛΙΟΝ ΕΩΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΝ 1947
1. (α) Κύριον χαρακτηριστικόν της ανωτέρω περιόδου είναι η εκτέλεσις επιθετικών επιχειρήσεων παρά των Εθνικών δυνάμεων ως και η ανάληψις της πρωτοβουλίας υπό τούτων με αποτέλεσμα την επίτευξιν σοβαρών ηθικών και υλικών πληγμάτων κατά των ΚΣ/τών.
(β) Επίδρασιν επίσης είχεν η αρξαμένη διαφωτιστική εργασία προς τον Λαόν εκ μέρους των ηγετών των Στρατ/κών τμημάτων.
2. (α) Ούτω εις Πάρνωνα με την αναπτυχθείσαν επιθετικήν δραστηριότητα και προσαρμογήν παρά των εκεί δρώντων τμημάτων των Εθνικών δυνάμεων (Τάγματα Κρανιά, Μπρατίσσα) και με συνολικήν δύναμιν μικροτέραν των 500 ανδρών, επετεύχθη ώστε το Ιον Συγκρότημα ΚΣ εκ 250 ανδρών εντός διμήνου να απωλέση το 1/2 της δυνάμεώς του και οι εναπομείναντες ΚΣ να στερηθώσι παντελώς ηθικού και αυτοπεποιθήσεως, μέχρι σημείου ώστε το συγκρότημα τούτο κατά τον μετέπειτα χρόνον και μέχρι της διαλύσεως να μην δυνηθή να παίξη σοβαρόν ρόλον υπέρ του ΚΣ/μού.
(β) Πρέπει να σημειωθή ότι η μεγαλυτέρα ποσότης, εκ του κεκρυμένου πολεμικού υλικού εις Πάρνωνα ανευρέθη παρά των Εθνικών δυνάμεων διά των ενεργηθεισών λεπτομερειακών εξερευνήσεων.
3. (α) Ες Ταύγετον κατά του ΙΙου Συγκροτήματος ΚΣ, εγένετο επιθετική ενέργεια παρά Εθνικών δυνάμεων (Τάγματα Γεωργίου και Μπεσμπέα), αλλά ουχί μετά της ενδεδειγμένης δραστηριότητος, μελέτης και προσαρμογής.
(β) Επετεύχθη εν αρχή η απομάκρυνσις του ΙΙου Συγκροτήματος προς Πάρνωνα και εν συνεχεία προς Μαίναλον και η επάνοδος αυτού εντός μηνός εις Ταύγετον χωρίς να επιτευχθή σοβαρή επαφή και κρούσις ουδέ να ανευρεθούν τα εγκαταληφθέντα εις Ταύγετον μεταγωγικά και αι αποθήκαι του.
(γ) Πλήν της διαρροής μικρού αριθμού στρατευθέντων το συγκρότημα τούτο επανήλθεν εις Ταύγετον σχεδόν ανέπαφον.
(δ) Ουδεμία προσπάθεια εξεδηλώθη μετά την επάνοδον εις Ταύγετον του συγκροτήματος τούτου παρά των εκεί ευρισκομένων ως ανωτέρω Εθνικών δυνάμεων, αντιθέτως μάλιστα επέτρεψαν την ανάληψιν πρωτοβουλίας εις το συγκρότημα το οποίον επέτυχεν την διάλυσιν της Διλοχίας Λειβάδη εξ ενέδρας.
4. Εις Μαίναλον δεν εγένετο κατά την αυτήν περίοδον σοβαρά πίεσις κατά του ΙΙΙου Συγκροτήματος των ΚΣ.
5. Αποτελέσματα εκ της αλλαγής της τακτικής παρά των Εθνικών δυνάμεων κατά το θέρος του 1947 ήσαν:
(α) Η μη διατήρησις του ρυθμού αναπτύξεως των ΚΣ.
(β) Η μείωσις κατά πολύ της αριθμητικής δυνάμεως των ΚΣ/τών (ιδία λόγω της διαρροής). Εκ της συνολικής δυνάμεως 650 ΚΣ/τών και των τριών Συγκροτημάτων παρέμειναν μόνον 450 ΚΣ/ται.
(γ) Κατά την περίοδον του διμήνου των επιχειρήσεων δεν επετεύχθη ουδεμία αξιόλογος επίθεσις παρά των ΚΣ/τών, εναντίον των Εθνικών δυνάμεων εις την ύπαιθρον ή εναντίον κατωκημένων τόπων.
(δ) Μεγίστη κατάπτωσις του ηθικού των ΚΣ. και εγενήθησαν αι πρώται σοβαραί αμφιβολίαι διά την επικράτησιν του ΚΣ/σμού.
(ε) Επαυσεν η ένταξις νέων ΚΣ/τών παντελώς.
6. Παρατηρήσεις: Κατά τας επιθετικάς ενεργείας παρά των Εθνικών τμημάτων σημειούνται αι κάτωθι παραλήψεις τούτων:
(α) Δεν εχρησιμοποιείτο η νύξ προς κάλυψιν των κινήσεών των ή προς εκτέλεσιν νυκτερινών εγχειρημάτων.
(β) Δεν εγένοντο κατατμήσεις των τμημάτων παρά των διοικήσεων εξ υποτιμήσεως των δυνατοτήτων και ικανοτήτων των ΚΣ.
(γ) Εις περίπτωσιν που επέτρεπον αι δυνατότητες , δεν εκάλυπτον τας κινήσεις και ενεργείας των, προς επίτευξιν αιφνιδιασμού.
(δ) Δεν ανεπτύσσετο η πρωτοβουλία των ηγητόρων των τμημάτων, υπαγορευμένης εκ της καταστάσεως της στιγμής, αλλά εξετέλουν τας εκ των προτέρων διαταγάς, πολλάκις εκδιδομένας βάσει υποθέσεων και ηκολούθουν πιστώς τα προκαθορισθέντα δρομολόγια και εντολάς, παρά το γεγονός ότι εις πολλάς περιπτώσεις αι νεώτεραι πληροφορίαι ήσαν συγκεκριμέναι.
(ε) Ιδιαιτέρως σημειούται η απρόοπτος διακοπή των επιθετικών επιχειρήσεων κατά το φθινόπωρον του 1947, η ανάκλησις των τμημάτων εντός των κατωκημένων τόπων σταθερώς και η μετάπτωσις της τακτικής των εις καθαρώς αμυντικήν τοιαύτην.

ΙΙ. ΦΘΙΝΟΠΩΡΟΝ ΚΑΙ ΤΕΛΟΣ ΕΤΟΥΣ 1947
Α΄. Σημαντικώτερα γεγονότα της άνω περιόδου
1. Ανάληψις της πρωτοβουλίας υπό των ΚΣ/τών λόγω εγκαταλείψεως της κατά το θέρος τηρηθείσης τακτικής παρά των Εθνικών δυνάμεων.
2. Η απροσδόκητος εγκατάλειψις της επιθετικής τακτικής παρά των Εθνικών δυνάμεων, ανέκοψε την περαιτέρω αναπόφευκτον φθοράν των ΚΣ/κών τμημάτων και παρέσχε εις τούτους την ευκαιρίαν να πραγματοποιώσι κάτωθι:
(α) Οι ΚΣ/ται εγκατεστάθησαν κατά το μάλλον και ήττον ασφαλώς επί ορεινών όγκων, οργανώθησαν καλύτερον και κατέστησαν τους ορεινούς όγκους πραγματικά ορμητήρια εναντίον των Εθνικών δυνάμεων και λοιπών στόχων.
(β) Διά συγκεντρωτικών κτυπημάτων εναντίον χωρίων και Κωμοπόλεων επεξέτειναν τον έλεγχόν των εις ολοκλήρους Επαρχίας με επακόλουθον την ποσοτικήν ανάπτυξιν και τον ανεφοδιασμόν των.
(γ) Επανέκτησαν το ηθικόν των και ετονώθη η πίστις των προς την νίκην.
(δ) Επροκάλεσαν περαιτέρω σύγχισιν εις τον Λαόν με αποτέλεσμα να εντάσσωνται εις τας γραμμάς των εθελονταί εκ των χωρίων, των πόλεων αλλά και εκ του Στρατεύματος, ώστε να αυξηθή και αύθις η δύναμις των ποσοτικώς και ποιοτικώς.
3. Η πραγματοποίησις των στρατηγικών επιδιώξεων του ΚΣ/μού περί αγκιστρώσεως και εδραιώσεως δυνάμεων ΚΣ. εις Χελμόν και Ερύμανθον.
4. Προπαρασκευή των δυνάμεων των ΚΣ προς ανάληψιν σοβαρωτέρων επιχειρήσεων κατά την άνοιξιν του 1948.
5. Η δημιουργία της Εθνοφρουράς κατέστη παράγων ενισχύσεως του ΚΣ/μού.
6. Η συντελεσθείσα εντατική εργασία εις τα ΚΒΕ εξ ων προήλθον άριστα προπαρασκευασμένα, διά το προσεχές μέλλον, στρατιωτικά τμήματα.
Β΄. Κατά την ανωτέρω περίοδον ενηργήθησαν παρά των ΚΣ/τών αι κατωτέρω επιθέσεις.
1. Την 21.9.47 αιφνιδιαστική επίθεσις παρά του ΙΙου συγκροτήματος κατά δυνάμεων Χωρ/κής και ΜΑΥ, εις Δυρράχιον με αποτέλεσμα τον φόνον 5 χωρ/κων, 10 ιδιωτών ΜΑΥ. και ο τραυματισμός 3 Χωρ/κων και 5 ιδιωτών των λοιπών διαφυγόντων. Πλήρως λαφυραγώγησις του τμήματος χωρ/κής και ΜΑΥ, καθώς και λεηλασία οικιών εξ ων συναπεκομίσθησαν 30 περίπου φορτία τροφίμων και εφοδίων.
2. Την 21.10.47 τμήμα του ΙΙΙου συγκροτήματος υπό Γκότσην και Σταυρόπουλον ενήργησεν επίθεσιν κατά τμήματος χωρ/κής και ΜΑΥ εις Ζαχάρω, καθ’ ην εφονεύθησαν εις χωρ/ξ και 2 ΜΑΥ.
3. Την 31.10.47 επίθεσις παρά του ΙΙου συγκροτήματος κατά χωρίων Σπαρτιάς και Αρνας, τα οποία υπεστήριζον 100 περίπου άνδρες ΜΑΥ, υπό τον Σπηλιώτην (ομάς Γερακάρη) και Χωρ/κής του Σταθμού Χωρ/κής Αρνης. Η επίθεσις επέτυχε μετά τετράωρον σκληράν μάχην καίτοι προ διημέρου είχε γνωστοποιηθή αύτη υπό του παραδοθέντος ΚΣ/του Γεωργοπούλου. Κατά την μάχην ταύτην εφονεύθησαν 28 περίπου ΜΑΥ και εις χωρ/ξ συνελήφθησαν 18 ΜΑΥ και 1 Χωροφύλαξ , ετραυματίσθησαν 15 ΜΑΥ. Εκ των ΚΣ/τών νεκροί 6, τραυματίαι 10 περίπου πλήρης διάλυσις και φυγή των υπολοίπων υπερασπιστών. Εγένετο λαφυραγώγησις οπλισμού και ειδών. Εις ενίσχυσιν κατέφθασεν η ομάς Γερακάρη εξ Αγίου Νικολάου μετά πεντάωρον και ΜΑΥ εκ Γοράνων οπότε οι ΚΣ/ται απεμακρύνθησαν προς Ταύγετον δι’ υποχωρητικού αγώνος.
4. Την 11.11.47 αιφνιδιαστική επίθεσις παρά των Ιου και ΙΙου συγκροτημάτων κατά του Γερακίου όπου ήδρευεν Τάγμα Χωρ/κής υπό του Μπρατίτσαν. Κατά την μάχην ταύτην, ήτις υπήρξε σκληρά επέτυχον οι ΚΣ/ται την κατάληψιν απάντων των φυλακίων, πλην ενός του Σταθμού Διοικήσεως , υπερασπιζομένου υπό του ιδίου Μπρατίτσα και εις ο κατέφυγον και οι διαφυγόντες εκ των λοιπών φυλακίων και θα κατελαμβάνετο και τούτο, εάν δεν κατεύθανον ενισχύσεις υπό τον Παυλάκον εκ Σκάλας. Ο Παυλάκος εν τη σπουδή του προς ενίσχυσιν ανέτρεψεν την επί τούτω ταχθείσαν δύναμιν ΚΣ. υπό τον Ξυδέαν επί της οδού προς Γεράκι, αναγκάσας ούτω τα ΚΣ/κά τμήματα να αποσυρθώσιν εκ Γερακίου: αποτέλεσμα της μάχης ταύτης υπήρξεν ο φόνος 35 Χωρ/κων, ο τραυματισμός 36 Χωροφυλάκων και 4 συλληφθέντων. Εκ των επιτεθέντων ΚΣ/τών εφονεύθησαν 10 περίπου, εξ ών εις Δ/τής Λόχου και ετραυματίσθησαν 15. Οι ΚΣ/ται συναπεκόμισαν οπλισμόν παντοειδές Στρατιωτικόν υλικόν και λοιπά εφόδια.
5. Τέλος Ν/βρίου 1947 επίθεσις κατά χωρίων Αρφαρών (Παληοβρομόβρυση, Πλατύ, Μπάστα, Αγριλος, Κάτω Αρφαρά, Μπάλα, Κατσαρού, Σκάλα, Αγ. Φλώρος) παρά του ΙΙου συγκροτήματος, καθ’ ην αφηρέθη οπλισμός των ενόπλων ΜΑΥ. και ατομικός τοίούτος, ως και διάφορα είδη εκ λεηλασίας οικιών και καταστημάτων.
6. Το τρίτον 10ήμερον Δ/βρίου εγένετο επίθεσις κατά Λόχου Χωρ/κής εις Ανδρίτσαινα, παρά του ΙΙου συγκροτήματος ενισχυθέντος δι’ ενός Λόχου εκ του ΙΙΙου. Η επίθεσις απεκρούσθη παρά των τμημάτων Χωρ/κής με απωλείας εκατέρωθεν: χωροφύλακες νεκροί 8, τραυματίαι 15, ΚΣ/τών νεκροί 5, τραυματίαι 8, Τμήματα ΚΣ/τών εισήλθον εις Κωμόπολιν και ελήστεψαν το Ταμείον εξ ου παρέλαβον 50.000.000 εκατομμύρια δραχμών.
Γ΄. Παρατηρήσεις:
1. Αι επιτυχίαι των ΚΣ/τών επραγματοποιήθησαν παρά την ποσοτικήν αύξησιν των Εθνικών δυνάμεων εις Πελ/νησον.
2. Η τηρηθείσα αμυντική Τακτική παρά των Εθνικών δυνάμεων ήτο παθητική και εξησφάλιζε τον αιφνιδιασμόν τούτων παρά των ΚΣ/τών και δεν παρήχετο η ευχέρεια της αμοιβαίας βοηθείας μεταξύ των.
3. Εις την Εθνοφρουράν εδόθη τοπικός χαρακτήρ και δεν εδραιώθη η πειθαρχία, αλλά και οι τοποθετηθέντες Αξ/κοί εις την Εθνοφρουράν εν πολλοίς δεν ήσαν δεδοκιμασμένης ικανότητος.
4. Παρά των Εθνικών δυνάμεων είχεν υποτιμηθή μεγάλως η αποτελεσματικότητα των χειμερινών επιχειρήσεων, γεγονός όπερ υπεβοήθησε τον ΚΣ/μόν, ώστε να αντιμετωπίση αποτελεσματικώς τας σοβαράς δυσκολίας του χειμώνος (στέγη,ελιγμοί, ανάπτυξις, τροφή)
Δ΄. Ανασυγκρότησις -Ανάπτυξις
Κατά την ανωτέρω περίοδον εγένοντο τα κάτωθι:
1. ΚΣ/καί δυνάμεις εκ Μαινάλου εισέδυσαν και εδραιώθησαν εις περιοχάς Χελμού και Ερυμάνθου και συνεκροτήθησαν τα δύο νέα Συγκροτήματα.
(α) Το IVον εις Χελμόν δυνάμεως 50 ανδρών, υπό τους Σταθάκην, υπό τους Δαράκην.
(β) Το V ον εις Ερύμανθον (Αχαιοήλιδα), δυνάμεως 50 ανδρών, υπό τους Βρετάκον και Ζαχαριάν.
2. Αι Διοικήσεις κατά Συγκροτήματα έγιναν διμελείς, εκ του Στρατιωτικού Δ/τού και ενός Καπετάνιου.
(α) Ιον Συγκρότημα: Πρεκεζές-Ατζακλής.
(β) ΙΙον Συγκρότημα: Κονταλώνης-Καμαρινός.
(γ) ΙΙΙον Συγκρότημα: Σαρρήγιαννης-Πέρδικας.
(δ) Των IV και V ως εν παραγράφω 1.
3.- Δύναμις των ΚΣ/τών με τέλος Δ/βρίου 1947 κατά Συγκρότημα (Αύξησις).
Ιον Συγκρότημα ΚΣ. 200. Πάρνωνος
ΙΙον συγκρότημα ΚΣ. 300. Ταϋγέτου
ΙΙΙον -//- ΚΣ. 200. Μαινάλου
ΙVον -//- ΚΣ. 50. Χελμού
Vον -//- ΚΣ. 50. Ερυμάνθου
————
Γενικόν σύνολον 800.

ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ ΜΕΧΡΙ ΜΑΪΟΣ ΕΤΟΥΣ 1948
Τα σημαντικότερα γεγονότα της άνω περιόδου είναι τα Κάτωθι:
Α΄ Αναδιοργάνωσις του Κ.Συμμοριτισμού Πελοποννήσου
1. Τον Ιανουάριο αφικνείται εις Πελ/νησον προερχόμενος εκ Στερεάς Ελλάδος ο Στέφανος Γκιουζέλης μετά ετέρων δέκα τριών (13) ΚΣ. Στελεχών (Κανελλόπουλος Κ., Κανελλόπουλος Δημήτριος, Καραμούζης, Κούτρης, Αθανασόπουλος Εμμανουήλ, Αττίλας, Κατσικόπουλος, Νικήτας, Μπάρτζος, Χριστόφυλος, Παναγίας, Μπούτσας. Άπαντες προερχομένοι εκ Μπούλκες πλην των Γκιουζέλη και Μπούτσα.
2. Ο Γκιουζέλης φέρων τον βαθμόν του Συν/χου των ΚΣ. κατόπιν δ/γής του Γεν. Αρχηγείου των ΚΣυμμοριτών, αναλαμβάνει την Γενικήν Αρχηγείαν των ΚΣ. Πελ/νήσου με τον Ρογκάκον Ευάγγελον Πολιτικόν Επίτροπον και τον Κανελλόπουλον Κ. ως Επιτελάρχην (Αμφότεροι με βαθμόν Αντ/χου).
3. Συγκροτείται και το Επιτελείον του Αρχηγείου Πελ/νήσου διά της τοποθετήσεως των αναγκαιούντων Αξ/κών και Βοηθητικού Προσωπικού (Ιον Γραφείον επιχειρήσεων Κ.Κανελλόπουλος, ΙΙον Γραφείον Πληροφοριών Γιαννούκος, ΙΙΙον Γραφείον Κινήσεως Κίμων, IVον Γραφείον Κρυπτογραφικόν Μπούτσας, Voν Γραφείον Διαβιβάσεων Κονδύλης και VIον Γραφείον Διαβιβ/σεως ο Δημόπουλος και Αλέκος).
4. Μετονομασία των Συγκροτημάτων εις Περιφερειακά Αρχηγεία: Πάρνωρος, Ταϋγέτου, Μαινάλου, Αργολ/θίας, Αχαϊοηλίδος και αναπροσαρμογή των Διοικήσεων ως κάτωθι:
(α) Εις Αρχηγείον Πάρνωνος: Πρεκεζές – Κοττής.
(β) -//- -//- Ταϋγέτου: Κονταλώνης – Κώνστας.
(γ) -//- -//- Μαινάλου: Σαρρήγιαννης – Σπυρόπουλος ή Κάππας.
(δ) -//- -//- Αργολ/θίας: Σταθάκης – Δαράκης και
(ε) -//- -//- Αχαϊοηλίδος: Μπασακίδης – Ζαχαριάς.
(στ) Συγκροτούνται επιτελεία εις τα Περιφερειακά Αρχηγεία διά της τοποθετήσεως εις έκαστον τούτων Επιτελάρχου, Αξ/κού Πληροφοριών, Αξ/κού επιμελητείας, Ιατρού και Διαβιβάσεων.
5. (α) Οργανούνται επί τη βάσει πινάκων συνθέσεων καθ’ ομοιόμορφον τρόπον, τα μαχητικά τμήματα των περιφερειακών Αρχηγείων, εις ελαφρά Τάγματα των τριών (3) Λόχων και έκαστος Λόχος των επτά (7) ομάδων.
(β) Οργανούται η υπηρεσία πληροφοριών διά της δημιουργίας των Κεντρικών Κέντρων Πληροφοριών (ΚΚΠ) και ΚΠ. ως και ομάδος πληροφοριών παρ’ εκάστω Αρχηγείω.
(γ) Ομοίως οργάνωσις επιμελητείας διά της δημιουργίας κλιμακίων συγκεντρώσεως, διατηρήσεως και αποκρύψεως.
(δ) Τίθενται αι βάσεις διά την δημιουργίαν τηλεφωνικού δικτύου εις τας ελεγχομένας υπό των ΚΣ περιοχάς.
6. (α) Οργανούται Κυβερνητική υπηρεσία διά της τοποθετήσεως του Μουλοπούλου ως Κυβερνητικού Αντιπροσώπου διά την Πελ/νησον.
(β) Επακολουθεί τοποθέτησις των Νομαρχών και βοηθών των.
7. (α) Τίθενται αι βάσεις διά την οργάνωσιν της Λαϊκής Πολιτοφυλακής.
(β) Τοποθετείται Αρχηγός της Λαϊκής Πολιτοφυλακής Πελ/νήσου ο ΚΣ. Κιαππές Ηλίας με τον βαθμόν του Αντ/χου και τοποθετούνται οι Διοικηταί Πολιτοφυλακής κατά Περιφερειακά Αρχηγεία.
8. (α) Οργανούνται οι ελεύθεροι σκοπευταί κατά Αρχηγεία.
(β) Οργάνωσις ομάδος Σαμποτέρ, κατ’ Αρχηγεία.
9. Εκοινοποιήθησαν και ετέθησαν εις εφαρμογήν διαταγαί της Προσωρινής Κυβερνήσεως των ΚΣ. και του Γενικού Αρχηγείου αφορώσαι:
(α) Την Στρατικοποίησιν (οργάνωσιν, πειθαρχίαν κ.λ.π.) των διαφόρων τμημάτων και υπηρεσιών.
(β) Τα αρμοδιότητας εκάστου εις την ανατεθείσαν υπηρεσίαν.
(γ) Εγνωστοποιήθησαν και ετέθησαν εις εφαρμογήν διάφορα ψηφίσματα και νομοθετήματα της Προσωρινής Κυβερνήσεως των ΚΣ.
10. Από των αρχών του 1948 επετεύχθη σύνδεσις του Αρχηγείου ΚΣ. Πελοποννήσου μετά του Γενικού Αρχηγείου των ΚΣ/. δι’ ασυρμάτου ον μετέφερεν εις Πελ/νησον ο Γκιουζέλης (εκτός των άλλων υπαρχόντων Σ.Α.), με τους σχετικούς κώδικας.
Β΄. Κατά την αυτήν περιόδον κατόπιν προτάσεων του Αρχηγείου Πελ/νήσου και περιφερειακών Αρχηγείων ήρχισαν το πρώτον αι ονομασίαι και προαγωγαί Αξ/κών παρά της Κυβερνήσεως των ΚΣ. εν Πελ/νησω, εις ευρείαν κλίμακα με αποτέλεσμα.
1. Την πλαισίωσιν των τμημάτων και υπηρεσιών διά των προβλεπομένων βαθμών.
2. Την εξύψωσιν του ηθικού των ΚΣ/τών.
3. Την αύξησιν της αποδόσεως τούτων.
4. Την ηθικήν και ψυχολογικήν επίδρασιν επί των λαϊκών μαζών.
Γ΄. Κατά τας αρχάς Φεβρουαρίου εις ΡΙΖΙΑΝΑ – ΤΑΫΓΕΤΟΥ λαμβάνει χώραν συνεδρίασις του Πελοποννησιακού Γραφείου, εις ην συμμετέσχον οι Γκιουζέλης, Ρογκάκος, Μουλόπουλος, Κώνστας και λαμβάνονται αι κάτωθι αποφάσεις:
1. Τοποθετήσεις των Ανωτέρων Στελεχών του ΚΣ Πελ/νήσου εις Αρχηγείον Πελ/νήσου και Περιφερειακά Αρχηγεία.
2. Συγκρότησις αποσπάσματος εκ δυνάμεων του Ταϋγέτου και Μαινάλου (5 – 6 Λόχοι συνολικής δυνάμεως 600 ΚΣ περίπου), υπό τους Κανελλόπουλον και Κώνσταν διά την εκκαθάρισιν της Κεντρικής Πελ/νήσου (ιδιαιτέρως της Γορτυνίας), εκ των εκεί ευρισκομένων τμημάτων Εθνοφρουράς (Τρόπαια – Λαγκάδια).
3. Περαιτέρω ανάπτυξις των δυνάμεων των ΚΣ/τών διά βιαίας Στρατολογίας μεγάλης εκτάσεως παρ’ όλων των περιφερειακών Αρχηγείων.
4. Ενίσχυσις δι’ εμψύχου υλικού και αψύχου τοιούτου του Αρχηγείου Μαινάλου, ίνα υπό την καθοδήγησιν του Αρχηγείου Πελ/νήσου των ΚΣ/τών, προβή εις την εκκαθάρισιν της Τριφυλίας αφ’ ενός, αφ’ ετέρου δε και κυρίως εν συντονισμώ μετά των Βορείων Αρχηγείων (Αχαϊοηλίδος – Κορινθίας) επεκταθή ο έλεγχος εις Βόρειον Πελ/νησον, προς επίτευξιν των κάτωθι κυρίων αντικειμενικών σκοπών.
(α) Έλεγχον επί των κυρίων χερσαίων συγκοινωνιών της Πελ/νήσου.
(β) Εις την απόκτησιν δυνατοτήτων μεγαλυτέρας και ουσιαστικής επαφής με ΚΣ/κά συγκροτήματα Στερεάς Ελλάδος.
(γ) Πίεσις εκ Νότου της Πρωτευούσης.
(δ) Εις ελάττωσιν της πιέσεως ην υφίσταντο οι ΚΣ/ται Νο. Πελ/νήσου.
(ε) Εις την απόκτησιν δυνατοτήτων δι’ ευρυτέραν ανάπτυξιν των ΚΣ.Πελ/νήσου.
Δ΄. Ενεργηθείσαι επιθέσεις
Κατά την περίοδον ταύτην ενηργήθησαν αι κατωτέρω σημαντικώτεραι επιθέσεις κατά Εθνικών Δυνάμεων παρά των ΚΣ/τών με αποτέλεσμα την ολόπλευρον ανάπτυξιν τούτων.
1. Κατά την 20ην Φεβρουαρίου 1948 ενηργήθη επίθεσις παρά του Αρχηγείου Πάρνωνος εναντίον του Γυθείου με αντικειμενικόν σκοπόν την απελευθέρωσιν των εις τας φυλακάς κρατουμένων. Η επίθεσις ενηργήθη τας πρώτας βραδυνάς ώρας και προς επιτυχίαν εχρησιμοποιήθη τέχνασμα διά της μεταμφιέσεως ωρισμένων ΚΣ/τών εις Χωρ/κας, προς εξουδετέρωσιν σκοπών και της φρουράς. Πράγματι επετεύχθη ο αιφνιδιασμός και η εξουδετέρωσις της φρουράς με αποτέλεσμα την απελευθέρωσιν 40 περίπου κρατουμένων, οίτινες παρελήφθησαν υπό των Συμμοριτών, ενταχθέντες βραδύτερον εις τας ΚΣ/ίας.
2. Την 27.1.48 επίθεσις κατά Διμοιρίας εις θέσιν Κοκκινόλουτσα- Καρυών παρά δυνάμεων ΚΣ Πάρνωνος, καθ’ ην ετραυματίσθη ο Διμοιρίτης Ανθ/γός Πρωτοπαπάς και εφονεύθησαν τρεις Στρατιώται και συνελήφθησαν αιχμάλωτοι 15, οίτινες απεγυμνώθησαν, συγχρόνως εναρκοθετήθη η οδός και διερχόμενον αυτοκίνητον ανετινάχθη.
3. Την 16 Ιανουαρίου ενεργείται αιφνιδιαστική επίθεσις παρά δυνάμεων ΚΣ/τών του Ταϋγέτου, εναντίον τμήματος ΜΑΥ εις ΠΕΛΛΑΝΑΝ Λακωνίας, καθ’ ην αφηρέθη άπας ο οπλισμός των ενόπλων ΜΑΥ.
4. Την 2.2.48 ενεργείται επίθεσις κατά τμήματος Χωρ/κής και ΜΑΥ εις Διαβολίτσι παρά δυνάμεων ΚΣ. Ταϋγέτου και Μαινάλου, υπό τον Σαρρήγιαννην. Η επίθεσις αύτη απεκρούσθη λόγω εγκαίρου αφίξεως ενισχύσεων εκ Μελιγαλά και Ψάρι, αίτινες θα επέφερον μεγάλας απωλείας εις το επιτεθέν τμήμα ΚΣ/τών, εάν η αεροπορία εκ λάθους δεν καθήλωνε τας Εθνικάς δυνάμεις.
5. Την 13 Φεβρουαρίου 1948 ενεργείται παρά του Αρχηγείου Ταϋγέτου υπό τους Κανελλόπουλον, Κώνσταν και Κονταλώνην, επίθεσις εναντίον Λόχου Εθνοφρουράς εις Βορδώνια, με αποτέλεσμα τον φόνον ενός Ανθ/γού και 10 στρατιωτών, την αιχμαλωσίαν 34 και την λαφυραγώγησιν οπλισμού και στρατιωτικών ειδών. Εκ των συλληφθέντων, 34 αριθμός τούτων εξετελέσθη, έτερος αριθμός ενετάχθη εις Συμμορίας και οι υπόλοιποι αφέθησαν ελεύθεροι. Το σπουδαιότερον φυλάκιον του Λόχου εις Προφήτην Ηλίαν δυνάμεως 15 ανδρών κατελήφθη εξ απήνης παρά των ΚΣ/τών. οι άνδρες του φυλακίου εχαρτόπαιζον άπαντες εντός της Εκκλησίας άνευ ουδενός μέτρου ασφαλείας.
6. Την 3.3.48 ενεργείται επίθεσις εξ ενέδρας, εις περιοχήν Βάγγου Μεγαλοπόλεως, παρά δυνάμεων του Αρχηγείου Ταϋγέτου υπό τους Κανελλόπουλον, Κώνσταν, Ξηδέαν, εναντίον διερχομένης άνευ μέτρων ασφαλείας φάλαγγος Διλοχίας υπό τον Ταγ/χην Γαλανόπουλον, με αποτέλεσμα τον φόνον του Ταγ/χου Γαλανοπούλου και πενήντα περίπου Αξ/κών και Στρατιωτών, και την αιχμαλωσίαν 130 μεταξύ των οποίων και τινές Αξ/κοί. Εκ της Διλοχίας ταύτης ελάχιστοι μόνον κατώρθωσαν να διαφύγουν (10 οπλίται και εις Αξ/κός). Εις χείρας των ΚΣ/τών περιήλθεν άπας ο οπλισμός και εφόδια της Διλοχίας. Εκ των συλληφθέντων 30 περίπου εξετελέσθησαν και οι υπόλοιποι ενετάχθησαν εις τας Συμμορίας.
7. Την 11.3.48 ενεργείται επίθεσις υπό τους Κανελλόπουλον, Σαρρήγιαννην, Κώνσταν, Ξηδέαν, μετά τμημάτων ΚΣ. Ταϋγέτου και Μαινάλου, εναντίον Διλοχίας Εθνοφρουράς εις Τρόπαια Γορτυνίας υπό τον Ταγ/χην Παπανικολάου, με αποτέλεσμα τον φόνον 30 περίπου Αξ/κών και οπλιτών και την αιχμαλωσίαν των υπολοίπων 150 περίπου. Εις χείρας ΚΣ/κών τμημάτων περιήλθεν όλος ο οπλισμός και λοιπόν υλικόν της Διλοχίας. Συλληφθείς ο Διοικητής της Διλοχίας εξετελέσθη. Εκ των συλληφθέντων μικρός αριθμός εξετελέσθη, ελάχιστοι ενετάχθησαν και οι υπόλοιποι απεγυμνωθέντες αφέθησαν ελεύθεροι. Χαρακτηριστικόν της μάχης ταύτης ήτο ότι, η διάταξις της Διλοχίας ήτο τελείως αμελέτητος καθ’ όσον είχε συγκεντρωθή σχεδόν άπασα η δύναμις εντός μανδροτοίχου και υπερκείμενος δασώδης λόφος δεν είχε καταληφθή, αλλά εχρησίμευσεν ως αρίστη βάσις πυρός και εξορμήσεων των ΚΣ/τών.
8. Την 14.3.48 επηκολούθησε παρά του ιδίου τμήματος των ΚΣ/τών επίθεσις εναντίον τμήματος Χωρ/κής και ΜΑΥ εις Ψάρι – Μεσσηνίας, αποκρουσθείσα λόγω εγκαίρου αφίξεως ενισχύσεων εκ Διαβολιτσίου και Κοπανακίου (Ζάρας) με μικράς απωλείας εκατέρωθεν.
9. Την νύκτα 19 προς 20.3.48 ενεργείται επίθεσις υπό δυνάμεως του Αρχηγείου Πάρνωρος, εναντίον Λόχου Εθνοφρουράς εις Βλαχιώτην αποκρουσθείσα λόγω της καλής αμυντικής οργανώσεως του τμήματος τούτου και της αποφασιστικής αντιμετωπίσεως της επιθέσεως. Αι εκατέρωθεν απώλειαι ήσαν μικραί.
10. Την 25.3.48 ενεργείται επίθεσις παρά δυνάμεων ΚΣ. του Αρχηγείου Ταϋγέτου υπό τον Κονταλώνην, εναντίον Λόχου 19ου Εθνοφρουράς εις Γεωργίτσιον – Λακωνίας, αποκρουσθείσα με μικράς εκατέρωθεν απωλείας (5 νεκροί στρατιώται και 8 τραυματίαι και 2 νεκροί ΚΣ/ται και 15 τραυματίαι). Η απόκρουσις της επιθέσεως οφείλεται εις σθεναράν άμυναν του Λόχου τούτου αμυνομένου εντός του Γυμνασίου και παρά την προσέγγισιν των ΚΣ/τών εις το κτίριον. Ανθ/γός του Λόχου έρριψε διά της χειρός βλήματα όλμου κατά εγγύς κατεχομένης υπό των ΚΣ. οικίας και ομάδων ΚΣ/τών, γεγονός όπερ κυρίως συνετέλεσεν εις την απόκρουσιν της επιθέσεως διά του τραυματισμού επιλέκτων ομάδων κρούσεως ΚΣ/τών, οίτινες ήσαν έτοιμοι να βάλλουν δέσμην ναρκών εντός του Κτιρίου διά την ανατίναξιν τούτου.
11. Την 1.4.48 ενεργείται επίθεσις παρά τμημάτων ΚΣ/τών του Αρχηγείου Ταϋγέτου εναντίον της Θουρίας και Σπερχογίας. Εις Θουρίαν ευρίσκοντο δύναμις ΜΑΥ υπό τον Σταυρέαν σύνολον 80 άνδρες. Κατ’ αυτήν εφονεύθησαν 6 ΜΑΥ, συνελλήφθησαν δύο (2) και οι υπόλοιποι διέφυγον. Αφαίρεσις οπλισμού και λεηλασία.
12. Την 1.4.48 ομοίως ενεργείται παρ’ άλλου τμήματος ΚΣ/τών του Αρχηγείου Ταϋγέτου νυκτερινή επίθεσις εναντίον των ΜΑΥ Φιλίων – Μεσσηνίας, με αποτέλεσμα τον φόνον 2 ΜΑΥ και την διαφυγήν των υπολοίπων. Εμπρησμός και λεηλασία οικιών τινών.
13. Την 12.4.48 αι συγκεντρωμέναι δυνάμεις του Αρχηγείου Μαινάλου, Αχαϊοηλίδος και Κορινθίας, ενισχυμέναι και δι’ ενός Τάγματος του Αρχηγείου Ταϋγέτου (Σύνολον δυνάμεως ΚΣ/τών 700 περίπου), υπό τους Γκιουζέλην, Κανελλόπουλον, Μπασακίδην, Σταθάκην και Καμαρινόν, επιτίθενται αιφνιδιαστικώς τας πρωϊνάς ώρας εναντίον της Διλοχίας Εθνοφρουράς εις Καλάβρυτα και των εκεί δυνάμεων Χωρ/κής. Η μάχη παρετάθη καθ’ όλην την ημέραν διά την κατάληψιν απάντων των φυλακίων, πλην του της Διοικήσεως Χωρ/κής οίτινες κατά την νύκτα, διακοπείσης της μάχης, διέφυγον. Εκ της Διλοχίας εφονεύθησαν αριθμός Αξ/κών και οπλιτών, αυτοκτονήσαντος του Διοικητού Αντ/χου, και άπαντες οι υπόλοιποι Αξ/κοί και οπλίται ανερχόμενοι εις 200 συνελήφθησαν αιχμάλωτοι. Ελάχιστος αριθμός οπλιτών κατώρθωσε να διαφύγη. Εκ των ΚΣ/τών αι απώλειαι ελάχιστοι. Επηκολούθησε λαφυραγώγησις οπλισμού και λοιπού υλικού εις ευρείαν έκτασιν, λεηλατηθέντων των αποθηκών του Τάγματος, της ΟΥΝΡΑ, και Καταστημάτων. Συναπεκομίσθησαν χονδρικώς τα εξής: 4 πολυβόλα Βίκερς, 25 οπλοπολυβόλα, 4 όλμοι, 200 όπλα, 80.000 φυσίγγια, ατομικός ιματισμός και είδη εξαρτήσεως, αυτόματα. ασύρματοι, 10.000 οκάδες αλεύρου, 1.000 οκάδες ζάκχαρις, υφάσματα και λοιπά είδη εκ των καταστημάτων, εν συνόλω 400 φορτία περίπου άτινα μετεφέρθησαν εις περιοχήν Βάλτου – Χελμού. Άπαντα τα τρόφιμα και το πλείστον μέρος του οπλισμού, μεταξύ των οποίων και 4 βίκερς, ανευρέθησαν κατά την επακολουθήσασαν καταδιώξιν παρά των Εθνικών Δυνάμεων. Αφηρέθησαν επίσης εκ του εκεί Υποκαταστήματος Τραπέζης 400 εκατομμύρια δραχμαί εις μετρητά. Καθ’ όλην την διάρκειαν της ημέρας της επιθέσεως και της επομένης, ουδεμία ενίσχυσις ή πίεσις παρά των Εθνικών δυνάμεων εγένετο, και οι ΚΣ/ται ανενόχλητοι προέβησαν μετά την κατάληψιν των φυλακίων εις τας λεηλασίας των αποθηκών και καταστημάτων και την μεταφοράν των φορτίων εις ικανήν απόστασιν. Τα επιτεθέντα τμήματα ΚΣ/τών είχον λάβει μέτρα πλαγιοφυλάξεως προς Γκουράν, Πάτρας και Μέγα Σπήλαιον και παρετηρήθησαν αι εξής παραλήψεις εκ μέρους των Εθνικών Δυνάμεων, αίτινες εάν δεν συνέβαινον η υπόθεσις Καλαβρύτων θα ήτο πιθανώς διάφορος εν τω συνόλω:
(α) Λόχος του Τάγματος Καλαβρύτων ευρισκόμενος εις εγγύς Χωρίον Κέρτεζι εμφανίσεως μικρού τμήματος ΚΣ/τών, απεχώρισεν άνευ λόγου προς Χαλανδρίτσαν εγκαταλείψας οπλισμόν, Πυρ/κά (200 βλήματα όλμου) και λοιπά εφόδια, ενώ έδει να σπεύση εις ενίσχυσιν των τμημάτων εις Καλάβρυτα.
(β) Τάγμα Στρατού κινηθέν εκ περιοχής Γκούρας προς ενίσχυσιν και διά την κατάληψιν του αυχένος Κυνηγού – Χελμού, προ μικράς αντιστάσεως ΚΣ/τών επί του αυχένος (Δυνάμεως Διμοιρίας μόνον εδίστασε να αναπτύξη τας δυνάμεις του και επιτεθή προς κατάληψιν του αυχένος τούτου. Αντιθέτως το τμήμα τούτο Στρατού υπεχώρησεν άνευ σοβαρού λόγου. Η κατάληψις του αυχένος τούτου παρά των Εθνικών δυνάμεων θα είχε μεγίστην σημασίαν, διότι θα έθετε τον όγκον των ΚΣ/τών εις δύσκολον θέσιν και εντός κλοιού, εν συνδιασμώ με τας κινηθείσας εν τω μεταξύ ισχυράς δυνάμεις εκ Τριπόλεως προς Αράχωβαν – Άρμπουνα. Ούτω αι ΚΣ/και δυνάμεις πιεζόμεναι εκ των δυνάμεων Τριπόλεως διέφυγον διά του αυχένος Κυνηγού άνευ απωλειών.
(γ) Το εκ Τριπόλεως τμήμα Στρατού επέτυχεν συμπλοκήν με τα ΚΣ/κά τμήματα και έσχεν ως αποτέλεσμα το τεμαχισμόν των δυνάμεων των ΚΣ/τών και την ανεύρεσιν του εγκαταλειφθέντος εις προχείρους κρύπτας παντοειδούς υλικού και οπλισμού, προερχομένων εκ των λεηλασιών των Καλαβρύτων και ούτω οι ΚΣ/ται ελάχιστα μόνον κατώρθωσαν να διασώσουν.
(δ) Το τμήμα τούτο του Στρατού ανεύρεν επίσης αριθμόν τραυματιών ΚΣ/τών εκ της μάχης των Καλαβρύτων και επέφερεν απωλείας τινάς εις τμήμα ΚΣ/τών.
14. Την 16.4.48 ενεργείται επίθεσις εξ ενέδρας παρά τον 45ον χιλιόμετρον οδού Τριπόλεως – Σπάρτης (Σελασία) παρά δυνάμεων ΚΣ/τών του Αρχηγείου Πάρνωνος, κατά διερχομένης φάλαγγος αυτοκινήτων ην συνόδευε Λόχος Χωροφυλακής επ’ αυτοκινήτων μετά τριών αρμάτων μάχης. Αποτέλεσμα υπήρξεν ο φόνος 10 Χωρ/κων και ενός Στρατιώτου και τραυματισμός 12 Χωρ/κων. Κατά την επίθεσιν οι ΚΣ/ται εχρησιμοποίησαν εμπυρευματισμένα βλήματα όλμου, άτινα έρριψαν κατά των αρμάτων μάχης διά της χειρός με αποτέλεσμα την πυρπόλησιν του ενός και την ανατροπήν ετέρου όπερ εν συνεχεία επυρπόλησαν. Το τμήμα τούτο της Χωρ/κής παρά τον αιφνιδιασμόν δεν έχασε την ψυχραιμίαν του, αλλά αντεπιτεθέν αμέσως κατά των ΚΣ/τών κατεδίωξε τούτους πανικόβλητους και τους διέλυσε. Οι ΚΣ/ται φεύγοντες προς Βασσαράν εδέχθησαν αιφνιδιαστικήν επίθεσιν υπό τμήματος ΜΑΥ υπό τον Παυλάκον, όστις έσπευσεν εκ Σπάρτης προς την κατεύθυνσιν Βασσαρά, ίνα προλάβη τους φεύγοντας ΚΣ/τας και επήνεγκεν εις τούτους απωλείας τινάς εις νεκρούς και τραυματίας.
15. Την 18.4.48 ενεργείται επίθεσις διά δυνάμεων του Αρχηγείου Πάρνωνος και Τάγματος εκ του Αρχηγείου Ταϋγέτου υπό τους Ρογκάκον, Κονταλώνην, Πρεκεζέν, εναντίον Διλοχίας Χωρ/κής υπό τον Κρανιάν εις Βαμβακού, με αποτέλεσμα την κατάληψιν της τοποθεσίας Κρύβης εις ην ημύνετο Λόχος Χωρ/κων υπό τον Υπομοίραρχον Ρήγαν. Η υπόλοιπος δύναμις ευρισκομένη εντός του χωρίου, απέκρουσε την επίθεσιν των ΚΣ/τών, καίτοι παρέμεινεν ακέφαλος, του Διοικητού αυτής μετά την κατάληψιν του Κρύβη, εις ην έσπευσεν προς ενίσχυσιν, μη επανελθόντος εις το χωρίον αλλά κατευθυνθέντος εις Σπάρτην. Απώλειαι εκατέρωθεν: εφονεύθησαν 28 Χωρ/κες και ο Υπομ/χος Ρήγας, ετραυματίσθησαν 38 Χωρ/κες: εκ των ΚΣ/τών εφονεύθησαν 17 και ετραυματίσθησαν 20. Οι ΚΣ/ται συναπεκόμισαν οπλισμόν και Πυρ/κά εκ της τοποθεσίας Κρύβης. Χαρακτηριστικόν της επιθέσεως αυτής ήτο η πεισματώδης μάχη επί δίωρον, καίτοι οι ΚΣ/ται είχον προσεγγίσει περί τα 10 μέτρα τους αμυνομένους και η κατάληψις του Κρύβη εγένετο δι’ εφόδου και ότι οι διασωθέντες χωρ/κες εκ του Κρύβη μετέβησαν εντός της Βαμβακούς εις τα υπόλοιπα αμυνόμενα φυλάκια, πλην του Διοικητού.-
16. Διά των αναπτυχθεισών δυνάμεων των Αρχηγείων Αργολ/θίας και Αχαϊοηλίδος ενισχυμένων διά Τάγματος του Αρχηγείου Ταϋγέτου, επραγματοποιήθησαν και διάφοροι άλλαι επιθετικαί ενέργειαι εις Βόρειον Πελ/νησον εναντίον μικροομάδων ΜΑΥ και μικροτμημάτων Εθνικών δυνάμεων ως και κρούσεις εναντίον Πόλεων, δι’ ηθικούς κυρίως λόγους. Τοιαύται επιχειρήσεις έλαβον χώραν εις περιοχάς Φεναιού, Αργολίδος, Ηλείας, Αχαΐας, ως και εναντίον των Πόλεων Αιγίου, Αμαλιάδος κ.λ.π. με αποτελέσματα υπέρ των ΚΣ/τών.
Ε΄. Δύναμις ΚΣ/τών αρχάς Μαΐου 1948.
1. Λόχος ασφαλείας Αρχηγείου Πελ/νήσου συν Λόχος Διοικήσεως Δύναμις 120 – παρατακτή 1 Λόχος ΚΣ.60.
2. Αρχηγείον Πάρνωνος: Δύναμις ΚΣ.400 – παρατακτή 3 Λόχοι ΚΣ.200.
3. Αρχηγείον Ταϋγέτου:Δύναμις 700-παρατακτή 6 Λόχοι ΚΣ.450
4. Αρχηγείον Μαινάλου: Δύναμις 600- -//- 5 Λόχοι ΚΣ.350.
5. Αρχηγείον Αργολ/θίας: -//- 150- -//- 1 Λόχος ΚΣ.80.
6. Αρχηγείον Αχαϊοηλίδος: -//- 180- -//- 1 Λόχος ΚΣ.100.
Γενικόν σύνολον ΚΣ. 2.150 περίπου παρακτή 17 ¨Λόχοι ΚΣ 1240 περίπου. Εις την ανωτέρω συνολικήν δύναμιν Κ/Στων 2150 περιλαμβάνονται και οι λοιπαί υπηρεσίαι ΚΣ/τών πληροφοριών, επιμελητείας, Λαϊκής πολιτοφυλακής και βοηθητικαί τοιαύται.
ΣΤ΄. Παρατηρήσεις
1. – Η σύνδεσις με το Γενικόν Αρχηγείον των ΚΣ. Πελ/νήσου, επακολουθήσασα αναδιοργάνωσις των ΚΣ/τών γενικώς,
– Η οργάνωσις της Λαϊκής Πολιτοφυλακής και η εμφάνισις ταύτης,
– Η παρουσίασις Κυβερνητικού Αντιπροσώπου με την τοποθέτησιν Νομαρχών, και αι συντελεσθείσαι επιθετικαί επιτυχείς ενέργειαι παρά των ΚΣ/τών, είχον ως αποτέλεσμα την εξύψωσιν του ηθικού των ΚΣ/τών και την επίδρασιν επί του πληθυσμού, ιδία της υπαίθρου, προς όφελος των ΚΣ/τών.
2. (α) Ο τεμαχισμός των Εθνικών Δυνάμεων, όστις παρετηρήθη κατά την περίοδον ταύτην, εν συνδυασμώ με την στατικήν κατάστασιν τούτων και την αμυντικήν τακτικήν των, παρέσχεν εις τους ΚΣ/τας την δυνατότητα να συγκεντρώνουν όπου ήθελον τας αναγκαιούσας δυνάμεις των, διά την επίτευξιν των σκοπών των, καθιστάμενα τα τμήματα ταύτα λίαν τρωτά.
(β) Εν πολλοίς άλλωστε τα τμήματα Στρατού δεν προέβαινον εις οργάνωσιν του εδάφους, διάταξιν των τμημάτων των – σχέδιον πυρός – μέτρα ασφαλείας-.
(γ) Εις ελαχίστας περιπτώσεις παρετηρήθη αποφασιστική και έγκαιρος άφιξις ενισχύσεων. Εις τας πλείστας περιπτώσεις τυχόν κινούμενα τμήματα προς ενίσχυσιν, προ ασθενούς αντιστάσεως παρά των ΚΣ/τών, δεν επέμενον εις την ανατροπήν τούτων και ενίοτε υπεχώρουν.
(δ) Αι Εθνικαί Δυνάμεις φαίνεται ότι δεν είχον αναπτύξει ικανοποιητικόν δίκτυον πληροφοριών προς διάγνωσιν των προθέσεων, συγκεντρώσεων και κινήσεων των ΚΣ/κών τμημάτων και σχεδόν πάντοτε οι ΚΣ/ται επετύγχανον τον αιφνιδιασμόν των Εθνικών τμημάτων.

ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΑΠΟ ΜΑΪΟΥ ΜΕ ΤΕΛΟΣ ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 1948
Α΄. Τα σημαντικότερα γεγονότα της περιόδου ταύτης είναι τα κάτωθι:
1. Η ανάληψις της πρωτοβουλίας υπό των Εθνικών Δυνάμεων διά της εφαρμοσθείσης προσηρμοσμένης ενεργητικής αμύνης και της ενθαρρύνσεως Λαού και Στρατού. Ούτω:
Αι Εθνικαί Δυνάμεις Πελ/νήσου ετάχθησαν επί στρατηγικών σημείων και εξησφάλιζον:
(α) Αμυντικάς δυνατότητας.
(β) Αλληλοϋποστήριξιν.
(γ) Προάσπισιν των Πόλεων, των συγκοινωνιών και των ζωτικών χώρων.
(δ) Αι μελετημέναι, αιφνιδιαστικαί και τολμηραί συχναί κινήσεις Εθνικών τμημάτων εκ των βάσεών των εις τους πιθανούς χώρους συγκεντρώσεως των ΚΣ/τών, επέφερον πολλάκις την ματαίωσιν των σχεδίων των, την σοβαράν απασχόλησιν τμημάτων και υπηρεσιών και την φθοράν πολεμικού και παντοειδούς υλικού των ΚΣ/τών, αλλά και παρημπόδιζον την συγκέντρωσιν επιμελητειακών ειδών εις τούτους.-
(ε) Αι Πόλεις έπαυσαν να είναι πηγαί ευχερούς προμηθείας ειδών αναγκαίων διά τους ΚΣ/τας.
2. Αποτελεσματικαί ομοίως ήσαν αι ενίοτε γενόμεναι προσμήξεις επιλέκτων ομάδων ΛΟΚ δι’ ασθενεστέρων τοιούτων (Εθνοφρουράς, Νεοσυλλέκτων).
3. Οργάνωσις δικτύου πληροφοριών παρά των Εθνικών δυνάμεων εις την ύπαιθρον και είσοδος πρακτόρων εις τας τάξεις των ΚΣ/τών.
4. Ήρξατο εργασία διαφωτίσεως αισθητή εις τον Λαόν παρά των Εθνικών δυνάμεων και προσηρμοσμένη αντικειμενικώς, διά προκηρύξεων εκμεταλλευόμεναι τας θερινάς επιχειρήσεις του Γράμμου και των λοιπών τοπικών επιτυχιών του Στρατού.
Β΄. Ενίσχυσις ΚΣ/τών έξωθεν.
1. Κατά Ιούλιον παρελήφθη παρά των ΚΣ/τών το κάτωθι πολεμικόν υλικόν προερχόμενον εξ Αλβανίας και μεταφερθέν διά πετρελαιοκινήτου εις τας ακτάς της Κυνουρίας (Όρμος Φωκιανού) κατόπιν προσυνεννοήσεως με το Γενικόν Αρχηγείον των ΚΣ.
(α) 200 περίπου οπλ/λα Μπρεν.
(β) 500 πάτζερ.
(γ) 140.000 φυσίγγια Μπρεν.
(δ) 2 Πολυβόλα Γερμανικά μετά εξ χιλιάδων (6.000) φυσιγγίων (μέρος εκ του οπλισμού του πετρελαιοκινήτου).
2. Περί το τέλος Αυγούστου κατέφθασεν και έτερον σκάφος προερχόμενον εξ Αλβανίας εις την ιδίαν ακτήν, μεταφέρον 90 τόννους πολεμικού υλικού ( βαρέα πολυβόλα, οπλ/λα, ατομικά όπλα, πυρ/κά, εκκρηκτικάς ύλας, νάρκας και αντιαρματικές γροθιές), το οποίον ανακαλυφθέν κατεβυθίσθη μεθ’ ολοκλήρου του φορτίου παρά της Αεροπορίας και Μονάδος του Πολεμικού Ναυτικού.
3. Κατά Οκτώβριον, κατόπιν συνεννοήσεως με το Γενικόν Αρχηγείον των ΚΣ, ανεμένετο η άφιξις εις τας εκβολάς του ποταμού Νέδα και ετέρου φορτίου πολεμικού υλικού (5 ασύρματοι, 1.500 τυφέκια, όλμοι, πυρ/κά, εκρηκτικόν υλικόν, εν συνόλω 60 τόννοι) εξ Αλβανίας και η παραλαβή του οποίου εματαιώθη, λόγω της επεμβάσεως των ΕΘνικών Δυνάμεων, της πιέσεως παρά τούτων των ΚΣ/τών, της εγκαταλείψεως των προκαθορισθέντων χώρων συγκεντρώσεως των ΚΣ/τών και προπαρασκευής τούτων διά την παραλαβήν, εις περιοχάς Μαινάλου και Άνω Καρυών – Ολυμπίας.-
4. Εγένετο και ετέρα προσπάθεια βραδύτερον αποτυχούσα λόγω κακής συνεννοήσεως μεταξύ Γενικού Αρχηγείου και Αρχηγείου Πελ/νήσου.
Γ΄. Κατευθύνσεις των ΚΣ/τών Πελ/νήσου παρά του Γεν. Αρχηγείου ΚΣ.
1. (α) Κατά την διάρκειαν των επιχειρήσεων του Γράμμου, θέρος 1948, εδόθη διαταγή παρά του Γεν. Αρχηγείου των ΚΣ/τών, διά επίθεσιν εναντίον της Τριπόλεως ή ετέρου σοβαρού στόχου προς αντιπερισπασμόν και διά την εν συνεχεία έντασιν της πιέσεως των ΚΣ/τών επί των Εθνικών Δυνάμεων.
(β) Απεφασίσθη επίθεσις εναντίον της Δημητσάνης διά την εξουδετέρωσιν της εξ ενός Τάγματος Χωρ/κής (Μηχανοκινήτου) και ΜΑΥ φρουράς αυτής και την εξάρθρωσιν (Σπάσιμο) της αμυντικής διατάξεως των Εθνικών Δυνάμεων επί της Γραμμής Λεβείδι – Βυτίνα – Δημητσάνα ήτις ευρισκομένη εις το Κέντρον της Πελ/νήσου, παρείχε σοβαρά εμπόδια εις τας επιδιώξεις των ΚΣ/τών (Περιγραφή μάχης κατωτέρω).
2. (α) Εδόθη εντολή παρά του Γεν.Αρχηγείου των ΚΣ/τών δι’ επιθέσεις εναντίον τμημάτων Στρατού εκ Μακρονήσου.
(β) Τοιαύτη επίθεσις απεφασίσθη, οργανώθη και εξετελέσθη κατά του Ε.Τ.ΑΞ. εις Πιάναν (περιγραφήν μάχης κατωτέρω).
3. Παρά του Γεν.Αρχηγείου εδόθη η κατεύθυνσις ευρείας στρατολογίας προς επαύξησιν των ΚΣ/κών δυνάμεων εν Πελ/νήσω, εν συνδιασμώ με τας εξ Αλβανίας αναμενομένας αποστολάς οπλισμού προς πλήρη εξοπλισμόν τούτων.
4.- Το Γεν.Αρχηγείον έδωσε κατεύθυνσιν αναπτύξεως αμύνης μεταξύ των εις Ν.Ελλάδα Μεραρχιών των ΚΣ. από απόψεως αναπτύξεως, οργανώσεως, δράσεως και αποτελεσμάτων, με αντικειμενικόν σκοπόν την δημιουργίαν προϋποθέσεων προς επίτευξιν των ενδιαμέσων Στρατηγικών επιδιώξεών του, δι’ ευρυτέραν επικράτησιν και απόκτησιν εφεδρειών, προς πραγματοποίησιν του τελικού σκοπού, της καταλήψεως της Αρχής αμέσως ή εμμέσως.-
Δ΄. Αναδιοργάνωσις ΚΣ/τών Πελοποννήσου
1. Κατά τον Αύγουστον του 1948 συγκροτείται παρά του Γενικού Αρχηγείου των ΚΣ/τών Κλιμάκιον Ν.Ελλάδος το οποίον ήδρευεν εις Στερεάν Ελλάδα και εις ο υπήγοντο τρεις ΚΣ/καί Μεραρχίαι (Ι Θεσσαλίας, ΙΙα Στερ. Ελλάδος και ΙΙΙ Πελοποννήσου) του οποίου η Διοίκησις ανετέθη εις τον Καραγιώργην με βαθμόν Υποστρατήγου και Ζωγράφον με βαθμόν Συν/χου. Σκοπός του Κλιμακίου Ν.Ελλάδος ήτο:
(α) Ο συντονισμός των ενεργειών των ανωτέρω δυνάμεων ΚΣΝΕ. μετά των τοιούτων της Βορείου Ελλάδος βάσει κατευθύνσεων του Γεν. Αρχηγείου.
(β) Ο συντονισμός των ενεργειών των τριών ΚΣ/κών Μεραρχιών Ν.Ελλάδος (Ι, ΙΙ, ΙΙΙη).
2. Αναδιοργάνωσις
(α) Τον Σεπτέμβριον μετονομάζεται το Αρχηγείον Πελ/νήσου εις ΙΙΙην Μεραρχίαν με την αυτήν Δ/σιν (Γκιουζέλης, Ρογκάκος) και εις ην τοποθετείται το Νοέμβριον ο Κονταλώνης Επιτελάρχης (αντί του Κανελλοπούλου και ο Μπασακίδης Δ/ντής του Ιου Γραφείου).
(β) Συγκροτείται Σχολή Αξ/κών υπό τον Κανελλόπουλον και Κλαΐνον εις ην εκλήθησαν προς φοίτησιν 100 περίπου ΚΣ/ται εκ των περιφερειακών Αρχηγείων.
(γ) (ι) Συγκροτούνται δύο Ταξιαρχίαι υπό μαχητικάς δυνάμεις των Περιφερειακών Αρχηγείων, η 22α υπο τον Σαρρήγιαννην – Κώνσταν και η 55η υπό τον Πρεκεζέ – Λαδάν, αίτινες και απετέλουν έκτοτε την κυρίως δύναμιν κρούσεως της ΙΙΙης ΚΣ/κής Μεραρχίας.
(ιι) Εκάστη Ταξιαρχία απετελείτο:
– Λόχος Δ/σεως (Διμοιρία Πληροφοριών – Διμ. Επιμελητείας – Ομάς συνδέσμων).
– Εκ τριών Ελ. ταγμάτων των τριών Λόχων έκαστον.
– Λόχος Μηχανημάτων.
(δ) Τα περιφερειακά Αρχηγεία παρέμειναν με μειωμένην δύναμιν (1-2 Λόχοι) και είχον ως κυρίαν αποστολήν.
(ι) Τον έλεγχον των χώρων των διά των διαφόρων υπηρεσιών (Λ.Πληροφοριών – Επιμελητείας – Ελευθέρων Σκοπευτών – Σαμποταριστών).
(ιι) Ενίσχυον ποικιλοτρόπως την Μεραρχίαν και τας Ταξ/χίας διά επιστρατεύσεων, πληροφοριών, επιμελητείας και ενίοτε συνέδρους εις τας διαφόρους επιθετικάς ενεργείας.
(ιιι) Εις την Δ/σιν των Περιφερειακών Αρχηγείων μετά των συγκρότησιν των Ταξ/χιών, ετοποθέτησαν τα κάτωθι στελέχη των ΚΣ.
Αρχηγείον Πάρνωνος: Ατζακλής, Κοττής – Αρχηγείον Ταϋγέτου: Ξηδέας, Παπαδόπουλος – Αρχηγείον Μαινάλου: Πέρδικας, Σπυρόπουλος ή Κάππας – Κορινθίας: Σταθάκης, Δαράκης και Αχαϊοηλίδος: Ζαχαριάς, Αγγελάκος.
(ε) Διά την εκπαίδευσιν των εις ευρείαν κλίμακα επιστρατευθέντων οργανώθησαν παρ’ εκάστω Αρχηγείω Έμπεδα υπό την μέριμναν και καθοδήγησιν των οικείων περιφερειακών Αρχηγείων.-

Ε΄. ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΔΙΑΡΘΡΩΣΙΣ ΠΕΛ/ΝΗΣΟΥ
1. Διατηρείτο Πελοπονησιακόν Γραφείον το οποίον απαρτίζετο εκ των κάτωθι και απετέλει ούτως ειπείν την Ανωτάτην Διοίκησιν των ΚΣ. Πελ/νήσου γενικώς:
1) Γκιουζέλης, 2) Ρογκάκος – κύριος πυρήν – ούτοι αποτελούν και την Ανωτάτην Διοίκησιν της ΙΙΙ ΚΣ/κής Μεραρχίας.
3) Κυβερνητικός Αντιπρόσωπος Μουλόπουλος, 4) Αξ/κός Πληροφοριών Γιαννούκος, δ) Αγγελάκος Πολιτικός Επίτροπος Αχαϊοηλίδος, 6) Κιαππές Ηλίας Αρχηγός Πολιτοφυλακής Πελ/νήσου με αναπληρωματικόν μέλος τον Κωνσταν και πιθανώς τον Σπυρόπουλος Γ.Κάπαν.
2. Η Επιτροπή αυτή καθόριζε χονδρικώς και γενικώς την ακολουθητέαν πολιτικοστρατιωτικήν γραμμήν, βάσει των εντολών του κλιμακίου της Νοτίου Ελλάδος, της Κυβερνήσεως και του Γενικού Αρχηγείου των ΚΣ. και την εξέτασιν των τοπικών συνθηκών διά την προσαρμογήν της γενικής πολιτικοστρατιωτικής γραμμής του Γενικού Αρχηγείου και της προσωρινής Κυβερνήσεως του Κ.Κ.Ε.
3. Ούτω το Πελοποννησιακόν Γραφείον ελάμβανε και εξετέλει τας διαταγάς και εντολάς, εκ του Κλιμακίου Νοτίου Ελλάδος του Γεν.Αρχηγείου των ΚΣ. επί των κάτωθι σημείων, κυρίως επί στρατιωτικών ζητημάτων και επιχειρήσεων ήτοι:
– Ανάπτυξις των Δυνάμεων των ΚΣ.
– Οργάνωσις των Δυνάμεων των ΚΣ. (Εις μάχημα τμήματα και υπηρεσίας).
– Εξετέλει τους Στρατηγικούς σκοπούς ή μερικώτερον τούτους. (π.χ. εις Γενικάς επιχειρήσεις ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ (του Γράμμου το 1948) να κτυπηθή μία μεγάλη πόλις ΚΑΛΑΜΑΙ, ΠΑΤΡΑΙ ή ΤΡΙΠΟΛΙΣ κ.λ.π., διά ηθικούς κυρίως και πολιτικούς λόγους, αλλά και προς ενίσχυσιν δι’ υλικών πάσης φύσεως. Επίσης εδραίωσις του Συμμοριτισμού εις Βόρειον Πελ/νησον ιδιαιτέρως, επιθέσεις ενίοτε εις συγκεκριμένους χώρους ή τμημάτων Στρατού).
– Μετέδιδε την πείραν και τα συμπεράσματα εκ των εκάστοτε διεξαγομένων επιχειρήσεων εις Κεντρικήν και Βόρειον Ελλάδα.
– Επί τη βάσει προτάσεων του Πελοποννησιακού Γραφείου ελάμβανον χώραν τοποθετήσεις και προαγωγαί στελεχών των ΚΣ.
– Καθόριζε τον κύκλον εργασιών και τας αρμοδιότητας εις τους διαφόρους σχηματισμούς, τμήματα και υπηρεσίας, ως και τοιαύτας εις τα ανώτατα στελέχη των ΚΣ. Πελ/νήσου.
– Επίσης καθόριζε τον τρόπον της διοικήσεως και το έργον της πολιτικής οργανώσεως μεταξύ των τμημάτων των ΚΣ. βάσει οδηγιών του Γενικού Αρχηγείου ή του Κλιμακίου Νοτίου Ελλάδος.
– Το Πελοποννησιακόν Γραφείον είχεν ευθύνην έναντι του Κλιμακίου και του Γενικού Αρχηγείου, επί της όλης εν Πελ/νήσου καταστάσεως από απόψεως δράσεως τμημάτων επιδόσεως και αναπτύξεως του έργου διαφωτίσεως και επιρροής επί του πληθυσμού, των προς τούτο εντεταλμένων προσώπων και οργανώσεων.
– Ομοίως το Πελοπον/κόν Γραφείον ήλεγχε γενικώς και κατά περιφερείας την επίδοσιν των ΚΣ/κών τμημάτων και υπηρεσιών.
– Το Πελοπον/κόν Γραφείον, βάσει των γενικών εντολών του Γενικού Αρχηγείου ή Κλιμακίου επί σοβαρών θεμάτων, ελάμβανε αποφάσεις, άτινας εξετέλουν η Μεραρχία ή οι λοιποί Μηχανισμοί.
– Το Πελοπον/κόν Γραφείον ήτο υπεύθυνον διά την εφαρμογήν και των Νομοθετημάτων της προσωρινής κυβερνήσεως των ΚΣ. (π.χ. φορολογία, εισφορά, λαϊκή δικαιοσύνην, αυτοδιοίκησιν, πρόνοιαν, εκπαίδευσιν κ.λ.π.).
4. Ο Κυβερνητικός Αντιπρόσωπος Μουλόπουλος διά τον συντονισμόν με τους Στρατιωτικούς ΚΣ. σχηματισμούς, καθόριζε τα πολιτικά πρόσωπα της αυτοδιοικήσεως κατά Νομούς διά του Πελοποννησιακού γραφείου (Νομάρχας και βοηθητικά πρόσωπα τούτων), διά την εφαρμογήν των νομοθετημάτων, καθοδήγησιν των πολιτικών επιτροπών των περιφερειακών Σχηματισμών των Αρχηγείων, ως βοηθός του πολιτικού Επιτρόπου της Μεραρχίας Ρογκάκου.
ΣΤ΄ Κυριώτεραι επιθέσεις και λοιπαί συγκρούσεις
1. Περί τας αρχάς Μαΐου δι’ ενός Τάγματος του Αρχηγείου Ταϋγέτου και δυνάμεως ΚΣ/τών Αχαϊοηλίδος υπό τον Κανελλόπουλον – Καμαρινόν – Μπασσακίδην, ενεργείται επίθεσις κατά των Πόλεων Αμαλιάδος – Λεχαινών, με κυρίαν προσπάθειαν τα Λεχαινά. Αποτέλεσμα της επιθέσεως ταύτης ήτο η κατάληψις των Λεχαινών διά εξοντώσεως 30 περίπου Χωρ/κων και ΜΑΥ. Κατά την επιχείρησιν ταύτην αι προστρέξασαι ενισχύσεις διά τεθωρακισμένων και Μηχανοκινήτων Τμημάτων κατώρθωσαν να αποκόψουν τα δρομολόγια συμπτήξεως ενίων τμημάτων ΚΣ/τών και να επιφέρουν την διάλυσίν των εν συνδιασμώ με ενεργηθείσας αεροπορικάς επιθέσεις. Η ανασύνταξις των τμημάτων τούτων επετεύχθη μετά τινας ημέρας. Αι απώλειαι των ΚΣ/τών ήσαν μικραί αλλά κατά την καταδίωξιν εσημειώθη διαρροή λιποτακτησάντων 15 ΚΣ/τών.
2. Την 13ην προς 14ην Μαΐου ενεργείται διά δυνάμεων ενός Τάγματος Ταϋγετου και Λόχου Πάρνωνος υπό τους Ρογκάκον – Κονταλώνην, Γκότσην αιφνιδιαστική επίθεσις τας πρωϊνάς ώρας εναντίον αποσπάσματος εκ 30 ΜΑΥ εις χωρίον Παπαδού. Αι ΚΣ/καί δυνάμεις προορίζοντο δι’ επίθεσιν εναντίον των Κρεσταινών, ότε διερχόμενοι έξωθεν του χωρίου Παπαδού επληροφορήθησαν την ύπαρξιν εντός του χωρίου του εν λόγω αποσπάσματος ΜΑΥ. το οποίον και περιεκύκλωσαν. Οι ΜΑΥ δεν είχον λάβει ουδέν μέτρον ασφαλείας κοιμώμενοι εντός του χωρίου, επληροφορήθησαν δε την επικείμενην επίθεσιν υπό χωρικών. Αποτέλεσμα της ολιγολέπτου κρούσεως ήτο η αιχμαλωσία 12 εξ αυτών, ο φόνος και ο τραυματισμός μερικών. Οι υπόλοιποι διέφυγον. Οι αιχμαλωτισθέντες εξετελέσθησαν άπαντες την ιδίαν ημέραν εις θέσιν Αγ.Νικόλαος Ανδριτσαίνης. Λαφυραγώγησις οπλισμού και ειδών.
3. Την 24.5.48 ενεργείται δευτέρα επίθεσις εναντίον της φρουράς της Θουρίας συγκειμένης εξ 80 περίπου ΜΑΥ, Διμοιρίας Στρατού και Διμοιρίας Χωρ/κής, υπό τους Κονταλώνην – Ξηδέαν διά δυνάμεων Τάγματος του Αρχηγείου Ταϋγέτου. Οι ΚΣ/ται επληροφορήθησαν καθ’ οδόν, προετοιμασίαν των Εθνικών Δυνάμεων δι’ επιχειρήσεις εις Ταΰγετον και εν συνεχεία, άμα τη εκδηλώσει της επιθέσεως προς Θουρίαν, επληροφορήθησαν την κίνησιν του 75 Τάγματος Εθνοφρουράς από Καλαμών προς Αλαγωνίαν. Κατόπιν τούτου διεκόπη η επίθεσις αύτη λόγω της σοβαράς απειλής, ήτις προεκλήθη εκ της τοιαύτης κινήσεως του 75 Τάγματος εις τα νώτα των ΚΣ/τών. Εκ της επιθέσεως ταύτης προεκλήθησαν ελάχισται απώλειαι εκατέρωθεν.
4. Την 25.5.48 ενεργείται επίθεσις κατά μικράς δυνάμεως Χωρ/κής και ΜΑΥ εις Κρέσταινα υπό δυνάμεων Μαινάλου, υπό τον Σαρρήγιαννην, με παράλληλον ισχυράν ενέδραν προς την κατεύθυνσιν Πύργου δι’ αποτελεσματικόν κτύπημα του Τμήματος το οποίον πιθανόν θα εκινείτο προς ενίσχυσιν. Η επίθεσις κατά Κρεσταινών επραγματοποιήθη άνευ σοβαράς αντιστάσεως και επηκολούθησε λεηλασία δημοσίων και ιδιωτικών καταστημάτων. Διλοχία Στρατού του 21ου Τάγματος, ήτις απεστάλη προς ενίσχυσιν, ενέπεσεν εις την ανωτέρω ενέδραν και αιφνιδιασθείσα διελύθη. Ελάχιστοι εφονεύθησαν ή ετραυματίσθησαν και συνελλήφθησαν αιχμάλωτοι περί τους 60 οπλίτας και οι λοιποί διέφυγον εν διαλύσει.
5. Την 20 Ιουνίου λαμβάνει χώραν επιθετικήν ενέργεια παρά μικράς δυνάμεως ΚΣ/τών (4 ομάδες και στοιχείου πολ/λου) υπό τον Κονταλώνην – Παπαδόπουλον εναντίον του 75 Τάγματος Εθν/ράς εις Νέδουσα, με αποτέλεσμα την εξόντωσιν 70 περίπου στρατιωτών υπό τας κάτωθι συνθήκας:
Την προηγουμένη εκινήθη το εν λόγω Τάγμα από Άκοβον, ίνα κατά την νύκτα επιτεθή αιφνιδιαστικώς εναντίον μικρού τμήματος ΚΣ/τών ευρισκόμενον εις Σίτσοβαν. Καθ’ οδόν το Τάγμα τούτο και εις θέσιν Μοναστήρι Μαρδακίου επληροφορήθη την ύπαρξιν μεγαλυτέρων ΚΣ/τών τμημάτων επί του δρομολογίου του και ούτω παρέμεινεν προς διανυκτέρευσιν εις Μαρδάκι. Η Δ/σις των ΚΣ/τών πληροφορηθείσα την ύπαρξιν του Τάγματος εις Μαρδάκι διατάσσει Λόχο ΚΣ. ίνα καταλάβη επικαίρους θέσεις παρά την αμαξητή οδόν Καλαμαί – Αλαγωνία εις θέσιν Ίσαρι, διά την πραγματοποίησιν χτυπήματος εξ ενέδρας, εάν τούτο ήθελεν κινηθή προς Καλαμάς. Διά της υπολοίπου δε διαθεσίμου δυνάμεως, των 4 ομάδων και ενός πολ/λου, καταλαμβάνει επικαίρους θέσεις εις μικράς απόστασιν εκ του ευρισκομένου εις Μαρδάκι Τάγματος και εν αναμονή, ίνα επιτεθή κατ’ αυτού ή εκ των νώτων εάν το Τάγμα εκινείτο προς Καλάμας ή ήθελεν επιστρέψη προς Άκοβον, ή εκ των πλευρών εάν εκινείτο προς Σίτσοβαν.
Περί την μεσημβρίαν το Τάγμα επιστρέφον προς Άκοβον και ευρισκόμενον εις φάλαγγα επί στενωπού εις λίαν βραχώδες έδαφος εκατέρωθεν της οδού, με ανεπαρκή μέτρα ασφαλείας δεν είχεν οπισθοφυλακήν, (απαραίτητος εν προκειμένω), δέχεται πυκνά πυρά του πολυβόλου και ενός οπλοπολυβόλου, με αποτέλεσμα την αποκοπήν του τελευταίου Λόχου και την καθήλωσιν τούτου. Την ιδίαν περίπου στιγμήν η κεφαλή της φάλαγγος δεχεται πυρά εξ υπερκειμένου υψώματος, παρ’ ομάδος ΚΣ/τών, ήτις εν τάχει εκινήθη προς τον σκοπόν τούτον. Ούτω ενώ το υπόλοιπον τάγμα αναπτυχθέν επιτίθεται εναντίον της ομάδος ταύτης, ο καθηλωθείς Λόχος υπερφαλαγγισθείς εκ των υπολοίπων δύο ομάδων ΚΣ εξοντώθη διά του φόνου ενός Αξ/κού και 10 Στρατιωτών και της αιχμαλωσίας των ετέρων 56 οπλιτών. Οι ΚΣ/ται συναπεκόμισαν τον οπλισμόν και λοιπά υλικά του Λόχου ως και ένα ασύρματον. Οι συλληφθέντες εξετελέσθησαν αργότερον άπαντες πλην τεσσάρων.
6. Την 24.6.48 ενεργείται υπό τους Κανελλόπουλον – Σαρρήγιαννην – Καλαρίτην παρά δυνάμεων του Αρχηγείου Μαινάλου και Ταϋγέτου, αιφνιδιαστική επίθεσις τας πρωϊνάς ώρας εναντίον της Φρουράς Ζαχάρως εκ του αποσπάσματος Ζάρα, μικρού αριθμού ΜΑΥ και δυνάμεως Υ.Χωρ/κής. Η επίθεσις αύτη απεκρούσθη παρά την κατάληψιν υπό των ΚΣ/τών του Φυλακίου Αγ.Ηλίας διά τους κάτωθι λόγους.
(α) Οι αμυνόμενοι είχον τοποθετήσει έξωθι της Ζαχάρως και εις ικανήν απόστασιν μικρόν τμήμα με σκοπόν προφανώς την απασχόλησιν των τυχόν επιτιθεμένων διά κτυπήματος εκ των νώτων και την πρόκλησιν συγχύσεως. Όταν οι ΚΣ/ται προσεπάθουν να κυκλώσουν το χωρίον, συνεκρούσθησαν με το άνω μικρόν τμήμα με αποτέλεσμα την αναπροσαρμογήν του σχεδίου διά της διαθέσεως ικανής δυνάμεως προς αντιμετώπισιν τούτου, εις βάρος της δυνάμεως κρούσεως. Ούτω οι επιτιθέμενοι δεν είχον την αναγκαίαν υπεροχήν πυρός διά την εξουδετέρωσιν των εν χωρίω αμυνομένων.
(β) Οι εν τω χωρίω αμυνομένοι αντέταξαν σθεναράν άμυναν και επραγματοποίησαν επιτυχείς αντεπιθέσεις, με αποτέλεσμα την χαλάρωσιν της πιέσεως, ένεκα κυρίως της επιδράσεως επί του ηθικού των ΚΣ.
(γ) Αι χρησιμοποιηθείσαι διά την κυρίαν προσπάθειαν δυνάμεις ΚΣ/τών λόγω αδιακιολογήτου διαθέσεως ισχυρών τμημάτων διά την κάλυψιν της επιχειρήσεως εκ τυχόν ενισχύσεων.
Μετά 5ωρον περίπου μάχην οι ΚΣ/ται απεχώρησαν καταδιοκώμενοι επ’ ολίγον.
Εκατέρωθεν απώλειαι: Εκ της Φρουράς Ζαχάρως εφονεύθησαν 10 Χωρ/κες και ΜΑΥ και 2 ιδιώται εξ αδεσπότων σφαιρών, και ετραυματίσθησαν 10 ΜΑΥ και Χωρ/κες περίπου. Εκ των ΚΣ/τών αι αύται περίπου απώλειαι.
7. Την 28 Ιουνίου ενεργείται αιφνιδιαστική κατά τα ξημερώματα επίθεσις παρά 2 Μοιρών ΛΟΚ, εις Κεφαλόβρυσα – Ταϋγέτου, όπου υπήρχον την προηγουμένην σοβαραί δυνάμεις των ΚΣ/τών του Αρχηγείου Ταϋγέτου και αίτινες εκ τυχαίου γεγονότος απεχώρησαν εκείθεν 2 ώρες προς της επιθέσεως των ΛΟΚ. Η κίνησις των Μοιρών των ΛΟΚ υπήρξε σύντομος και βάσει συγκεκριμένων πληροφοριών εκκινήσασαι η μία εκ Καλαμών και η ετέρα εξ Αρτεμισίας και διά νυκτερινής πορείας και δι’ απιθάνων δρομολογίων ήχθησαν εις Κεφαλόβρυσα και αμέσως επετέθησαν τας πρωϊνάς ώρας. Πλην οι ΚΣ/ται ως ανωτέρω αναφέρεται, είχον αποχωρήσει εκείθεν και δεν ανεύρον ει μη μόνον μεμονωμένους ΚΣ/τας και Τηλεφωνητάς και τινας εκ τούτων εφόνευσαν.
8. Αρχάς Ιουλίου (5.7.48) ενεργείται επίθεσις κατά τα εξημερώματα εναντίον τμήματος χωρ/κής εξ 70 ανδρών εις Χαλανδρίτσαν υπό τους Γκιουζέλην, Κανελλόπουλον, Σαρρήγιαννην, Μπασακίδην, Καμαρινόν και με τας κάτωθι δυνάμεις ΚΣ/τών:
Εν τάγμα ΚΣ/τών του Ταϋγέτου υπό τον Καμαρινόν ο Λόχος ασφαλείας του Αρχηγείου υπό τον Πανούσην, εν Τάγμα του Αρχηγείου Μαινάλου υπό τον Τσουκόπουλον και δύναμις του Αρχηγείου Αχαϊοηλίδος, εν σύνολω περίπου 650 περίπου ΚΣ/ται. Εις την κυρίαν προσπάθειαν ετάχθησαν το Τάγμα Καμαρινού και ο Λόχος Ασφαλείας:
Κατά την εν λόγω επιχείρησιν οι αμυνόμενοι αντιμετώπισαν κατ’ αρχάς όλας τας αλεπαλλήλους επιθέσεις των ΚΣ/τών και ανεπτύχθησαν άπαντες εις το κτίριον της Δκσεως πλην δύο φυλακίων άτινα διεσώθησαν πιεσθέντες οι αμυνόμενοι εις το κτίριο της Δ/σεως μετά των λοιπών συγκεντρωθέντων εκεί και ελάχιστον χρόνον προ της αφίξεως ενισχύσεως εκ Πατρών απεφάσισαν και εξετέλεσαν οι αμυνόμενοι έξοδον, καθ’ ην εφονεύθησαν εν συνόλω 36 χωρ/κες και ετραυματίσθησαν 20 χωρ/κες. Δέον να σημειωθή ότι αν δεν ενηργείτο έφοδος θα απεκρούετο η επίθεσις με την έγκαιρον άφιξιν των ενισχύσεων. Μετά την επιχειρήσιν ταύτην επηκολούθησε μερική λαφυραγώγησις του υλικού του Τμήματος, ματαιωθείσης της ολοκληρωτικής λαφυραγωγήσεως λόγω της αφίξεως ενισχύσεων εκ μηχανοκίνητων. Αι απωλείαι των συμμοριτών εκ της επιχειρήσεως ταύτης ήσαν ελάχισται.
Οι ΚΣ/ται συναπεκόμισαν ένα ασύρματον, τον οπλισμόν του τμήματος και ελάχιστα είδη.
9. Περί την 23.7.48 έλαβεν χώραν επίθεσις παρά των ιδίων δυνάμεων εναντίον Τάγματος της 72 Ταξ/χίας υπό τον Ταγ/χην Δρακουλαράκον εις Μονήν Βλασίας. Η επίθεσις αύτη απεκρούσθη λόγω της αποφασιστικής στάσεως των αμυνομένων, της αποτελεσματικής ενισχύσεως εκ μέρους της αεροπορίας και των σφαλμάτων των ΚΣ/τών.
Οι ΚΣ/ται έριπτον διαδοχικώς τας εφεδρείας των εις την μάχην και δεν κατώρθωσαν να αποκτήσουν την υπεροχήν έναντι των αμυνομένων, οίτινες ενισχύθησαν εν τω μεταξύ διά πυρ/κών διά ρίψεων και των πυρών εκ αεροπλάνων.
Αι απώλειαι των ΚΣ/τών ήσαν 20 περίπου νεκροί, εκ των επιλέκτων ΚΣ., και ισάριθμοι περίπου τραυματίαι, των Εθνικών Δυνάμεων αι απώλειαι ήσαν μικραί (2 νεκροί και 3 τραυματίαι).
10. Περί το τέλος Ιουλίου ενεργείται αιφνιδιαστική κατά τα εξημερώματα επίθεσις παρά του Αρχηγείου Ταϋγέτου δι’ ενός Τάγματος ΚΣ/τών υπό τους Κονταλώνην – Ξηδέαν, εναντίον Λόχου του 19ου Τάγματος υπό τον Λοχαγόν Κατσαρέαν εγκατεστημένον επί οχυράς τοποθεσίας εις Μαλεβόν – Ταϋγέτου. Κατά ταύτην εφονεύθησαν εις Αξ/κός και 36 Στρατιώται και συνελλήφθησαν 4 αιχμάλωτοι οι υπόλοιποι διεφυγόντες: εκ των ΚΣ/τών εφονεύθησαν 6 και ετραυματίσθησαν 12. Επηκολούθησεν λαφυραγώγησις μεγάλης ποσότητος οπλισμού (1 Βαρύς όλμος, 1 βίκερς, 11 οπλ/λα, αυτόματα όπλα) και πυρ/κά εις μεγάλην ποσότητα και λοιπών στρατιωτικών ειδών.
Χαρακτηριστικά της επιθέσεως ταύτης ήσαν:
(α) Η μικρά διάρκεια της αντιστάσεως λόγω μη επαρκών μέτρων ασφάλειας του Λόχου, καθ’ ότι επέτυχον οι ΚΣ/ται να πλησιάσωσιν τους αμυνομένους μέχρι αποστάσεως εφόδου απαρατήρητοι και να προλάβωσι τούτους κοιμωμένους και ανετοίμους και να καταλάβωσι αμέσως το κύριον και δεσπόζον φυλάκιον του Λόχου.
(β) Μοίρα ΛΟΚ ευρισκόμενη εις Γραμμένην Πέτραν και εις απόστασιν 4 χιλιομέτρων περίπου δεν επρόλαβε να επέμβη καίτοι οι ΚΣ/ται εβράδυνον διά την περισυλλογήν και φόρτωσιν του λεηλατηθέντος υλικού και των τραυματιών των και ούτω τα ΛΟΚ κατέφθασαν ολίγον μετά την αποχώρησιν των ΚΣ/τών.
(γ) Οι ΚΣ/ται κατά την αποχώρησιν διά καταλλήλου ελιγμού εξυπάτησαν τα τεθέντα εις καταδίωξίν των τμήματα των ΛΟΚ και ούτω διέφυγον άνευ ουδεμίας οχλήσεως.
11. Την 12.8.48 Τάγμα ΚΣ/τών του Αρχηγείου Ταϋγέτου υπό τους Κονταλώνην – Ξηδέαν – Παπαδόπουλον εκινείτο εκ Πάρνωνος προς Ταϋγετον διά του δρομολογίου Βρεσθαινά – περιοχήν Κολλινών – Μοναστήρι Κελτεζών – Μοναστήρι Αμπελάκι και μεταφέρον πολεμικόν υλικόν, έγινε αντιληπτόν και επροκάλεσε κίνησιν σοβαρών Εθνικών Δυνάμεων εναντίον του. Το ΚΣ/κόν τούτο τμήμα εκυκλώθη εν αρχή εις Αγριακώναν και εν συνεχεία εις την περιοχήν Κολλινών.
(α) Παρά δύο Μοιρών ΛΟΚ, εκ των κατευθύνσεων Γαρδίκι – Αγριάκονα – Σκορτσινού – Αλώνια Κολλινών.
(β) Παρά του Τάγματος Βλαχοκερασιάς εκ κατευθύνσεων Μαυρογιάννη – Καλτεζών – Αγ.Χριστοφόρου.
(γ) Εκ τμημάτων ΜΑΥ υπό τον Παυλάκον εκ κατευθύνσεως Κουρεμένου και
(δ) Μηχανοκίνητοι δυνάμεις εκ Τριπόλεως και Σπάρτης κινηθείσαι, ήλεγχον τας οδεύσεις προς Πάρνωρα και Ταύγετον.
Το Τμήμα τούτο των ΚΣ/τών θα υφίστατο αληθή πανωλεθρίαν εάν:
(α) Το Τάγμα Βλαχοκερασιάς ενήργει επιθετικώς και τούτο εκ των νώτων ή πλευρών εις περιοχήν Κολλινών και δεν ησχολείτο με την φύλαξιν διά του όγκου του των απιθάνων προς διαφυγήν δρομολογίων προς Αγ.Χριστόφορον – Καλτεζαίς – Μαυρογιάννη.
(β) Οι ΚΣ/ται διά συχνής αλλαγής των κατευθύνσεών των και δι’ επιτυχούς εφαρμογής υποχωρητικού ελιγμού και ταχυτάτων κινύσεων, επρολάμβανον τας γενομένας κινήσεις των Εθνικών δυνάμεων, αίτινες απέβλεπον εις στενωτέραν κύκλωσιν. Οι ΚΣ/ται παρά την κύκλωσιν και την επίθεσιν ην υπέστησαν παρά μοιρών ΛΟΚ κατώρθωσαν να διαφύγουν προς Πάρνωνα με ελαχίστας απώλειας. Εγκατέλειψαν όμως το μεταφερόμενον πολεμικόν υλικόν εκ 48 πάτζερ και 10.000 φισιγγίων εις προχείρους κρύπτας ανευρεθέν παρά των Εθνικών τμημάτων.
12. Την 15.8.48 αποφασίζεται παρά του Αρχηγείου Πάρνωνος επίθεσις δι’ ενός Τάγματος υπό το Πρεκεζέν εναντίον φυλακίου Διμοιρίας ΛΟΚ έξωθεν της Ζαραφώνος, όπου ήδρευεν η Μοίρα ΛΟΚ. Μετά από σκληράν πάλην οι ΚΣ/ται επλησίασαν τας θέσεις των αμυνομένων αλλά δεν επέτυχον του σκοπού των και υπεχώρησαν εγκαταλείψαντες μικρόν αριθμόν νεκρών. Η απόκρουσις οφείλεται εις την σθεναράν αντίστασιν των αμυνομένων, την εσφαλμένην διάταξιν των επιτιθεμένων ΚΣ. και εις την έγκαιρον άφιξιν ενισχύσεως παρά της λοιπής Μοίρας.
13. Την 30.8.48 λαμβάνει χώραν επίθεσις εναντίον της φρουράς της Δημητσάνης αποτελουμένης εκ μιας Διλοχίας του Μηχανοκίνητου Τάγματος Χωρ/κής υπό τους Μοίραρχους Ανδρεόπουλον και Ανδρικόπουλον, της δυνάμεως της Υ.Χωρ/κής υπό τον Υπομοίραρχον Σεγκουνάν και 50 περίπου ΜΑΥ, σύνολον φρουράς 300 άνδρες περίπου.
(α) Την οργάνωσιν της επιχειρήσεως ανέλαβεν το Αρχηγείον ΚΣ/τών Πελ/νήσου (Γκιουζέλης – Ρογκάκος, Κανελλόπουλος) όπερ έδωσε τας σχετικάς διαταγάς διά τας αναγκαίας αναγνωρίσεις, τον τρόπον ενεργείας και την συγκέντρωσιν των ΚΣ/κών δυνάμεων διά την εκτέλεσιν της επιθέσεως.
(β) Εις την επιχείρησιν ταύτην έλαβον μέρος τα κάτωθι τμήματα ΚΣ.
(ι) Εκ του Αρχηγείου Ταϋγέτου 2 Τάγματα υπό Κονταλώνην – Ξηδέα – Καμαρινόν σύνολον δυνάμεως 550 ΚΣ/τών (Άπασα σχεδόν η παρατακτή δύναμις τούτου), συν ο λόχος μηχανοκίνητου (4 πολ/λα και 2 όλμοι) δυνάμεως 70 ΚΣ.
(ιι) Εκ του Αρχηγείου Μαινάλου 2 Τάγματα υπό Σαρρήγιαννη – Πέρδικα – Βρεττάκον, συνολικής δυνάμεως 3450 ΚΣ/τών.
(ιιι) Εκ του Αρχηγείου Αργολ/θίας 1 Λόχος υπό Σταθάκην δυνάμεως 80 ΚΣ/τών περίπου και
(ιv) Ο λόχος Ασφαλείας του Αρχηγείου Πελ/νήσου δυνάμεως 60 ΚΣ. Σύνολον συγκεντρωθεισών δυνάμεων 1200 περίπου ΚΣ/ται.-
(γ) Εκ των ανωτέρω δυνάμεων των ΚΣ/τών:
(ι) 2 Τάγματα (Κονταλώνης – Ξηδέας και Σαρρήγιαννης- Πέρδικας) προορίζοντο, εκ δύο κυρίως κατευθύνσεων, διά την επίθεσιν.
(ιι) 1 Τάγμα (Καμαρινός) ως εφεδρική δύναμις και
(ιιι) Η υπόλοιπος δύναμις ετάχθη εις επικαίρους θέσεις προς κάλυψιν της επιθέσεως δι’ αντιμετώπισην των τυχόν ενισχύσεων (3 Λόχοι υπό Βρεττάκον – Σταθάκην προς την κατεύθυνσιν από Βυτίνας μέχρι Καρκαλού – 1 Λόχος προς Χρυσοβίτσι – Στεμνίτσα).
(δ) Κατά την επίθεσιν ταύτην θα εχρησιμοποιούντο διά πρώτην φοράν εις της Πελ/νησον οι αντιαρματικοί εκτοξευταί (γρόνθοι).
(ε) (ι) Η άμυνα της Δημητσάνης είχεν οργανωθή διά της οχυρώσεως του Λόφου Αγ.Παρασκευής, του οχυρού Κάστρου και των ακραίων οικιών. Ευρίσκετο επίσης προωθημένον φυλάκιον εις το ύψωμα Άγιος Ηλίας. Οι λόφοι ούτοι και η παρακείμενη απότομος και βραχώδης χαράδρα του ποταμού Λουσίου, παρείχον μεγάλην αμυντικήν αξίαν εις την φρουράν της Δημητσάνης.
(ιι) Το σχέδιον επιθέσεως προέβλεπε κατ’ αρχήν την κατάληψιν της Αγ.Παρασκευής, Αγ.Ηλία και ακραίων οικιών και εν συνεχεία διαδοχικήν κατάληψιν των λοιπών εν τη Κωμοπόλει φυλακίων, με τελικόν αντικειμενικόν σκοπόν την κατάληψιν του Κάστρου.
(στ) Η επίθεσις συμφώνως τω σχεδίω εξεδηλώθη τα εξημερώματα αιφνιδιαστικώς εναντίον της Αγ.Παρασκευής και της Νοτίας παρυφής της Κομωπόλεως (Καλλιθέα), ως και εναντίον της φρουράς του Αγ.Ηλία. Ευθύς εξ αρχής οι ΚΣ/ται δεν επέτυχον του σκοπού των, πλην της καταλήψεως του φυλακίου Αγ.Ηλία και αντιμετώπισαν αποφασιστικήν αντίστασιν και πυκνόν πυρ των αμυνομένων λοιπών τμημάτων Χωρ/κής με αποτέλεσμα:
(ι) Την ολοσχερή εξόντωσιν των επιτιθεμένων ΚΣ/τών εις Καλλιθέαν διά της αιχμαλωσίας μιας Διμοιρίας, ήτις κατώρθωσε να αγκιστρωθή εις τας πρώτας οικίας, τον φόνον μεγάλου αριθμού εκ των επιτεθέντων, τον τραυματισμόν πολλών και την διάλυσιν και φυγήν των υπολοίπων.
(ιι) Την απόκρουσιν επί τρίωρον των σφοδρών επιθέσεων των ΚΣ. εις Αγ.Παρασκευήν, με σοβαράς επίσης απωλείας διά τούτους.
(ιιι) Την απορρόφησιν μέρους των εφεδρειών εκ της ανάγκης διακομιδής των τραυματιών και λόγω των απωλειών, την χρησιμοποίησιν μέρους εκ τούτων προς το φυλάκιον της Αγ.Παρασκευής, όπου τελικώς επετεύχθη η κατάληψις τούτου περί την 9ην ώραν.
(ιv) Εκατέρωθεν απώλειαι περίπου: Εκ των ΚΣ/τών νεκροί 100, συλληφθέντες 30 και τραυματίαι: 100. Εκ των Εθνικών δυνάμεων νεκροί 10 Χωρ/κες εξ ων 2 Αξ/κοί – Υπομ/χος Κατσαγριδάκης και Ανθ/στής Αίσωπος – και τραυματίαι 25 Χωρ/κες εξ ων 1 Αξ/κός.
(ζ) Αι ανωτέρω απώλειαι των ΚΣ/τών εν συνδιασμώ με την παρατηρηθείσαν πτώσιν του ηθικού των ΚΣ/τών, η μη ύπαρξις εφεδρειών και η απειλή των ενισχύσεων, δεν απέτρεπον περαιτέρω εξακολούθησιν της επιθέσεως προς ολοκληρωτικήν κατάληψιν της Δημητσάνης και περί την μεσημβρίαν διεκόπη η μάχη και οι ΚΣ/ται απεσύρθησαν συναποκομίζοντες και τους τραυματίας των προς χωρίον Μάρκου και εκείθεν κατηυθύνθησαν, αι δυνάμεις Μαινάλου προς Ηραίον, αι δυνάμεις Ταϋγέτου προς Ανδρίτσαιναν – Φαλαισίαν και αι Κορινθίας προς Χελμόν.
(η) (ι) Ενισχύσεις Εθνικών δυνάμεων κινηθείσαι Βυτίναν – Χρυσοβίτσι εκ Μεγαλουπόλεως και Βλαχοκερασιάς (ΛΟΚ), 20 δεν έλαβον μέρος διά την απόκρουσιν της επιθέσεως, λόγω της προώρου διακοπής της μάχης και της επιβραδύνσεως τούτων ιδιαιτέρως εκ κατευθύνσεως Βυτίνας. Αι κινηθείσαι ως άνω ενισχύσεις συνετέλεσαν εις την διακοπήν της μάχης.-
(ιι) Η αεροπορία επενέβη εις τον αγώνα με καλά αποτελέσματα, κυρίως επί του ηθικού των ΚΣ/τών πραγματοποιήσασα 4 εξορμήσεις.
(ιιι) Καταδίωξις των ΚΣ. παρά των Εθνικών δυνάμεων ή της αεροπορίας δεν έλαβεν χώραν. Ηδύναντο όμως οι αμυνόμενοι και διά μικράς δυνάμεως να πραγματοποιήσωσι ταύτην επιφέροντες εις τους βραδείως και εν αταξία φεύγοντας ΚΣ, σοβαράς απωλείας.
(θ) Γενικαί παρατηρήσεις και συμπεράσματα εκ της επιθέσεως ταύτης ήσαν:
(ι) Οι ΚΣ/ται διά πρώτην φοράν έσχον εις μάχην τόσον σοβαράς απωλείας εκ των επιλέκτων τμημάτων των και δεν επέτυχον του αντικειμενικού των σκοπού.
(ιι) Το ηθικόν των ΚΣ, εκλονίσθη σοβαρώς και αι επιθετικαί ικανότητες τούτων, αποκτηθείσαι εκ της πείρας και μέχρι τότε επιτυχιών, κατά τας επιθετικάς ενεργείας, εμειώθησαν.
(ιιι) Τα αποτελέσματα της μάχης ταύτης είχον ευρυτέραν ηθικήν πολιτικήν και στρατιωτικήν επίδρασην και εκτός των ορίων της Πελ/νήσου επί των ΚΣ/τών και του Αρχηγείου τούτων. Εις την Πελ/νησον δε είχε άμεσον επίδρασιν και επί του ηθικού του Λαού και εξεδηλώθη τούτο ποικιλοτρόπως, ιδία κατά την επακολουθήσασαν εις ευρείαν έκτασιν βιαίαν στρατολογίαν, καθ’ ην οι στρατολογούμενοι και οι γονείς των ημύνοντο με παν μέσον. Εις τούτο συνετέλεσαν και μεγάλως η διαφωτιστική εκμετάλλευσις της επιτυχίας παρά των Εθνικών δυνάμεων.
(ιv) Αντιθέτως προς τους ΚΣ/τας το ηθικόν των Εθνικών δυνάμεων το οποίον είχε επηρρεασθή εκ των διαδοχικών και προσφάτων ατυχιών, ετονώθη και η Νίκη της Δημητσάνης κατέστη παράδειγμα προς μίμησιν.
(v) Δικαίως δύναται να λεχθή ότι η Δημητσάνα υπήρξε η απαρχή της κάμψεως του ΚΣ/μού Πελ/νήσου.
(vι) Κυρίως αίτια της σοβαράς αυτής ήττης των ΚΣ/τών δύνανται να θεωρηθώσιν τα κάτωθι:
Το οχυρόν της τοποθεσίς της Δημητσάνης, η αυτοθυσία των αμυνομένων, σφάλματα τακτικής των επιτεθεμένων ΚΣ., η απειλή και ο κίνδυνος εκ των ενισχύσεων, η κακή χρήσις των πάτζερ παρά των ΚΣ.-
14. (α) Την 4.9.98 όπε επέστρεφε το Αρχηγείον Ταϋγέτου (Κονταλώνης), με τας δυνάμεις του εκ δύο Ταγμάτων εκ Δημητσάνης – μεταφέρων και 35 τραυματίας ΚΣ – εδέχθη αιφνιδιαστικήν κατά τας απογευματινάς ώρας εις Τουρκολέκα επίθεσιν, εκ δύο μοιρών ΛΟΚ αίτινες εκινήθησαν εκ Μαλεβού (Ταϋγέτου) και εκ Μεγαλουπόλεως. Αι ΚΣ/και δυνάμεις αναπτυχθείσαι απέκρουσαν την επίθεσιν μέχρι των εσπερινών ωρών, ότε απαγκιστρωθείσαι εκινήθησαν εις θέσιν Αγ.Νικήταν (Περιοχή Δυραχίου), με πρόθεσιν να διέλθουν εις Ταϋγετον. Το εσπέρας οι ΚΣ/ται επληροφορήθησαν ότι τα τμήματα των Εθνικών δυνάμεων, άτινα την προηγουμένην τους προσέβαλον εις Τουρκολέκα, κινούνται δι’ άλλου δρομολογίου προς Ταϋγετον και αποφασίζουν την παραμονήν των εις Αγ.Νικήταν. Πράγματι αι Εθνικαί δυνάμεις εκινήθησαν κατ’ αρχήν προς την κατεύθυνσιν Ταϋγέτου, αλλά κατά τας εσπερινάς ώρας ήλλαξαν πορείαν και αθέατοι κατέλαβον θέσεις ημικυκλικώς, έναντι των θέσεων των ΚΣ/τών εις Αγ.Νικήταν.
Ο κλοιός συμπληρούται διά της κινήσεως του 75 Τάγματος εκ της Αρτεμησίας και όπερ κατέλαβε θέσεις προς έλεγχον των οδεύσεων διαφυγής των ΚΣ/τών προς Ταϋγετον δι’ Αλαγωνίας. Διλοχία του 19 Τάγματος κατέλαβε θέσιν πλησίον του Δυρραχίου διά την ματαίωσιν διολισθήσεως των ΚΣ/τών προς Αμπελάκι και Μαλεβόν. Τμήματα του 13 Τάγματος και τμήματα ΜΑΥ Μελιγαλά εκινήθησαν διά Θουρίας – Γαρδικίου και ήχθησαν εις Αγιαννάκι – Γαρδικίου διά πίεσιν εκ των νώτων. Οι ΚΣ/ται αντελήφθησαν περί την 2αν πρωινήν ώραν της 5.9.48 διά περιπόλων την προσέγγισιν Εθνικών δυνάμεων και επειδή ο χρόνος μέχρι τα εξημερώματα δεν επέτρεπε διολίσθησιν αποφασίζουν να αμυνθώσι την επομένην επί των θέσεών των και καταλαμβάνουν κατά την νύκτα και το δεσπόζον ύψωμα Ξεροβούνα, το οποίον τους εξησφάλιζε ελιγμόν (διολύσθησιν) προς Μαλεβόν ή Αμπελάκι.
(β) Την πρωΐαν εκδηλούται η αναμενομένη επίθεσις των τμημάτων ΛΟΚ ήτις απεκρούσθη υπό των ΚΣ/τών των τμημάτων τούτων καθηλωθέντων. Οι ΚΣ/ται εν συνεχεία αφίσαντες ελαφρά τμήματά των, προς διατήρησιν της φυσιογνωμίας του μετώπου, συγκεντρούνται εις την εκ των προτέρων κατεχομένην Ξεροβούναν εν τάχει και απαρατήρητοι καθ’ ην στιγμήν η Διλοχία του 19ου Τάγματος εκινείτο κατ’ αυτών, άνευ όμως κανονικής διατάξεως. Οι ΚΣ/ται αντεπιτίθενται αμέσως κατά της Διλοχίας ταύτης και επιτυγχάνουν ευχερώς την διάλυσιν και καταδιώξιν με απωλείας εκ της Διλοχίας 6 νεκροί και εννέα αιχμαλωτισθέντες. Διά της διαλύσεως της Διλοχίας εδόθη η ευχέρεια εις τους εν κλοιώ ευρισκομένους ΚΣ/τας να διαφύγωσι προς την κατεύθυνσιν Μαλεβόν – Ταϋγετον, άνευ απωλειών.
(γ) Οι ΚΣ/και δυνάμεις Ταϋγέτου απέφυγον την ολοσχερήν συντριβήν των:
(ι) Διότι τα τμήματα των ΛΟΚ δεν ενήργησαν αποφασιστικώς και δεν διετήρησαν την επαφήν και ούτω εδόθη η δυνατότης και η ευκαιρία εις τους ΚΣ/τας να διολισθήσωσιν και αντεπιτεθώσιν.-
(ιι) Ο πλήρης αιφνιδιασμός ον υπέστη η Διλοχία του 19ου Τάγματος, ήτις εντός πυκνοτάτου δάσους και εις βαθείαν γραμμήν ηκολούθη δρομολόγιον προς την κορυφήν της Ξεροβούνας και κινούμενη εις φάλαγγα κατ’ άνδρα, άνευ ουδενός μέτρου ασφαλείας, έδωσε την ευκαιρίαν εις τους ΚΣ/τας, να επιτεθώσιν εναντίον της εξ αμφοτέρων των πλευρών και δεν ηδυνήθη ούτω η Διλοχία να συγκρατηθή κατά την υποχώρησίν της (λόγω της διαλύσεώς της) εις επικαίρους υπαρχούσας θέσεις (Μάνεσι – Μαλεβό).
15. Την 13.10.48 υπό τους Γκιουζέλην, Κανελλόπουλον, Κονταλώνην, Σαρρήγιαννην και διά δυνάμεως των ΚΣ/τών ως κατωτέρω εκτίθεται, ενεργείται επίθεσις εναντίον της φρουράς της Ζαχάρως, συγκειμένης εκ 200 χωρ/κων του αποσπάσματος Ζάρα και της Υ.Χωρ/κής, ως και μικρού τμήματος ΜΑΥ. Σκοπός της επιθέσεως ταύτης ήτο η λαφυραγώγησις, ο έλεγχος επί της ακτής του Κυπαρισσιακού Κόλπου και η αποκοπή της συγκοινωνίας Αθήναι – Μεσσηνία.
(α) (ι) Αποφασίζεται και πραγματοποιείται η συγκέντρωσις των ΚΣ/κών τμημάτων εις τον χώρον Ράχες – Καρδαρίτσι ίνα μη γνωσθώσιν αι προθέσεις των ΚΣ/τών και μελετάται χονδρικώς ο τρόπος ενεργείας και η διάθεσις των δυνάεμων των ΚΣ/τών.
(ιι) Αποστέλλεται κλιμάκιον της διοικήσεως των ΚΣ/τών προς Ζαχάρω διά τον λεπτομεριακόν καταρτισμόν του σχεδίου ενεργείας, ίνα τα τμήματα των ΚΣ/τών κινούμενα εκ του ως άνω χώρου συγκεντρώσεως, καταστή δυνατόν να ενεργήσουν αμέσως διά την επίτευξιν αιφνιαδιασμού και εις την φρουράν αλλά και εις την ΑΣΔΠ, προς αποφυγήν ματαιώσεως της επιθέσεως ή εγκαίρου αφίξεως ενιχύσεων. Δέον να σημειωθή ότι εις περιοχήν Ολυμπίων ευρίσκετο το Τάγμα της 72 Ταξ/χίας υπό τον Ταγ/χην Χρυσούλην, όπερ ήτο γνωστόν εις τους ΚΣ/τας.-
(ιιι) Συμφώνως τω σχεδίω δύναμις εκ 4 Λόχων (350 ΚΣ/ται περίπου) εκ του Αρχηγείου Ταϋγέτου υπό τον Κονταλώνην θα επιτίθεντο εκ Δυσμών και ΝΔ/κών κατά των εν τη Κωμοπόλει τριών αντιστάσεων (του Σχολείου – Καφενείου Μουσαμά – Αγ.Σπυρίδωνος). Ο λόχος Ασφαλείας και 1 λόχος εκ Μαινάλου 150 ΚΣ περίπου θα επιτίθεντο εκ της αντιθέτου πλευράς εναντίον της αντιστάσεως Αγ.Σπυρίδωνος. Έτερον Τάγμα ΚΣ. Μαινάλου 250 περίπου υπό τον Βρεττάκον θα επιτίθετο συγχρόνως εναντίον της αντιστάσεως Στρογγυλοράχης. Τάγμα ΚΣ δυνάμεων Αχαϊοήλιδος, δυνάμεως 250 ΚΣ., υπό τον Ζαχαριάν θα κατελάμβανε θέσεις εις Αλφειόν, βορείως Κρεσταινών, προς αντιμετώπισιν του Τάγματος Χρυσούλη και 1 λόχος του ιδίου Αρχηγείου διετέθη προς αντιπερισπασμόν εις περιοχήν Πλατάνου. Διά την αντιμετώπισιν ενισχύσεων εκ Κυπαρισσίας και Μεσσηνίας γενικώς, ετάχθη 1 Λόχος δυνάμεως 80 ΚΣ. υπό τον Κουτρουλάκην. Ελαφραί επίσης δυνάμεις ετάχθησαν προς αντιμετώπισιν ενισχύσεως εκ Πύργου Σιδ/κώς. Εις χείρας της ΚΣ/κής Μεραρχίας παρέμεινεν 1 λόχος προς εφεδρείαν: ούτω η ΙΙΙ ΚΣ/κή Μεραρχία διέθεσεν διά την επιχείρησιν ταύτην 15 λόχους, σύνολον δυνάμεως 1.100 ΚΣ/ται περίπου.-
(ιv) Κατετοπίσθησαν τα στελέχη των ΚΣ. διά τον τρόπον ενεργείας και ιδίως ετονίσθη εις αυτούς η ανάγκη αμέσου αγκιστρώσεως εις τας οικίας και η αποφυγή καθηλώσεως τούτων επί του εκτεταμένου ακαλύπτου και θεριζομένου υπό των πυρών εδάφους, ως επίσης και η διατρήσεως των οικιών προώθησις τούτων μέχρι των αντιστάσεων, προς αποφυγήν των βαλλομένων οδών και λοιπών σημείων.
(β) (ι) Η επίθεσις εξεδηλώθη αιφνιδιαστικώς ολίγον προ της αυγής και οι ΚΣ/ται κατώρθωσαν άνευ απωλειών να αγκιστρωθούν επί των οικιών. Εν Συνεχεία οι ΚΣ/ται κατώρθωσαν διά των οικιών μετά τετράωρον, να φθάσουν προ των κτιρίων των αντιστάσεων, άνευ απωλειών και επέφερον σοβαράν πίεσιν επί των αμυνομένων σθεναρώς χωρ/κων, εξαπολύσαντες και μικρόν αριθμόν πάτζερ κατά τούτων. Καθ’ όλον το χρονικόν διάστημα τούτο Διμοιρία Χωρ/κής ήτις είχεν οχυρωθή επί της Στρογγυλόραχης απέκρουσεν απάσας τας διαδοχικάς επιθέσεις του επιτιθεμένου εναντίον της Τάγματος Βρεττάκου.
(ιι) Την 11ην Μεσημβρινήν ώραν περίπου, εκδηλούται αιφνιδιαστική επίθεσις υπό του Τάγματος Χρυσούλη της 72 Ταξ/χίας εναντίον του Σταθμού Δ/σεως των ΚΣ/τών, καθ’ ην ανατρέπεται ο αναπτυχθείς λόχος της εφεδρείας των ΚΣ/τών ολίγον έξωθι της Ζαχάρως, εντός της οποίας ευρίσκοντο εισέτι αι επιτιθέμεναι ΚΣ/και δυνάμεις, απειλούμεναι ούτω διά κυκλώσεως. Το εν λόγω Τάγμα Στρατού από την προηγουμένην νύκταν διαλαθόν της προσοχής των ΚΣ/τών εκινήθη εξ Ολυμπίας εις περιοχήν Κρεσταινών και διελθόν εκ του μη κατεχομένου υπό των ΚΣ/τών αυχένος της Σμέρνας επέτυχε την προσέγγισιν και την αιφνιδίαν εκ των νώτων επίθεσιν.
(ιιι) Μετ’ ολίγην ώραν περίπου 11.30΄ εμφανίζεται από θαλάσσης ερχομένη ενίσχυσις επί πετρελαιοκινήτων του 21ου Τάγματος Πύργου, ήτις και απεβιβάσθη διαδοχικώς εις τας ακτάς περιοχής Ζαχάρως και ήτις δύναμις δεν επενέβη εις την μάχην, πλην μεμακρυσμένων πυρών, αλλά απετέλεσεν απειλήν διά κύκλωσιν.
(ιv) Προ της τοιαύτης καταστάσεως οι ΚΣ/ται τρέπονται εις άτακτον φυγήν προς υψώματα Μύνθης, θεριζόμενοι κατά την υποχώρησίν των εκ του χωρίου εκ του πυκνού πυρός των χωρ/κων και ιδιαιτέρως εκ του φυλακίου Στρογγυλόραχης. Εν συνεχεία βαλλόμενοι υπό της Αεροπορίας και καταδιωκόμενοι μέχρι των εσπερινών ωρών υπό του Τάγματος Χρυσούλη το οποίον κατέλαβεν επικαίρους θέσεις. Οι ΚΣ/ται υπέστησαν απωλείας και τα τμήματά των έφευγον εν διαλύσει προς τ’ ανωτέρω αναφερόμενα υψώματα.
(v) Εκατέρωθεν απώλειαι ήσαν: Εκ των χωρ/κων 5 νεκροί και 20 τραυματίαι: εκ των ΚΣ/τών 40 νεκροί περίπου, μικρός αριθμός αιχμαλώτων και περί τους 50 τραυματίας.
(vι) Αίτια αποτυχίας της επιθέσεως των ΚΣ/τών κατά Ζαχάρως είναι:
– Η αποφασιστική αντίστασις και αυτοθυσία των αμυνομένων, η καλή αμυντική διάταξις και η κατανομή των δυνάμεων, η οργάνωσις του εδάφους, το σχέδιον πυρός και η πυκνότης τούτου.
– Η έγκαιρος άφιξις ενισχύσεων και η αιφνιδιαστική επίθεσις τούτων εκ των νώτων κατά των ΚΣ/τών.
– Η μη έγκαιρος κατάληψις των θέσεων βορείως Κρεσταινών και αυχένος Σμέρνας παρά του Τάγματος ΚΣ/τών Ζαχαριά διά την κάλυψιν της επιθέσεως εκ κατευθύνσεως Ολυμπίων, προς παρεμπόδισιν του Τάγματος Χρυσούλη και το οποίον διήλθεν ανενόχλητον εκείθεν, κινηθέν από της προηγουμένης προς Ζαχάρω, εν όψει της επιθέσεως. (Η επίθεσις κατά της Ζαχάρως ήτο γνωστή εις την ΑΣΔΠ προ 48ώρου δι’ ο και εκινήθη εγκαίρως το Τάγμα Χρυσούλη προς Ζαχάρω την προηγουμένην της επιθέσεως).-
16. Περί τα μέσα Οκτωβρίου λαμβάνει χώραν συνδεδιασμένη αιφνιδιαστική επίθεσις παρά σοβαρών Εθνικών δυνάμεων, εν οις και τμήματα ΛΟΚ εναντίον του Αρχηγείου των ΚΣ/τών Κορινθίας, δυνάμεως 300 περίπου ΚΣ/τών, εις περιοχήν Φαρμακά – Αργολίδος. Οι ΚΣ/ται εκυκλώθησαν παρά των Εθνικών δυνάμεων και εκινδύνευον με πλήρη εξόντωσιν, εάν δεν διέφευγον κατά την νύκτα διά διαβάσεως παρά την Στυμφαλίαν ήτις δεν εφυλάσσετο.
17. Το 1ον δεκαήμερον του Ν/βρίου λαμβάνει χώραν επίθεσις εξ ενέδρας υπό τους Κονταλώνην – Καμαρινόν και Καλαρίτην διά δυνάμεων 5 Λόχων (σύνολον ΚΣ/τών 400 περίπου) εκ των Αρχηγείων Ταϋγέτου και Αχαϊοηλίδος, εναντίον του 618 Τάγματος παρά το χωρίον Χόβολη – Καλαβρύτων υπό τας ακολούθους συνθήκας:
(α) Το εν λόγω Τάγμα των Εθνικών δυνάμεων ευρισκόμενον εις περιοχήν Καλαβρύτων κινείται με αντικειμενικόν σκοπόν να επιτεθή αιφνιδιαστικώς εις Κοντοβάζαινα, εις ην ευρίσκοντο το Νοσοκομείον των ΚΣ/τών ως και λοιπαί βοηθητικαί υπηρεσίαι. Η τοιαύτη κίνησις του Τάγματος απέβλεπεν και εις γενικώτεραν ενόχλησιν των ΚΣ/τών. Αι ΚΣ/και δυνάμεις αντελήφθησαν εγκαίρως την κίνησιν ταύτην του Τάγματος και εγκατέλειψαν την Κοντοβάζαινα, εξ ης απεμάκρυναν τας εκεί εγκαταστάσεις των (Νοσοκομείον κ.λ.π.). Ούτω το Τάγμα εισήλθε εις Κοντοβάζαινα άνευ αντιστάσεως και άνευ αποτελέσματος τινός. Η Διοίκησις των ΚΣ/τών αποφασίζει να επιτεθή κατά του Τάγματος τούτου, εξ ενέδρας κατά την επιστροφήν προς Καλάβρυτα και καταλαμβάνει θέσεις εις δεσπόζοντα υψώματα, εγγύς του χωρίου Χόβολη, όπου το δρομολόγιον επιστροφής του Τάγματος. Το Τάγμα διενυκτέρευσε την προτεραίαν επί οχυρού υψώματος Αγ.Ηλίας Τσαρουχλίου. Επληροφορήθη την ύπαρξιν των ΚΣ/τών παρά ποιμένος και την πρωΐαν της επομένης αναπτυχθέν κινείται κατά των θέσεων των ΚΣ/τών.
(β) (ι) Επηκολούθησε μάχη παραταθείσα μέχρι την μεσημβρίαν κατά την οποίαν δεν κατωρθώθη υπό του Τάγματος η ανατροπή των ΚΣ. Τελικώς οι ΚΣ/ται εγκατέλειψαν το πεδίον της μάχης υποχωρήσαντες προς ύψωμα Τάρταρον – Βερτσίτσι – Τριπόταμος, χωρίς να καταδιωχθώσιν και το Τάγμα εσυνέχισε την πορείαν προς Καλάβρυτα.
(ιι) Αι εκατέρωθεν απώλεια ήσαν μικραί.
18. (α) Την 22.11.48 λαμβάνει χώραν μελετημένη και συνδεδιασμένη κίνησις Εθνικών δυνάμεων ορμηθέντων εκ Μεσσηνίας και Λακωνίας εναντίον των συγκεντρωμένων εις Ρηζιανά – Ταϋγέτου ΚΣ/κών τμημάτων του Αρχηγείου Ταϋγέτου εξ ενός Λόχου, των εμπέδων και υπηρεσιών επιμελητείας, συνολικής δυνάμεως 500 περίπου ΚΣ/τών υπό Ξηδέαν – Παπαδόπουλον.
(β) Τα τμήματα των Εθνικών δυνάμεων ήχθησαν διά νυκτερινής πορείας και κατέλαβον επίκαιρους θέσεις πέριξ των θέσεων των ΚΣ/τών και έκλεισαν τα δρομολόγια διαφυγής των ΚΣ/τών.
(γ). (ι) Τας πρωϊνάς ώρας εκδηλούται η επίθεσις παρά των Εθνικών τμημάτων, οι ΚΣ/ται καίτοι αιφνιδιασθέντες κατώρθωσαν να διαφύγουν, εκμεταλλευόμενοι το δασώδες του εδάφους και την πυκνήν ομίχλην και διέλαθον της προσοχής των επιτιθεμένων, παραμείναντες εντός του δάσους εις «λούφαν». Κτά την νύκτα ηκολούθησαν την απότομον χαράδραν μεταξύ χωρίων Λαδά – Καρβέλι και εξήλθον του κλοιού κατευθυνθέντες προς Ρογκοζονίτσαν.
(ιι) Αι Εθνικαί δυνάμεις διά της επιθέσεως ταύτης δεν επέτυχον αποτέλεσμα εις βάρος των ΚΣ/τών, πλην όμως επέτυχον την ανεύρεσιν και παραλαβήν μεγάλης ποσότητος τροφίμων, την καταστροφήν εγκαταστάσεων των ΚΣ/τών, την ανεύρεσιν του τυπογραφείου τούτων και επέφερον μικράς απωλείας εις μεμονωμένους ΚΣ/τας.
19. Κατά τα τέλη Ν/βρίου η 55η ΚΣ/κή Ταξ/χία, δυνάμεως 750 περίπου ΚΣ/τών, υπό τους Πρεκεζέν – Μαντηλάρην – Γιαννούκον κινείται κατόπιν διαταγής της ΙΙΙ ΚΣ/κής Μεραρχίας, εκ περιοχής Μαινάλου εις περιοχήν Άνω Καρθών Μεγ/λεως.
(α) (ι) Σκοπός της κινήσεως ταύτης των ΚΣ/τών ήτο η προπαρασκευή διά την παραλαβήν πολεμικού υλικού, προερχομένου εξ Αλβανίας, εις τας εκβολάς του ποταμού Νέδα.
(ιι) Προς τον αυτόν σκοπόν και η 22α ΚΣ/κή Ταξ/χία ευρίσκεται συγκεντρωμένη μετά τη Δ/σεως της ΙΙΙ ΚΣ/κής Μεραρχίας εις περιοχήν Ράχης – Δόξα – Καρδαρίτσι – Βελιμμάχι.
(β) Ούτω προς την κατεύθυνσιν της συγκεντρώσεως της 55 ΚΣ/κής Ταξ/χίας (Άνω Καρυές) πραγματοποιείται κίνησις Εθνικών δυνάμεων δύο Μοιρών ΛΟΚ εκ Μεγαλουπόλεως αίτινες αναπτυχθείσαι επιτίθενται δραστηρίως εναντίον των ΚΣ/κών δυνάμεων εις περιοχήν άνω Καρυών και καταλαμβάνουν το οχυρόν και δεσπόζον ύψωμα Παναΐτσα – Κουρουνιού, εξοντώσαντες το μέγιστον μέρος της αμυνομένης επί τούτου ΚΣ/κής Διμοιρίας.
Διά της καταλήψεως της Παναΐτσας διεσπάθη η αμυντική διάταξις των ΚΣ/τών και ηναγκάσθησαν οι ΚΣ/ται να υποχωρήσουν προς ύψωμα Λύκαιον, όπου παρέμειναν μέχρι τας εσπέρας, χωρίς να δεχθώσι νεωτέραν επίθεσιν λόγω της πιπτούσης χιόνος. Κατά την νύκτα οι ΚΣ/ται εκινήθησαν προς κατεύθυνσιν Μαινάλου.
(γ) Εν συνεχεία κατά την επάνοδον των εις Μαίναλον οι ΚΣ/ται δεχονται και ετέραν επίθεσιν Εθνικών δυνάμεων εις περιοχήν Λυκοχίων – Ραπούνι, καθ’ ην οι ΚΣ/ται έσχον απώλειας τινάς και ένεκα της οποίας ηναγκάσθησαν να εγκαταλείψωσι το Μαίναλον, κινηθέντες προς Φαλαισίαν εις αθλίαν κατάστασιν από απόψεως ηθικού, υποδήσεως και επιμελητείας γενικώς.
(δ) Κατά τας εν λόγω επιχειρήσεις η ΚΣ/κή Ταξ/χία είχε τας κάτωθι απώλειας: είκοσι περίπου νεκροί και τινές αιχμάλωτοι ως και αριθμός τις λιποτακτών.
(ε) Η επιτυχής αύτη ενέργεια των Εθνικών δυνάμεων εκτός των άλλων αποτελεσμάτων, είχεν σοβαρωτάτην επίδρασιν επί του ΚΣ/μού Πελ/νήσου γενικώς, διότι εματαίωσε τα σχέδια των Κ/Σ. και δεν επραγματοποιήθη η παραλαβή του πολεμικού υλικού του οποίου είχον απόλυτον ανάγκη οι ΚΣ/ται.
20. Περί το τέλος Ν/βρίου λαμβάνει χώραν παρά δυνάμεων ΚΣ/τών 22ας Ταξ/χίας και Σχολής Αξ/κών (σύνολον δυνάμεως 800 άνδρες) υπό τους Γκιουζέλην – Ρογκάκον – Κονταλώνην – Μπασακίδην – Κανελλόπουλον και Σαρρήγιαννην επίθεσις νυκτερινήν εκδηλωθείσα την 24ην ώραν ενατνίον Τάγματος Ε.Τ.ΑΞ. εγκατεστημένον επί οχυρού υψώματος παρά την Πιάναν.
(α) Οι αμυνόμενοι είχον καλώς οργανώσι τας θέσεις των επί τριών λόφων και διά συρματοπλεγμάτων, ναρκοπεδίων και σκεπάστρων. Αι τρεις αύται αντιστάσεις αλληλοϋποστηρίζοντο διά των πυρών.
(β) Κατά την επίθεσιν οι ΚΣ/ται κατώρθωσαν να καταλάβουν μετά δίωρον μάχην την μίαν εκ των τριών αντιστάσεων, εις ην αμύνετο εις Λόχος και να αποκρουσθούν εκ των δύο άλλων αντιστάσεων, εις ας κατέφυγον και οι διασωθέντες εκ της καταληφθείσης αντιστάσεως. Η μάχη διήρκεσε μέχρι της 3ης πρωϊνής και διεκόπη υπό των ΚΣ/τών, λόγω απειλής κινηθεισών ενισχύσεων εκ Βυτίνης, Τριπόλεως και Μουλατσίου.
(γ) Αι εκατέρωθεν απώλειαι ήσαν:
(ι) Διά τους ΚΣ/τας 8 νεκροί, 10 περίπου τραυματίαι και 4 συλληφθέντες. Εκ των Εθνικών δυνάμεων 17 αιχμάλωτοι εν οις 2 Αξ/κοί και 1 νεκρός, άπαντες εκ του καταληφθέντος φυλακίου.
(δ) Χαρακτηριστικά της επιθέσεως είναι:
(ι) Οι ΚΣ/ται διά την επιτυχίαν του σκοπού των και προς αιφνιδιασμόν συγκεντρώθησαν εις Κερπινήν από της προηγουμένης νυκτός και δι’ ορεινών δρομολογίων και μέσω χιονών εκινήθησαν εκ Κερπινής ευρισκομένης εις απόστασιν 40 χιλιομέτρων περίπου, εις Πιάνης και άμα τη αφίξει των κατέλαβον αμέσως θέσεις και επετέθηκαν άνευ αναπαύσεως τινός. Προς τούτο είχε εκ των προτέρων αποσταλή προς Πιάναν κλιμάκιον της Διοικήσεως διά την οργάνωσιν της επιθέσεως και είχον εγκαταστηθή σταθμοί, διά τον καθ’ οδόν ανεφοδιασμό των.
(ιι) Οι αμυνόμενοι του Ε.Τ.ΑΞ. επί του καταληφθέντος λόφου δεν ημύνθησαν σθεναρώς και η εκδήλωσις των πυρών μάλλον ασθενής, παρά το οχυρωμένον της τοποθεσίας, ούτοι εγκατέλειψαν τας θέσεις των, χωρίς να εξαντλήσουν όλας τας δυνατότητας προς διατήρησιν της τοποθεσίας, οι δε παραμείναντες και αιχμαλωτισθέντες ηδύναντο και ούτοι να διαφύγουν προς τας άλλας κατευθύνσεις.
21. (α) Εις τας αρχάς Δ/βρίου λαμβάνει χώραν συνδιασμένη επιχείρησις υπό τμημάτων Εθνικών δυνάμεων εις χώρον Ερύμανθον, ορεινής Γορτυνίας, κατά των εις περιοχήν ταύτην ευρισκομένων ΚΣ/κών τμημάτων (ΙΙΙ Μεραρχία – 22 Ταξ/χία και Αρχηγεία Αχαϊοηλίδος και Μαινάλου μετά των διαφόρων υπηρεσιών τούτων, ως Νοσοκομείον, επιμελητεία κ.λ.π.) ευρισκόμενον εις περιοχήν Λίβρης – Δερβινής – Τσιπιανών – Κοντοβαζαίνης – Ράχες – Χώρες – Λότι).
(β) Προς τούτο επραγματοποιήθη:
(ι) Κίνησις σύντονος μιας Μοίρας ΛΟΚ εκ Μεγαλουπόλεως διά του δρομολογίου Μουλάτσι – Δημητσάνα – Τρόπαια – Βάχλια – Κοντοβάζαινα – Ράχες – Λότι.
(ιι) Κίνησις ετέρας Μοίρας εκ Μεγαλουπόλεως προς Ανδρίτσαινα – Λάβδα – Μάτεσι – Λότι.
(ιιι) Κίνησις Τάγματος της 72 Ταξ/χίας εξ Ολυμπίων προς Γούμερο – Λάλα – Κούμαν – Λίβρη – Τσίπιανα – Δερβινή.
(ιv) Κίνησις εκ Καλαβρύτων του ετέρου Τάγματος της 72 Ταξ/χίας προς Λιβάρτζι – Νουσά.
(γ) (ι) Κατά ταύτην αι κύριαι δυνάμεις των ΚΣ/τών είχον απομακρυνθή εκείθεν και ευρίσκοντο εις περιοχήν Μαινάλου, διά την επίθεσιν κατά της Πιάνης. Παρά των Εθνικών δυνάμεων εξοντώθησαν μεμονωμένοι ΚΣ/ται, κατεσχέθη ποσότης τροφίμων και λοιπών υλικών των ΚΣ/τών και εξηρθρώθη γενικώς ο μηχανισμός τούτων.
(ιι) Παρά τα Τρόπαια εις την κοινούμενην μοίρα των ΛΟΚ, Διμοιρία των ΚΣ/τών, ήτις επρόβαλε αντίστασιν ευχερώς διελύθη και εξοντώθη το μεγαλύτερον μέρος εκ των ανδρών της.
(ιιι) Οι μικροσχηματισμοί των ΚΣ/τών ως και τα έμπεδα τούτων, ευρικόμενοι εις περιοχήν Τροπαίων και Λίβρης διολίσθησαν εις τα νώτα των Εθνικών δυνάμεων ως κάτωθι:
– Τα έμπεδα Μαινάλου και το Διδασκαλείον προς Κοντοβάζαινα – Παραλογκούς – Μοστενίτσα – Στρέζοβα – Τρόπαια.
– Τα έμπεδα Αχαϊοηλίδος από Λίβρης προς Δερβίνην – Καλέτζι – Τριταία – Κάπελη – Λίβρη.
22. Την 16.12.48 ενεργείται παρά δυνάμεων της 55ης ΚΣ/κής Ταξ/χίας και δυνάμεων του Αρχηγείου Ταϋγέτου υπό τους Πρεκεζέν και Ξηδέα επίθεσις εναντίον της μικράς φρουράς εκ μιας Διμοιρίας του Αντλιοστασίου Καλαμών παρά το Πήδημα. Οι ΚΣ/ται, μετά από ολιγόωρον αλλά ηρωικήν αντίστασιν της Διμοιρίας, δι’ ευρείας χρησιμοποιήσεως των πάτζερ επέτυχον την κατάληψιν της αντιστάσεως διά της εξοντώσεως της διμοιρίας καθ’ ην οι περισσότεροι άνδρες μεταξύ των οποίων και ο Αξ/κός διμοιρίτης εφονεύθη και μικρός αριθμός ηχμαλωτίσθη. Οι ΚΣ. ακολούθως κατέστρεψαν το αντλιοστάσιον και συναπεκόμισαν τον οπλισμόν λοιπά είδη της Διμοιρίας.
23. (α) Την νύκτα 19 προς 20ην Δ/βρίου λαμβάνει χώραν αιφνιδιαστική επίθεσις δι’ ενός Τάγματος της 22ας ταξχίας υπό τον Νικήταν εναντίον Διμοιρίας Μακρονησιωτών φρουράς της γέφυρας Καβασίλων, με ενέργειαν αντεπερισπασμού δι’ ομάδων ελευθέρων σκοπευτών προς Πύργον, με αντικειμενικόν σκοπόν την αντίναξιν των γεφυρών διά την αποκοπήν των συγκοινωνιών Πατρών – Πύργου.
(β) Οι ΚΣ/ται καίτοι επέτυχον αιφνιδιασμόν και επλησίασαν τας θέσεις των Εθνικών δυνάμεων δεν κατώρθωσαν να καταβάλουν την αντίστασιν λόγω:
(ι) Της αποφασιστικής αντιστάσεως των αμυνομένων.
(ιι) Της αφίξεως ενισχύσεων επ’ αυτοκινήτων εξ Αμαλιάδος και ούτω διεκόπη η επίθεσις αποσυρθέντων των ΚΣ/τών προς ορεινήν Ηλείαν.
(γ) Αι απώλειαι εκατέρωθεν ήσαν μικραί.
24. Παρά δυνάμεων ΚΣ/τών ενηργήθησαν κατά καιρούς και έτεραι επιθετικαί ενέργειαι μικροτέρας σημασίας εις Κορινθίαν και Αχαϊοηλίδα, εκ τούτων δέον να σημειωθούν αι κα’ τωθι σημαντικώτεραι λόγω των αποτελεσμάτων του.
(α) Επίθεσις εξ ενέδρας υπό τον Βρεττάκον μετά μικράς δυνάμεως ΚΣ/τών εναντίον φάλαγγος επ’ αυτοκινήτων ΜΑΥ εις θέσιν Χαβαρόβρυση, πλησίον Χάβαρι Αμαλιάδος. Κατά ταύτην εφονεύθησαν άπαντες οι ΜΑΥ, 30 περίπου, και ελεηλατήθη ο οπλισμός των.
(β) Ομοίως επιτυχής ενέδρα επί της οδού 111 μεταξύ Χάνι Πανοπούλου και Κούμανι, είχεν ως αποτέλεσμα τον φόνον ενός Ταγ/χου, 1 Ανθ/γού και τον φόνον ή αιχμαλωσίαν 20 περίπου στρατιωτών. Κατά ταύτην αι εις μικράν απόστασιν δυνάμεις του 21ου Τάγματος δεν ενήργησαν δραστηρίως διά την κύκλωσιν και εξόντωσιν των ΚΣ/τών.
(γ) Ομοίως έλαβε χώραν αιφνιδιαστική ενέργεια υπό στρατιωτικού τμήματος εναντίον ΚΣ/κού Λόχου εν καταυλισμώ εις Κλιμέντι Κορινθίας. Κατά ταύτην οι ΚΣ/ται αιφνιδιασθέντες διελύθησαν, εγκαταλείψαντες διάφορα είδη και οπλισμόν. Κατά την επιχείρησιν ταύτην εφονεύθη ο Δ/της του ΚΣ/κού Λόχου και επροξενήθησαν και έτεραι μικραί απώλειαι.
25. Η Διοίκησις των ΚΣ/τών Πελ/νήσου εσχεδίαζεν μεγάλην επίθεσιν εναντίον των Πατρών και προς τούτο προητοιμάζοντο, αναμένοντες την παραλαβήν πολεμικού υλικού. Αι επακολουθήσασαι όμως εκκαθαριστικαί επιχειρήσεις εματαίωσαν την πρόθεσιν ταύτην των ΚΣ/τών.
Ζ. Παρατηρήσεις – Συμπεράσματα
1. Η ΚΣ/κή Δ.σις Πελ/νήσου κατά την άνω περίοδον, διά της μη επαρκούς μελέτης των ενεργειών της επέδρασεν αρνητικώς επί των επιδιώξεων του ΚΣ/μού γενικώς της Ελλάδος, καθ’ όσον δεν επραγματοποιήθησαν σοβαρά και αποτελεσματικά κτυπήματα κατά των Εθνικών δυνάμεων, προς αντιπερισπασμόν και προς ουσιαστικήν ολόπλευρον ενίσχυσιν του ΚΣ/μού Πελ/νήσου, διά τους κάτωθι κυρίως λόγους.
(α) Εγένετο κακή εκλογή στόχων,
(β) Εξ εσφαλμένων υπολογισμών δεν επέτυχε παραλαβήν πολεμικού υλικού αναγκαίου διά την ανάπτυξιν του ΚΣ/μού Πελ/νήσου πλην μίας αποστολής.
2. Η Δ/σις των ΚΣ/τών Πελ/νήσου ήτο αισιόδοξος διά την εξέλιξιν του ΚΣ/μού εις Πελ/νησον και γενικώτερον και λόγω της κακής εκτιμήσεως της καταστάσεως και της αισιοδοξίας προέβη εις ενεργείας μη προσηρμοσμένας και εις παραλείψεις ουσιώδεις.
(α) Ενήργησε την εις ευρείαν κλίμακα βιαίαν στρατολογίαν ήτις επέδρασεν αρνητικώς επί της αποδόσεως του ΚΣ/μού γενικώς.
(β) Δεν είχον ληφθή μέτρα ελέγχου και εκπαιδεύσεως διά την ποιοτικήν ανάπτυξιν των ΚΣ/τών και σταθεροποίσιν των θέσεών του.
(γ) Εξέλοιπεν η προοπτική και δεν εγένετο προετοιμασία προς αντιμετώπισιν ενδεχομένης σοβαράς πιέσεως εκ μέρους των Εθνικών δυνάμεων.
3. Οι ΚΣ/ται ούτω της Πελ/νήσου εξήλθον εκ της περιόδου αυτής ανίκανοι να αντιμετωπίσωσι επιχειρήσεις αποφασιστικής μορφής εκ μέρους των Εθνικών δυνάμεων.
4. Αι Εθνικαί δυνάμεις αντιθέτως επέτυχον να πραγματοποιήσουν τας επιδιώξεις των αίτινες κυρίως ήσαν:
(α) Η μη περαιτέρω ουσιαστική ανάπτυξις του ΚΣ/μού Πελ/νήσου και
(β) Η εξασφάλισις εφεδρειών.
(γ) Αι Εθνικαί δυνάμεις επιπροσθέτως επέφερον σαβαράς απωλείας εις ΚΣ, ώστε να συντελέση εις την κάμψιν του Συμμοριτισμού εν Πελ/νήσω διά της προσηρμοσμένης τακτικής, της διαγνώσεως των προθέσεων των ΚΣ/τών, και των αποφασιστικών ενεργειών προς ματαίωσιν των σχεδίων των ΚΣ/τών.
(δ) Ενεψύχωσαν το ηθικόν του Λαού.
5. Τελικώς αι Εθνικαί δυνάμεις προπαρασκεύαζαν τας συνθήκας και κατέστησαν ούτω ευχερεστέραν την συντριβήν και εξόντωσιν των ΚΣ/τών κατά την επακολουθήσασαν περίοδον των εκκαθαριστικών επιχειρήσεων εν Πελ/νήσω.

Η΄ ΔΥΝΑΜΙΣ – ΟΡΓΑΝΩΣΙΣ ΙΙΙ ΚΣ/ΚΗΣ ΜΕΡΑΡΧΙΑΣ
Οπλισμός μεχρι τέλος Νοεμβρίου 1948

Αξ/κοί Οπλίτ Τμήματα-Διοικήσεις Όλμοι Πολ/λα
Βαρ. Ατομ Βίκερς Μπρ. Οπλ/λα Αυτ/τα Τυφέκια Πάντζερ
Λόχος Δ/σεως ΙΙΙ ΚΣ.Μεραρχίας-Επιμελητεία Γκιουζέλης- Ρογκάκος-Κονταλώνης-Μπασακίδης-Γιαννούκος-Βούτσιας-Κονδύλης-Κίμων-Παπαδόπουλος-Γκότσης
18 65 1 6 15
Λόχος ΑσφαλείαςΠανούσης
5 75 1 9 8 40 9
22 ΤαξιαρχίαΣαρήγιαννης-Κωνστας-Καλογερόπουλος-Παπαδόπουλος Κ.-Ιατρός Δικαίος-Αξ.Επιμελητείας Καπότας -Δικαστικού Γεωργόπουλος-Διαφ/σεως Λυμπεράκης.

Ομάς Συνδέσμων -Διμοιρία Επιμελητείας

8 25   4 10
Ιον Τάγμα (Καμαρινός-ΓεωργόπουλοςΛοχαγοί: Καζατζής Πέτρος Νικητάκης
15 250   1 21 12 150 21
ΙΙον Τάγμα (Νικήτας-Αλέκος)Πιερρουτσάκος-Μπάρτζος
12 250   1 21 12 150 21
ΙΙΙον Τάγμα (Καλαρίτης-Σαμπατακάκης)Κυβέλος-Κατσικόπουλος
12 250   1 21 12 150 21
Λόχος Μηχανημάτων (Αθανασόπουλος)
14 40   2 2 2 10
71 955   2 4 2 2 75 54 525 72
 
 
 
55 ΤαξιαρχίαΠρεκεζές-Μαντηλάρης-Βουρ-θούνης-Καπελάνος-Ιατρός Ζώταλης
18 30 Ομ. Ασφαλ. ομ. Επιμελιτείας 11 5 15
Ιον Τάγμα (Τσουκόπουλος-ΚοντογιάννηςΛοχ.Κουτρουλά-κης-Μπελάς……..
12 250   1 21 12 150 21
ΙΙον Τάγμα (Βρεττάκος-Οικονομάκος)Λοχ.Καψάλης-Τζελέκης………….
12 250   1 21 12 150 21
ΙΙΙον Τάγμα (Μπουραζάνη ΑρδάμηΔημουλάκης-Παππάς……………
12 250   1 21 12 150 21
Λόχος Μηχανημάτων……………………….

 

2 50            60 χιλι.2 6 15
Σχολή Αξ/κών (Κανελλόπουλος-Κλαίνος)
2 105 1 Λόχος 3 Διμοιριών Καφφές. 9 9 65 9
Μονάδες Χόρου (Αρχηγεία)Αρχηγείον   Πάρνωνος (Αντζακλής-Δικ. Δάρμος-Επιμελ. Ζορμπάς-Πληροφ. Βλαχάκης-Ιατρός Μάστορης -Διαφ.Σωκράτης
8 120   1 10 10 70 10
Λόχος Πολιτ/κής (Φούρκας-Απαλοδήμας)
41 60   4 6 40
134 2070   2+2 8 2 8 162 120 1180 154
134 2070   2+2 8 2 8 162 120 1180 154
Ελεύθεροι Σκοπευταί
2 20   1 7 10 6
Κ.Π.
2 50   3 25
Λόχος εμπέδων
3 200  
Υγειονομική Υπηρεσία
1 20  
Συν/γεία-Βοηθητηκαί Υπηρησίαι
1 40  
ΑΡΧΗΓΕΙΟΝ ΤΑΥΓΕΤΟΥΞυδέα-Παπαδόπουλος-Γαλάνης-Μπαρουτόγιαννης-Μωράκος-Τσαρουχάς.
1ος Λόχος (Οικονόμου-Καπελάκος
2ος Λόχος   (Μωράκος Π.-Ροχαλέας
3ος Λόχος (Καστάνης Δ.)……………………….
9 150   2 18 15 80 18
Επιμελητεία (Μπαρουτόγιαννης)
3 80   1 2 20
Λόχος Πολιτ/κής (Σαραντόπουλος Ι.)
4 60   5 6 30
Ελεύθεροι Σκοπευταί  (Κουμπαράκος-Καρούκης)
4 20   10 10 6
Κ.Π. (Μωράκος-Νικητόπουλος)
3 60   3 30
Λόχος εμπέδων (Καρύδης)
3 200  
164 2970   2+2 10 2 8 187 166 1385 184
 
Υγειονομική υπη-ρεσία (Κωστα-ράκος
1 20  
Συνεργεία Βοηθητικές Υπηρεσίες.
1 100  
ΑΡΧΗΓΕΙΟΝ ΜΑΙΝΑΛΟΥΠέρδικας-Σπυρόπουλος-Γερμέας-Φωτιάς-Παπαϊωάννου-Αναστασόπουλος
Λόχοι: Βασιλόπουλος-Ζωτάλης
10 120   14 10 50 14
Επιμελητείαι (Αλοίμονος)
3 50   1 5 25
Λόχος Πολιτ/κής (Λύσανδρος
4 60   4 6 30
Ελεύθεροι Σκοπευταί(Ινγκλέζος)
2 30   10 120 6
Κ.Π.(Φωτιάς)
2 50   3 25
Λόχος εμπέδων (Γελαμάς)
3 300  
Υγειονομική Υπηρεσία
20  
Συν.Βοηθ.υπηρεσίαι
50  
ΑΡΧΗΓΕΙΟΝ ΑΡΓΟΛ/ΘΙΑΣΣταθάκης-Δαράκης-Κόκορης.

Δύο Λόχοι:

Τίσης Ευάγγελος.

10 150   14 8 80 14
205 3920   2+2 10 2 8 220 208 1615 218
 
 
Επιμελητεία (Κόκορης)
1 30   1 5 15
Λόχος Πολτι/κής
1 30   3 5 20
Ελεύθεροι σκοπευταί
1 25   8 10 6
Κ.Π.(Ανδριανόπουλος)
1 30   2 15
Λόχος εμπέδων (3 Αξ/κοί ΕΤΑΞ)
4 100  
Υγειονομική Υπηρεσία
20  
Συν/ργεία
1 30  
ΑΡΧΗΓΕΙΟΝ ΑΧΑΙΟΗΛΙΔΟΣΖαχαριάς-Αγγελόπουλος-Γεωργόπουλος-Ιατρός Μαχαίρας.

Λόχος Μονέδα

Λόχος ………….

10 150   14 6 70 14
Επιμελητεία (Παπαδάκος Λ.)
3 50   1 3 20
Λόχος Πολιτ/κής (Φλώρος)
3 60   5 5 40
Ελεύθεροι Σκοπευταί
4 40   2 15 20 10
Κ.Π.
1 55   25
Λόχος εμπέδων
2 200  
Υγειονομική Υπηρεσία
1 20  
Συνεργεία Βοηθ. Υπηρεσίας
1 50  
239 4805 Γενικόν Σύνολον: 2+2 10 2 8 246 257 1850 248

ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΤΙΚΗ ΔΥΝΑΜΙΣ ΤΗΣ ΙΙΙης ΚΣ/ΚΗΣ ΜΕΡΑΡΧΙΑΣ

ΤΕΛΟΣ ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 1948

ΜΟΝΑΔΕΣ Οργανική Δύναμις Παρατακτή Δύναμις Λόχοι
Λόχος Δ/σεως ΙΙΙ ΚΣ/κής Μεραρχίας 83 10
Λόχος Ασφαλείας 80 80 1
Σχολή Αξ/κών 105 105 1
22α Ταξ/χία 863 863 9
55η Ταξ/χία 879 879 9
Αρχηγείον Πάρνωρος 531 200 2
Αρχηγείον Ταϋγέτου 718 250 3
Αρχηγείον Μαινάλου 704 250 3
Αρχηγείον Κορινθίας 434 150 2
Αρχηγ.Αχαϊοηλίδος 635 250 3
———– ———- ———
Γενικόν Σύνολον 5.032 3.037 33

ΟΠΛΙΣΜΟΣ ΚΣ/ΤΩΝ ΤΕΛΟΣ ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 1948

ΚΑΙ ΠΡΟΕΛΕΥΣΙΣ ΤΟΥΤΟΥ

Όλμοι Πολ/λα
Βαρ. Ατομ Βίκερς Μπερέντα Οπλ/τα Αυτ/τα Τυφέ κια Πάντζερ Φυσίγγια
Επανδρωμένος
4 10 2 8 246 257 1850 248 150.000
Εις αποθήκας
2 11 0 7 158 0 0 50
Προέλευσις οπλισμού
Αποθήκαι ΕΛΑΣ 1 4 12 50 40 430 25.000
Μάχη Παναγέα 1 12 15 70 11.000
Βαμβακού (Κρανιά) 1 1 1 5 7 23 5.000
Γεράκι (Μπρατίτσας) 1 7 9 50 6.000
Σελασία 3 1.000
Ζοχώρι (Αεράκις) 5 5 30 4.000
Τρύπης 4 4 20 4.000
Μαύρα Λιθάρια (Λιβάδι) 1 5 3 10 5.000
Μαλαιβός (Κατσαρέας) 1 1 11 9 27 5.000
Βορδώνια 1 3 5 20 3.000
Διλοχία Γαλανοπούλου των 60 5 10 22 130 8.000
Τροπαίων Τάγμα 3 15 25 150 20.000
Καλαβρύτων 2 25 20 50 20.000
Καλανδρίτσης 2 10 10 40 4.000
Αναστάσοβα 1 7 7 50 4.000
Κρέσταινα (21 Τάγμα) 2 6 6 40 4.000
Δημητσάνης 2
Μακρονησιώτες                     των 60 1 10
Εκ μικροσυγκρούσεων                         των 60 1 4 30 60 700 30.000
Εξ Αλβανίας 2 196 500 140.000
Γενικόν Σύνολον 647 21 2 15 404 257 1850 500 500.000

Σημειώσεις
1. Επί πλέον των ως άνω αναφερθέντων υπήρχον τέσσερεις ασύρματοι Νο 18 εκ των μαχών – Παναγέα – Γαλανοπούλου – Τροπαίων – Αναστασόβης., δύο Νο 18 εκ μαχών Σελασίας και Χαλινδρίτσας., τρεις Νο 22 εκ μαχών Μαύρα Λιθάρια και Καλάβρυτα και εκ Γενικού Αρχηγείου.
2. Τα εν αποθήκη ευρισκόμενα είδη οπλισμού ή ήσαν κατεστραμμένα ή εστερούντο πυρομαχικών.-

ΧΙ. ΕΚΚΑΘΑΡΙΣΤΙΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ – ΑΠΟ 20.12.48 ΜΕ ΤΕΛΟΣ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 1949
Α. Προπαρασκευή των ΚΣ/τών διά τας εκκαθαριστικάς επιχειρήσεις
1. Η ΚΣ/κή Διοίκησις Πελ/νήσου δεν επίστευε μέχρι των αρχών Νοεμβρίου εις σοβαράς εκκαθαριστικάς επιχειρήσεις παρά των Εθνικών δυνάμεων εις Πελ/νησον διά τους κάτωθι Λόχους.
(α) Διότι το Αρχηγείον των ΚΣ/τών ουδεμίαν πρόβλεψιν είχεν περί επικειμένων επιχειρήσεων εν Πελ/νήσω και διότι ολίγον προ των επιχειρήσεων, εξέδωκε προσωπικήν διαταγήν προς τον Γκιουζέλην δι’ επιστράτευσιν.
(β) Η κατά το θέρος του 1948 (μετά την μάχην του Γράμμου) ματαίωσις των εκκαθαριστικών επιχειρήσεων εις Πελ/νησον, έγινεν αντιληπτή παρά των ΚΣ/τών Πελ/νήσου και δεν ανεμένετο εκδήλωσις των επιχειρήσεων εντός του 1948.
(γ) Η εδραίωσις των ΚΣ/τών εις Βίτσι, μετά την υποχώρησίν των εκ Γράμμου, και η ανάληψις υπό τούτων επιθετικών τινών ενεργειών εις περιοχήν Βίτσι.
(δ) Η μέχρι τότε τακτική των Εθνικών δυνάμεων εις Πελ/νησον είχε δημιουργήση τοιαύτην ψυχολογίαν.
2. Κατά τας αρχάς Ν/βρίου 1948 η ΚΣ/κή Δ/σις Πελ/νήσου ήλλαξε γνώμην, διά της μελέτης τόσον της γενικής καταστάσεως, όσον και ειδικώς των προθέσεων των Εθνικών δυνάμεων ως κάτωθι:
(α) Επανάληψις των επιχειρήσεων υπό των Εθνικών δυνάμεων κατά του όγκου των ΚΣ/τών εις Δυτικήν Μακεδονίαν με πιθανάς τακτικάς επιτυχίας δεν απέδιδεν ικανοποιητικά οφέλη.
(β) Εκ της τοιαύτης ενεργείας θα εδίδετο δυνατότης εις τους ΚΣ/τας της λοιπής Ελλάδος εις απόκτησιν στρατηγικών και τακτικών ωφελημάτων (ανάπτυξιν, απόκτησιν εφεδρειών, ανεφοδιασμόν, οχύρωσιν, έλεγχον επί των συγκοινωνιών κ.λ.π.).
(γ) Αι Εθνικαί δυνάμεις ηδύναντο να τηρήσουν αποτελεσματικώς αμυντικήν τακτικήν εναντίον των συγκεντρωμένων ΚΣ/τών εις Βίτσι, να εξοικονομήσουν δυνάμεις και να ενεργήσουν επιθετικώς και διαδοχικώς εις λοιπήν Ελλάδα με σοβαράς επιτυχίας.
(δ) Αι εκκαθαριστικαί επιχειρήσεις, εάν ήρχιζον εις το ασθενέστερον σημείον του μετώπου των ΚΣ/τών, θα απέδιδον οφέλη άμεσα, θα ήσαν αποτελεσματικά και θα παρείχον κέρδος χρόνου.
Τοιούτον σημείον διά τον ΚΣ/μόν ήτο η Πελ/νησος διότι:
(ι) Είναι αποκεκομένη της λοιπής Ελλάδος και δεν επέτρεπε έξω των ορίων της διά τους ΚΣ/τας ελιγμόν.
(ιι) Οι ΚΣ/ται εστερούντο του αναγκαίου πολεμικού υλικού (οπλισμόν, πυρ/κά, εκκρηκτικάς ύλας, ασυρμάτους κ.λ.π.) και αντιμετώπιζον τεραστίας δυσκολίας διά τον ανεφοδιασμόν.
(ιιι) Ο ΚΣ/μός εις Πελ/νησον δεν ήτο σταθερώς εδραιωμένος (πολλοί νέοι επιστρατευμένοι βιαίως εστερούντο φανατισμού και ηθικού, έλλειψις επιμελητείας και δικτύου διαβιβάσεων εν συνδιασμώ με τας επιθετικάς ενεργείας των Εθνικών τμημάτων).
(ιν) Ο Λαός της Πελ/νήσου ως Εθνικόφρων κατ’ απόλυτον πλειοψηφίαν ενθαρυνομένος, θα εβοήθη μεγάλως τας Εθνικάς δυνάμεις.
(ε) Οι ΚΣ/ται έλαβον υπ’ όψει των επίσης τας δηλώσεις μελών της Κυβερνήσεως και την πίεσιν Βουλευτών διά την ανάγκην αμέσου εκκαθαρίσεως της Πελοποννήσου.
3. Επί τη βάσει των ανωτέρω υποθέσεων και διαπιστώσεων και εν συνδιασμώ με την αναμενομένην παραλαβήν πολεμικού υλικού, η ΚΣ/κή Δ/σις Πελ/νήσου κατέστρωσε σχέδιον ενεργείας προς αντιμετώπισιν των εκκαθαριστικών επιχειρήσεων τας οποίας ανέμενε την άνοιξιν του 1949 και ουχί ενωρίτερον. Εις τον καταρτισμόν του σχεδίου ελήφθη υπ’ όψιν ότι ο χρόνος ενεργείας των Εθνικών δυνάμεων εις Πελ/νησον θα ήτο περιορισμένης διαρκείας.
(α) Συμφώνως τω σχεδίω η ΚΣ/κή Δ/σις Πελ/νήσου, απεφάσισε άμυναν επί διά ευρείας κλίμακος καταστροφάς επί των συγκοινωνιών οργανωμένων θέσεων εις Ερύμανθον διά του ημίσεως της δυνάμεώς της, με σκοπόν την επίτευξιν της φθοράς εις τας Εθνικάς δυνάμεις και κέρδος χρόνου. Αι ετέραι ΚΣ/και δυνάμεις της Πελ/νήσου θα ενήργουν προς αντιπερισπασμόν και θα υπεβοήθουν τα εν Ερυμάνθω ΚΣ/κάς δυνάμεις, διά επιθετικών ενεργειών επί των συγκοινωνιών και νώτων των Εθνικών δυνάμεων και θα συνέδραμον διά την απαγκίστρωσιν εκ του Ερυμάνθου όταν αι συνθήκαι επέβαλον τούτο.
(β) Προς τον σκοπόν τούτον εξεδόθησαν παρά της ΙΙΙης ΚΣ/κής Μεραρχίας αι κάτωθι Διαταγαί και οδηγίαι αίτινες εν πολλοίς δεν εξετελέσθησαν, λόγω της συντόμου εκδηλώσεως των επιχειρήσεων.
(ι) Διαταγαί και ιδίως προς τας εις το εσωτερικόν της Πελ/νήσου.
(ιι) Διαταγαί διά τον τρόπον οργανώσεως συγκεκριμένων δεσποζόντων υψωμάτων επί των ορεινών όγκων και ιδίως εις Ερύμανθον διά ισχυρών πολυβολίων, σκεπάστρων κ.λ.π.-
(ιιι) Διαταγαί διά την συγκέντρωσιν και απόκρυψιν τροφίμων.
(ιν) Δημιουργία «γιαφκών» διά τας συνδέσεις των τμημάτων.
(ν) Ελήφθησαν μέτρα διά το ηθικόν του Λαού, και ενετάθη η προπαγάνδα (εξετυπώθησαν και διανεμήθησαν μεγάλος αριθμός προκηρύξεων).
4. Αι πρώται πληροφορίαι διά τας επικείμενας εκκαθαριστικάς επιχειρήσεις ελήφθησαν:
(α) Εκ του ημερησίου Αθηναϊκού και Επαρχιακού τύπου.
(β) Υπό του Κλιμακίου Νοτίου Ελλάδος του Γενικού Αρχηγείου των ΚΣ/τών, παρεσχέθη η πληροφορία, συγκεκριμένη πλέον, εις το τέλος Νοεμβρίου 1948.
5. Η ΚΣ/κή Δ/σις Πελ/νήσου βεβαιωθείσα περί των επικειμένων εκκαθαριστικών επιχειρήσεων, υπέστη αιφνιδιασμόν, ως προς τον χρόνον της ενέρξεως και απεφάσισε βεβιασμένως τα κάτωθι εν γενικαίς γραμμαίς.
(α) (ι) Την αποφυγήν μαχών εκ παρατάξεως
(ιι) Την αποφυγήν εγκλωβισμού σοβαρών δυνάμεων ΚΣ/τών.
(ιιι) Την διά ελιγμών διολίσθησιν των ΚΣ/κών τμημάτων και συγκέντρωσιν τούτων εις τα νώτα και εις τας εκκαθαρισθείσας ή τας μη κατεχομένας πυκνώς παρ’ Εθνικών δυνάμεων περιοχάς.
(ιν) Την πραγματοποίησιν αιφνιδιαστικών επιθέσεων εις καταυλισμούς και μεταγωγικά (εφοδιοπομπάς), ως και καταστροφάς και έλεγχον των συγκοινωνιών, με σκοπόν την λαφυραγώγησιν και την επιβράδυνσιν.
(ν) Επιθέσεις, προς αντιπερισπασμόν, παρά των μη πιεζομένων ΚΣ/κών τμημάτων.
(β) Η Δ/σις της ΙΙΙης ΚΣ/κής Μεραρχίας ολίγας ημέρας προς της αφίξεως τη ΙΧ Μεραρχίας, λαμβάνει την κάτωθι διάταξιν επί τη προόψει της ενάρξεως των εκκαθαριστικών επιχειρήσεων:
(ι) Η Δ/σις της ΙΙΙης ΚΣ/κής Μεραρχίας μετά της 22ας ΚΣ/κής Ταξ/χίας, της Σχολής Αξ/κών εις περιοχήν Ερυμάνθου και ορεινής Γορτυνίας (Ράχες, Χώρα, Καρδαρίτσι, Κοντοβάζαινα, Βελλιμάχι).
(ιι) Αι δυνάμεις των Αρχηγείων Μαινάλου, Κορινθίας και Αχαϊοηλίδος θα ελίσσοντο εις Βόρειον και Κεντρικήν Πελ/νησον εις τους οικείους χώρους αναπτύξεώς των.
(ιιι) Η 55η Ταξ/χία εις Νότιον Πελ/νησον, Ταΰγετον, Πάρνωνα.
(ιν) Τα Αρχηγεία Πάρνωνος και Ταϋγέτου μετά των δυνάμεών των θα ελίσοντο εις τους Χώρους των.
Β. ΕΝΑΡΞΙΣ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ-ΠΡΩΤΗ ΦΑΣΙΣ- 20.12.48 ΜΕ 20.1.49
α) «Υποχώρησις των ΚΣ. και προώθησις των Εθνικών Δυνάμεων μέχρι της γραμμής ΝΑ. Λάδωνος – Φεναιού-
β) Διολίσθησις των ΚΣ/κών δυνάμεων εις τα μετόπισθεν των Εθνικών».
1. Την 19 – 20.12.48 αφικνείται εις Βόρειον Πελ/νησον η ΙΧ Μεραρχία και μετά λοιπών εν Πελ/νήσω υπαρχουσών Εθνικών δυνάμεων (72 Ταξ/χία, Ελαφρά Τάγματα – και Τμήματα Χωρ/κής).
(α) Ασκείται πίεσις κατά των ΚΣ/τών από Βορρά προς Νότον και αι Εθνικαί δυνάμεις προωθούνται αμέσως εις την γραμμήν Αρχαία Ολυμπία – Λάλα – Γούμερο – Μπουκοβίνα – Χαλανδρίτσα – Καλάβρυτα – Τρίκκαλα Κορινθίας.
(β) Παρά των Εθνικών δυνάμεων λαμβάνουσι χώραν αθρόαι συλλήψεις συνεργατών και υπόπτων με αποτέλεσμα την πλήρη εξάρθρωσιν του δικτύου και οργανώσεων των ΚΣ/τών, γεγονός όπερ είχε μεγίστην επίδρασιν και διά την εξύψωσιν του ηθικού των Εθνικοφρόνων.
2. Η ΚΣ/κή Μεραρχία αντελήφθη τας προθέσεις των Εθνικών δυνάμεων και την από Βορά προς Νότον πίεσιν και αποφασίζει.
(α) Αποφασιστικήν επίθεσιν προς αντιπερισπασμόν και λαφυραγώγησιν διά των του Νοτίου Συγκροτήματος (55η ΚΣ/κή Ταξιαρχία και Αρχηγεία Ταϋγέτου και Πάρνωρος), εναντίον της πόλεως Λεωνιδίου εις ην ευρίσκοντο δυνάμεις Στρατού, Χωρ/κής και ΜΑΥ, άνω των 200 εν συνόλω.
(β) Κατάτμησιν της 22 Ταξ/χίας ως κάτωθι:
(ι) Εν Τάγμα (Νικήτα) μετά του Αρχηγείου Αχαϊοηλίδος υπό τον Σαρήγιαννην, εν αρχή θ’ απησχόλη κατά μέτωπον τας Εθνικάς δυνάμεις και όταν αύται θα υπερέβαινον το ύψος του ποταμού Ερυμάνθου, τότε αι δυνάμεις αύται των ΚΣ/τών θα διολίσθαίνον εις τα νώτα των Εθνικών δυνάμεων, εις περιοχήν Αχαϊοηλίδος όπου και θα ελίσσοντο.
(ιι) Έτερον Τάγμα (Καλαρίτης) μετά του Αρχηγείου Κορινθίας υπό τον Σταθάκην, θα ημύνετο κατ’ αρχήν εις την γραμμήν Πλανιτέρου – Άρμπουνα – Αράχωβα – Τουρλάβα – Κρινόφυτα – Φίλια – προς απασχόλησιν και προς επίτευξιν συγκεντρώσεως τμημάτων των Εθνικών δυνάμεων εις τον τομέα τούτον, προς διευκόλυνσιν ελιγμού των υπολοίπων δυνάμεων εις τα νώτα των Εθνικών δυνάμεων και εν συνεχεία θα ελίσοντο προς Ζήρεια – Φαρμακά – με προσπάθειαν επιθέσεως εις Βόχαν ή Αργολίδα.
(ιιι) Εν Τάγμα Καμαρινού μετά της Σχολής Αξ/κών και του Λόχου Ασφαλείας, υπό τας αμέσους Διαταγάς της ΙΙΙης ΚΣ/κής Μεραρχίας, θα ενήργη κατά μέτωπον εις τας προελαυνούσας Εθνικάς δυνάμεις, προς διευκόλυνσιν των ελιγμών των ως ανωτέρω αναφερομένων δυνάμεων των ΚΣ/τών και ότε αι Εθνικαί δυνάμεις θα υπερέβαινον την γραμμήν Λάδωνος, θα ελίσσοντο και αύται εις τα Νώτα των Εθνικών δυνάμεων εις Περιοχήν ορεινής Ηλείας – Καπέλης – Τραταίς – Αιγιαλείας – όπου θα επέτρεπον αι συνθήκαι της στιγμής.
(γ) Αι δρώσαι ή αι ελισσόμεναι εις τα νώτα των Εθνικών δυνάμεων ΚΣ/και δυνάμεις έδει να καταστρέφωσι τας συγκοινωνίας, τας αγούσας εις το εσωτερικόν της Πελ/νήσου και ει δυνατόν να επιτίθεντο κατά εφοδιοπομπών ή εναντίον μικρών φαλάγγων.
3. Τέλος Δεκεμβρίου αι Εθνικαί δυνάμεις προωθηθείσαι είχον αχθή εις το ύψος της γραμμής Λυκουρέσι – Ράχες – Χώρες – Δίβρη – Τριπόταμο – Σαποτό – Μαζέϊκα – με τινάς εφεδρείας εις βάθος, όπισθεν της ως άνω γραμμής.
(α) Την 29ην Δ/βρίου Εθνικόν τμήμα, δυνάμεως Τάγματος, ενεργεί επίθεσιν εναντίον των εις γραμμήν Πλανιτέρου – Άρμπουνα – Τουρλάδα – ευρισκομένων ΚΣ/κών δυνάμεων αποκρουσθείσα και οι επιτεθέντες επανήλθον εις την βάσιν εξορμήσεως (Υψώματα Μαζεΐκων).
(β) Την 1.1.49 αποφασίζεται υπό της ΚΣ/κής Μεραρχίας επίθεσις εναντίον του Τάγματος της ΙΧ Μεραρχίας, ευρισκομένου εις περιοχήν Μαζεΐκών, διά δυνάμεων τριών Ταγμάτων (Καμαρινού – Καλαρίτη και Σταθάκη), ενισχυμένων διά της σχολής Αξ/κών και του Λόχου Ασφαλείας. Η επίθεσις αύτη εματαιώθη λόγω της Προωθήσεως ετέρου Τάγματος των Εθνικών Δυνάμεων εις Καστριά – Βρόσθενα.
(γ) Από 1 – 5.1.49 αι εθνικαί δυνάμεις εισέρχονται αμαχητί εις Καρδαρίτσι – Βελλιμάχι – Κοντοβάζαινα, ενώ αποκρούωνται εις όλας τας προσπαθείας των εις την γραμμήν Πλανιτέρου – Άρμπουνα – Τουρλάδα.
(δ) Την ιδίαν περίοδον αι δυνάμεις της 72 Ταξ/χίας, διατεταγμέναι εις Κορινθίαν προωθούνται μέχρι Φεναιού και επιτίθενται αιφνιδιαστικώς εκ των νώτων, εναντίον των εις Άρμπουνα ΚΣ/κών δυνάμεων, ας αναγκάζουν να αποσυρθούν εκ της γραμμής ταύτης.
(ε) Περί την 8.1.49 ΚΣ/και δυνάμεις Τάγματος (Καμαρινού), με σκοπόν επιβραδύνσεως των Εθνικών τμημάτων, καταλαμβάνει τα βορείως της Κοντοβάζαινας υψώματα – Πετρινίτσας – Μονής Αγ.Πέτρου – και μετά βραχείαν μάχην μετ’ Εθνικών δυνάμεων, προερχομένων εκ Κοντοβαζαίνης, υποχωρεί προς Κερπινήν Γορτυνίας μετά της Δ/σεως της ΚΣ/κής Μεραρχίας, της Σχολής Αξ/κών και του Λόχου Ασφαλείας.
(στ) Περί την 20.1.49 αι Εθνικαί δυνάμεις ενεργούν επιθετικώς εναντίον των εις Δρακοβούνι Κερπινής – υψώματα Γλόγοβας και Τοπορίστας, διατεταγμένων ΚΣ/κών δυνάμεων (Δ/σις ΚΣ/κής Μεραρχίας, Σχολή Αξ/κών, Τάγμα Καμαρινού, Λόχος Ασφαλείας) επακολουθεί μάχη καθ’ όλην την ημέραν και αι Εθνικαί δυνάμεις κατά τας απογευματινάς ώρας, καταλαμβάνουν τας ανωτέρω θέσεις των ΚΣ/τών, τη συμμετοχή πυροβολικού και Αεροπορίας.-
Κατά την αυτήν περίοδον δυνάμεις της 41 Ταξ/χίας είχον προωθήση τας θέσεις των εις την Ηραίαν και Τρόπαια.
(ζ) Την ιδίαν νύκτα η ΚΣ/κή Δ/σις αποφασίζει και πραγματοποιεί:
(ι) Ελιγμόν εις τα νώτα των Εθνικών δυνάμεων διά του Λόχου Δ/σεως της ΚΣ/κής Μεραρχίας, του Λόχου Ασφαλείας και της Σχολής Αξ/κών.
(ιι) Την απασχόλησιν διά την επομένην ημέραν των Εθνικών δυνάμεων, παρά του Τάγματος Καμαρινού, εις τα υψώματα Κερπινής – Αγριδίου και εν συνεχεία το Τάγμα τούτο, θα ελίσσετο διολισθένον προς Μαίναλον και εκείθεν εις τα νώτα των προελαυνουσών προς Νότον Εθνικών δυνάμεων.
Το Τάγμα Καμαρινού θα επεδίωκε σύνδεσιν μετά της ΚΣ/κής Μεραρχίας και λοιπών μετ’ αυτής δυνάμεων ΚΣ/τών εις περιοχήν Τριταίας – Ηλείας. Η σύνδεσις είχε καθορισθή διά γιαφκών, τοποθετηθείσαι προς τούτο εις Κάπελην και περιοχήν Ορεινής απ’ αρχής των εκκαθαριστικών επιχειρήσεων.
4. (α) Ο ελιγμός της ΚΣ/κής Δ/σεως μετά των αναφερομένων ως ανωτέρω ΚΣ/κών τμημάτων επραγματοποιήθη διά νυκτερινής κινήσεως και εκ των υψωμάτων Κερπινής διά του δρομολογίου Κυράς Γεφύρι (Λάδωνος) – ύψωμα Στρεζόβης – Λακώματα Ξηροκαρυταίνης – και τας πρωινάς ώρας της επομένης, έφθασαν εις Βεσσίνην όπου και διημέρευσαν.
Κατά την επελθούσαν νύκτα ηκολούθησαν το δρομολόγιον προς Τριπόταμον – Μρόχωβα – Πορετσό – όπου και διημέρευσαν.
Την επομένην έφθασαν οι ΚΣ/και δυνάμεις εις τον αυχένα Δερβινής – Ερυμάνθου όρους και καταλαμβάνουν επικαίρους θέσεις προς αντιμετώπισιν κινήσεως των Εθνικών δυνάμεων.
Οι ΚΣ/ται πληροφορηθέντες, εξ υποκλοπής ραδιο-τηλεγραφήματος, την κίνησιν Εθνικών δυνάμεων προς Πορετσό εκ Τριποτάμων και προς Δερβινήν εκ Τσιπιανών και προς αντιμετώπισίν των αναπτύσωσι τας δυνάμεις των δι’ επίθεσιν κατά των τμημάτων τούτων. Οι ΚΣ/ται επετέθησαν κατά φάλαγγος Λόχου κινουμένου εκ Τσιπιάνων προς Δερβινήν, χωρίς να επιτευχθή αποφασιστικόν αποτέλεσμα διάλυσις τούτου και ο Λόχος ούτος προωθήθη εις Δερβινήν.
Προς της απειλής των αχθεισών Εθνικών δυνάμεων εις Δερβινή και Πορετσό η ΚΣ/κή Δ/σις, αποφασίζει και πραγματοποιεί την διέλευσιν του Ερυμάνθου όρους, καίτοι χιονοσκεπούς, δι’ αυχενίσκου βορείως Δερβινής προς περιοχήν Καλέντζι, όπου έφθασε την πρωΐαν της επομένης και διημέρευσε εις θέσιν Γρεβενόν παρά το Καλέντζι.
Εκεί οι ΚΣ/ται εδέχθησαν επίθεσιν παρά ελαφρών Εθνικών τμημάτων και Αεροπορίας άνευ αποτελέσματος.
(β) Το εσπέρας της ιδίας ημέρας οι ΚΣ/και δυνάμεις εκινήθησαν διά του δρομολογίου μεταξύ Καλέντζι – Προστοβίτσας – εις Γάλαρον και εν συνεχεία εις Κάλφα όπου διενυκτέρευσαν.
(γ) (ι) Εις περιοχήν Κάλφα – Πόρτες – Σανταμέρι – Ηλείαν – η Δ/σις της ΙΙΙης ΚΣ/κής Μεραρχίας, κατέβαλε προσπαθείας προς σύνδεσιν μετά των λοιπών δυνάμεων ΚΣ/τών, υπό τον Σαρήγιαννην – Ζαχαριάν, άνευ αποτελέσματος.
(ιι) Εις την αυτήν περιοχήν (Τριταίας) αι υπό την Δ/σιν της Μεραρχίας ΚΣ/και δυνάμεις, δι’ ελιγμών, αντιμετώπισαν άνευ απωλειών επί 5θήμερον επιθετικάς ενεργείας Εθνικών τμημάτων, καθ’ ας όμως οι ΚΣ. εξήντλησαν το μεγαλύτερον μέρος των πυρ/κών του.
5. Παρατηρήσεις
(α) Κατά την πρώτην φάσιν μέχρι της 20ης Ιανουαρίου 1949 αι ΚΣ/και δυνάμεις Πελ/νήσου (Βορείου Συγκροτήματος), δεν υπέστησαν παρά των Εθνικών δυνάμεων ΙΧ Μεραρχίας και λοιπών τμημάτων ουσιαστικήν φθοράν εις έμψυχον υλικόν, πλην ελαχίστων απωλειών και μικράς διαρροής, ήτις παρετηρήθη εις τας τάξεις των ΚΣ/τών εκ νεοεπιστρατευθέντων ως επί το Πλείστον.
(β) Αι Εθνικαί δυνάμεις κατά την πρώτην φάσιν, παρά το γεγονός ότι οι ΚΣ/ται εταλαιπωρήθησαν ποικιλοτρόπως, ως εκ των ελιγμών των, δεν επέτυχον ουδένα σοβαρόν και αποφασιστικόν πλήγμα, ώστε τούτο να επιδράση διά την κατάπτωσιν του ηθικού των ΚΣ/τών, ο διετηρείτο ακμαίον εισέτι εις τους ΚΣ., αλλά και ο Λαός της υπαίθρου εκ φόβου παρέμενε διστακτικός εισέτι και δεν υπεβοήθη επαρκώς τας Εθνικάς δυνάμεις.
(γ) Επετεύχθη ταχεία επιδιόρθωσις των σαμποτάζ και εμποδίων των οδικών συγκοινωνιών και εξησφαλίσθη ευχέρεια ελιγμών και εφοδιασμού των Εθνικών τμημάτων.
(δ) Αι μέχρι τούδε μικροσυγκρούσεις και λοιπαί επαφαί των ΚΣ/τών μετά Εθνικών τμημάτων, είχον ως αποτέλεσμα την κατανάλωσιν πολλών πυρ/κών παρά των ΚΣ/τών και εις ωρισμένα τμήματα, δεν απέμενον παρά ελάχιστα και ούτω οι ΚΣ/ται δεν ήσαν εις θέσιν να εφαρμόσουν επιτυχώς σοβαράν τακτικήν αποστολήν.
(ε) Αι Εθνικαί δυνάμεις απέφυγον οιονδήποτε αιφνιδιαστικόν κτύπημα παρά των ΚΣ/τών οίτινες επεζήτουν τοιούτων προς λαφυραγώγησιν κυρίως.
(στ) Παρά των Εθνικών δυνάμεων επετεύχθη η δημιουργία πλήρους και ευρέως δικτύου πληροφοριών και εξηρθρώθη το τοιούτον των ΚΣ/τών.

Γ. ΔΕΥΤΕΡΑ ΦΑΣΙΣ ΑΠΟ 30 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ ΜΕ 15 Φ/ΡΙΟΥ 1949
1. Αναστροφή Εθνικών Δυνάμεων
Με την 20.1.49 αι κύριαι δυνάμεις της ΙΧ Μεραρχίας και λοιπά τμήματα ανεστράφησαν και ετέθησαν εις καταδίωξιν εναντίον των ΚΣ/κών τμημάτων, άτινα διολίσθησαν εις τα μετόπισθεν των Εθνικών δυνάμεων και ελίσσοντο εις περιοχήν Τριταίας – Ηλείας.
2. Πρώτα αποφασιστικά πλήγματα εναντίον ΚΣ/κών τμημάτων – Διάλυσις τούτων και εξόντωσις.
Οι ΚΣ/ται κατά την περίοδον από 20 Ιανουαρίου μέχρι 15 Φ/ρίου υπέστησαν καταστρεπτικάς και σοβαροτάτας ήττας, υπέστησαν αληθή πανωλεθρίαν επίλεκτα τμήματά των, με γενικώτερον αντίκτυπον επί των διεξαγομένων επιχειρήσεων και έσχον αποφασιστικήν επίδρασιν, ώστε η πλήρης κατάρευσις των ΚΣ/τών Πελ/νήσου, να επέλθη συντόμως και απροσδοκήτως.
3. Διαδοχικαί μάχαι Εθνικών δυνάμεων μετά των ΚΣ/κών Τμημάτων.
(α) Την 23.1.49 Λόχος δυνάμεως 80 περίπου ΚΣ/τών, εκ του Τάγματος Καμαρινού υπό τον Πέτρον Κατσουλιέρην, προσπαθών να διέλθη από Κάπελην προς Τριταίαν, ίνα συνενωθή μετά των λοιπών από την Δ/σιν της Μεραρχίας ΚΣ/κών τμημάτων, έγινεν αντιληπτός τας πρωϊνάς ώρας, κινούμενος εντός χαράδρας, πλησίον του Χωρίου Λουκά – Ηλείας και δέχεται αιφνιδιαστική επίθεσιν παρά τμήματος του 21 Ε.Τάγματος Πεζικού και υφίσταται αληθή πανωλεθρίαν. Εκ του Λόχου τούτου διέφυγον μόνον περί τους 20 ΚΣ/τας μετά του Δ/τού του Λόχου, εις αθλίαν κατάστασιν, οίτινες και ηνώθησαν μετά της ΚΣ/κής Μεραρχίας εις περιοχήν Πόρτες. Άπαντες οι λοιποί εξοντώθησαν φονευθέντες ή αιχμαλωτισθέντες.
(β) Την 26.1.49 αι υπό την Δ/σιν της ΚΣ/κής Μεραρχίας ΚΣ/και δυνάμεις, πιεζόμεναι μεγάλως υπό των συγκεντρωθεισών Εθνικών δυνάμεων εις περιοχήν Τριταίας, αποφασίζουν να εγκαταλείψωσι τον χώρον της Τριταίας και να κινηθώσι εις περιοχήν Κάπελη ορεινής Γορτυνίας, κατατμηθείσας εις δύο τμήματα και διά δύο δρομολογίων.
(ι) Ο Κανελλόπουλος και Πανούσης μετά της Σχολής Αξ/κών, πλην διμοιρίας, του Λόχου Ασφαλείας, των υπολειμμάτων του Λόχου Πέτρου και του ημίσεως του Λόχου Δ/σεως, διά της ορεινής Ηλείας.
(ιι) Ο υπόλοιπος Λόχος Δ/σεως μετά Διμοιρίας της Σχολής, της ομάδος συνδέσμων υπό των Γκιουζέλην, Κονταλώνην, Μπασακίδην, διά του Ερυμάνθου όρους, προς Κάπελη Γορτυνίας, με σκοπόν να συνδεθώσιν μετά των τμημάτων και να επιτύχωσι σύνδεσιν δι’ ασυρμάτου μετά του Γενικού Αρχηγείου των ΚΣ/τών, διά την οπωσδήποτε ενίσχυσιν εις Πυρ/κά.
(ιιι) Αι ΚΣ/και δυνάμεις υπό τους Κανελλόπουλον και Πανούσην, συνολικώς 250 περίπου ΚΣ/ται, ηκολούθησαν το δρομολόγιον – Μαζαράκι – Καλαμπρέζα – Κάπελη – Χέρωμα και γενόμενοι αντιληπτοί, δεχονται συνδεδιασμένην αιφνιδιαστικήν επίθεσιν παρά δυνάμεως 21ου Ε.Τάγματος εκ τριών κατευθύνσεων, κατά τα εξημερώματα της 27.1.49 ότε είχον φθάσει εις χαράδραν Χέρωμα της ορεινής Ηλείας και διά καταιγιστικού πυρός, υφίστανται αληθή πανωλεθρίαν. Ο Κανελλόπουλος κατώρθωσε να διαφύγη μετά 50 περίπου ΚΣ/τών μόνον και διά του Ερυμάνθου ποταμού έφθασε μετά των ολίγων οπαδών του, εις κακήν κατάστασιν, κυριολεκτικώς ράκος εις Κάπελη – Γορτυνίας, όπου συνηντήθη μετά της Δ/σεως της ΚΣ/κής Μεραρχίας. Άπασα η υπόλοιπος δύναμις των ΚΣ/τών διελύθη και εκ τούτων εφονεύθησαν ή αιχμαλωτίσθησαν ο μεγαλύτερος αριθμός επί τόπου, μεταξύ των οποίων και ο Πανούσης και λοιπά ΚΣ/κά στελέχη.
Οι διεσκορπιθέντες και διαφυγόντες τον θάνατον ή την αιχμαλωσίαν, έφευγον προς όλας τας κατευθύνσεις, μεταφέροντες τον πανικόν και εις λοιπά ΚΣ/κά τμήματα και εις τα τοιαύτα της Νοτίου Πελ/σου. Οι υπό του Κανελλοπούλου διασωθέντες ΚΣ/ται, κινούμενην προς Αιγιαλείαν, μετά τριήμερον εδέχθησαν εις την περιοχήν του Βεσσίνη ετέραν επίθεσιν παρά Εθνικών δυνάμεων και διελύθησαν φονευθέντος του Κανελλοπούλου (γ) Την 5.2.49 αι ίδιαι Εθνικαί δυνάμεις του 21 Ε.Τάγματος, ανακαλύπτουν συγκεντρωμένας τας υπό τους Σαρήγιαννην, Ζαχαριάν ηνωμένας δυνάμεις του Τάγματος Νικήτα και του Αρχηγείου Αχαϊοηλίδος, εις ας είχον ενταχθή και διάφορα άλλα Πολιτικά ΚΣ/κά Στελέχη και τοιαύτα πολιτικών οργανώσεων, εντός δασώδους περιοχής, «εις Λούφαν» παρά το Μαζαράκη εις θέσιν Λούτσα, εν συνόλω 300 περίπου ΚΣ/ται.-
Αι ανωτέρω ΚΣ/και δυνάμεις, μέχρι τότε, δεν είχον υποστή ουδεμίαν σοβαράν φθοράν παρ’ Εθνικών δυνάμεων και δεν είχον απωλείας, πλην μικράς διαρροής επιστρατευμένων.
Περί την μεσημβρίαν τμήματα του 21 Ε.Τ.Π. αχθέντα εις επικαίρους θέσεις, επιτίθενται αιφνιδιαστικώς κατά των ως ανωτέρω συγκεντρουμένων ΚΣ/κών τμημάτων, εκ δύο κατευθύνσεων και επιτυγχάνουν την πλήρη διάλυσιν της εν λόγω ΚΣ/κής δυνάμεως.
Εκ της όλης δυνάμεως ταύτης των ΚΣ/τών, διέφυγον μόνον περί τους 80 ΚΣ. υπό τους Σαρήγιαννην και Ζαχαριάν, μεγάλος αριθμός ηχμαλωτίσθη και εφονεύθη και ελάχιστοι διέφυγον διασκορπισθέντες, προς όλας τας κατευθύνσεις, πανικόβλητοι και οι οποίοι εξοντώθησαν εντός ελαχίστων ημερών παρά των Εθνικών δυνάμεων και ιδιωτών.
Η εξόντωσις των ΚΣ/κών τούτων δυνάμεων έσχεν μεγάλην επίδρασιν επί της καταπτώσεως του ηθικού των λοιπών ΚΣ/κών τμημάτων Πελ/νήσου.
(δ) Μετά τετραήμερον ήτοι την 9.2.49, ανακαλύπτονται οι διαφυγόντες 80 ΚΣ/ται ως ανωτέρω, υπό τους Σαρήγιαννην και Ζαχαριάν, παρά του ιδίου 21ου ΕΤΠ εις θέσιν Καταράχι, εγγύς χωρίων Καρσαί – Λουκά, και δέχονται αιφνιδιαστικήν εκ δύο κατευθύνσεων επίθεσιν εναντίον των, καθ’ ην εφονεύθησαν πολλοί, μεταξύ των οποίων ο Ζαχαριάς και Καραθανάσης, και μεγάλος αριθμός αυτών ηχμαλωτίσθη, διέφυγον δε ο Σαρήγιαννης μετά 20 περίπου ΚΣ/τών εις Κάπελην Μοναστηρακίου.
Η εξόντωσις του τμήματος τούτου των ΚΣ/τών δέον να χαρακτηρισθή ως έτερον σοβαρόν πλήγμα κατά των ΚΣ/τών, διότι έκτοτε ουδέν οργανωμένον ΚΣ/κόν τμήμα ευρίσκετο εις περοχήν Αχαϊοηλίδος.
4. Κατά την ιδίαν περίοδον, τέλος Ιανουαρίου με αρχάς Φ/ρίου, αι ΚΣ/και δυνάμεις Κορινθίας μετά του Τάγματος Καλαρίτη, σύνολον 350 – 400 ΚΣ/ται, εγκλωβίζονται εις περιοχήν Κυλλήνης εν μέσω χιονών παρά τμημάτων της 72 Ταξ/χίας και λοιπών Εθνικών δυνάμεων, Ελαφρών Ταγμάτων και τμημάτων Χωρ/κής, και υφίστανται τρομακτικάς απωλείας εκ ψύξεως και κρυοπαγημάτων ως επί το πλείστον.
Εκ της Κυλήνης κατώρθωσαν να διαφύγωσι του κλοιού περί τους 150 περίπου ΚΣ, υπό τους Σταθάκην και Καλαρίτην, εις αθλιεστάτην κατάστασιν ως και ηθικώς και οι οποίοι εν συνεχεία διελύθησαν και εξοντώθησαν εις περιοχάς Χελμού – ορεινής Γορτυνίας και Ταϋγέτου, πιεζόμενοι παρά των Εθνικών δυνάμεων.
5. Την 30.1.49 αι ΚΣ/και δυνάμεις της 55ης Ταξ/χίας, ενισχυμέναι υπό δυνάμεων του Αρχηγείου Πάρνωνος και Ταϋγέτου, σύνολον ΚΣ/τών περί τους 200, υπό τους Ρογκάκον – Πρεκεζέν, ενεργούν μεγάλην επίθεσιν εναντίον θέσεως του Λεωνιδίου, καθ’ ην κατωρθώνουν την εξουδετέρωσιν απάντων των φυλακίων, άτινα προ της πιέσεως των ΚΣ/τών εγκατελείφθησαν υπό των υπερασπιστών αποσυρθέντων εις παραλίαν Λεωνιδίου.
Οι ΚΣ/ται καίτοι έγιναν κύριοι της πόλεως δεν εκμεταλλεύθησαν την επιτυχίαν των διά την λαφυραγώγησιν των εις μεγάλην ποσότητα ευρισκομένων εις αποθήκας πολεμικών υλών, αλλά συνεπτύχθησαν προώρως, λόγω εσφαλμένων υπολογισμών και βεβιασμένων ενεργειών παρά της Δ/σεως των εκεί ΚΣ/κών τμημάτων.
6. Την 30ην προς 31.1.49, τα επιστρέψαντα εκ Λεωνιδίου ΚΣ/κά τμήματα, κατελήφθησαν το μεγαλύτερον μέρος εις Παλιοχώριον και εις Αγ.Βασίλειον το Ιον ΚΣ/κόν Τάγμα της 55ης Ταξ/χίας υπό τον Τσουκόπουλον.
Κατά την 5ην πρωϊνήν ώραν, το εις Αγ.Βασίλειον ΚΣ/κόν Τάγμα, κυκλούται διά στενωτάτου κλοιού παρά δύο Μοιρών ΛΟΚ, αίτινες μέσω χιονών και συντόνου νυκτερινής πορείας ήχθησαν εις Αγ.Βασίλειον, εκ περιοχής Βαμβακούς, διαλαθούσαι την προσοχήν των ΚΣ/τών.
Κατά τα εξημερώματα αι δυνάμεις αύται των ΛΟΚ, επιτίθενται αιφνιδιαστικώς κατά του εκεί Τάγματος των ΚΣ/τών, όπερ υπέστη ολοκληρωτικήν πανωλεθρίαν, πλην ελαχίστων μόνον, οίτινες κατώρθωσαν να διαφυγώσι. Αι απώλειαι των ΚΣ/τών υπερέβαινον τους 150 εις νεκρούς και αιχμαλώτους.
Αι εθνικαί δυνάμεις περισυνέλεξαν και τον οπλισμόν του ΚΣ/κού τμήματος.
Αι εις Παλαιοχώριον ΚΣ/και δυνάμεις εκινήθησαν προς ενίσχυσιν του εις Αγ.Βασίλειον ΚΣ/κού Τάγματος, αλλά δεν επρόφθασαν να επέμβουν εις την μάχην, κατεδίωξαν όμως τα προς Λεωνίδιον αποχωρούντα τμήματα των ΛΟΚ και παρ’ ολίγον ν’ αποκόψουν τον Λόχον της οπισθοφυλακής, μεθ’ ης συνεπλάκησαν και τους επροξένησαν απώλειας τινάς εις νεκρούς.
7. (ι) Εις τας αρχάς Φ/ρίου Λόχος ΚΣ/τών, εκ του Τάγματος Καμαρινού δυνάμεως 80 περίπου υπό τον Καζάκον, κινούμενον εκ Κεντρικής Πελ/νήσου εις Βόρειον Πελ/νησον, εις θέσιν Συριαμού, μεταξύ Στρέζοβα – Τροπαίων, συνήντησεν εκεί ευρισκόμενην Διμοιρίαν Στρατού και επιτίθεται κατ’ αυτής, με αποτέλεσμα την σύλληψιν δύο οπλιτών, τον φόνον εξ (6) και η λοιπής δύναμις της Διμοιρίας υπεχώρησε.
(ιι) Μετά τα ταύτα ο Λόχος ούτος των ΚΣ/τών, εκινήθη προς υψώματα Καρυταίνης και δέχεται συνδεδιασμένην επίθεσιν παρά Εθνικών τμημάτων, κινηθέντων εκ Στρεζόβης, Βάχλιας και Βυσσίνης. Η επίθεσις αύτη απεκρούσθη μέχρι των εσπερινών ωρών, οπότε οι ΚΣ/ται διέφυγον κατά την νύκτα, προς υψώματα Βερσίτσι, αλλά κατά την μάχην ταύτην εξήντλησαν το μέγα μέρος των πυρ/κών.
(ιιι) Την επομένην ο Λόχος ούτος των ΚΣ/τών ευρισκόμενος εις υψώματα Βερσίτσι, δεχεται νέαν επίθεσιν συνδεδιασμένην κατά τας μεσημβρινάς ώρας παρά των Εθνικών δυνάμεων, εκ κατευθύνσεων Δεχούνι- Τριπόταμα, με αποτέλεσμα την πλήρη διάλυσιν των ΚΣ/τών τούτων και με σοβαράς επί τόπου απωλείας εις νεκρούς και αιχμαλώτους.
8. Παρατηρήσεις
(α) Τα πραγματοποιηθέντα εις την περιοχήν Ηλείας κατά την περίοδον ταύτην, ιδιαιτέρως, πρώτα συντριπτικά κτυπήματα κατά την διάρκειαν των εκκαθαριστικών επιχειρήσεων, εναντίον σοβαρών ΚΣ/κών δυνάμεων, εν οις και επίλεκτοι ΚΣ/και Μονάδες, δύνανται να χαρακτηρισθώσι θανατηφόρα διά τον ΚΣ/σμόν Πελ/νήσου διότι:
(ι) Τα τμήματα ταύτα των ΚΣ/τών διελύθησαν και εξοντώθησαν εξ ολοκλήρου.
(ιι) Μετέδωσαν τον πανικόν και την ηττοπάθειαν εις όλους τους ΚΣ/κούς σχηματισμούς της Κεντρικής και Νοτίου Πελ/νήσου, όπου ευρίσκοντο μαχητικά τμήματα των ΚΣ/τών Πελ/νήσου, άτινα εν συνεχεία διελύθησαν σχεδόν αμαχητί, είτε ταύτα κινούμενα προς Βόρειον Πελ/νησον, είτε παρέμειναν εις Νότιον.
(ιιι) Πλήτης ενθάρυνσις του λαού της υπαίθρου και των αστικών Κέντρων και απόκτησις της πεποιθήσεως προς τας Εθνικάς δυνάμεις, ότι η Πελ/νησος θα εκκαθαρισθή πλήρως, συντόμως και οριστικώς, γεγονός, όπερ μεγάλως υπεβοήθησε εις την οργάνωσιν, εξοπλισμόν και κινητοποίησιν του Λαού, ώστε να καταστή και ούτος σοβαρός παράγων της τελικής νίκης εν Πελ/νήσω.
(ιν) Εις τ’ ανωτέρω συνετέλεσαν και η διάλυσις ήτις επραγματοποιήθη εις την Κορινθίαν, εις τας εις Κυλλήνην ΚΣ/κάς δυνάμεις, ως και η επιτυχής ενέργεια των ΛΟΚ διά της εξοντώσεως του Τάγματος Τσουκοπούλου εις Αγ.Βασίλειον.
(β) Κατά την περίοδον ταύτην αι Εθνικαί δυνάμεις οργάνωσαν πλήρες δίκτυον πληροφοριών, ενισχυθέν σοβαρώς εις τον ρόλον του και παρά των πολιτών, ώστε οιαδήποτε ΚΣ/κή κίνησις ή εμφάνισις να γνωστοποιείται ταχέως εις τας Εθνικάς δυνάμεις.
(γ) Αι Εθνικαί δυνάμεις με την πυκνήν των διάταξιν και την κατοχήν των κατωκημένων χώρων και με την αναπτυχθείσαν δραστηριότητα εις τας ενεργείας των:
(ι) Απεστέρησαν και απέκλεισαν τας πηγάς εφοδιασμού των ΚΣ/κών τμημάτων.
(ιι) Επροκάλεσαν εις τους ΚΣ/τας, πλην των απωλειών κατά τας συγκρούσεις, εξάντλησιν, κατάτμησιν και διαρροήν, με αναπόφευκτον αποτέλεσμα, την ευχερεστέραν εν συνεχεία διάλυση τούτων.
(ιιι) Δεν εδίδετο εις τας ΚΣ/κά τμήματα ο χρόνος και η ευχέρεια προς σύνδεσιν, αναδιοργάνωσιν και συντονισμόν των.
(δ) Τα ΚΣ/κά τμήματα εις τους ελιγμούς των
(ι) Εκινούντο κυρίως κατά την νύκτα και σχεδόν, πάντοτε, ουδεμίαν δυσχέρειαν συνήντων κατά τας κινήσεις των και εις κύρια δρομολόγια και σοβαράς υποχρεωτικάς διαβάσεις, διότι αι Εθνικαί δυνάμεις δεν είχον λάβει ανάλογα μέτρα.
(ιι) Κατά την ημέραν τα ΚΣ/κά τμήματα κατ’ αρχήν εχρησιμοποίουν την «λούφαν».
Δ. ΤΡΙΤΗ ΦΑΣΙΣ – ΑΠΟ 16 Φ/ΡΙΟΥ ΜΕ ΤΕΛΟΣ ΜΑΡΤΙΟΥ 1949
«Προσπάθεια διολισθήσεως ΚΣ/κών τμημάτων εκ Νοτίου Πελ/νήσου προς Βόρειον Πελοπόννησον και εξόντωσις τούτων».
«Προώθησις των Εθνικών δυνάμεων ΙΧ Μεραρχίας εις Κεντρικήν και Νότιον Πελ/νησον»
– «Έλεγχος Βορείου Πελ/νήσου παρά Βορείου Συγκροτήματος».
– Αποχώρησις ΙΧ Μεραρχίας.
(α) Περί τα μέσα Φ/ρίου η ΙΧ Μεραρχία προωθείται εις Κεντρικήν και Νότιον Πελ/νησον και από 1.3.49 ενεργεί εις περιοχάς Ταϋγέτου και Πάρνωνος.
(β) Η ευθύνη και ο έλεγχος της Βορείου Πελ/νήσου ανατίθεται εις το Βόρειον συγκρότημα (της Α.Σ.Διοκήσεως) από 15.2.49.
(γ) Άρχεται προσπάθεια διολισθήσεως ΚΣ/κών τμημάτων εκ της Κεντρικής & Ν. Πελ/νήσου προς Βόρειον Πελ/νησον, προς αποφυγήν εξοντώσεώς των εις Ταϋγετον και Πάρνωρα.
Τα ούτω κινηθέντα ως κατωτέρω ΚΣ/κά τμήματα, σχεδόν άπαντα, ενεπλάκησαν μετά των Εθνικών δυνάμεων και υπέστησαν φθοράς και διελύθησαν πλήρως.
1. ΚΣ/κός Λόχος υπό τον Βρεττάκον της 55ης ΚΣ/κής Ταξ/χίας, προσπαθών να διέλθη διά Αρτεμησίου προς Χελμόν διαλύεται κυριολεκτικώς παρ’ Εθνικών Δυνάμεων, εξοντωθέντος μεγάλου αριθμού εκ των ΚΣ/τών εις την περιοχήν Αρτεμησίου.
Ο Βρεττάκος μετά του Πολιτικού Επιτρόπου Οικονομάκη συνελλήφθησαν αιχμάλωτοι.
2. Εις τας αρχάς Μαρτίου ΚΣ/κός Λόχος του Αρχηγείου Μαινάλου, δυνάμεως 100 ΚΣ/τών υπό τους Πέρδικαν – Κάππαν, προσπαθών να διέλθη διά ορεινής Γορτυνίας εις Κάπελην, κυκλούται εις την περιοχήν Βαλτεσινίκο – Κερπινήν – Αγρίδιον παρά δυνάμεως Ε.Τάγματος, Χωρ/κής και ΜΑΥ υφίσται σοβαράς απωλείας εις νεκρούς και αιχμαλώτους.
Οι διασωθέντες εκ της μάχης ταύτης διεσκορπίσθησαν εις μικροομάδας.
3. Εις τας αρχάς Μαρτίου επίσης Διλοχία ΚΣ. υπό τον Μπουραζάνην, προσπαθούσα να διέλθη διά της Ολυμπίας – Ηραίας εις Κάπελην – Ορεινήν Ηλείαν, δεχεται επιθέσεις επί διήμερον, κατ’ αρχάς εις Ολυμπίαν υπό αποσπάσματος Ζάρα και εν συνεχεία εις Ηραίαν υπό ετέρων τμημάτων Στρατού, Χωρ/κής και ΜΑΥ, με αποτέλεσμα την πλήρην διάλυσιν.
Εκ τούτων ο μεγαλύτερος αριθμός των ΚΣ/τών συνελήφθησαν αιχμάλωτοι ή εφονεύθησαν και αριθμός τούτων επνίγη εις Αλφειόν και Λάδωνα και ελάχιστοι μόνο κατώρθωσαν να διαφύγουν.
4. Αι μόναι ΚΣ/και δυνάμεις αίτινες κατώρθωσαν να διολισθήσουν από Νότιον εις Βόρειον Πελ/νησον και να ενωθώσιν μετά της Δ/σεως Μεραρχίας ήσαν, ο Λόχος Μπελά του Τάγματος Βρεττάκου, με 50 ΚΣ/τας και μέρος του Λόχου Ζώταλη εκ του Αρχηγείου Μαινάλου με 30 περίπου ΚΣ/τας.
5. Η υπό τον Ζώταλην δύναμις ΚΣ/τών, εις ην ανετέθη αποστολή εις περιοχήν Χώρες – Τουμπίτσι, διελύθη παρά αποσπάσματος Χωρ/κής και ΜΑΥ, ότε ευρίσκετο εις ενέδραν διά την λαφυραγώγησιν, παρ’ αυτοκινήτων, ηλεκτρικών συσσωρευτών διά την χρήσιν του ασυρμάτου της ΚΣ/κής Μεραρχίας. Επανήλεν εις Μεραρχίαν μόνον ο Κώταλης μετά τεσσάρων ΚΣ/τών, άπαντες οι λοιποί εφονεύθησαν ή συνελήφθησαν.
6. Την 13.3.49 η συγκεντρωθείσα δύναμις εις Κάπελην υπό τον Γκιουζέλην – Κονταλώνην – Μπασακίδην, ανερχομένη εις 80 ΚΣ/τας και κινουμένη προς Χελμόν, δέχεται αιφνιδιαστική επίθεσιν εκ τριών κατευθύνσεων παρά τμημάτων Εθνικών δυνάμεων εις περιοχήν Κερπινής και διαλύεται φονευθέντων του Μπασακίδη και 15 ΚΣ/τών περίπου και τραυματισθέντος του Γκιουζέλη, όστις ακολουθούμενος υπό ολιγαρίθμων οπαδών έφθασεν εις περιοχήν Χελμού εις αθλίαν κατάστασιν.
7. Εις τας αρχάς Μαρτίου αι Εθνικαί δυνάμεις της ΙΧ Μεραρχίας, προωθούνται εις Νότιον Πελ/νησον και ενεργούν επιθετικώς κατά των εις Ταΰγετον και Πάρνωρα ΚΣ/κών δυνάμεων μέχρι τέλους Μαρτίου.
(α) Εις Ταΰγετον ευρίσκοντο κατά τας αρχάς Μαρτίου αι κάτωθι ΚΣ/και δυνάμεις υπό τους Ξηδέαν – Παπαδόπουλον.
(ι) Λόχος της 22ας Ταξχίας υπό τον Καμαρινόν, δυνάμεως 100 ΚΣ/τών.
(ιι) Αι δυνάμεις του Αρχ.Ταϋγέτου, εκ δύο Λόχων και Λόχου πολιτοφυλακής, ως και αι υπηρεσίαι τούτου, συνολικής δυνάμεως 350 ΚΣ/τών.
(ιιι) Υπολείμματα εκ της Σχολής Αξ/κών, Τάγματος Καλαρίτη και άλλων ΚΣ/κών τμημάτων Βορείου Πελ/νήσου περί τους 100 ΚΣ/τας.
(ιν) Διάφοροι εις βοηθητικάς υπηρεσίας και λοιπών πολιτικών οργανώσεων Διδασκαλείου κ.λ.π. 200 περίπου.
(β) Εις Πάρνωρα υπό τους Ρογκάκον, Μαντηλάρην, Ατζακλήν, ευρίσκοντο
(ι) Δύο Λόχοι της 55ης ΚΣ/κής Ταξ/χίας, εις Λόχος Αρχηγείου Πάρνωρος και εις Λόχος πολιτοφυλακής μετά των υπηρεσιών του, σύνολον δυνάμεως 550 περίπου ΚΣ/ται.
(ιι) Διάφοροι εις βοηθητικάς υπηρεσίας κ.λ.π. πολιτικών οργανώσεων περί τους 150.
(γ) Αι Εθνικαί δυνάμεις ΙΧ Μεραρχίας, μετά λοιπών Εθνικών τμημάτων, κατά τας επιχειρήσεις εις Ταΰγετον κατώρθωσαν:
(ι) Να διαλύσωσι τον Λόχον Πολιτοφυλακής όστις υποστάς απωλείας διεσκορπίσθη εις μικροομάδας, αίτινες βραδύτερον εξοντώθησαν παρά των Εθνικών τμημάτων.
(ιι) Να εξοντώσωσιν τον κατατμηθέντα εις μικροομάδας υπό του Καμαρινού Λόχον της 22 Ταξ/χίας και
(ιιι) Να εξοντώσωσι τα υπολείμματα τα καταφυγόντα εις Ταΰγετον εκ της Βορείου Πελ/νήσου και μεγάλον μέρος εκ των βοηθητικών υπηρεσιών. Παρέμειναν όμως, με τέλος Μαρτίου, ανέπαφοι οι δύο ΚΣ/κοί Λόχοι υπό τους Ξηδέαν Παπαδόπουλον – και άπαντα σχεδόν τα ΚΣ/κά στελέχη Ταϋγέτου, ως και έτεραι μικροομάδες ΚΣ/τών, ή μεμονωμένοι τοιούτοι εις σοβαρόν αριθμόν εν συνόλω.
(δ) Εις Πάρνωνα αι Εθνικαί δυνάμεις
(ι) Επέφερον σοβαράς απωλείας εις όλα τα οργανωμένα ΚΣ/κά τμήματα, εξόντωσαν τους μεμονωμένους εις μεγάλον βαθμόν και επροκάλεσαν μεγάλην διαρροήν ΚΣ/τών.
(ιι) Παρέμειναν όμως συγκεκροτημένα ΚΣ/κά τμήματα και μικροομάδες, κατά το τέλος Μαρτίου, υπό τους Ρογκάκον, Γεωργόπουλον, Φούρκαν, Γκουβάτσον, Τζελέκην, εις αρκετά σημαντικόν αριθμόν.
(ε) Η ΙΧ Μεραρχία εκ Νοτίου Πελ/νήσου συγκεντρούνται εις τας αρχάς Απριλίου εις τας πόλεις Καλαμαί – Πάτραι κλ.π. και εντός του πρώτου 10ημέρου Απριλίου αποχωρεί εκ Πελ/νήσου και η όλη ευθύνη της Πελ/νήσου μεταβιβάζεται εις την ΑΣΔΠ.

Ε. ΤΕΤΑΡΤΗ ΦΑΣΙΣ ΑΠΟ ΑΠΡΙΛΙΟΥ 1949 ΜΕ ΤΕΛΟΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 1949
1. Εις τας αρχάς Απριλίου καταβάλλονται απεγνωσμέναι προσπάθειαι, παρά των εναπομεινάντων ΚΣ/τών, προς αναδιοργάνωσιν, λόγω παρατηρηθείσης σχετικής χαλαρώσεως της εντάσεως καταδιώξεως των ΚΣ/τών, παρά των Εθνικών δυνάμεων, πιθανώς προερχομένης εκ της ανάγκης αναπροσαρμογής των Εθνικών δυνάμεων μετά την αποχώρησιν επαρκών δυνάμεων εκ Πελ/νήσου.
(α) Εις Μαίναλον συγκεντρούνται περί τους 60 περίπου ΚΣ/τας υπό τους Μουλόπουλον – Πέρδικαν και προβαίνουν εις λεηλασίας εις Ψάρι – Σύρνα – Μουλάτσι – Αλωνίσταινα. Εσχεδίαζον δε την ενέργειαν επιχειρήσεως εναντίον Διμοιρίας Στρατού εις Λυκόχια, προς λαφυραγώγησιν ασυρμάτου και πυρ/κών, ήτις εματαιώθη λόγω των αρξαμένων και πάλιν εντατικών επιχειρήσεων παρά των Εθνικών δυνάμεων.
(β) Εις Ταΰγετον συγκεντρούνται οι δύο Λόχοι ΚΣ/τών υπό τους Ξηδέαν – Παπαδόπουλον, οίτινες προβαίνουν εις τινάς λεηλασίας και εν συνεχεία απέβλεπον εις κτύπημα κατά ελαφρών Εθνικών τμημάτων, ιδία προς λαφυραγώγησιν.
(γ) Εις Πάρνωνα υπό τον Ρογκάκον πραγματοποιείται επίσης συγκέντρωσις των εκεί ΚΣ/τών περί τους 80 περίπου.
(δ) Εις Κορινθίαν ευρίσκετο ο Κατσικόπουλος μετά ομάδος 20 περίπου ΚΣ/τών.
(ε) Εις Αχαϊοηλίδα ουδεμία ομάς ή μεμονωμένος ΚΣ/της υφίστατο.
(στ) Υπό των ανωτέρω ΚΣ/κών Δ/σεων καταβάλλονται προσπάθεια εις τας περιοχάς των, διά την συγκέντρωσιν των υπαρχόντων εισέτι μικροομάδων και διεσπαρμένων ΚΣ/τών και διά σύνδεσιν μετά των λοιπών περιοχών.
(ζ) Ο Γκιουζέλης ευρίσκετο εις Μαίναλον μετά του Πέρδικα και επεδίωκεν σύνδεσιν εκ Μαινάλου, μετά των ΚΣ/τών Πάρνωνος και Ταΰγέτου.
(η) Συνολικώς εν Πελ/νήσω εις τας αρχάς Απριλίου ευρίσκοντο εις συγκεκροτημένα Κ/Σκά τμήματα εις μικροομάδας και μεμονωμένως διασκορπισμένοι περί τους 600 ΚΣ/τας.
2. Κατά την περίοδον ταύτην και ειδικώς από του ΙΙου 10ημέρου Απριλίου, αι Εθνικαί δυνάμεις Στρατού, Χωρ/κής και ΜΑΥ, ενισχυόμεναι εις το έργον των και εκ του συνόλου των χωρικών, πραγματοποιώσι συνεχείς συνδεδιασμένας και λεπτομερείς εξερευνήσεις και εις τους τρεις ορεινούς όγκους και λαμβάνονται μέτρα προς παρεμπόδισιν εφοδιασμού των ΚΣ/τών εκ των χωρίων.
3. Οι ΚΣ/ται στερούμενοι πυρ/κών και τροφίμων, κατανέμονται και πάλιν εις μικροομάδας διά την ευκολίαν εφοδιασμού και συντηρήσεως των και συνεχώς καταδιωκώμενοι υπό των Εθνικών δυνάμεων και του Λαού υφίστανται σοβαράς απωλείας.
4. Περί την 10ην Απριλίου εις περιοχήν Χελμού, η ομάς ΚΣ/τών υπό τον Κατσικόπουλον, ανακαλύπτεται παρά των Εθνικών δυνάμεων και κυκλωθέντες οι ΚΣ/ται εξοντώνωνται ολοκληρωτικώς.
5. Την 12.4.49 λαμβάνει χώραν συνδεδιασμένη αιφνιδιαστική επίθεσις παρ’ Εθνικών δυνάμεων, εις περιοχήν Διλάγκαδον Νοτίου Ταϋγέτου, όπου ευρίσκετο ΚΣ/κός Λόχος υπό τους Μωράκον – Καβαλιεράκην και έτεροι ΚΣ/ται διαφόρων άλλων υπηρεσιών, ως και οικογένειαι ΚΣ/τών.
Κατά ταύτην ο ΚΣ/κός Λόχος κατόρθωσε να διαφύγη με ελαχίστας απωλείας δι’ αφυλάκτου στενωπού εις Τσέρια.
Αι Εθνικαί δυνάμεις επέτυχον την καταστροφήν των εγκαταστάσεων των ΚΣ/τών και την ανεύρεσιν όλων σχεδόν των εναποθηκευμένων τροφίμων.
Εκ των εκεί ευρισκομένων λοιπών ΚΣ/τών πολλοί εφονεύθησαν και συνελήφθησαν.
6. Την 5.5.49 λαμβάνει χώραν συνδεδιασμένη επιχείρησις Εθνικών δυνάμεων, εις τον ίδιον ως ανωτέρω χώρον, κατά του ιδίου Λόχου ΚΣ/τών, καθ’ ην ο Λόχος ούτος καταδιωκώμενος διελύθη και υπέστη σοβαράς απωλείας, εις την υψηλοτέρα κορυφή του Ταϋγέτου, όπου ευρίσκετο εις ενέδραν Διμοιρία Στρατού.
7. Κατά την περίοδον ταύτην, τόσον εις την περιοχήν Μαινάλου, όσον και εις τας περιοχάς Ταϋγέτου και Πάρνωρος, εκ συγκρούσεων ΚΣ/τών μετά Εθνικών δυνάμεων της καταδιώξεως τούτων και λόγω συνεχών, επιμόνων, λεπτομερειακών και συνδεδιασμένων εξερευνήσεων, επετεύχθη η εξόντωσις μεγάλου αριθμού ΚΣ/τών.
8. Παρατηρήσεις
Αι Εθνικαί δυνάμεις κατώρθωσαν με την διάλυσιν των συγκεντρωθέντων υπολειμμάτων των ΚΣ/κών τμημάτων εις Μαίναλον, Ταΰγετον και Πάρνωρα και την σοβαράν φθοράν τούτων, δεν επέτυχον όμως την εξόντωσιν των Στελεχών των ΚΣ/τών και φανατικών οπαδών των, οίτινες εις μικροομάδας διετηρούντο και ηδύναντο να αποτελέσουν κίνδυνον απειλής υπάρξεως ΚΣ/κών πυρήνων διά το μέλλον, αλλά και κίνδυνον διά την ασφάλειαν και ησυχίαν της υπαίθρου.
ΣΤ. ΠΕΜΠΤΗ ΦΑΣΙΣ ΑΠΟ ΙΟΥΛΙΟΥ 1949 ΜΕ ΤΕΛΟΣ ΕΤΟΥΣ 1949
1. Κατά την περίοδον ταύτην ο ΚΣ/σμός Πελ/νήσου δέχεται την χαριστικήν βολήν παρά των Εθνικών δυνάμεων.
2. Κατά τον μήνα Ιούλιον οι ΚΣ/ται Πελ/νήσου υπερέβαινον τους διακοσίους και ήσαν διεσπαρμένοι εις περιοχάς Μαινάλου, Ταϋγέτου και Πάρνωνος κατά μικροομάδας κυρίως και απετέλουν ποιάν τινά απειλήν διά την τάξιν και ησυχία εν Πελ/νήσω κ.λ.π.
3. Το σύνολον των απομενόντων ως ανωτέρω ΚΣ/τών, απετελείτο εκ των πλεόν παλαιών και φανατικοτέρων ΚΣ/κών στοιχείων, των δυναμικοτέρων ΚΣ/κών Στελεχών και ηγητόρων οίτινες και εδημιούργησαν τον ΚΣ/μόν Πελ/νήσου.
4. Ευρίσκοντο εισέτι εν ζωή τα κάτωθι δυναμικά ΚΣ/κά Στελέχη κατά περιοχάς:
(α) Εις Μαίναλον: – Πέρδικας, Δημουλάκης, Μπελάς, Βασιλόπουλος και λοιπά φανατισμένα κατώτερα στελέχη (Λοχαγοί – Διμοιρίται).
(β) Εις Ταΰγετον: Γκιουζέλης – Κονταλώνης – Καμαρινός – Παπαδόπουλος – Νικητάκης – Καστάνης – Μωράκος – Αλβανός Καλαϊτζής Κώστας και λοιπά φανατισμένα κατώτερα στελέχη (Λοχαγοί – Διμοιρίται).
(γ) Εις Πάρνωρα: Ρογκάκος – Πρεκεζές – Λάτσης – Απαλοδήμας – Φούρκας – Γεωργόπουλος – Μάστορης – Τζελέκης και λοιπά κατώτερα στελέχη (Λοχαγοί – Διμοιρίται).
5. Τα ανωτέρω ΚΣ/κά Στελέχη, επεζήτουν κάθε ευκαιρίαν διά την ανασυγκρότησιν ΚΣ/κών τμημάτων και την μεταξύ των σύνδεσιν και κατέβαλον προς τούτο τας ύστατας προσπαθείας των.
6. Ο μικρός αριθμος των ΚΣ/τών και η κατάτμησίς των εις μικροομάδας, επέτρεπεν την αποφυγήν της εξοντώσεώς των, παρά των Εθνικών δυνάμεων, διά της αποκρύψεως και ευχερείας κινήσεώς των, αλλά και την συντήρησιν τούτων από επισιτιστικής πλευράς.
7. Τα κύρια χαρακτηριστικά της περιόδου ταύτης διά τας Εθνικάς δυνάμεις ήσαν:
(α) Η τεθείσα αρχή παρά της Σ.Δ.Π. διά την μέχρι ενός εξόντωσιν απάντων των υπαρχόντων λειψάνων ΚΣ/τών διά παντός τρόπου και μέσου.
(β) Η προσαρμογή της τακτικής, εις τας συνηθείας των ΚΣ/τών, δι’ ης και μόνον επετεύχθη η εξόντωσις απάντων των ανωτέρω ΚΣ/κών στελεχών και ηγητόρων ως και των λοιπών ΚΣ/τών και διά της οποίας υπερνικήθησαν, όλαι αι αντικειμενικαί δυσκολίαι διά την επίτευξιν τούτου.
(γ) Η ανάπτυξις πλήρους και αρτίου Δικτύου Πληροφοριών.
(δ) Μελέτη των συνηθειών των ΚΣ/τών και δραστηρία συνδεδιασμένη και επίμονη κίνησις των τμημάτων εξερευνητικώς, ενισχυομένων και παρ’ ιδιωτών ΜΕΑ.
(ε) Ευρεία χρησιμοποίησις της νυκτός και τοποθέτησις ενεδρών διαρκείας εις επίκαιρα σημεία.
8. Ούτω κατά το ανωτέρω χρονικόν διάστημα – Ιούλιος με Δεκέμβριος 1949 – επετεύχθησαν:
(α) Η εξόντωσις απάντων των ΚΣ/κών Στελεχών και ηγητόρων.
(β) Η εξόντωσις απάντων των λοιπών ΚΣ/τών εν συνόλω 200 περίπου φανατισμένων οπαδών.
(γ) Απόλυτος εδραίωσις της ασφαλείας και τάξεως εις ολόκληρον την Πελ/νησον.
(δ) Αναπτέρωσις του ηθικού του Λαού εις ύψιστον βαθμόν και απεριόριστος εμπιστοσύνη προς τας Εθνικάς δυνάμεις διά το μέλλον της Πατρίδος.

Ζ. ΓΕΝΙΚΑΙ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΕΙΣ ΠΕΡΙΟΔΟΝ ΕΚΚΑΘΑΡΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ
Οι κυριώτεροι συντελεσταί της συντόνου και πλήρους εκκαθαρίσεως Πελ/νήσου εκ του ΚΣ/κού μιάσματος είναι οι κάτωθι:
1. Η εκλογή του χρόνου διά την έναρξιν των εκκαθαριστικών ήτο η πλέον ενδεδειγμένη, εν συνδυασμώ με την εκμετάλλευσιν του χειμώνος.
2. Το επιθετικόν πνεύμα όπερ εξεδηλώθη παρ’ όλων των Εθνικών τμημάτων, ακόμη και των μικροτέρων σχηματισμών.
3. Η έκδηλος απόφασις των Εθνικών δυνάμεων διά την νίκην, έσχεν σοβαράν απήχησιν διά την αναπτέρωσιν του ηθικού.
4. Αι γενομέναι προληπτικαί συλλήψεις, άνευ οίκτου, εις ευρείαν κλίμακα, έσχον ως αποτέλεσμα την πλήρη εξάρθωσιν του Μηχανισμού των ΚΣ/τών.
5. Η ταχεία οργάνωσις, εξοπλισμός και κινητοποίησις του Λαού κατά των ΚΣ/τών, υπό των Μονάδων.
6. Η εις ευρείαν κλίμακα διαφώτισις του Λαού παρά των Εθνικών δυνάμεων επί της Ελληνικής πραγματικότητος, των πεπρωμένων της Φυλής και των κινδύνων, ους διέτρεχε το Έθνος εκ του ΚΣ/σμού και της ανάγκης διά την ταχείαν συντριβήν του ΚΣ/σμού.
7. Η ανάπτυξις πλήρους και αρτίου Δικτύου Πληροφοριών.
8. Η προσηρμοσμένη τακτική των Εθνικών δυνάμεων γενικώς.
9. Τα πρώτα συντριπτικά και αποφασιστικά πλήγματα άτινα εδέχθη ο ΚΣ/σμός εις Βορ.Πελ/νησον διά της εξοντώσεως Επιλέκτων Σχηματισμών των και της επιδράσεως διά την κατάπτωσιν του ηθικού, επί των λοιπών ΚΣ/κών σχηματισμών.
10. Η επιδειχθείσα κατά την τελευταίαν φάσιν, παρά τας υφισταμένας δυσκολίας, δραστηριότης – επιμονή και απόφασις, διά την μέχρις ενός εξόντωσιν των λειψάνων Ηγετικών ΚΣ/κών στελεχών και λοιπών φανατισμένων οπαδών ΚΣ/τών, διά την μη αναβίωσιν του ΚΣ/σμού και την εμπέδωσιν πλήρως της Τάξεως και Ασφαλείας.
Η. Γενικά Συμπεράσματα
1. Ο ΚΣ/σμός της Πελ/νήσου ως και της λοιπής Ελλάδας:
(α) Ενεφανίσθη το πρώτον τη εμπνεύσει και αποφάσει του Κ.Κ.Ε., εις περίοδον Κρατικής αδυναμίας, λαϊκής δυστυχίας και μεταπολεμικού ταραχώδους πνεύματος.
(β) Ανεπτύχθη διά των σατανικών μεθόδων του Κ.Κ.Ε. και σχετικών σφαλμάτων και παραλείψεων παρά των διαφόρων Κρατικών Υπηρεσιών.
(γ) Τελικώς κατέρευσεν διά της οργανώσεως των ενόπλων δυνάμεων της Χώρας και της χρησιμοποιηθείσης προσηρμοσμένης Τακτικής παρά τούτων, της αμετακλήτου αποφάσεως του Κράτους προς την ΝΙΚΗΝ και της εμφυσήσεως του πνεύματος της Νίκης προς τον Στρατόν και Λαόν.
2. Ο ΚΣ/μός εστερείτο ηθικών ερεισμάτων, δι’ ο και η ισχύς του ήτο φαινομενική και η σύντομος κατάρευσις και πλήρης διάλυσις τούτου ήτο αναπόφευκτος.
3. Ότε και όπου αι Εθνικαί δυνάμεις ενήργουν επιθετικώς, οι ΚΣ/ται υφίσταντο πολύμορφα πλήγματα, ενώ κατά την αμυντικήν τακτικήν των Εθνικών δυνάμεων, ο ΚΣ/σμός ανεπτύσσετο ποικιλοτρόπως.
4. Η απηνής καταδιώξις, εν τη γεννέσει των ΚΣ/κών ομάδων, δεν επιτρέπει την ανάπτυξιν του ΚΣ/σμού και προκαλεί εις τούτους καταπόνησιν, παράλυσιν, φθοράν, πλήρη διάλυσιν και εξόντωσιν τούτου.
5. Εις την Νίκην τα μέγιστα συνετέλεσεν και η διάγνωσις παρά του Λαού των προδοτικών και αντεθνικών προθέσεων του ΚΣ/σμού.

Θ. ΑΙΤΙΑ ΤΗΣ ΚΑΤΑΡΕΥΣΕΩΣ ΤΟΥ ΚΣ/ΣΜΟΥ ΓΕΝΙΚΩΣ
1. Τα Βασικά Αίτια άτινα επροκάλεσαν την κατάρρευσιν του ΚΣ/σμού εις Πελ/νησον, είναι και αίτια καταρρεύσεως του ΚΣ/σμού εις ολόκληρον την Ελλάδα.
(α) Η ΚΣ/κή εξέγερσις οφειλομένη εις κακήν εκτίμησιν της καταστάσεως παρά του Κ.Κ.Ε. και εις τα κελεύσματα της Κομινφορμ, δεν εστηρίζετο εις την θέλησιν και δεν ανταπεκρίνετο εις τους πόθους του Λαού.
(β) Λαϊκαί μάζαι δεν έτρεφον εμπιστοσύνην εις το Κ.Κ.Ε. και απεστρέφοντο τας αρχάς τούτου και τον ΚΣ/σμόν.
(γ) Ο Λαός κουρασμένος και κατεστραμμένος από την μακράν κατοχήν και την Εαμικήν περίοδον, εξ ων υπέστη τας μεγαλυτέρας παρά ποτέ φθοράς εις έμψυχον και άψυχον υλικόν, έτρεφε διακαή πόθον διά την ειρήνην και την ησυχίαν.
(δ) Το ΚΚΕ υποστάν κατ’ επανάληψιν, πολιτικάς και Στρατιωτικάς ήττας, δεν παρείχεν εμπιστοσύνην, ακόμη και εις τους οπαδούς του.
2. Το ΚΚΕ στερούμενον Λαϊκής βάσεως και εκ της αποφάσεως να διατηρήση τον πόλεμον, παρά παν ιερόν και όσιον, προέβη εις τας κάτωθι αντεθνικάς ενεργείας:
(α) Εις αντιλαϊκάς, τυραννικάς και εγκληματικάς πράξεις, με αποτέλεσμα να αποστερηθή προοδευτικώς λαϊκής βάσεως, μέχρι τελείας απογυμνώσεως.
(β) Εξηναγκάσθη να εκδηλώση ανοικτάς προδοτικάς αποφάσεις και ενεργείας.
3. (α) Η υπό του Κράτους ερμήνευσις των λαϊκών πόθων, δι’ αντίστασιν εις την βίαν και η κατηγορηματική απόφασις διά την επίτευξιν της Νίκης, άνευ συμβιβασμού.
(β) Η έγκαιρος και επαρκής διαφώτισις της Διεθνούς Κοινής γνώμης και η επιτυχής διπλωματία εις τους επισήμους κύκλους, έσχον ως επακόλουθον, την ηθικήν και υλικήν ενίσχυσιν παρά των Συμμάχων και ιδιαιτέρως εξ Αμερικής
4. Εκ των ανωτέρω βασικών αιτίων, της καταρρεύσεως του ΚΣ/σμού, συνετελέσηθσαν τα κάτωθι συναφή:
(α) Οργανώθησαν, εξεπαιδεύθησαν, εξοπλίσθησαν επαρκείς Εθνικαί δυνάμεις, ικαναί διά την πάταξιν της ανταρσίας και την εξασφάλισιν της Νίκης.
(β) Διεφωτίσθη και καθωδηγήθη ο Ελληνικός Λαός, υπό του Κράτους, ώστε να δημιουργηθούν αρραγή μετόπισθεν και ανεξάντλητοι πηγαί δυνάμεων.
(γ) Ελήφθησαν τα μέτρα και εδόθησαν παρά των Συμμάχων, αι δυνατότητας να αποστερηθώσι οι ΚΣ/ται μεγάλων εφεδρειών, ακόμη και διά της βιαίας Στρατολογίας (Εκκένωσις χώρων, Πρόνοια προς συντήρησιν των ανταρτοπληγέντων κ.λ.π.)
(δ) Εξησφαλίσθη διά της επαρκούς Διεθνούς διαφωτίσεως η παρεμπόδισις της αχαλινώτου ενισχύσεως των ΚΣ/τών έξωθεν.
5. (α) Ο ΚΣ/σμός εξεδηλώθη κακώς και ακαίρως, δεν κατώρθωσε ν’ αναπτυχθή σοβαρώς και εις την τελικήν φάσιν ευρέθη μικρός, αδύνατος και ανίκανος, εν σχέσει με τας Στρατιωτικάς δυνάμεις, δι’ ο και η διάλυσίς του κατέστη ευχερής.
(β) Η βιαία Στρατολογία διά την εξοικονόμησιν αμέσων εφεδρειών, εν συνδυασμώ με την οικονομικήν καταθλιπτικήν καταπίεσιν επί του Λαού, απεμόνωσαν τον ΚΣ/σμόν εκ του Λαού και απεστερήθη ούτος πηγών αναπτύξεως.
(γ) (ι) Η εκ της κακοδαιμονίας του ΚΣ/σμού, εμφανισθείσα κρίσις εις την ηγεσίαν του ΚΚΕ, επέδρασε δυσμενώς επί του ΚΣ/σμού Γενικώς.
(ιι) Εις την ηθικήν κατάπτωσιν συνετέλεσεν και η εμφάνισις του Τιτοϊσμού.
6. Η ανάθεσις της Αρχιστρατηγείας εις τον Στρατάρχην ΠΑΠΑΓΟΝ, όστις διά του κύρους του και της προς αυτόν εμπιστοσύνης των Εθνικών Δυνάμεων και του Λαού, διά του Επιθετικού πνεύματος και του συντονισμού των ενεργειών απασών των ενόπλων Εθνικών Δυνάμεων, επέτυχεν την συντριβήν του ΚΣ/σμού.-
7. Τέλος ο σύγχρονος Έλλην διά της ευψυχίας, της αυτοθυσίας και αφθάστου ηρωϊσμού του εδόξασεν και πάλιν τα τετιμημένα Ελληνικά όπλα και κατενίκησεν τους εχθρούς της Πατρίδος και της Ανθρωπότητος, τους ξενόδουλους τυράννους ΚΣ/τας και διετήρησε τα πεπρωμένα της Φυλής και εσυνέχισε με νέας σελίδας Δόξης την Ελληνικήν Ιστορίαν και απεδείχθη αντάξιος των Προγόνων, διά το μέλλον της Ελληνικής Πατρίδος.-
Τ Ε Λ Ο Σ
Διά την ακρίβειαν
Το Α2 Γραφείον Σ.Δ.Π.
Τ.Σ.Υ.
ΛΟΝΤΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ
Τ/ρχης Ιππ.Τεθ/νων – Δ/ντής

Advertisements