Εκθεση Επιχειρήσεων ΧΑΡΑΥΓΗ (Εκκαθάριση ΡΟΥΜΕΛΗΣ Απρίλιος – Μάιος 1948)/ΓΕΣ/Α1/ΙΑ


ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΣ «ΧΑΡΑΥΓΗ»
ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΚΑΤΑΝΟΜΗΣ ΥΛΗΣ
ΠΙΝΑΞ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ
Κεφαλαία
1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ
2. ΠΡΟΘΕΣΕΙΣ Γ.Ε.Σ
3. ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΙ ΕΠΙ ΣΥΜΜΟΡΙΤΩΝ
4. ΚΑΘΟΡΙΣΘΕΙΣΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΔΙΕΞΑΓΩΓΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΣ
(α) Τρόπος ενεργείας
(β) Διατεθείσαι δυνάμεις
(γ) Διάταξις – Αποστολαί
(δ) Οργάνωσις Διοικήσεως
(ε) Εκτέλεσις
(στ) Αεροπορία
(ζ) Ναυτικόν
5. ΠΡΟΚΑΤΑΡΤΙΚΑΙ ΕΝΕΡΓΕΙΑΙ
6. ΠΡΟΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΣ
(α) Εξοικονόμησις Δυνάμεων
(β) Συγκέντρωσις Δυνάμεων
(γ) Συγκέντρωσις και Μεταφορά εφοδίων
(δ) Οργάνωσις ανεφοδιασμού
(ε) Πρόβλεψις δια συγκέντρωσιν μετά την επιχείρησιν
(στ) Παραπλάνησις
(ζ) Εκκαθάρισις μετόπισθεν
7. ΚΑΤΑΡΤΙΣΘΕΝΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΑΓΑΙ
8. ΤΡΟΠΟΣ ΔΙΕΞΑΓΩΓΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΣ
(α) Προκαταρκτικαί επιχειρήσεις
(β) Κυρίως ενέργειαι
9. ΕΠΙΒΟΗΘΗΤΙΚΑΙ ΕΝΕΡΓΕΙΑΙ
10. ΕΝΕΡΓΕΙΑΙ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΝ
11. ΣΤΑΘΕΡΟΠΟΙΗΣΙΣ
12. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑΙ
13. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ
(α) Απόδοσις όπλων
(β) Ειδικαί παρατηρήσεις
14. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

ΓΕΣ/Α1/ΙΑ
Ε Κ Θ Ε Σ Ι Σ
ΠΕΠΡΑΓΜΕΝΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΣ «ΧΑΡΑΥΓΗ»
(Εκκαθάρισις ΡΟΥΜΕΛΗΣ)
(Απρίλιος – Μάιος 1948)

Ι. ΕΙΣΑΓΩΓΗ
1. Λήγοντος του μηνός Ιανουαρίου του έτους 1948 απεφασίσθη υπό του Συμβουλίου Επιτελαρχών η διάλυσις της 1ης Στρατιάς και η ανάληψις της Διευθύνσεως των Επιχειρήσεων υπό του Γενικού Επιτελείου Στρατού (Γ.Ε.Σ), του Αρχηγού του Γ.Ε.Σ επονομασθέντος και ΔΙΟΙΚΗΤΟΥ ΤΟΥ ΣΤΡΑΤΟΥ.
2. Συνεπεία της αποφάσεως ταύτης επηκολούθησαν:
(α) Η διάλυσις του Στρατηγείου της 1ης Στρατιάς και η ενίσχυσις εις προσωπικόν των Δ/νσεων Α1 και Α2 του Γ.Ε.Σ.
(β) Ο Διαχωρισμός του Επιτελείου του Γ.Ε.Σ εις Κλιμάκιον Επιχειρήσεων (Α1 και Α2 Δ/νσεις ενισχυμέναι ως προηρρέθη) και εις Κλιμάκιον Διοικητικού (άπασαι αι λοιπαί Δ/νσεις).
3. Το ΓΕΣ υπό την νέαν του διάρθρωσιν προέβη κατόπιν αποφάσεως του Συμβουλίου Επιτελαρχών, εις την κατάστρωσιν του Γενικού Σχεδίου Επιχ/σεων δια το έτος 1948. Τούτο διεχώρισεν εις διαφόρους φάσεις περιλαμβανούσας σειράν άλλων (μερικών) επιχειρήσεων.
4. Κατ’ αρχήν εγένετο αποδεκτόν και απεφασίσθη, όπως γίνη η εκκαθάρισις της Ρούμελης, Νοτίως της γραμμής ΜΑΛΛΙΑΚΟΣ-ΑΜΒΡΑΚΙΚΟΣ κόλποι.
5. Εις την αυτήν περιοχήν κατά τους μήνας Σ/βριον και Οκτώβριον του 1947 είχε διεξαχθή υπό της Ιης Στρατιάς Επιχείρησις υπό το στοιχείον ¨ΛΑΙΛΑΨ¨με ικανοποιητικά αποτελέσματα. Από του μηνός όμως Οκτωβρίου του 1947, οι Συμμορίται της περιοχής ΡΟΥΜΕΛΗΣ, τάχιστα ανέλαβον εκ νέου την πρωτοβουλίαν.
Εντός μικρού χρονικού διαστήματος κατώρθωσαν, αφ΄ενός μεν να αναπληρώσουν τας εις προσωπικόν και υλικόν απωλείας των δια βιαίας στρατολογίας και δι΄ανεφοδιασμού εκ της περιοχής ΓΡΑΜΜΟΥ και αφ΄ετέρου να επεκτείνουν επικινδύνως τον έλεγχόν των επί της περιοχής εις τρόπον ώστε να υποχρεώσουν τα ημέτερα τμήματα (Τάγματα Εθνοφρουράς κυρίως) να μεταπέσουν από της ενεργητικής εις την παθητικήν άμυναν.
6. Διαρκούντος του μηνός Ιανουαρίου 1948, ειδικώς η κατάστασις εις την ΡΟΥΜΕΛΗΝ ήτο αφόρητος. Οι Κ/Συμμορίται εξήσκουν απόλυτον έλεγχον εφ’ ολοκλήρου σχεδόν της περιοχής , εξαιρέσει των Μεγάλων Αστικών Κέντρων.
Αι συγκοινωνίαι, μηδέ της σιδ/κής εξαιρουμένης ήσαν επισφαλείς, ενώ ομάδες Κ/Συμμοριτών επεκταθείσαι και εις ΕΛΙΚΩΝΑ διεισέδυον εις ΠΑΡΝΗΘΑ, ενσπείρουσαι τον πανικόν και εις την Πρωτεύουσαν.
7. Ενταύθα δέον να αναφερθή ότι από των αρχών του μηνός Φεβρουαρίου η Αμερικανική Στρατιωτική Αποστολή (Σ.Ο.Η.Π) ανελάμβανεν ουσιαστικήν θέσιν παρά τω Γ.Ε.Σ παρακολουθούσα στενώς τας εργασίας τούτου δια την επιτυχίαν του Σχέδιου ΤΡΟΥΜΑΝ.
8. Εν όψει των προαναφερθέντων τα αποτελέσματα μιας επιχειρήσεως, αναλαμβανομένης εις την περιοχήν ταύτην θα είχεν ως ήτο φυσικόν, μεγίστην επίδρασιν ου μόνον επί του ηθικού του Στρατού, αλλά και επί του πληθσμού δια της πρωτευούσης χωρίς ν΄αναφερθή η επίδρασις επί της συνεχίσεως της Αμερικανικής βοηθείας.
ΙΙ. ΠΡΟΘΕΣΙΣ Γ.Ε.Σ
9. Δια της επιχειρήσεως ¨ΧΑΡΑΥΓΗ ¨ήτις απετέλει πρώτην συνδεδυασμένην επιχείρησιν της Νέας ηγεσίας του Στρατού και την οποίαν θα παρηκολούθουν εκ του σύνεγγις οι Αμερικανοί Σύνδεσμοι του ΣΟΗΠΕ, το Γ.Ε.Σ. προυτίθετο ¨όπως εκκαθαρίση την περιοχήν της ΡΟΥΜΕΛΗΣ και εξοντώση τους εν αυτή δρώντας Κ/Συμμορίτας ¨.
Ειδικώς η εκκαθαρισθέα περιοχή περιωρίζετο προς Δ. υπό της ΧΕΛΙΔΩΝΟΣ του ΠΑΝΑΙΤΩΛΙΚΟΥ, προς Ν. της ΤΡΙΧΩΝΙΔΟΣ, της ΝΑΥΠΑΚΟΥ , του ΚΟΡΙΝΘΙΑΚΟΥ, προς Α. υπό του ΠΑΡΝΑΣΣΟΥ, του ΚΑΛΛΙΝΔΡΟΜΟΥ, προς Β. του ΣΠΕΡΧΕΙΟΥ και του ΚΑΡΠΕΝΗΣΙΟΥ.
ΙΙΙ. ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΙ ΕΠΙ ΣΥΜΜΟΡΙΤΩΝ
10. Οι Συμμορίται εις την ανωτέρω περιοχήν υπελογίζοντο εις 3.000 περίπου, ήσαν Δε ωργανωμένοι εις 4 Αρχηγεία τα:
ΡΟΥΜΕΛΗΣ
ΠΑΡΝΑΣΣΙΔΟΣ
ΦΘΙΩΤΙΔΟΦΩΚΙΔΟΣ
και ΔΥΤ. ΣΤΕΡΕΑΣ
Τα ανωτέρω Αρχηγεία περιελάμβανον εννέα (9) Τάγματα ως και διάφορα βοηθητικά τμήματα.
Επεκράτει η εντύπωσις , ότι οι Συμμορίται ούτοι θα απέφευγον την μάχην προσπαθούντες να διαφύγουν επεκτεινόμενοι προς γειτονικάς περιοχάς. Εν αδυναμία Δε διαφυγής των προς τας προαναφερθείσας περιοχάς θα υποχρεούντο να δώσουν μάχην εις τα κρησφύγετά των, εντοπιζόμενα μεταξύ ΓΚΙΩΝΑΣ -ΒΑΡΔΟΥΣΙΩΝ-ΟΙΤΗΣ και ΠΑΡΝΑΣΣΟΥ.
ΙV. ΚΑΘΟΡΙΣΘΕΙΣΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΔΙΕΞΑΓΩΓΗΣ ΤΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΣ
11. ΤΡΟΠΟΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ
(α) Εξόρμησις από Β. (κοιλάς ΣΠΕΡΧΕΙΟΥ-ΚΑΡΠΕΝΗΣΙΟΥ) και από ΒΔ. (ΧΕΛΙΩΝ-ΠΑΝΑΙΤΩΛΙΚΟΝ), εν ω χρόνω θα περισφύγγεται σταθερώς από Ανατολών ο ΠΑΡΝΑΣΣΟΣ και θα επιτηρήται η ακτή του ΚΟΡΙΝΘΙΑΚΟΥ ΚΟΛΠΟΥ.
(β) Δια συντονισμένης εν χρόνω και χώρω κινήσεως απαγόρευσις της διαφυγής των Συμμοριτών και εξαναγκασμός αυτών να δώσουν μάχην και να εξοντωθούν.
12. ΔΙΑΤΕΘΕΙΣΑΙ ΔΥΝΑΜΕΙΣ
(α) Στρατηγείον Α΄. Σ. Στρατού
(β) Α΄. και Β΄. Μοίραι Καταδρομών
(γ) ΙΧον Σύνταγμα Αναγνωρίσεως
(δ) Μοίρα Μ.Π. (5.5¨)
(ε) Ι Μεραρχία (3η, 77 και 51 Ταξιαρχίαι (2 Μ.Π. Πυρ/κού εκ του Α΄. ΣΣ)
(στ) ΙΧ Μεραρχία 41,42, Ταξιαρχίαι, 86 περιοχή ΑΓΡΙΝΙΟΥ
131 Β Μ.Ο Πυρ/κού 3,7¨
(ζ) Χ Μεραρχία 35,37 και 71 Ταξιαρχίαι
1 Μ.Π. Πυρ/κού (εκ του Β΄ ΣΣ)
(η) Μηχανικόν: Το Οργανικόν του ΣΣ και των Μεραρχιών.
13. ΔΙΑΤΑΞΙΣ ΚΑΙ ΑΠΟΣΤΟΛΑΙ
(α) Γραμμή εξορμήσεως
ι- Χ Μεραρχία: ΜΕΞΑΤΙΕΣ (Υ.2053)-ΣΠΕΡΧΕΙΑΣ (Υ.0456) ΤΥΜΦΡΗΣΤΟΣ (Χ.8657)-ΚΑΡΠΕΝΗΣΙΟΝ (Χ.7660)
ιι- ΙΧ Μεραρχία: Μ. ΧΩΡΙΟ (Χ.7151) – ΠΡΟΥΣΣΟΣ (Χ.6242) ΠΑΛΗΟΚΑΡΥΑ (Χ.5430)
ιιι- Ι Μεραρχία: Δια την 51 Ταξιαρχίαν, ΚΟΜΠΟΤΑΔΕΣ (Υ.2451)
ΗΡΑΚΛΕΙΑ (Υ.3243) – ΓΕΡΟΠΑΠΑ (Υ.3939)
Διά τας λοιπάς Ταξιαρχίας. ΔΙΣΤΟΜΟΝ (Υ.5410) ΤΙΘΟΡΕΑ (Υ.4918) – ΑΜΦΙΚΛΕΙΑ (Υ.4324)
(β) Ζώνη Ενεργείας
ι. Ορια μεταξύ των Χ και Ι Μεραρχιών
ΛΙΑΝΟΚΛΑΔΙ (Υ.2055)-ΜΕΞΙΑΤΕΣ (Υ.2053) ΜΠΡΑΙΔΕΣ (Υ.2145)-ΠΑΥΛΙΑΝΗ (Υ.2237) ΟΙΝΟΧΩΡΙΟΝ (Υ.2333)-ΒΑΡΓΙΑΝΝΗ (Υ. 2826) (άπαντα εις Χ Μεραρχίαν)
ιι. Ορια μεταξύ Χ και ΙΧ Μεραρχιών
ΚΑΡΠΕΝΗΣΙΟΝ (Χ.7660)-ΚΑΡΑΒΙ (Χ.8649)-ΟΞΥΑ (Χ.8844) – ΜΗΛΙΑ (Χ.9840) – ΚΟΚΟΒΑΣ (Υ.0429) – ΚΑΛΛΙΟΝ (Υ.0517) (άπαντα εις την Χην Μεραρχίαν)
14. ΟΡΓΑΝΩΣΙΣ ΔΙΟΙΚΗΣΕΩΣ
Την όλην επιχείρησιν διήθυνεν ο Διοικητής του Α΄. Σ. Στρατού , έχων παρ΄αυτή Κλιμάκια του Αρχηγού του Στόλου και της Α.Δ.Α.
15. ΕΚΤΕΛΕΣΙΣ
(α) Κατάληψις βάσεως εξορμήσεως υπό των τμημάτων την D-3 ημέραν.
(β) Την D-4 ημέραν θα ευρίσκωνται αι ομάδες αναγνωρίσεως δια τας σχετικάς αναγνωρίσεις.
(γ) Εξόρμησις την D ημέραν , ήτις ωρίσθη: Η 15-4-48.
(δ) Διάρκεια επιχειρήσεως. Υπελογίσθη κατώτατον όριον δύο (2) εβδομάδες και ανώτερον τρείς (3) εβδομάδες από της ημέρας.
ΜΗΧΑΝΙΚΟΝ Το Μηχ. Θα εξασφαλίση το οδ. Δίκτυον της ζώνης επιχειρήσεων. Το Α΄.Σ.Σ να συγκεντρώση τον 718 Λ. Μηχανικού εις την διάθεσιν Ι Μεραρχίας. Αι ανάγκαι της Α.Σ.Δ.Π θα θεραπευθώσι υπό του Γ.Ε.Σ . Το Β΄.Σ.Στρατού να θέση εις διάθεσιν Γ.Ε.Σ τον 715 Λ. Μηχανικού εντός 24ώρου.
16. ΑΕΡΟΠΟΡΙΑ
Διετάχθη να μετάσχη δια του συνόλου των μέσων της εις την επιχείρησιν και οπωσδήποτε σταθερώς δια των 2/3 αυτής.
17. ΝΑΥΤΙΚΟΝ: Καθωρίσθη
(α) Να εξασφαλίση την επιτήρησιν των ακτών και να απαγορεύση πάσαν δια θαλάσσης διαφυγήν των συμμοριτών δια των ακτών ΚΟΡΙΝΘΙΑΚΟΥ από ΝΑΥΠΑΚΤΟΥ μέχρι ΓΕΡΑΝΕΙΩΝ και των ακτών του ΕΥΒΟΙΚΟΥ από ΑΤΑΛΑΝΤΗΣ μέχρι ΜΩΛΟΥ. Μείζων πυκνότητος μέσων εις ΚΟΡΙΝΘΙΑΚΟΝ.
(β) Να διαθέση τρία (3) Πολεμικά εν επιτηρήσει εις την ακτήν από ΝΑΥΠΑΚΤΟΥ μέχρις όρμου ΑΣΠΡΑ ΣΠΙΤΙΑ (D.4994) και εν (Ι) πολεμικόν από ΑΤΑΛΑΝΤΗΣ μέχρι ΜΩΛΟΥ.
(γ) Δια των πολεμικών να δύναται να υποστηρίξη εν συνεργασία μετά της Αεροπορίας τα τμήματα ξηράς και εν τη ζώνη εκάστης Μεραρχίας η και συγκεντρωτικώς εις την ζώνην, ένθα θα εντοπισθούν οι Συμμορίται.
(δ) Να έχη διαθέσιμα τρία (3) αρματαγωγά εις ΝΑΥΠΑΚΤΟΝ και δύο (2) εις ΙΤΕΑΝ δια την μετάγγισιν τυχόν δυνάμεων κατά την διεξαγωγήν της επιχειρήσεως.
V. ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΑΙ ΕΝΕΡΓΕΙΑΙ
(α) Προεβλέφθη ίνα της επιχειρήσεως προηγηθή υπό του Α΄. Σ.Σ. ενέργεια προς εκκαθάρισιν της ζώνης Ν. και Α. της γραμμής: ΔΙΣΤΟΜΟΝ (Δ.4801)-ΔΑΥΛΕΙΑ (Υ.5410)-ΤΙΘΟΡΕΑ (Υ.4918)-ΑΜΦΙΚΛΕΙΑ (Υ.4324).
(β) Η Β΄. Μ. Καταδρομών από D-12 θα ενήργει καταδρομάς εις περιοχήν ΡΕΝΤΙΝΑΣ και την D-6 ημέραν θα ευρίσκετο μεταξύ Μ. ΧΩΡΙΟΥ (Χ.7151) ΜΑΚΡΑΚΩΜΗΣ (Υ.0461), ίνα απαγορεύση την διαφυγήν των συμμοριτών από Ν. προς Β.
(γ) Η Α΄ Μ. Καταδρομών , ευρισκομένη εις περιοχήν ΡΟΥΜΕΛΗΣ , θα απεσύρετο με την έναρξιν της επιχειρήσεως εις περιοχήν ΓΡΑΒΙΑΣ-ΛΑΜΙΑΣ ως εφεδρεία του Διοικητού του Α΄.Σ.Στρατού.
(δ) Το ΙΧ Σύνταγμα Αναγνωρίσεως από D-6 θα επετήρει την αρτηρίαν ΛΑΜΙΑΣ-ΚΑΡΠΕΝΗΣΙΟΝ-Μ. ΧΩΡΙΟ.
(ε) Δια των στατικών τμημάτων επί της αρτηρίας ΝΑΥΠΑΚΤΟΣ-ΑΜΦΙΣΣΑ θα ενετείνετο η επιτήρησις και η απαγόρευσις πάσης προς Νότον διαφυγής των Συμμοριτών.
VI. ΠΡΟΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΤΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΣ
19. Το Γενικόν Επιτελείον Στρατού , εκτιμών δεόντως την σημασίαν της αναλαμβανομένης επιχειρήσεως κατέβαλε πάσαν δυνατήν προσπάθειαν δια την καλυτέραν προπαρασκευήν ταύτης.
20. Εξαιτερική προσπάθεια κατεβλήθη και εξαιρετικά μέτρα ελήφθησαν ιδία δια την συγκρότησιν και συγκέντρωσιν των δια την επιχείρησιν αναγκαιουσών δυνάμεων, δια την συγκέντρωσιν και μεταφοράν των απαραιτήτων εφοδίων ως και δια την οργάνωσιν του εφοδιασμού των μελλουσών να επιχειρήσουν δυνάμεων.
21. ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΗΣΙΣ ΔΥΝΑΜΕΩΝ
(α) Η Χη Μεραρχία , έχουσα ζώνην ευθύνης εις το Ανατολικώς ΑΞΙΟΥ τμήμα της Κεντρικής Μακεδονίας, η Δε 51 Ταξιαρχία εις την περιοχήν ΚΑΤΕΡΙΝΗΣ, ληφθείσης αποφάσεως να μετάσχουν της επιχειρήσεως ως εις την οικείαν παράγραφον ανεφέρθη, απήτησαν και επέβαλεον ανατροπήν και πλήρη αναπροσαρμογήν της διατάξεως του Γ΄.Σ.Στρατού, ίνα καταστή δυνατή η απαγκίστρωσις και η διαθεσιμότης των.
(β) Η ΙΧ Μεραρχία απηγκιστρώθη εκ της περιοχής της ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ μόνον με τας δύο (2) των Ταξιαρχιών της, της 43 τοιαύτης , αφεθείσης εις την ασφάλειαν της περιοχής ΚΑΛΑΜΠΑΚΑΣ-ΤΡΙΚΚΑΛΩΝ.
(γ) Η 77 Ταξιαρχία απήτησε μακράν εργασίαν δια την συγκρότησίν της και την συγκέντρωσιν των διεσκορπισμένων ταγμάτων της 105 , 612 και 597.
(δ) Η 85 Στρατιωτική Περιοχή διελύθη και εξ αυτής συνεκροτήθη η Μεραρχία με έδραν την ΛΑΜΙΑΝ . Υπό ταύτην υπήχθησαν αι 3,51 και 77 Ταξιαρχίαι.
22. ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΙΣ ΤΩΝ ΔΥΝΑΜΕΩΝ
(α) Εκ των ανωτέρω διαφαίνεται ποίαι και πόσαι αι δυσχέρειαι των δια την επιχείρησιν απαραιτήτων Μονάδων.
Διά την αντιμετώπισιν του προβλήματος τούτου κατηρτίσθησαν λεπτομερή σχέδια συγκεντρώσεως και Μεταφοράς.
(β) Το Σχέδιον Μεταφοράς των Δυνάμεων εξετελέσθη επακριβώς εις τρόπον ώστε όλαι αι Μονάδες, των οποίων το πλείστον ήτο πολύ μακράν της περιοχής επιχειρήσεων, να ευρίσκεται επί της γραμμής εξορμήσεως το εσπέρας της D-3 ημέρας.
23. ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΙΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΕΦΟΔΙΩΝ
Λόγω του όγκου των επιχειρουσών Δυνάμεων εγένοντο αι δέουσαι προβλέψεις και συνεκεντρώθησαν τα απαραίτητα εφόδια τόσον εις τας βάσεις ανεφοδιασμού, όσον και εις τα προωθημένα κέντρα ανεφοδιασμού.
24. ΟΡΓΑΝΩΣΙΣ ΑΝΕΦΟΔΙΑΣΜΟΥ
Η λύσις του προβλήματος του ανεφοδιασμού των μαχομένων τμημάτων ενεργούντων εις εξαιρετικώς, ορεινόν έδαφος παρουσιάζετο δύσκολος,δεδομένου ότι τα τάγματα δεν ήσαν αυτάρκη εις κτήνη δια μιαν επί μακρόν χρόνον κίνησίν των εις ορεινόν έδαφος.
Το ΓΕΣ έλαβε προς τούτο όλα τα επιβαλλόμενα μέτρα ήτοι:
(α) Διετάχθη και εγένετο ευρεία επίταξις κτηνών, ούτω Δε αφωδιάσθησαν τα Τάγματα δι΄αναλόγου αριθμού τοιούτων.
(β) Ωργανώθη υπό της Α.Δ.Α Μονάς εφοδιασμού και αέρος με δυνατότητα ανεφοδιασμού μιας Ταξιαρχίας. Η ανωτέρω Μονάς προσέφερε πολυτιμωτάτας υπηρεσίας κατά την διάρκειαν του αγω΄νος.
25. ΠΡΟΒΛΕΨΙΣ ΔΙΑ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΙΝ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΝ
(α) Η ΙΧ Μεραρχία. Εις την περιοχήν ΑΜΦΙΣΣΑ-ΙΤΕΑ
(β) Η Χ Μεραρχία. Εις την περιοχήν ΜΠΡΑΛΛΟΣ-ΛΑΜΙΑ
(γ) Η Ι Μεραρχία. εις την περιοχήν ΓΡΑΒΙΑ-ΑΜΦΙΚΛΕΙΑ-ΛΕΒΑΔΕΙΑ.
26. ΠΑΡΑΠΛΑΝΗΣΙΣ
Κατηρτίσθη ειδικόν Σχέδιον παραπλανήσεως και ελήφθησαν μέτρα δια την απόκρυψιν των πραγματικών προθέσεων της Διοικήσεως.
27. ΕΚΚΑΘΑΡΙΣΙΣ ΜΕΤΟΠΙΣΘΕΝ
Τέλος η Δ/σις του Α΄ ΣΣ προ της ενάρξεως της επιχειρήσεως διέταξεν και συνελήφθησαν προληπτικώς άπαντες οι φερόμενοι ως αυτοαμυνίται , ως τροφοδόται κ.λ.π. των συμμοριτών.
VΙΙ. ΚΑΤΑΡΤΙΣΘΕΝΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΑΓΑΙ
28. Εις επανειλημμένας συσκέψεις εις Γ.Ε.Σ εμελετήθησαν επισταμένως αι λεπτομέρειαι της προπαρασκευής και διεξαγωγής της επιχειρήσεως , εξεδόθησαν Δε εγκαίρως τα Σχέδια Επιχειρήσεων, Αεροπορίας Ναυτικού Διαβιβάσεων, Εφοδιασμού και Μεταφορών καθώς και αι εκτελεστικαί τούτων Διαταγαί.
29. Το Α΄ ΣΣ, εις ο ανετέθη η Δ/σις της επιχειρήσεως εξέδωκε την υπ΄αριθ. Ι/28 Μαρτίου 1948 Διαταγήν επιχειρήσεων, δι΄ης καθωρίσθησαν εν γενικαίς γραμμαίς τα κάτωθι:
(α) Όρια ζωνών Μεραρχιών
ι. Μεταξύ Ιης και Χης
ΛΙΑΝΟΚΛΑΔΙ (Υ.2057) – ΜΠΡΑΙΛΕΣ (Υ.2144) ΠΑΥΛΙΑΝΗ (Υ.2337)-ΒΑΡΙΑΝΗ (Υ.2926) (άπαντα Ναι εις την Χην Μεραρχίαν)
ιι. Μεταξύ Χης και ΙΧης
ΚΑΡΠΕΝΗΣΙ-υψ. 1572 (Χ.8153)-ΚΑΡΑΒΙ υψ. 1805 (Χ.8648) – ΟΞΥΑ (Χ.8844) – ΓΙΔΟΒΟΥΝΙ (Χ.9838) – ΣΥΝΑΜΙ (Υ.0336)-ΒΑΡΔΟΥ-ΣΙΑ ΟΡΗ -ΚΑΛΛΙΟΝ (Υ.0517) (άπαντα εις Χην Μεραρχίαν)
(β) Αποστολαί
ι. Ιη Μεραρχία
Να περισφίξη τον ΠΑΡΝΑΣΣΟΝ κατά την περίμετρον ΑΣΠΡΑ ΣΠΙΤΙΑ (Δ.4695)-ΔΙΣΤΟΜΟΝ (Δ.4800)-ΣΤΕΝΩΠΟΣ ΖΕΜΕΝΟΥΣ (Υ.5006)-ΔΑΥΛΕΙΑ (Υ.5410)-ΤΙΘΟΡΕΑ (Υ.4917)-ΑΜΦΙΚΛΕΙΑ (Υ.4324)-ΠΟΛΥΔΡΟΣΟΝ (Υ.4026) κατά τρόπον αποκλείοντα πάσαν διαφυγήν Συμμοριτών προς ΕΛΙΚΩΝΑ και ΚΑΛΛΙΔΡΟΜΟΝ.
Να επιτεθή κατά της 51 Ταξιαρχίας επί της κατευθύνσεως ΗΡΑΚΛΕΙΑ (Υ.3143)-ΣΚΑΜΝΟΣ(Υ.3136)-ΓΡΑΒΙΑ, και να εκκαθαρίση την ζώνην την περιλαμβανομένην μεταξύ αριστερού Χης Μεραρχίας και της γραμμής ΘΕΡΜΟΠΥΛΗΣ (3842)-ΚΑΛΛΙΔΡΟΜΟΝ (Υ. 4036)-ΠΟΛΥΔΡΟΣΟΝ (Υ.3924), εκεκτείνουσα τελικώς την τοποφρακτικήν διάταξιν της Μεραρχίας από ΠΟΛΥΔΡΟΣΟΥ μέχρι ΒΑΡΙΑΝΗΣ ένθα Σύνδεσμος με Χην Μεραρχίαν.
Η τελική διάταξις περισφίξεως της Μεραρχίας να παρέχη εις αυτήν την δυνατότητα επιθέσεως κατά ΠΑΡΝΑΣΣΟΥ τη Δ/γή του Γ.Ε.Σ από Βορρά επί της κατευθύνσεως ΛΙΛΑΙΑ-ΕΠΤΑΛΟΦΟΣ(Υ.3420)-ΠΡΟΦ. ΗΛΙΑΣ (Υ.3518) και από Νότου επί της κατευθύνσεως ΑΡΑΧΩΒΑ-ΚΑΛΥΒΙΑ (Υ.3811)-ΚΕΔΡΟΣ (Υ.3917)
ιι. Χ Μεραρχία
Να επιτεθή επί της γενικής κατευθύνσεως ΦΤΕΡΗ (Χ.9857)-ΓΟΥΛΙΝΑΣ (Χ.0052)-ΑΝΑΤΟΛΗ (Υ.0642)-ΒΕΛΟΥΧΙ (Υ.0737)-ΜΟΥΣΟΥΝΙΤΣΑ (Υ.0932) και να επιζητήση την συντριβήν των εν τη ζώνη της συμμοριακών Δυνάμεων.
Τελικώς να αχθή επί της γραμμής ΚΑΛΛΙΟΝ – ΣΥΚΥΑ (Χ.1027)-ΚΑΒΑΛΑΡΙΑ (Υ.1830)-ΝΑΡΙΑΝΗ και με διάταξιν απαγορεύουσαν πάσαν διαφυγήν Συμμοριτών προς Βορράν και επιτρέπουσαν αυτή να συνεχίση επιθετικάς ενεργείας προς συντριβήν των τυχόν εις ΓΚΙΩΝΑΝ υπολειμμάτων Συμμοριτών.
ιιι. ΙΧης Μεραρχίας
Να επιτεθή επί της γενικής κατευθύνσεως ΧΟΥΝΗ (Χ.3454)-ΧΕΛΙΔΟΝΑ (Χ.6652) ΜΕΣΟΚΩΜΗ (Χ.7538) ΠΕΝΤΑΚΟΡΦΟΝ (Χ.8034) ΚΕΡΑΣΟΒΟΥΝΙ (Χ.8824)-ΚΡΟΚΥΛΑΙΟΝ (Χ.9618) και να καταστρέη τας εν της ζώνη της δρώσας Συμμοριακάς δυνάμεις αγομένη τελικώς επί της γενικής γραμμής ΚΑΛΛΙΟΝ (Υ.0517)-ΕΥΗΝΟΣ ποτ. -ΑΝΩ ΠΑΛΗΟΧΩΡΙ (Χ.9511)-ΧΑΝΙ ΦΑΣΟΥΛΑ (Χ.8908).
(γ) Βάσις εξορμήσεως
ι. ΙΧης Μεραρχίας: ΚΑΡΠΕΝΗΣΙ – ΜΕΓ. ΧΩΡΙΟ (Χ.7151) ΠΡΟΥΣΣΟΣ (Χ.6442)-ΠΑΛΗΟΚΑΡΥΑ (Χ.5430).
ιι. Χ Μεραρχίας ΚΑΡΠΕΝΗΣΙ-ΤΥΜΦΗΣΤΟΣ (Χ.8658)-ΛΕΥΚΑΣ (Χ.9458) – ΣΠΕΡΧΕΙΑΣ – ΜΕΞΙΑΤΕΣ (Υ.2053).
ιιι. Ι Μεραρχία: ΚΟΜΠΟΤΑΔΕΣ – ΗΡΑΚΛΕΙΑ ΘΕΡΜΟΠΥΛΑΣ.
(δ) Συντονισμός ενεργείας – Διαδοχικαί γραμμαί
Πρώτη: ΚΑΛΛΙΔΡΟΜΟΝ (Υ.4035) – ΠΟΡΤΕΣ (Υ.3139) -ΟΙΤΗ (Υ.1846) υψ. 1499 (Υ.1048) – ΤΥΜΠΑΝΟΝ (Χ.9750) – ΚΑΡΑΒΙ (Χ.8649) ΚΡΙΚΕΛΟΝ (Χ.8046) ΔΟΜΝΙΤΣΑ (Χ.8042) – ΜΕΣΣΟΚΩΜΗ (Χ.7538) – ΑΜΠΕΛΙΑ (Χ.6835) – ΑΓΙΑ ΣΟΦΙΑ (Χ.6124).
Δευτέρα: Νοτίως ΔΡΙΜΑΙΑΣ (Υ.4030) – ΑΠΟΣΤΟΛΙΑΣ (Υ.2834) – ΞΕΡΟΒΟΥΝΙ (Υ.2039) – ΚΑΤΑΒΟΘΡΑ (Υ.1442) – ΚΟΛΟΚΥΘΙΑ (Υ.0044) – ΟΞΥΑ (Χ.8844) – ΜΕΛΙΣΤΡΕΣ (Χ.8239) – ΠΕΝΤΑΚΟΡΦΟΝ (Χ.8034) – ΠΛΑΤΑΝΟΣ (Χ.7326) – ΠΛΑΤΥΤΟΠΟΣ (Χ.6518).
Τρίτη: ΑΠΟΣΤΟΛΙΑΣ (Υ.2834) – ΑΓ. ΤΡΙΑΣ (Υ.2034) -ΜΑΥΡΟ ΛΙΘΑΡΙ (Υ.1237) – ΒΕΛΟΥΧΙ (Υ.0737) – ΓΙΔΟΒΟΥΝΙ (Χ.9838) – ΠΥΡΓΟΣ (Χ.8934) – ΒΟΛΟΣ (Χ.8123) – ΣΙΜΟΥ (Χ.7518) – ΤΣΟΥΚΑ (Χ.6913).
Τετάρτη: ΒΑΡΓΙΑΝΝΗ – ΚΑΒΑΛΑΡΕΙΑ – ΣΥΚΙΑ -ΔΑΦΝΟΣ (Υ.0028) – ΑΛΠΟΧΩΡΙ (Χ.9320) – ΑΣΠΡΙΑ (Χ.8518) ΑΓ. ΓΕΩΡΓΙΟΣ υψ. 1291 (Χ.8313).
Πέμπτη: ΠΟΛΥΔΡΟΣΟΝ – ΒΑΡΙΑΝΗ – ΚΑΒΑΛΛΑΡΓΙΑ -ΣΥΚΙΑ – διάβασις ΣΠΙΘΑΡΙΑ (Υ.1218) – ΚΑΣΤΡΟ (Υ.6416) – ρούς ΕΥΗΝΟΥ – ΑΝΩ ΠΑΛΗ ΟΞΑΡΙ (Χ.9511) – ΧΑΝΙ ΦΑΣΟΥΛΑ (Χ.8908).
Μεταγενεστέρα ενέργεια Μεραρχιών ρυθμισθήσεται δια Διαταγών ΣΣ βάσει επιτευχθέντων αποτελεσμάτων και πληροφοριών ως και πιθανή τροποποίησις γραμμών συντονισμού, αναλόγως εξελίξεως της τακτικής καταστάσεως.
Η κατάληψις της ΠΡΩΤΗΣ γραμμής συντονισμού θα πραγματοποιηθή την D σύν Ι ημέραν.
VΙΙΙ. ΤΡΟΠΟΣ ΔΙΕΞΑΓΩΓΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΣ
30. Προκαταρτκτικαί επιχειρήσεις
Συμφώνως τω Σχεδίω του Γ.Ε.Σ το Α΄ ΣΣ από 1.4.48 ησχολήθη με την εκκαθάρισιν της περιοχής ΕΛΙΚΩΝΟΣ – ΚΑΛΛΙΝΔΡΟΜΟΥ -ΚΙΘΑΙΡΩΝΟΣ και έτι ανατολικώτερον της ΠΑΡΝΗΘΟΣ.
Δια την ενέργειαν ταύτην διετέθησαν τμήματα των:
3ης και 77 Ταξιαρχιών.
Τα τμήματα ταύτα με μίαν διάταξιν ευρείαν κατά βάθος και πλάτος διεξήγαγον επί 75θήμερον περίπου έναν αγώνα εξερευνήσεως καθ΄όλην την περιοχήν ταύτην.
Έλαβον χώραν μερικαί συγκρούσεις μετά ομάδων συμμοριτών . ιδίως εις την περιοχήν ΕΛΙΚΩΝΟΣ, καθ΄ας οι Συμμορίται έσχον σημαντικάς απωλείας.
Εκ τούτων σημαντικώτεροι ήσαν:
(α) Η της 5.4.48 παρά το χωρίον ΚΥΡΙΑΚΙ (Δ.5393) καθ΄ην τμήματα των 77 και 3ης Ταξιαρχιών συνεπλάκησαν και κατεδίωξαν μίαν συμμορίαν.
Εν συνεχεία την επομένην ανεύρον και κατέστρεψαν εγκαταστάσεις Συμμοριτών.
(β) Η της 7.4.48 εις την περιοχήν ΜΩΛΟΥ (Υ.4942) , καθ΄ην τμήμα της 77ης ταξιαρχίας προσέβαλε και κατεδίωξεν ετέρα Συμμορίαν.
Δια των ενεργειών τούτων επετεύχθη η ανακούφισις της περιοχής από την πίεσιν των συμμοριτών και η δημιουργία εν αυτή προσφόρων συνθηκών δια την έναρξιν της επιχειρήσεως «ΧΑΡΑΥΓΗ»
31. Η Β΄. Μοίρα Καταδρομών από της 2.4.49 εκινήθη εκ ΒΟΛΟΥ και την 3.4.48 εκ ΣΟΦΑΔΩΝ προς Νοτοδυσμάς. Κινηθείσα εν τη γενική κατευθύνσει ΚΕΔΡΟΣ (Υ.0191)-ΣΜΟΚΟΒΟΝ (Χ. 9782)-ΛΙΠΟΥΧΙ (Χ.9078)-ΚΟΚΚΑΛΑ (Χ.8271), έφθασεν εις την περιοχήν ΑΓΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ (Χ.9162) την 9.4.48.
Κατά την διαδρομήν ταύτην έσχεν συγκρούσεις μετά ελαφρών συμμοριακών τμημάτων, άτινα ευχέρως ανέτρεψεν.
32. Το ΙΧ Σύνταγμα Αναγνωρίσεως από της 9.4.48 εγκατεστάθη επί της αρτηρίας ΛΑΜΙΑ-ΚΑΡΠΕΝΗΙΟΝ-Μ.ΧΩΡΙΟ τόσον δια την εξασφάλισιν ταύτης , όσον δια την συμβολήν εις την προσπάθειαν και ετέρων τμημάτων προς απαγόρευσιν και αποτροπήν διαφυγής Συμμοριτών προς Β.
33. Κυρίως ενέργεια
Την πρωίαν της 15.4.48 ήρξατο η κυρία ενέργεια της επιχειρήσεως.
Λόγω της διαμορφώσεως του εδάφους η επιχείρησις διεχωρίσθη εις δύο (2) φάσεις.
Πρώτη Φάσις: (Από 15.4.48 μέχρις 25.4.48).
34. Τα τμήματα κατά την ημέραν της εξορμήσεως είχον την εξής επιθετικήν διάταξιν.
(α) Ι Μεραρχία
ι. Η 51 Ταξιαρχία (592, 615 και 620 Τ.Π) επί της γραμμής.
ΘΕΡΜΟΠΥΛΑΙ (Υ.3842) – ΗΡΑΚΛΕΙΑ (Υ.3243) – ΚΟΜΠΟΤΑΔΕΣ (Υ.2451) με γενικήν κατεύθυνσιν ενεργείας ΗΡΑΚΛΕΙΑ -ΣΚΑΜΝΟΣ (Υ.3136) ΓΡΑΒΙΑ (Υ.2929).
ιι. Τα υπόλοιπα τμήματα της Μεραρχίας είχον εποκλείσει απο ΒΑ. Α. και ΝΑ τον ΠΑΡΝΑΣΣΟΝ επί της γενικής γραμμής. ΑΣΠΡΑ (D.4796) – ΔΙΣΤΟΜΟΝ (Υ.4801) – ΣΤΕΝΩΠΟΣ ΖΕΜΕΝΟΥΣ (Υ.5006) ΔΑΥΛΕΙΑ (Υ.5410) – ΤΙΘΟΡΕΑ (Υ.0918) – ΑΜΦΙΚΛΕΙΑ (Υ.4324) – ΓΡΑΒΙΑ (Υ.2929), ενώ άλλα ησχολούντο με εξερευνήσεις της περιοχής ΕΛΙΚΩΝΟΣ.
(β) Χ Μεραρχία
ι. Η 35 ταξιαρχία (561,562,563 Τ.Π) επί της γραμμής ΜΕΞΙΑΤΕΣ (Υ.2153)-ΥΠΑΤΗ(Υ.1552)-ΣΥΚΙΑ (Υ.1154) με γενικήν κατεύθυνσιν ενεργείας.
ΥΠΑΤΗ – ΝΕΟΧΩΡΙΟΝ ΥΠΑΤΗΣ (Υ.1045) -ΜΑΥΡΟΛΟΘΑΡΙ (Υ.1237) – ΚΑΛΟΣΚΟΠΗ (Υ.2031)
ιι. Η 37 Ταξιαρχία (567,568 και 569 Τ.Π) επί της γραμμής:ΣΠΕΡΧΕΙΑΣ (Υ.0557)ΦΤΕΡΗ (Χ.9856) με γενικήν κατεύθυνσιν ενεργείας ΦΤΕΡΗ (Χ.9856)-ΓΟΥΛΙΝΑΣ (Υ.0052)-ΑΝΑΤΟΛΗ (Υ.0442)-ΒΕΛΟΥΧΙ (0737)-ΚΑΤΩ ΜΟΥΣΟΥΝΙΤΣΑ (Υ.0932).
ιιι. Η 71 Ταξιαρχία (602 και 613 Τ.Π) του 630 Τ.Π διατεθέντος εις στατιστικάς αποστολάς επί της γραμμής.
ΛΕΥΚΑΣ (Χ.9458) – ΤΥΜΦΡΥΣΤΟΣ (Χ.8659) με γενικήν κατεύθυνσιν ενεργείας. ΤΥΜΦΡΥΣΤΟΣ – ΚΟΥΚΟΣ (Χ.8554) -ΜΣΤΡΑΣ (Χ.8948) – ΑΡΒΑΝΙΤΗΣ (Χ. 9144) – ΓΙΔΟΒΟΥΝΙ (Χ.9838).
(γ) ΙΧ Μεραρχία
ι. Η 41 Ταξιαρχία (521,522 και 523 Τ.Πεζικού) επί της γραμμής: ΚΑΡΠΕΝΗΣΙΟΝ (Χ.7660)-ΚΛΑΥΣΙΟΝ (Χ.7355) με γενικήν κατεύθυνσιν ενεργείας. ΚΑΡΠΕΝΗΣΙΟΝ-ΠΥΡΓΟΣ (Χ.8052)-ΤΥΜΠΑΝΟΝ (Χ.844) ΑΡΤΟΤΙΝΑ (Χ.9534)-ΔΑΦΝΟΣ (Υ.0028).
ιι. 42 Ταξιαρχία (524, 525 και 526 Τ.Π) επί της γραμμής ΜΕΓ. ΧΩΡΙΟ (Χ.7151) – ΠΥΡΓΟΣ (Χ.7146) με γενικήν κατεύθυνσιν ενεργείας ΠΥΡΓΟΣ ΜΕΣΣΟΚΩΜΗ (Χ.7538) – ΠΕΝΤΑΚΟΡΦΟΝ (Χ.8034)-ΚΕΡΑΤΟΒΟΥΝΙ (Χ.8824) ΚΡΟΚΥΛΙΟΝ (Χ.9618) – ΞΕΒΕΔΙΚΟΣ (Υ.0413).
ιιι. 86 περιοχή (596 και 597 Τ.Π) επί της γραμμής ΠΡΟΥΣΣΟΣ (Χ. 6242)-ΠΑΛΗΟΚΑΡΥΑ (Χ.5430) με γενικήν κατεύθυνσιν ενεργείας: ΠΡΟΥΣΣΟΣ ΠΕΡΙΣΤΑ (Χ.7329) ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΝΗ (Χ.7821).
35. Την νύκτα της 14/15 Απριλίου η Συμμορία ΔΙΑΜΑΝΤΗ (Αρχηγείον ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΟΣ) διέρρευσε δια των ανατολικών κλιτυών του ΤΥΜΦΡΥΣΤΟΥ προς Β. εις την περιοχήν ΑΓΡΑΦΩΝ. Μόνον πλαγιοφυλακαί της δυνάμεως ταύτης ενεπλάκησαν με ημέτερα τμήματα με πολύ ολίγας απωλείας . Ούτω σημαντικώτερος αρχηγός και η πλέον αξιόμαχος Κ/συμμοριακή δύναμις διέφυγεν εκτός της ζώνης επιχειρήσεως.
36. Τα τμήματα της Ιης Ταξιαρχίας (51 Ταξιαρχίας) εξορμήσαντα την 0500 ώραν της 15.4.48 και αφού ανέτρεψαν ελαφράς αντιστάσεις των Συμμοριτών εις ΣΟΥΒΑΛΑΝ (Υ.3938) ήχθησαν την εσπέραν της ιδίας ημέρας επί της γραμμής ΕΛΑΦΟΒΟΥΝΙ (Υ.4137)-ΠΟΡΤΕΣ (Υ.3139)-ΚΟΡΟΜΗΛΙΕΣ (Υ.2447).
37. Κατά τας επομένας ημέρας τα τμήματα συνέχισαν την κίνησίν των και αφού ανέτρεψαν ελαφράς αντιστάσεις των συμμοριτών εις ΠΑΛΗΟΧΩΡΙ (Υ.2442) την 16.4.48 και εις ΜΟΝΗΝ ΠΑΝΑΓΙΑΣ (Υ.3127)-ΜΑΡΙΟΛΑΤΑ (Υ.3327) και ΛΙΛΑΙΑ(Υ.3524) την 20.4.48, αφίκοντο το εσπέρας της ιδίας ημέρας (20.4.48) επί της γραμμής: ΠΟΛΥΔΡΟΣΟΝ (Υ.3824) ΒΑΡΙΑΝΗ (Υ.2826)-ΠΑΥΛΙΑΝΗ (Υ.2237) και απέκλεισαν από Β. τον ΠΑΡΝΑΣΣΟΝ.
38. Κατά το ανωτέρω χρονικόν διάστημα (από 15.4.48) μέχρις 20.4.48 αι λοιπαί δυνάμεις της Μεραρχίας (3η και 77 Ταξιαρχίαι) ενήργουν εξερευνητικώς εις ΕΛΙΚΩΝΑ και ΚΑΛΛΙΔΡΟΜΙΟΝ, ένθα έσχον επανειλημμένας συμπλοκάς μετά μικροομάδων Συμμοριτών.
Από της 20.4.48 μέχρι της 25.4.48 και η 51 Ταξιαρχία την αυτήν απασχόλησιν εσημείωσε.
39. Τα τμήματα της Χης Μεραρχίας εξορμήσαντα την 0500 ώραν της 15.4.48 και ανατρέψαντα ελαφράς αντιστάσεις των συμμοριτών εις ΖΑΠΑΝΤΑ (Υ.1849) – ΓΟΥΛΙΝΑΣ (Υ.0052) και ΚΟΥΚΟΣ (Χ.8554), ήχθησαν την εσπέραν της ιδίας ημέρας επί της γραμμής:ΖΑΠΑΝΤΑ (Υ.1849)-υψ. 1020 (Υ.1150) – ΔΙΛΟΦΟΝ (Υ.0552) – ΓΟΥΛΙΝΑΣ – ΚΑΝΑΛΙΑ (Χ.9154) – ΚΟΥΚΟΣ.
40. Κατά τας επομένας ημέρας η Χη μεραρχία συνέχισε την κίνησίν της συμφώνως τω Σχεδίω και αφού ανέτρεψεν ελαφράς αντιστάσεις Συμμοριτών εις ΒΛΗΤΟΣ (Υ.1347) ΤΟΥΡΛΑ (Υ.1246) – ΤΣΑΧΤΙΛΑΚΚΑ (Υ.6550) – ΣΤΑΓΙΑ (Χ.9348) ΚΡΙΑΛΟΣ (Χ.9148) – ΜΟΣΤΡΑΣ (Χ.8948) και κατά τι ισχυροτέρας εις ΠΡΟΦ. ΗΛΙΑΝ – ΜΟΥΣΟΥΝΙΤΣΑΣ (Υ.0732) – υψ. 1335 (Υ.1131) – ΣΥΚΙΑΝ (Υ.1027) και ΜΠΟΤΣΙΚΑ (Υ.1430), αφίκετο το εσπέρας της 25.4.48 επί της γραμμής ΧΑΝΙ ΖΑΓΑΝΑ (Υ.2430) ΚΑΛΟΣΚΟΠΗ (Υ.2031) – ΠΥΡΓΟΣ (Υ.1330) – ΒΙΓΛΕΣ (Υ.0930) – ΚΟΚΙΝΑΣ (Υ.0430) – ΓΙΔΟΒΟΥΝΙ (Χ.9838) αποκλείσασα ούτω από βορρά την ΓΚΙΩΝΑΝ και τα ΒΑΡΔΟΣΙΑ.
41. Καθ’ όλον το ανωτέρω χρονκόν διάστημα έτερα τμήματα επί της γραμμής της αμαξιτής ΛΑΜΙΑ – ΚΑΡΠΕΝΗΣΙΟΝ καθώς και άλλα διηρθρωμένα όπισθεν των προχωρούντων τμημάτων απηγόρευον την διείσδυσιν των συμμοριτών εις τα μετόπισθεν η την διαφυγήντων προς Βορράν.
42. Τα τμήματα της ΙΧης Μεραρχίας εξορμήσαντα και ταύτα την 05.00 ώραν της 15.4.48 και ανατρέψαντα ελαφράς αντιστάσεις των Συμμοριτών εις ΠΛΑΤΥ (Χ.8153)-ΠΥΡΓΟΣ (Χ.8053) και ΤΣΟΥΚΑ (Χ.7353), ήχθησαν μέχρι της 15.4.48 επί της γραμμής ΠΛΑΤΥ ΠΥΡΓΟΣ-ΚΑΛΙΑΚΟΥΔΑ (Χ.7247).
43. Κατά τας επομένας ημέρας συνεχίσαντα την κίνησίν των άνευ σχεδόν αντιστάσεως ήχθησαν την 25.4.48 επί της γραμμής ΔΑΦΝΟΣ (Χ.0028) -ΠΕΝΤΑΓΙΟΙ (Χ.9622)-ΖΟΡΙΑΝΟΝ (Χ.9319), αποκλείσασα ούτω απο ανατολών τα ΒΑΡΔΟΥΣΙΑ.
44. Ούτω ήληξεν η πρώτη φάσις της επιχειρήσεως τ.ε το μέρος εκείνο καθ΄ο έλαβε χώραν μία συντονισμένη κίνησις όλων των τμημάτων.
Δευτέρα φάσις
45. Ενώ κατά την π΄ρωτην φάσιν επεκράτει η ιδέα του συντονισμούτων κινήσεων, ίνα τα τμ΄ματα αχθούν επί της επιθυνητής δια το Α΄. Σώμα Στρατού προς αποκλεισμόν της διαφυγής των Συμμοριτών εκ των κυρίων κρησφυγέτων των, κατά την δευτέραν φάσιν συμφώνως ρος τον ελιγμόν του Α΄ ΣΣ, αι Μονάδες έδει να δράσουν αναλόγως των συγκεντρουμένων με απόλυτον πρωτοβουλίαν προς εξόντωσιν των Συμμοριτών.
Μόνον εις τον ΠΑΡΝΑΣΣΟΝ , επειδή το Σ. Στρατού είχε πληροφορίας ότι θα κατέφευγον εκεί ισχυραί δυνάμεις Συμμοριτών, είχε διατάξει την Ιην Μεραρχίαν , ίνα προπαρασκευάση ειδικήν ενέργειαν δια του συνόλου σχεδόν των ταγμάτων της.
Ούτω από πρωίας άπαντα τα τμήματα των Μεραρχιών (πλήν των ενεργούντων προς ΠΑΡΝΑΣΣΟΝ ως ανωτέρω) ήρχισαν κινούμενα, βάσει των συγκεντρωτικών πληροφοριών επί τα ίχνη των Συμμοριτών εις περιοχάς ΓΚΙΩΝΑΣ και ΒΑΡΔΟΥΣΙΩΝ.
Διά της ενεργείας των ταύτης τα προαναφερθέντα τμήματα έσχον πολύ καλά αποτελέσματα, ανακαλύψαντα και εξουδετερώσαντα σχεδόν όλους τους αναπομείναντας Συμμορίτας εις την περιοχήν ταύτην.
46. Την 26.4.48 και την 27.4.48 τμήματα της Χης Μεραρχίας ενεπλάκησαν με σημαντικάς Δυνάμεις Συμμοριτών εις την περιοχήν ΛΑΖΟΥΡΕΜΑ (Υ.1137) και ΣΥΚΙΑ (Υ.1027) με σημαντικάς απωλείας δια τους συμμορίτας.
Την 29.4.48 τ,ήματα των Χης και Ιης Μεραρχιών εις περιοχήν ΧΑΝΙ ΖΑΓΑΝΑ (Υ.2430) – ΟΙΝΟΧΩΡΙΟΝ (Υ.2333) περιεκύκλωσαν δυνάμεις Συμμοριτών, τας οποίας εξόντωσαν σχεδόν εξ ολοκλήρου (ΚΣ.Ν.25,Σ.240) εν συνεχεία την 30.4.48 συνελήφθησαν έτεροι 117 Συμμορίται εις την αυτήν περιοχήν.
Την 1.5.48 τμήματα της Χης Μεραρχίας ενεπλάκησαν με ισχυράς Δυνάμεις Συμμοριτών εις ΠΑΛΗΟΒΟΥΝΑΝ (Υ.1628) τας οποίας σχεδόν εξόντωσαν. Συμμορίται Ν.70,Σ.69,Π.40.
47. Εκτός των ανωτέρω οπωσδήποτε σημαντικών γεγονότων πολλά άλλα μικροτέρας σημασίας γεγονότα έλαβον χώραν κατά την κίνησιν των τμημάτων προς εξερεύνησιν της περιοχής ΓΚΙΩΝΑΣ-ΒΑΡΔΟΥΣΙΩΝ.
48. Ταυτοχρόνως από πρωίας 26.4.48 η Ι μεραρχία ήρξατο της ενεγρείας κατά ΠΑΡΝΑΣΣΟΥ επί δύο κυρίως κατευθύνσεων.
(α) ΛΙΛΑΙΑ (Υ.3524) – ΕΠΤΑΛΟΦΟΣ (Υ.3420) – υψ. 1533 (Υ.3518)
(β) ΑΡΑΧΩΒΑ (Υ.4107) ΚΑΛΥΒΙΑ (Υ.3811) – ΚΕΔΡΟΣ (Υ.3916).
Τα τμήματα εκινήθησαν σχεδόν άνευ αντιστάσεως και μέχρι της εσπέρας της 29.4.48 εκάλυψαν όλην την περιοχήν του ΠΑΡΝΑΣΣΟΥ, ασχοληθέντα εν συνεχεία με την εξερεύνησιν.
49. Μέχρι της 5.5.48 άπασα η περιοχή της επιχειρήσεως εκαλύφθη υπό των ημετέρων τμημάτων, άτινα συνέχισαν την εξερεύνησιν ταύτης μέχρι της 20.5.48, ότε η επιχείρησις λήξασα.
ΙΧ. ΕΠΙΒΟΗΘΗΤΙΚΑΙ ΕΝΕΡΓΕΙΑΙ
50. Ανεφέρθη εν αρχή ότι η Ιη Μεραρχία είχεν εντολήν όπως αό 1.4.48 αρχίση την εκκαθαριστικήν της ενέργειαν εις τας περιοχάς ΕΛΙΚΩΝΟΣ-ΚΙΘΑΙΡΩΝΟΣ και ΚΑΛΛΙΝΔΡΟΜΟΥ ίνα την 15.4.48 αχθή και αποκλείση τον ΠΑΡΝΑΣΣΟΝ από Β.Α..Α . και Ν.Α.
Κατ’ ουσίαν η εκκαθαριστική ενέργεια των τμημάτων της Μεραρχίας τούτης δεν διεκόπη ουδέ επί ημέραν καθ΄όλην την διάρκειαν της επιχειρήσεως μέχρι του πέρατος ταύτης.
Καθ’ όλον το διάστημα τούτο χάρις εις την κατά βάθος και πλάτος διάταξιν των τμημάτων της Ιης Μεραρχίας και εις την προώθησιν τοιούτων υπό της Δ.Α.Π επί ΠΑΡΝΗΘΟΣ και υψιπέδου- ΣΚΟΥΡΤΩΝ, επευεύχθη σημαντική εκκαθάρισις.
Μικροομάδες συμμοριτών εξοντώθησαν εις Β. κλιτύν ΠΑΡΝΗΘΟΣ εις κοιλάδα ΑΣΩΠΟΥ, εις ΚΙΘΑΙΡΩΝΑ, εις ΕΛΙΚΩΝΑ και εις ΚΑΛΛΙΔΡΟΜΟΝ.
51. Σημαντικωτέρα επιτυχία ήτο η εις ΕΛΙΚΩΝΑ κατά την 29.4.48 και την 4.5.48 Συμμορίται υπό τον ΛΑΔΑΝ καταδιωκόμενοι εις ΓΚΙΩΝΑ δια του δρομολογίου μεταξύ ΔΙΣΤΟΜΟΥ (Υ.4801) και ΑΣΠΡΑ ΣΠΙΤΙΑ (D.4796) κατά την νύκτα της 26.4.48 προς 27.4.48.
Τμήματα της 3ης και 77 Ταξιαρχίας , αναστραφέντα από Β. εγκαίρως και εν συνεργασία μετά τοιούτων από Νότον υπεχρέωσαν εις αγώνα τους Συμμορίτας τούτους παρά το ΚΑΡΘΑΛΙ-ΕΛΙΚΩΝΟΣ (D. 5898) και ΖΗΡΙΚΗ (D.6292) την 29.4.48 και την 5.5.48 εις τρόπον ώστε να εξοντώσουν την συμμορίαν τούτην (Συμμορίται Νεκροί 123-Συλληφθέντες 32).
Χ. ΕΝΕΡΓΕΙΑΙ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΝ
52. Μετά το πέρας της επιχειρήσεως τα τμήματα συνεκεντρώθησαν και εκινήθησαν ως ακολούθως.
(α) Η ΙΧ Μεραρχία (41 και 42 ταξιαρχίαι) επεβιβάσθησαν εις τους λιμένας ΙΤΕΑΣ και ΝΑΥΠΑΚΤΟΥ και μετεφέρθησαν εις ΠΡΕΒΕΖΑΝ. Εκείθεν εκινήθησαν προς ΚΟΝΙΤΣΑΝ δια την επιχείρησιν ¨ΚΟΡΩΝΙΣ ¨.
(β) Η Ιη Μεραρχία εν συνεχεία ενήργησε δια την εκκαθάρισιν της ΟΡΘΡΥΟΣ μετά το πέρας της οποίας συνεκεντρώθη εις περιοχήν ΛΑΜΙΑ-ΑΓ.ΜΑΡΙΝΑ ΑΧΙΛΕΙΟΝ, οπόθεν μετεφέρθη θαλασσίως εις ΘΑΣ/ΝΙΚΗΝ. Εκείθεν οδικώς εις περ. ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ-ΝΕΣΤΟΡΙΟΥ προκειμένου να χρησιμοποιηθή δια την αυτήν επιχείρησιν.
(γ) Η Χη Μεραρχία συνεκεντρώθη από ΑΓ. ΓΕΩΡΓΙΟΥ μέχρι ΚΑΛΕΣΜΕΝΟΥ. Εκείθεν εκινήθη εκκαθαριστικώς Ανατολικώς ΑΧΕΛΩΟΥ προς Βορράν μέχρις ΑΡΓΙΘΕΑΣ, οπόθεν εξήλθεν εις την πεδιάδα ΤΡΙΚΚΑΛΩΝ-ΚΑΛΑΜΠΑΚΑΣ.
Εν συνεχεία ήχθη επί της γραμμής ΚΑΛΑΜΠΑΚΑ-ΜΕΤΣΟΒΟΝ, ίνα εκείθεν τεθή εις κίνησιν δια την επιχείρησιν ¨ΚΟΡΩΝΙΣ ¨.
ΧΙ. ΣΤΑΘΕΡΟΠΟΙΗΣΙΣ
53. Συμφώνως προς τας αρχικάς σκέψεις του Γ.Ε.Σ έδει μετά το πέρας της επιχειρήσεως ¨ΧΑΡΑΥΓΗ ¨να απεσυρθούν εκ περιοχής ΡΟΥΜΕΛΗΣ, άπαντα τα τμήμτα του εθνικού του Στρατού και να παραμείνουν δια την σταθεροποίησιν μόνον τα τάγματα εθνοφρουράς. Τούτο βεβαίως θα εγένετο εφ΄όσον η εκκαθάρισις θα ήτο ικανοποιητική και η αξιοποίησις των ταγμάτων εθνοφρουράς θα είχεν.
Η με εκκαθάρισις υπήρχε αρκούντως ικανοποιητική, πλήν όμως το ισχυρότερον τμήμα των συμμοριτών , το τελούν υπό τας Διαταγάς του αρχισυμμορίτου ΔΙΑΜΑΝΤΗ, είχε διαφύγει προς Βορράν και εκαιροφυλάκτει εις ΑΓΡΑΦΑ, ίνα επιστρέψη εις ΡΟΥΜΕΛΗΝ, ενώ οι Συμμορίται της ΔΥΤΙΚΗΣ ΣΤΕΡΕΑΣ (ΠΑΠΟΥΑΣ-ΛΕΦΤΕΡΗΣ κ.λ.π) ευρίσκοντο συγκεντρωμένοι εις περιοχήν ΑΝΑΤΟΛΙΚΟΥ ΒΑΛΤΟΥ.
54. Κατά συνέπειαν ο κίνδυνος αναμλύνσεως της ΡΟΥΜΕΛΗΣ ήτο λίαν πιθανός, δεδομένου Δε ότι τα τάγματα εθνοφρουράς, δεν εκρίθησαν ικανά να συγκρατήσουν μίαν εκτράχυνσιν της καταστάσεως, απεφασίσθη η 71 Ταξιαρχία, παραμείνη εις ΡΟΥΜΕΛΗΝ εις την διάθεσιν του Α΄.Σ.Στρατού.
55. Κατεβλήθη επί πλέον προσπάθεια ενισχύσεως των δυνάμεων Χωρ/κής και εξοπλισμού των κατοίκων, οίτινες επρόκειτο να επαναπατρισθούν. Ατυχώς ούτε ο επαναπατρισμός των κατοίκων επραγματοποιήθη ούτε και τα τμήματα Χωρ/κής επυκνώθησαν ικανοποιητικώς. Τουναντίον ελάχιστα προωθήθησαν εις την υπό των συμμοριτών πρότερον ελεγχομένην περιοχήν.
ΧΙΙ. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑΙ
56. Η επί 35θήμερον διαρκέσασα επιχείρησις ¨ΧΑΡΑΥΓΗ ¨καθ΄ην Διοικήσεις και τμήματα κατέβαλον απάσας τας προσπαθείας των, είχεν εν τω συνόλω αρκούντως ικανοποιητικά αποτελέσματα.
Η εκκαθάρισις της περιοχής ασφαλώς δεν ήτο πλήρης, ούτε Δε και η πλήρης εξόντωσις των Συμμοριτών επετεύχθη, αφού σοβαραί δυνάμεις τούτων διέφυγον προς Β. και ΒΔ, ουχ΄ήττον όμως η ασφυκτιώσα περιοχή Νοτίως ΛΑΜΙΑΣ ανεκουφίσθη, ενώ η από ΑΘΗΝΩΝ μέχρι ΛΕΒΑΔΕΙΑΣ εξεκκαθαρίσθη πλήρως.
Τα αποτελέσματα ταύτα έσχον μεγάλην επίδρασιν επί του ηθικού Στρατού και του πληθυσμού, ιδία της Πρωτευούσης ήτις ησθάνετο σοβαρώς την πίεσιν του Κομμουνιστοσυμμοριτισμού προ των θυρών της.
57. Αι εκατέρωθεν απώλειαι κατά την προαναφερθείσαν επιχείρησιν είναι αι κάτωθι:

Η μ ε τ έ ρ ω ν Σ υ μ μ ο ρ ι τ ώ ν
Νεκροί Τραυματίαι Αγνοούμ. Σύνολον Νεκροί Συλλ. Παραδ Σύνολον
ΑΞ. ΟΠΛ ΑΞ. ΟΠΛ ΑΞ. ΟΠΛ
2 40 5 55 – 20 122 495 879 441 1815
Αυτ. 25 268 7 300
Γενι κόν Σύν ολον 122 2115

ΑΠΟΔΟΣΙΣ ΟΠΛΩΝ
ΑΕΡΟΠΟΡΙΑ
Απ’ αρχής μέχρι τέλους των επιχειρήσεων ΧΑΡΑΥΓΗ η Αεροπορία Αναγνωρίσεως και Μάχης υπό την εμπνευσμένην κατεύθυνσιν του Σμηνάρχου ΚΕΛΑΙΔΗ βοηθουμένου υπό του γενναίου Αντ/ρχου ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΥ διδόντων αμφοτέρων το παράδειγμα δια καθημερινών επανειλημμένων προσωπικών πτήσεων και παρά τας δυσμενείς καιρικάς και εδαφικάς συνθήκας ανεύρισκε δια των αεροπλάνων αναγνωρίσεως τους αποπειρωμένους να διαφύγωσι συμμορίτας, τους ενετόπιζε, τους παρέδιδε εις τα τμήματα και εν λήρει συνεργασία με ταύτα επενέβαινε δια των ΣΠΙΤ-ΦΑΙΡ και δι΄ αλλεπαλλήλων προσβολών επέφερε βαρυτάτας απωλείας και εδημιούργει εις αυτούς σύγχυσιν και πανικόν , επιφέρουσα την διάλυσιν . Κατά την μάχην της ΓΚΙΩΝΑΣ (29.4.48) διέλυσε κυριολεκτικώς δια των εν συνεχεία προσβολών τους συμμορίτας και εβοήθησε κατά πολύ τα τμήματα δια την πλήρη εξόντωσίν των.
Τόσον τα ΧΑΡΒΑΤ όσον και τα ΣΠΙΤ-ΦΑΙΡ κατήρχοντο κάτω των 50μ. και εσκόρπιζον πανταχού τον θάνατον και την καταστροφήν. Ο Διοικητής του Σώματος παρακολουθείσης κατ΄επανάληψιν επεμβάσεις των εξαιρέτων ΙΚΑΡΩΝ ΜΑΣ, διεπίστωσε το ακατάβλητον θάρρος των, και εκαμάρωσε με συγκίνησιν και υπερηφάνειαν τα ωραιότερα αυτά ελληνικά νειάτα.
Η μεταγωγική Αεροπορία δια των ΝΤΑΚΟΤΑ, εξυπηρέτησε επίσης σπουδαίως τους ανεφοδιασμούς δια ρίψεων πάσης φύσεως εφοδίων και εμετρίασε κατά πολύ τας δυσκολίας επιγείων ανεφοδιασμών, τας προερχομένας εκ του δυσβάτου εδάφους και ελλείψεως συγκοινωνιών. Δια των ελαφρών αεροπλάνων διευκόλυνε κατά πολύ τας μετακινήσεις και αναγνωρίσεις του Διοικητού του Σώματος και του Επιτελείου του.
Γενικώς πρέπει να τονίσωμεν ότι η Αεροπορία μας συνέβαλε σπουδαίως εις την συντριβήν του συμμοριτισμού.
59. ΝΑΥΤΙΚΟΝ
Επραγματοποίησε τας θαλασσίας μεταφοράς των Μ. Μονάδων εξ άλλων θεάτρων επιχειρήσεων προς τον χώρον της ΧΑΡΑΥΓΗΣ , με σύστημα άνεσιν, ακρίβειαν και εξαιρετικόν ενδιαφέρον.
Ομοίως κατά τον αυτόν τρόπον μετέφερε , μετά το τέλος της ΧΑΡΑΥΓΗΣ τας Μ. Μονάδας εκ της περιοχής ΡΟΥΜΕΛΗΣ προς τα νέα θέατρα επιχειρήσεων και περιώρισε κατά πολύ τους χρόνους μεταφοράς των και την κόπωσιν των Στρατευμάτων. Τα αρματαγωγά μας επεδείχθησαν εξαιρετικά μεταφορικά μέσα Μ. Μονάδων με τας ιδιαιτέρας των ευκολίας εις την επιβίβασιν των ανδρών και την φόρτωσιν των ποικίλων βαρέων υλικών του στρατού μας (αυτοκίνητα, πεδινά και βαρέα πυρ/λα κλπ.) μειουμένου εις το ελάχιστον του απαιτουμένου άλλοτε εξαιρετικώς μεγάλου χρόνου δια την επιβίβασιν, αποβίβασιν και φορτοεκφορτώσεις των υλικών.
Δια των αντιτορπιλικών και ελαφρών περιπολικών σκαφών ήλεγχεν απολύτως τας νοτίας ακτάς της ΡΟΥΜΕΛΗΣ και τους διαύλους ΕΥΒΟΙΚΟΥ και ΩΡΑΙΩΝ και απηγόρευσεν εις τους συμμορίτας πάσαν δια θαλάσσης διαφυγήν.
Διηυκόλυνεν δια των Εμ.-Ελ τας θαλασσίας μετακινήσεις του Δ/τού του Σώματος και Επιτελείου του.
Οι Αξιωματικοί και Ναύται του Πολεμικού μας Ναυτικού επέδειξαν εξαιρετικήν ευσυνειδησίαν, πλήρη κατανόησιν και μεγάλην ευγένειαν και ενδιαφέρον κατά την εξυπηρέτησιν των ποκίλων αναγκών της επιχειρήσεως «ΧΑΡΑΥΓΗ».
60. ΠΥΡΟΒΟΛΙΚΟΝ
Λόγω της φύσεως του αγώνος και της αποφυγής υπό των συμμοριτών της μάχης, το πυροβολικόν, ελαχίστην εύρε ευκαιρίαν προς δράσιν.
Πάντως οσάκις παρουσιάσθη ευκαιρία η επέμβασίς του και η δράσις του υπήρξεν, όπως πάντοτε, άλλωστε ταχεία και λίαν εύστοχος.
61. ΜΗΧΑΝΙΚΟΝ
Αμα τη ενάρξει των επιχειρήσεων το Μηχανικόν του Σώματος Στρατού και το τοιούτον των Μεραρχιών ησχολήθησαν εντατικώτατα με την αποκατάστασιν των εισδυουσών εντός των ορεινών χώρων αμαξιτών.
ΡΑΧΗ ΤΥΜΦΡΥΣΤΟΥ – ΚΡΙΚΕΛΟΝ – ΔΟΜΝΙΤΣΑ – ΦΤΕΡΗ-ΓΑΡΔΙΚΙΟΝ ΟΜΙΛΛΕΩΝ – ΜΠΡΑΛΛΟΣ – ΠΑΥΛΙΑΝΗ, δι ων ηλάττωσε κατά πολύ τας δυσκολίας ανεφοδιασμού.
Ομοίως ήρξατο η βελτίωσις και η συντήρησις των εις αθλίαν ευρεεισών οδεύσεων.
ΛΑΜΙΑ – ΚΑΡΠΕΝΗΣΙΟΝ – ΚΑΡΠΕΝΗΣΙΟΝ ΜΕΓΑΛΟ ΧΩΡΙΟ – ΝΑΥΠΑΚΤΟΣ – ΘΕΡΜΟΝ ΑΓΡΙΝΙΟΝ – ΧΟΥΝΗ.
Γενικώς η απόδοσις του Μηχανικού υπήρξε πολύ καλή.

  1. ΔΙΑΒΙΒΑΣΕΙΣ
    Κατά την επιχείρησιν ΧΑΡΑΥΓΗ αι επικοινωνίαι του Σώματος Στρατού ιδία δια την ΙΧ Μεραρχίαν και τα εισερχόμενα εντός των ορεινών όγκων Τάγματα των λοιπών Μεραρχιών, εστηρήχθησαν επ΄του ασυρμάτου λόγω της ανάγκης όπως άπαντα σχεδόν τα σήματα επιχειρήσεων κρυπτογραφούνται , επήρχετο μηραίως βραδύτης λήψεως αναφορών των Μονάδων και εν συνεχεία εκδόσεως διαταγών Σώματος.
    Τούτο παρουσίασε μεγάλας δυσκολίας εν τη διευθύνσει του αγώνος δι΄ο το Σώμα Στρατού ηναγκάσθη να διαθέτη εις τας Μεραρχίας επιτελείς συνδέσμους μεταφέροντας τας οδηγίας του Σώματος.
    Τα τηλεφωνικά δίκτυα με τας λοιπάς πλήν των της ΙΧ Μεραρχίας, ελειτούργησαν πολύ καλώς και γενικώς η καταβληθείσα προσπάθεια υπό των Αξιωματικών αλλά και οπλιτών Διαβιβάσεων εμετρίασε κατά πολύ τας παρουσιαζομένας δυσχερείας λόγω του ορεινού εδάφους και της λίας εκτεταμένης ζώνης των επιχειρήσεων.
    Συν τη εξοντώσει των συμμοριτών και τη διαδοχική απελευθερώσει της ΡΟΥΜΕΛΗΣ, η Α9 του Σώματος απεκατέστησε προοδευτικώς με σκληρωτάτην εργασίαν το σύνολον των μονίμων γραμμών αίτινες είχον τελείως καταστραφεί υπό των συμμοριτών.
    Αι τηλ/καί επικοινωνίαι μεταξύ ΤΣ Σώματος και ΓΕΣ, Β΄.Σ.Σ και αεροπορικών Μονάδων δια την υποστήριξν Αεροπορίας εν ΛΑΡΙΣΗ και ΛΑΜΙΑ ελειτούργησαν άριστα και το Σώμα Στρατού ουδεμίαν εδοκόμασε δυσκολίαν.
  2. ΑΝΕΦΟΔΙΑΣΜΟΣ – ΜΕΤΑΦΟΡΑΙ
    Αι μεταφοραί Μεραρχιών ΙΧ-Χ και 51 ταξ/χίας της Ι Μερ/χίας προς τον χώρον ΡΟΥΜΕΛΗΣ εγένοντο υπό του ΓΕΣ/ΓΙ εντός των προβλεφθεισών υπ΄αυτού προθεσμιών δι΄αυτοκινήτων ΙΧ και 51 Ταξ/χίας και δια πλωτών μέσων της Χ Μεραρχίας.
    Ομοίως η μεταφορά των μονάδων τούτων εκτός της περιοχής ΡΟΥΜΕΛΗΣ μετά την επιχείρησιν ΧΑΡΑΥΓΗ εγένετο επίσης υπό ΓΕΣ/ΓΙ προς την περιοχήν ΓΡΑΜΜΟΥ.
    Εις την περιοχήν ΡΟΥΜΕΛΗΣ αι πραγματοποιηθείσαι λόγω τακτικών αναγκών μεταφοραί εγένοντο άπασαι δι΄αυτοκινήτων λίαν εγκαίρως.
    Ανεφοδιασμοί
    Λόγω του εξαιρετικά ορεινού και δυσβάτου εδάφους και μέχρις ότου αι εισδύουσαι ΦΤΕΡΗ – ΓΑΡΔΙΚΗ – ΟΜΙΛΛΑΙΩΝ και ΡΑΧΗ ΤΥΜΦΡΥΣΤΟΥ – ΚΡΙΚΕΛΛΟΝ ΔΟΜΝΙΤΣΑ, αποκατασταθώσι οι ανεφοδιασμοί παρουσίασαν αρκετάς δυσκολίας, αρθείσας δια των από αέρος ρίψεων.
    Ομοίως το ΣΣ εκτός των διατεθέντων δύο λόχων Λ.Ο.Κ εφωδίασε έκαστον Τάγμα Πεζικού δια 180 κτηνών συμπληρωθέντων δι’ επιτάξεως.
    Απεδείχθη ότι εις επιχειρήσεις ορεινών εδαφών μακράν αμαξιτών αρτηριών απαιτούνται δι΄έκαστον Τάγμα 180 κτήνη.
  3. ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΟΝ
    Το 416 Στρατιωτικόν Νοσοκομείον ΛΑΜΙΑΣ ενισχυμένον και δια χειρουργείου εκστρατείας, με κλιμάκιον χειρουργείου εις ΚΑΡΠΕΝΗΣΙΟΝ – ΑΓΡΙΝΙΟΝ – ΑΜΦΙΣΣΑ – ΛΕΒΑΔΕΙΑ και τα διατεθέντα υγειονομικά αυτοκίμητα, εξυπηρέτησαν πλήρως τας υγειονομικάς ανάγκας της επιχειρήσεως ΧΑΡΑΥΓΗ, δεδομένου ότι κατά ταύτην αι απώλειαι των Μονάδων του Σώματος υπήρξαν ασήμαντοι. Πωσδήποτε παρουσιάσθησαν δυσκολίαι εις την διακομιδήν τραυματιών. Εκ των δισπροσίτων ορεινών όγκων.
    ΧΙV. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ
    Διεύθυνσις αγώνος
  4. Η διεύθυνσις του αγώνος κατά την επιχείρησιν ¨ΧΑΡΑΥΓΗ ¨παρουσίαζε πλείστας δυσκολίας.
    Η έκτασις της εδαφικής ζώνης των επιχειρήσεων (350 χιλ. περίμετρος), το διακεκομμένον και δασώδες του αδάφους , η έλλειψις τηλεφωνικής επικοινωνίας ιδία με την ΙΧ Μεραρχίαν και η χρήσις κατά κανόνα μόνον ασυρμάτου, με όλα τα γνωστά μειονεκτήματα της βραδύτητος , λόγω κρυπτογραφήσεως των σημάτων επιχειρήσεως καθίστα το πρόβλημα της διευθύνσεως του αγώνος λίαν δυσχερές.
    Η μάχη της ΡΟΥΜΕΛΗΣ δεν ομοιάζει με ένα συνήθη αγώνα επιθέσεως κατά εχθρού, σαφώς προσδιορισμένου και αποφασισμένου να αμυνθή μιας τοποθεσίας ισχυρώς ή μη ωργανωμένης , γνωστής συνεπώς εις τον επιτιθεμένον όπου αι προβλέψεις είναι δυναταί και η πρωτοβουλία των υφισταμένων κλιμακίων λύει πλήθος τακτικών προβλημάτων και απαλλάσει σχετικώς την Ανωτέραν Διοίκησιν της στενωτάτης παρακολουθήσεως του αγώνος.
    Εις το κυκλικόν τούτο θέτρον των επιχειρήσεων των 350 περίπου χιλιομέτρων, όπου παρουσιάζονται δεκάδες κατευθύνσεις προς απόφραξιν ή επιθετικήν χρησιμοποίησιν, απαιτείται στενός συντονισμός κατευθύνσεων και ενεργειών, περιορισμός της πρωτοβουλίας των υφισταμένων και στενή παρακολούθησις κινήσεων εχθρού και ημετέρων , τμημάτων ανά πάσαν στιγμήν ίνα καθίσταται εγκαίρως δυνατή, η αλλαγή κατευθύνσεων η αναπροσαρμογή της διατάξεως και πολλάκις η αναστροφή ταύτης προς ταχύν εκλωβισμόν των τυχόν διαφυγόντων εκ της διατάξεως των πρώτων Κλιμακίων ΚΣ και ευρισκομένων μεταξύ των κατά βάθος διατεταγμένων δευτέρων και τρίτων κλιμακίων των δυνάμεων ημών.
    Κατωρθώθη να διατηρηθή απ΄αρχής μέχρι τέλους των επιχειρήσεων η στενή διεύθυνσις και ο έλεγχος του αγώνος υπό του Σ.Στρατού, λαμβανομένων και κοινοποιουμένων επικαίρως των αποφάσεών του προς εκτέλεσιν, και ούτω οι ΚΣ, παρά τας προσπαθείας των δεν κατώρθωσαν να αποφύγουν τα θανάσιμα πλήγματα του Εθνικού Στρατού.
    Πλείστα ζητήματα ελύοντο δια της καθημερινής σχεδόν προσωπικής επαφής του Δ/τού Σώματος με τους υπευθύνους Μεράρχους, πλήν της ΙΧ Μεραρχίας, εις ην λόγω του εδάφους και της επικέντρου θέσεώς της δεν ήτο δυνατή η προσωπική επαφή. Δια τον λόγον τούτον ειδικώς προς την Μεραρχίαν ταύτην εγένετο ευρεία χρήσις εκτός των διαταγών, και οδηγιών επιχειρήσεων.
  5. Βάθος διατάξεως
    Ελήφθησαν υπό του Σ.Στρατού άπαντα τα ενδεικνυόμενα μέτρα προς παρεμπόδισιν διαφυγής των ΚΣ προς Βορράν.
    Τα μέτρα ταύτα συνίσταντο εις τον καθορισμόν όπως , αι από Β. και Β.Δ. κινούμεναι Μεραρχίαι κλιμακώσωσιν ευρέως κατά βάος τας δυνάμεις των δημιουργούσαι τρία Κλιμάκια απέχοντα αλλήλων κατά ένα σταθμόν πορείας ώστε οι ΚΣ να μη είναι δυνατόν να διαφύγωσι το σύνολον της διατάξεως μας δια μιας νυκτερινής πορείας.
    Εκτός των άνω κινητών φραγμάτων εδημιουργήθη και σταθερόν τοιούτον (Απόσπασμα ΣΠΕΡΧΕΙΟΥ) κατά μήκος της αμαξιτής ΛΙΑΝΟΚΛΑΔΙ μέχρι ΚΑΡΠΕΝΗΣΙΟΥ, αφ΄ενός ίνα απαλλάξη τας επιτιθεμένας μονάδας από την μέριμναν ασφαλείας των νώτων και συγκοινωνιών των, αφ΄ετέρου Δε όπως έχη και έτερον σταθερόν φράγμα προς απαγόρευσιν διαφυγής, προς ΒΟΡΡΑΝ . Αφ΄ετέρου εις την επικίνδυνον κατεύθυνσιν διαφυγής των ΚΣ μεταξύ ΑΓΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ-ΤΥΜΦΡΥΣΤΟΥ ΒΙΝΙΑΝΗΣ διετέθησαν εγκαίρως επαρκείς δυνάμεις ήτοι Α΄. και Β΄. Μ.Ο.Κ ., 630 Τ.Π, 7ον Τάγμα Εθν/ράς.
    Εις δε την περιοχήν μεταξύ ΛΟΓΓΙΣΤΗΣ-ΑΓΡΙΝΙΟΥ ωργανώθη ιδιαιτέρα διοίκησις υπό τον Υποστράτηγον ΚΕΤΣΕΑΝ με δυνάμεις 86 Περιοχής προς τον σκοπόν όπως φράξη τας εκεί διαβάσεις και όπως σύν τη προόδω κινήσεως της ΙΧ Μεραρχίας αναλαμβάνη διαδοχικώς την εδραίωσιν και εκκαθάρισιν εκ των υπολειμμάτων της εκκαθαριζομένης υπό της ΙΧ ζώνης.
    Εκ της όλης πορείας της επιχειρήσεως απεδείχθη πασιφανώς ότι, ειδικώς εις τον ιδιάζοντα αγώνα της ΧΑΡΑΥΓΗΣ, το βάθος της διατάξεως και συνεπώς η ύπαρξις πολλών εφεδρειών, αποτελεί αρχήν και ανάγκην ζωτικήν, διότι:
    ι. Αποκλείει εις τους ΚΣ την πληροφορίαν επί της ακριβούς διατάξεως των δυνάμεών μας και συνεπώς την εύκολον διαφυγήν. Αν κατωρθώνουν κατά την διάρκειαν της ημέρας ν΄αντιληφθούν την περίπου διάταξιν του Α΄. Κλιμακίου, δεν γνωρίζουν όμως τι γίνεται εις τα Β΄. και Γ΄. Κλιμάκια και ούτω διερχόμενοι ευχέρως την Α΄. Γραμμήν, υφίστανται πλήρη αιφνιδιασμόν , από απόψεως πληροφοριών, εισερχόμενοι εις το εσωτερικόν της διατάξεώς μας και γίνονται ευκολώτερον ευπρόσβλητοι.
    ιι. Αν λείψη το μέγα βάθος εν τη διατάξει και περιορισθώμεν εις ένα μόνον Κλιμάκιον μάχης, οι συμμορίται διερχόμενοι τούτο ευρίσκονται εις κενόν χώρον και με την ευελιξίαν ήτις τους διακρίνει διαφεύγουν οριστικώς, αναστροφή Δε των δυνάμεών μας, και πάλιν εις ουδέν δύναται να ωφλήση διότι ουδέποτε εφθάσαμεν τους συμμορίτας, ακολουθούντες τούτους κατά πόδας.
    Αν δε ως συνήθως συμβαίνει , δεν έχομεν εγκαίρως την πληροφορίαν διαφυγής των και την λάβομεν την επομένην, τίτε οι συμμορίται έχουν απομακρυνθή κατά δύο και τρείς σταθμούς πορείας και συνεπώς έχουν οριστικώς διαφύγει.
    Ουδέποτε θα επήρχετο η συντριβή των και εις τας δύο σοβαράς συγκρούσεις της ΓΚΙΩΝΑΣ αν δεν υπήρχον κλιμακωμένα τα οπίσω τμήματα Β΄. και Γ΄. γραμμής.
    Ως γνωστόν οι συμμορίται διέφυγον εκ των τμημάτων της Α΄. Γραμμής κατά ένα περίπου σταθμόν πορείας. Οταν όμως απεκαλύφθησαν περί το ΟΙΝΟΧΩΡΙ και τα βόρεια κράσπεδα της ΓΚΙΩΝΑΣ ευρίσκοντο ακόμη εντός της ημετέρας διατάξεως Β΄. και Γ΄. Κλιμακίων και ούτω κατέστη δυνατή η εκ διαφόρων διευθύνσεων σύγκλησις των ημετέρων δυνάμεων, σχεδόν κυκλικώς , ο εκλωβισμός , η προσβολή και τελικώς η οριστική συντριβή των.
    ιιι. Πρέπει συνεπώς ν΄αποτελέση βασικήν αρχήν η ευρεία κατά βάθος κλιμάκωσις των δυνάμεων, οσάκις βασική πρόθεσις των ΚΣ είναι η αποφυγή του αγώνος και η διαφυγή, έστω και αν εξασθενίσωμεν ουσιωδώς τας δυνάμεις Α΄. Κλιμακίου.
    Ρυθμός κινήσεων
  6. Εις την επιχείρησιν ΧΑΡΑΥΓΗ ορθώς δεν εδόθη σημασία εις την ταχείαν κατάληψιν εδαφικών γραμμών.
    Οσονδήποτε και αν αύται απετέλουν ζωτικούς χώρους, δεν επρόκειτο επ΄αυτών να αμυνθώσι οι ΚΣ , ούτε και καταλαμβανόμενο θα ήσκουν ως εις άλλας περιπτώσεις συμβαίνει, επίδρασιν του συνόλου των επιχειρήσεων.
    Διά τον λόγον αυτόν καλώς, καθωρίσθη εις τας οδηγίας επιχειρήσεων του Σ.Σ . Βραδυτάτη κίνησις, λεπτομερής και εντατική έρευνα . Βαθεία κλιμάκωσις, και απόφραξις ιδία κατά την νύκτα , όλων των διαβάσεων. Επεζητήθη ταχύτης επεξετάθη, ως έδει, μόνον, εφ΄όσον ο εχθρός ενετοπίζετο και ηγγιστρούτο, διότι τότε πράγματι επεβάλλετο η κεραυνοβόλος ενέργεια εξ όλων των κατευθύνσεων δια την εντός ελαχίστου χρόνου συντριβή του.
    Διά να χαλιναγωγήται δε ο ρυθμός των κινήσεων καθωρίσθησαν υπό του Σ.Στρατού γραμμαί συντονισμού ουχί ως τοιούται αντικειμενικών σκοπών αλλά ως αφετηρίαι από τας οποίας θα ερυθμίζετο η περαιτέρω κίνησις αναλόγως των αντιδράσεων του εχθρού.
  7. Διατεθείς χρόνος δια την επιχείρησιν
    Κατά τας μέχρι τούδε επιχειρήσεις , καίτοι διετίθεντο επαρκείς δυνάμεις, εδίδετο εις ταύτας προθεσμιακός χαρακτήρ. Ούτω αι διοικήσεις δεν ερρύμιζον τας κινήσεις των με σκοπόν την συντριβήν του εχθρού αλλά με βάσιν την εντός της ταχθείσης προθεσμίας κίνησιν δια των ορεινών όγκων και κατάληψιν των αντικειμενικώνσκοπών. Το αποτέλεσμα ήτο η καταπόνησις των δυνάμεών μας άνευ ουδεμιάς αποδόσεως.
    Ο διατεθείς δια την ΧΑΡΑΥΓΗΝ χρόνος υπήρξεν άνευ περιορισμών και ως περιορισμός ετίθετο μόνον η συντριβή των συμμοριτών.
    Δεν υπερέβη βεβαίως τον μήνα (15 Απριλίου-15 Μαίου) αλλά οπωσδήποτε δεν εξήσκει τυρρανικήν επίδρασιν επί των αποφάσεων των ανωτέρων Διοικήσεων.
    Ο μη καθορισμός τακτής προθεσμίας δια την λήξιν της επιχειρήσεως υπήρξεν βασικός παράγων δια την επιτυχίαν της επιχειρήσεως.
    Η παράτασις του χρόνου των επιχειρήσεων εν συνδιασμώ με μίαν αδιάκοπον δίωξιν απεδείχθησαν ο μεγαλύτερος εχθρός του συμμοριτισμού.
    Οι ΚΣ οσάκις ο χρόνος διώξεώς των είναι βραχύς (εβδομάς 10ήμερον) κατώρθωναν να υπερβάλλουν τας δυσκολίας της πείνης των κακουχιών και της εξαντλήσεως.
    Παρεχομένου όμως του 10ημέρου αρχίζει η κατάπτωσις, η εξάντλησις, η αποθάρρυνσις και συνεπώς καθίστανται ωριμότεροι προς συντριβήν.
    Τούτο ετηρήθη μαθηματικώς εις την ΧΑΡΑΥΓΗΝ και τα κύρια κτυπήματα εδόθησαν μετά το πρώτον 15θήμερον του αγώνος, οπότε είχον καταστή λόγω της συνεχούς διώξεως ανίκανοι προς αντίδρασιν.
    Καιρικαί συνθήκαι
  8. Απεδείχθη ότι εις επιχειρήσεις ως της ΧΑΡΑΥΓΗΣ όπου ο εχθρός απέφευγε συστηματικώς τον αγώνα, η κακοκαιρία και προ παντός η χιών υπήρξαν ιδικός μας σύμμαχος, παρά και των ημετέρων τμημάτων τας ταλαιπωρίας. Η χιών καθιστά νεκρά ωρισμένα εδαφικά διαμερίσματα (ως αι κορυφαί της ΓΚΙΩΝΑΣ-ΒΑΡΔΟΥΣΙΩΝ-ΠΑΡΝΑΣΣΟΥ0 και περιορίζει συνεπώς τον τεράστιον εδαφικόν χώρον επί του οποίου δύνανται να ελίσσωνται οι συμμορίται.
    Επιδρά περισσότερον επί της σωματικής αντοχής των συμμοριτών , στερουμένων ιματισμού , υποδήσεως και τροφών, τους παραλύει το ηθικόν και την διάθεσιν προς αντίστασιν και γενικώς αντίδρασιν. Τους καθιστά ράκη και ως τοιαύτα παρεδόθησαν εις μίαν διμοιρίαν του 613 Τάγματος Αντ/ρχου ΜΑΝΕΤΑ ΒΑΣ. Εις την μεγάλην ΣΙΑΡΑΝ της ΓΚΙΩΝΑΣ άνω των 200 συμμοριτών, οίτινες υπό άλλας περιπτώσεις θα συνέτριβεν οριστικώς την διμοιρίαν.
    ΔΙΑΤΕΘΕΙΣΑΙ ΔΥΝΑΜΕΙΣ
    Ο υπολογισμός των απαιτουμένων δυνάμεων δια την περίπτωσιν ΧΑΡΑΥΓΗ δεν πρέπει να εξαρτάται από τον παράγοντα εχθρόν μόνον. Αν μόνον αυτό ληφθή υπ΄όψει ως συμβαίνει εις κανονικάς επιχειρήσεις με εχθρόν μη υπερβαίνωντα τας 2000 μαχίμους , μια μεραρχία ίσως ήτο επαρκής.
    Η περίπτωσις ΧΑΡΑΥΓΗ έπρεπε να εξετεσθή από απόψεως απαιτουμένων δυνάμεων, συναρτήσει των παραγόντων εχθρός και έδαφος και κυρίως του τελευταίου.
    Ο μεγαλύτερος εχθρός εις την επιχείρησιν ΧΑΡΑΥΓΗ υπήρξε το έδαφος και ως μορφή και ως έκτασις.
    Ως έκτασις ανεφέρθη ανωτέρω 350 χιλ. περίμετρος. Ως μορφή η απαρίθμησις μόνον των ορεινών όγκων (ΕΛΙΚΩΝ-ΚΑΛΛΙΔΡΟΜΟΝ-ΠΑΡΝΑΣΣΟΣ-ΟΙΤΗ-ΓΚΙΩΝΑ-ΒΑΡΔΟΥΣΙΑ-ΟΞΥΑ- απρόσιτα κατσάβραχα της ορεινής Ναυπακτίας- ΧΑΛΙΔΩΝ ΠΑΝΑΙΤΩΛΙΚΟΝ) μας δίδει τας τεραστίας δυσκολίας και συνεπώς το μέτρον εκτιμήσεως των απαιτουμένων δυνάμεων.
    Διετέθησαν δια την επιχείρησιν ΧΑΡΑΥΓΗ δυνάμεις υπερβαίνουσαι κατά τι με τα Τάγματα Εθνοφρουράς τας τέσσαρας Μεραρχίας.
    Μία επιπολαία εξέτασις εδάφους και ιδιοτήτων και προθέσεων συμμοριτών παρουσιάζει τον όγκον των διατεθέντων στρατευμάτων επιβλητικόν και συντριπτικώς υπερέχοντα του αντιπάλου. Μία όμως επιστημονική εκτίμησις της καταστάσεως και ιδία του εδάφους παρουσιάζει τας διατεθείσας δυνάμεις παρά τον επιβλητικόν των όγκον απλώς επαρκείς.
    Διότι αν λάβωμεν υπ΄όψιν τον παλαιόν κανονισμόν ασκήσεων Πεζικού έχοντα πλήρη ισχύν και σήμερον όστις καθώριζε 1500 μ. δια το Τάγμα κατά την προσπέλασιν και λήψιν της επαφής και διπλασιάσωμεν δια τον υπ΄όψιν αγώνα την δυνατότητα ερεύνης και αποφράξεως του Τάγματος εις 3000 μ. πέραν των οποίων δεν δυνάμεθα να ζητώμεν ευθύνας δια διαφυγήν ΚΣ, τότε με ενεργόν μέτωπον ΧΑΡΑΥΓΗΣ 250 χιλ. θα εύρωμεν προχείρως ότι απαιτούνται 83 Τάγματα.
    Εναντι τούτων διετέθησαν 26 Τάγματα Στρατού, 2 Καταδρομών, 16 Τάγματα Εθν/ράς, Ι Χωρ/κής, Ι ασφαλείας Συγκοινωνιών ήτοι σύνολον 46 Τάγματα, εξ ων πλείστα ε΄χον αναλάβει ασφάλειαν κατωκημένων χώρων και συγκοινωνιών.
    Εν συμπεράσματι , εις την εκτίμησιν των απαιτουμένων δυνάμεων εις παρομοίας ειδικής μορφής επιχειρήσεως, πρέπει να γίνεται προσεκτική εκτίμησις και να διατίθεται όγκος δυνάμεων ικανός να αντισταθμίση τας δυσχερείας τας προερχομένας εκ της εκτάσεως και της μορφής της ζώνης των επιχειρήσεων.
    Αντιπερισπασμοί Συμμοριτών
  9. Απεδείχθη ότι οι συμμορίται οσάκις δημιουργείται εις αυτούς δύσκολος κατάστασις συντριβής των καταφεύγουν πάντοτε δια δυνάμεων έξωθεν του κυρίου χώρου επιχειρήσεων εις επιχ/σεις αντιπερισπασμού το μεν όπως διευκολύνουν την διαφυγήν των πιεζομένων συντρόφων των, επιφέροντες σύγχισιν το Δε όπως αναγκάσουν την ημετέραν διοίκησιν και αποσπάση δυνάμεις εκ του κυρίου θεάτρου επιχειρήσεων προς αντιμετώπισιν της νέας δημιουργουμένης υπό των συμμοριτών, καταστάσεως, και συνεπώς διαταράξει ουσιωδώς το αρχικόν της σχέδιον.
    Τοιούτους αντιπερισπασμούς οι συμμορίται δημιούργουν καθ΄όλην την διάρκειαν των επιχ/σεων Βορείως ΣΠΕΡΧΕΙΟΥ, ΒΔ ΚΑΡΠΕΝΗΣΙΟΥ και εις την περιοχήν ΒΑΛΟΥ-ΑΜΦΙΛΟΧΙΑΣ. Ειδικώτερον την νύκτα της 14 προς 15 Απριλίου προ των ενέρξεων των επιχειρήσεων διηυκόλυναν την διαφυγήν των 400 Συμμοριτών της Ταξ/χίας Δυτικής ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΟΣ εις περιοχήν ΑΓΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ – ΤΥΜΦΡΥΣΤΟΥ προσβάλλοντες δι΄ετέρων δυνάμεωνεκ της περιοχής ΔΙΚΑΣΤΡΟΥ-ΠΑΛΑΙΟΚΑΣΤΡΟΥ τα τμήματα της Β΄. ΜΟΚ.
    Το Σώμα Στρατού προβλέψαν τας τοιαύτας προθέσεις των συμμοριτών είχε διαθέσει εγκαίρως τας απαραιτήτους δυνάμεις, εκτός του κυρίου θεάτρου επιχειρήσεων, προς αντιμετώπισιν των τοιούτων συμμοριτικών ενεργειών και υπό οιασδήποτε προυποθέσεις επ΄ουδενί λόγω απέσπασε την προσοχήν του από τον κύριον στόχον όστις ήτο ο νοτίως ΣΠΕΡΧΕΙΟΥ συμμοριακός όγκος.
    Αυτοάμυνα
  10. Έχει αποδειχθή περιτράνως κατά τον μακρόν συμμοριακόν αγώνα ότι οι συμμορίται εστήριζον την ισχύν των εις την αυτοάμυναν.
    Πράγματι η αυτοάμυνα απετέλεσε δια τους συμμορίτας την κυρίαν πηγήν πληροφοριών, εφοδιασμού και τροφοδοσίας.
    Ανευ αυτών οι ΚΣ είναι τυφλοί.
    Η αξία και ο σκοτεινός και λίαν επικίνδυνος ρόλος της αυτοαμύνης εγένεντο εγκαίρως αντιληπτοί υπό του Σώματος Στρατού, το οποίον έλαβε άπαντα τα μέτρα ώστε να εκριζωθή ούτος αό τας περιοχάς εις ας ενεργείτο η εκκαθάρισις.
    ΧV. ΠΑΡΑΤΗΡΗΘΝΤΑ ΣΦΑΛΜΑΤΑ
  11. Προ της ενάρξεως της κυρίας επιχειρήσεως η Β΄. Μοίρα Καταδρομών έχουσα σαφή αποστολή αποφράξεως των διαβάσεων μεταξύ ΑΓΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ και ΤΥΜΦΡΥΣΤΟΥ, λόγω της μη λήψεως των ενδεικνυομένων υπό ταύτης μέτρων, δεν εξεπλήρωσε την βασικήν ταύτην αποστολήν της και ούτω διήλθον δια μέσου των γραμμών της 400 συμμορίται με γυκαικόπαιδα, κτήνη, φορτωμένα κ.λ.π ενώ θα έπρεπε να συντριβούν.
    Το Σώμα Στρατού ακαυτηρίασε την τοιαύτην αδράνειαν και επιπολαιότητα της Μοίρας ταύτης.
    Κατά την διάρκειαν του αγώνος παρετηρήθη σπουδή ενίων Μονάδων κατά την κίνησιν θεωρουσών ότι η ταχεία κατάληψις εδαφικών γραμμών απετέλει επιτυχή ενέγρειαν. Το Σώμα Στρατού αχαλιναγώγησε εγκαίρως την τοιαύτην τάσιν, παρηκολούθει εκ του σύνεγγυς την εξέλιξιν και είχεν πάντοτε παρά τας δυσκολίας των διαβιβάσεων τον απόλυτον έλεγχον των επιχειρήσεων από της ενάρξεως μέχρι του πέρατος των.
    Εις την υπ’ όψει επιχείρησιν παριώρισε εις το ελάχιστον τας πρωτοβουλίας αι οποίαι δια κανονικάς περιπτώσεις αγώνος αποτελούν την βάσιν της επιτυχίας.
    Η 3η Ταξ/χία κατέχουσα αποφρακτικώς τας Νοτίας και Ν.Δ προσβάσεις του ΠΑΡΝΑΣΣΟΥ δεν ανέφερεν εγκαίρως , αό κακώς εννοουμένην ευθιξίαν την διαφυγήν μέσω των γραμμών της προς ΕΛΙΚΩΝΑ σημαντικής δυνάμεως συμμοριτών και ούτω το Σώμα Στρατού δεν έλαβεν εγκαίρως γνώσιν της πληροφορίας και δεν ανέτρεψε αμέσως απαραιτήτως δυνάμεις προς δίωξιν.
    Τα Τάγματα Εθν/άς υπέστησαν, διαρκούντος του κυρίου αγώνος, αρκετά δυστυχήματα (10 Ταγ. Εθν. Εις τον ΑΧΕΛΩΟΝ, 9 α εις ΣΠΑΘΗΝ κ.λ.π) ουχί λόγω αναπαρξείας δυνάμεως, αλλά λόγω της πλαισιώσεως των δια Αξ/κών ηλαττωμένης επαγγελματικής ικανότητος. Την τοιαύτην από της συγκροτήσεως των πλαισίωσιντων Ταγμάτων δια μη ικανών Αξ/κών επληρώσαμεν κατ΄επανάληψιν και εις αίμα , και εις υλικά και εις ανύψωσιν του ηθικού των συμμοριτών εκ των ευκόλων τούτων επιτυχιών των.
    Το ΣΣ έλαβε δραστικά μέτρα δια την απαλλαγήν των Ταγμάτων εκ των ανικάνων στελεχών και εβελτίωσε ούτω ουσιωδώς συν τω χρόνω την μαχητικήν αξίαν των Ταγμάτων τούτων. Διαπιστούνται ούτω δια πολλαστήν φοράν το αξίωμα ότι Στρατός είναι κυρίως στελέχη, ικανά επαγγελματικώς σωματικώς υγιά και με πίστιν, φανατισμόν και αισιοδοξίαν δια τον αγώνα και την Νίκην.
  12. Επισυνάπτονται εκδοθείσαι διαταγαί.

ΒΣΤ 902 τη 1 Φ/ρίου 1950
Αντιστράτηγος Γ. ΚΟΣΜΑΣ
Αρχηγός ΓΕΣ
ΚΟΙΝΟΠΟΙΗΣΙΣ
ΓΕΣ/Α1-Α2-ΓΙ-ΓΓ-Α5-Α6-Α7-Α8
Α.Δ.Α
Γ.Ε.Ν/Γ

Advertisements