Έκθεσις καταστάσεως ΧΑΛΚΙΔΙΚΗΣ, Γ’ΣΣ/Α1/3 Νοε 1949


ΑΠΟΡΡΗΤΟΣ-ΥΠΕΡΕΠΕΙΓΟΥΣΑ
Γ΄ΣΣ (Α1)
ΑΡΙΘΜ. Α.Π. 14894/7533
Β.Σ.Τ. 903 τη 3.ΧΙ.49

ΘΕΜΑ: Έκθεσις καταστάσεως ΧΑΛΚΙΔΙΚΗΣ
ΠΡΟΣ: ΓΕΣ /Α1
ΚΟΙΝ: Α1-Α2
ΕΚΘΕΣΙΣ
Επί της Συμμοριακής καταστάσεως ΧΑΛΚΙΔΙΚΗΣ και των
εκεί διεξαγομένων εκκαθαριστικών ενεργειών
Ι. ΕΙΣΑΓΩΓΗ
1. Η συμμοριακή δράσις εν ΧΑΛΚΙΔΙΚΗ από της εμφανίσεώς της παρουσίασε ιδιομορφίαν και εξαιρετικάς δυσχερείας διά την καταπολέμησίν της.
2. Η δύναμις των Κ.Σ. κατά το τέλος του έτους 1946 και καθ’ όλον το 1947 εκυμαίνετο μεταξύ 200-220 αυξηθείσα εις περιόδους τινάς μέχρι και 350 λόγω αφίξεων εκ της περιοχής ΜΠΕΛΛΕΣ-ΒΕΡΤΙΣΚΟΥ ΚΕΡΔΥΛΛΙΩΝ.
3. Ολόκληρος η ανωτέρω δύναμις απετελείτο κατ’ αρχήν από Κ.Σ. καταγομένους εκ της ΧΑΛΚΙΔΙΚΗΣ. Η προέλευσις αύτη των Κ.Σ. επέτρεψε και διηυκόλυνε την πλήρη οργάνωσιν υπό τούτων αρτίως λειτουργούντος δικτύου πληροφοριών, συστήματος συνδέσμων και επιτοπίου τροφοδοσίας.
4. Η δίωξις της ανωτέρω Κ.Σ. δυνάμεως κατ’ αρχάς και μέχρι Δεκεμβρίου 1947 είχε ανατεθή εις την Α.Δ.Χ.Κ.Μ. υπό τον Συν/ρχην ΤΣΑΤΑΛΟΝ. Διά των εις την διάθεσιν της Λόχων Χωρ/κής και διά των περιοδικώς αναλαμβανομένων τότε επιχειρήσεων δεν κατόρθωσε βεβαίως να επιφέρη σημαντικά αποτελέσματα, πλην όμως δεν επέτρεψε και την περαιτέρω επέκτασιν και αύξησιν της Κ.Σ. δυνάμεως.
5. Από του Δεκεμβρίου 1947, καθ’ ον συνεκροτήθησαν τα Τάγματα Εθνοφρουράς και απεχώρησαν οι Λόχοι Χωρ/κής, την ευθύνην διώξεως και εξοντώσεως των Κ.Σ. περιοχής ΧΑΛΚΙΔΙΚΗΣ ανέλαβε η Δ.Ε.Κ.Μ και μετέπειτα η 87 Στρ. Περιοχή διά των συγκεντρωθέντων εν τη ΧΑΛΚΙΔΙΚΗ τριών Ταγμάτων Εθνοφρουράς (33,41,42) εκ των οποίων το εν (42) είχεν διατεθή διά την περιοχήν ΣΤΑΥΡΟΥ.
6. Η απόδοσις των ανωτέρω Ταγμάτων, λόγω συνθέσεως και μη καλής πλαισιώσεως, ήτο λίαν περιωρισμένης εκτάσεως, πλην όμως κατόρθωσαν να παρεμποδίσουν οπωσδήποτε την επέκτασιν των συμμοριτών και την συνέχισιν των κατά κατωκημένων τόπων ενεργειών των.
7. Η διά συνεχών οδηγιών και διδασκαλιών εκπαίδευσις των ως άνω Ταγμάτων και η περιοδική διάθεσις ετέρων Τμημάτων Στρατού Εκστρατείας δι’ επιχειρήσεις – μικράς βεβαίως διαρκείας – εν τη περιοχή ΧΑΛΚΙΔΙΚΗΣ εβελτίωσεν λίαν αισθητώς την κατάστασιν κατά το δεύτερον εξάμηνον του 1948. Λόγω όμως της διαρκούς επικοινωνίας των περιοχών ΜΠΕΛΛΕΣ-ΚΡΟΥΣΙΩΝ-ΒΕΡΤΙΣΚΟΥ-ΚΕΡΔΥΛΛΙΩΝ μετά της τοιαύτης της ΧΑΛΚΙΔΙΚΗΣ και των αποστολών νέου και παντοειδούς συνεχώς υλικού δεν ήτο δυνατόν να επενεχθώσιν συντριπτικά αποτελέσματα παρά μόνον εφ’ όσον θα κατωρθούντο η διακοπή της επικοινωνίας ταύτης και η εξόντωσις των Κ.Σ. δυνάμεων των περιοχών ΜΠΕΛΛΕΣ-ΚΕΡΔΥΛΛΙΩΝ-ΚΡΟΥΣΙΩΝ.
8. Πράγματι κατά τον Ιούνιον 1948 ανελήφθησαν εκκαθαριστικαί επιχειρήσεις εις την περιοχήν των ΚΡΟΥΣΙΩΝ, αίτινες έσχον ως αποτέλεσμα την εκκαθάρισιν της περιοχής ταύτης και την εγκατάστασιν ημετέρων τμημάτων επ’ αυτής. Πλήν όμως παρέμενον ανεκκαθάριστοι αι περιοχαί ΒΕΡΤΙΣΚΟΥ-ΚΕΡΔΥΛΛΙΩΝ από τας οποίας πολλάκις Κ.Σ. δυνάμεις διεπεραιούντο εις την ΧΑΛΚΙΔΙΚΗΝ.
9. Την 1 Μαρτίου 1949 ανελήφθησαν εκκαθαριστικαί επιχειρήσεις της περιοχής ΚΕΡΔΥΛΛΙΩΝ-ΒΕΡΤΙΣΚΟΥ των οποίων αποτέλεσμα ήτο η πλήρης εξόντωσις των Κ.Σ. και η ολοκληρωτική εκκαθάρισις της περιοχής ήτις καθίστα ήδη δυνατήν την διεξαγωγήν αποτελεσματικών επιχειρήσεων εις την ΧΑΛΚΙΔΙΚΗΝ. Πράγματι περί τα τέλη του μηνός Μαρτίου ανελήφθησαν εκκαθαριστικαί επιχειρήσεις εις ΧΑΛΚΙΔΙΚΗΝ κατά των Κ.Σ., των οποίων η δύναμις τότε ανήρχετο εις 350 περίπου.
Τα αποτελέσματα της επιχειρήσεως ταύτης υπήρξαν λίαν ικανοποιητικά, επενεχθεισών των κάτωθι απωλειών εις τους Κ.Σ.:
Νεκροί εξηκριβωμένοι: 73
Παραδοθέντες-Συλληφθέντες: 129
Σύνολον 202
Τα εναπομείναντα υπολείμματα των Κ.Σ. διεσκορπίσθησαν εις μικράς ομάδας, ο πληθυσμός ανένηψεν και σημαντικόν μέρος τούτου εξωπλίσθη υπό των Στρατιωτικών Αρχών, διά την προστασίαν των Χωρίων εκ τυχόν επιδρομής των υπολειμμάτων τούτων.
10. Από της εποχής ταύτης η περιοχή της ΧΑΛΚΙΔΙΚΗΣ εθεωρήθη κατ’ αρχήν εκκαθαρισθείσα, οι δε Κ.Σ. ουδεμίαν σοβαράν δράσιν ηδυνήθησαν να εκδηλώσουν, περιορισθέντες εις την περιοχήν ΑΝ. ΧΑΛΚΙΔΙΚΗΣ (ΒΑΡΒΑΡΑ-ΚΑΚΚΑΒΟΣ)
11. Η εξόντωσις των υπολειμμάτων των Κ.Σ. της περιοχής ταύτης και η πλήρης εκκαθάρισις της δεν καθίστατο τότε δυνατή, δεδομένου ότι έτεραι επιτακτικαί ανάγκαι επέβαλον την διάθεσιν δυνάμεων εις ετέρας περιοχάς του ΣΣ δι’ εκτέλεσιν επιχειρήσεων (ΑΓΓΙΣΤΡΟΝ-ΜΠΕΛΛΕΣ-ΚΑΪΜΑΚΤΣΑΛΑΝ-ΘΡΑΚΗ κ.λ.π.) Εξ άλλου εκ των δυνάμεων των Ταγμάτων Εθνοφρουράς, άτινα ευρίσκοντο εις ΧΑΛΚΙΔΙΚΗΝ πολλάκις μέρος τούτων ανελήφθη διά χρησιμοποίησιν εκτός ΧΑΛΚΙΔΙΚΗΣ διά τας ανάγκας των ανωτέρω επιχειρήσεων. Αλλά και οσάκις διετίθεντο αμφότερα τα Τάγματα εις ΧΑΛΚΙΔΙΚΗΝ (33,41) το εν τούτων ήτο σχεδόν απησχολημένον εξ ολοκλήρου διά την περιοχήν των Μεταλλείων ΣΤΡΑΤΩΝΙΚΗΣ, ΙΕΡΙΣΣΟΥ κ.λ.π. το δε έτερον εκάλυπτε τας ανάγκας προστασίας των κατωκημένων τόπων ασφαλείας συγκοινωνιών κ.λ.π., ώστε μικρόν μόνον μέρος εκ των επί τόπου δυνάμεων ηδύνατο να εξοικονομηθή και χρησιμοποιηθή διά την δίωξιν των υπολειμμάτων των συμμοριτών.
Τέλος δε η έξοδος εκ της ζώνης του ΣΣ της ΧΙ Μεραρχίας και ο σκληρός κατά των Κ.Σ. αγών εις το ΜΠΕΛΛΕΣ επηύξησαν έτι περισσότερον την δυσχέρειαν του Σ.Σ. προς εξοικονόμησιν έστω και ολίγων δυνάμεων διά την δίωξιν και συντριβήν των υπολειμμάτων Κ.Σ. περιοχής ΧΑΛΚΙΔΙΚΗΣ.
12. Όταν έληξαν αι επιχειρήσεις εναντίον των Κ.Σ. ΜΠΕΛΛΕΣ και διετέθησαν εις το ΣΣ έτεραι δυνάμεις εξ άλλων περιοχών επεζητήθη υπό του ΣΣ η ριζική εκκαθάρισις της ΧΑΛΚΙΔΙΚΗΣ διατεθείσης αρχικώς και επί 15θήμερον της 3ης Ορεινής Ταξιαρχίας (το μείζον μέρος) κατόπιν όμως σχετικής διαταγής ΑΡΧΙΣΤΡΑΤΗΓΟΥ διετέθη από 10 Οκτωβρίου ε.ε. ολόκληρος η 3η Ορ. Ταξιαρχία και η αναληφθείσα έκτοτε εκκαθάριστική επιχείρησις συνεχίζεται εισέτι.
ΙΙ. ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΙΣ
1. Δύναμις Κ.Σ. εν ΧΑΛΚΙΔΙΚΗ συνολικώς περί τους 130
Εκ τούτων μάχιμοι σχηματισμοί εν συνόλω δύναμις 65 κατανεμόμενοι ως ακολούθως:
α) Λόχος ΚΟΛΙΑ δυνάμεως 22 εις ΚΑΚΚΑΒΟΝ
β) Λόχος ΓΙΑΓΛΗ « 21 περιοχήν ΒΑΡΒΑΡΑΣ
γ) Λόχος ΜΙΛΤΙΑΔΗ « 22 « ΚΑΚΚΑΒΟΣ
δ) ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ μετά Επιτελείου περιοχήν
ΚΑΚΚΑΒΟΣ
Κατά συνέπεια αι διεξαγόμεναι εν ΧΑΛΚΙΔΙΚΗ επιχειρήσεις αποσκοπούσι εις την εξόντωσιν Κ.Σ. κατανεμημένων εις μικροομάδας λίαν ευελίκτους και δυναμένας να χρησιμοποιούσιν το εξαιρετικώς διακεκομμένον και κεκαλυμμένον έδαφος ταύτης προς απάσας τας κατευθύνσεις, κινούμενοι εκτός συνήθων δρομολογίων. Εις την ευρείαν ταύτην και δυσχερώς εξερευνήσιμον περιοχήν οι Κ.Σ. διαθέτουν κεκρυμμένα τρόφιμα και εφόδια, φαίνεται δε πιθανόν ότι διαθέτουν ακόμη και τινάς συνδέσμους εις ωρισμένους κατωκημένους τόπους, παρ’ όλα τα ληφθέντα μέτρα ριζικής εκκαθαρίσεως τούτων.
2. Παρ’ όλον ότι εκάστοτε εις τους χώρους εις τους οποίους ενετοπίσθησαν αι ομάδες αύται των Κ.Σ. (ΒΑΡΒΑΡΑ-ΚΑΚΚΑΒΟΣ) διετέθησαν αρκεταί δυνάμεις προς εξόντωσιν τούτων, εν τούτοις οι Κ.Σ. κατέστη δυνατόν να διαφύγουν άνευ πολλών ζημιών. τούτο αποδοτέον
(α) εις το έδαφος, όπερ ως ανωτέρω αναφέρεται είναι εξαιρετικά δασωμένον και βατόν προς όλας τας κατευθύνσεις.
(β) Εις την απειρίαν των τμημάτων όσον αφορά τον τρόπον ενεργείας κατά τας ενέδρας και τας εξερευνήσεις. Δέον να ληφθή σχετικώς υπ’ όψει ότι τα τμήματα της ΙΙ Μεραρχίας από μακρού διατεθημένα εις Στατικάς αποστολάς διά πρώτην φοράν εχρησιμοποιούντο εις τοιαύτας ενεργείας και μάλιστα υπό τόσον δυσχερείς συνθήκας.
Παρά ταύτα πολλάκις συμμοριακαί ομάδες συνεπλάκησαν με ημέτερα τμήματα είτε κατά την διάρκειαν των εξερευνήσεων είτε εις ενέδρας χωρίς όμως τα αποτελέσματα να είναι σοβαρά εις βάρος των συμμοριτών διά τους ανωτέρω εκτεθέντας λόγους.
3. Ο Διοικητής της ΙΙ Μεραρχίας ήτις είναι υπεύθυνος διά την περιοχήν ΧΑΛΚΙΔΙΚΗΣ και ο Διοικητής Επιχ/σεως ΧΑΛΚΙΔΙΚΗΣ Ταξίαρχος ΓΚΙΚΑΣ επεζήτησαν να θεραπεύσουν τα αίτια άτινα προκαλούν την μειωμένην ταύτην απόδοσιν των Τμημάτων.
Προς τούτο:
(α) Συνεκρότησαν πέντε (5) αποσπάσματα Πληροφοριών διατεθεισών υπό του ΣΣ των αναγκαίων προς τούτο πιστώσεων.
(β) Συνεκρότησαν επτά (7) ειδικά αποσπάσματα διώξεως και ιχνηλασίας δυνάμεως 20-25 ανδρών έκαστον, άτινα εισδύιντα εις τας περιοχάς εις ας υποτίθεται ότι αποκρύπτονται Κ.Σ. θα παραμένωσιν εν αποκρύψει ενεργούντα καταλλήλως την δεδομένην στιγμήν.
(γ) Ωργάνωσαν εσωτερικά δίκτυα εις κατωκημένους τόπους, και
(δ) Ωργάνωσαν την εκπαίδευσιν Διμοιριτών και Ομαδαρχών επί θεμάτων σχετικών με τας εξερευνήσεις, περιπόλους, ενέδρας και νυκτερινήν ενέργειαν.
Διά των ανωτέρω μέτρων ετέθησαν αι απαιτούμεναι σταθεραί βάσεις διά την εκκαθάρισιν της ΧΑΛΚΙΔΙΚΗΣ και αναμένεται ότι συντόμως θα αναφανώσιν τα αποτελέσματα.
4. Επιτευχθέντα αποτελέσματα μέχρι τούδε:
(α) Οι Κ.Σ., τελούντες υπό συνεχή δίωξιν, παραμένουσι κατανεμημένοι εις μικράς ομάδας και αποκεκρυμμένοι, ευρίσκονται δε εν αδυναμία εκδηλώσεως οιασδήποτε δράσεως.
(β) Κατά μήνα Οκτώβριον:
ι.- Εφονεύθησαν 6
ιι.- Ετραυματίσθησαν 6
ιιι.-Συνελήφθησαν )
ιυ.-Παραδόθησαν ) 11
υ.- Ανευρέθησαν τα εν τη συνημμένη καταστάσει υλικά εις σημαντικάς μάλλον ποσότητας.
(γ) Εξ άλλου κατά τον διαρρεύσαντα μήνα εξοικειώθησαν τα Τμήματα αρκούντως εις τον ιδιότυπον τούτον αγώνα και η απόδοσις των βαίνει συνεχώς βελτιουμένη.
(δ) Συνεχίζεται με ταχύν ρυθμόν ο επαναπατρισμός των χωρίων και η οργάνωσις ΜΕΑ εις ταύτα.
5. Διά των ληφθέντων ως προαναφέρεται μέτρων (εκπαίδευσις- ομάδες πληροφοριών- ειδικά αποσπάσματα κ.λ.π.) Προβλέπεται ότι η κατάστασις θα βαίνη συνεχώς βελτιουμένη. Υπό τας συνθήκας βεβαίως υφ’ ας ευρίσκονται οι Κ.Σ. και λόγω του ότι δρώσιν κατά μικράς ομάδας, δεν δύναταί τις αναμένη χωρίς βεβαίως να αποκλείεται και τούτο, πλήρη εξόντωσιν αυτών εντός τακτής βραχείας προθεσμίας
Κατά συνέπειαν η πλήρης εξόντωσις των Κ.Σ. θα απαιτήση σχετικόν χρόνον, πράγμα όπερ θα επιβάλλη και μετά την επίτευξιν ενός πρώτου σημαντικού αποτελέσματος εναντίον των Κ.Σ. και την αποχώρησιν του μείζονος μέρους της Ταξιαρχίας δι’ εκπαίδευσιν, την διάθεσιν ωρισμένων άλλων δυνάμεων διά την εν συνεχεία δίωξιν. Υπ’ όψιν ότι τα εν τη ΧΑΛΚΙΔΙΚΗ 33 και 41 Ε.Τ.Π. συμβάλλουν εμμέσως μάλλον εις την δίωξιν των Κ.Σ. και τούτο διότι απασχολούνται μέρος μεν διά την φύλαξιν της περιοχής Μεταλλείων (ΣΤΡΑΤΩΝΙΚΗ-ΣΤΡΑΤΩΝΙΟΝ) και ΙΕΡΙΣΣΟΝ, μέρος δε διά την διατήρησιν ανοικτών των δρομολογίων της ΧΑΛΚΙΔΙΚΗΣ άτινα είναι μεγίστου αναπτύγματος ως και διά την παροχήν στοιχειώδους ασφαλείας εις τους κατωκημένους τόπους. Παραλλήλως διετάχθη η εξασφάλισις και των ετέρων μεταλλείων της περιοχής, ων ο αριθμός είναι σημαντικός.
Ούτω λαμβανομένης υπ’ όψιν και της προσεχούς απολύσεως οπλιτων, γίνεται φανερόν ότι τα δύο εν τη ΧΑΛΚΙΔΙΚΗ Ελαφρά Τάγματα Πεζικού θα απορροφώνται εις τας στατικάς ως ανωτέρω αποστολάς και θα απαιτηθή όπως μέχρις ολοκληρώσεως της εκκαθαρίσεως διατίθενται συμπληρωματικώς και άλλαι δυνάμεις.
Βεβαίως διά την δίωξιν των τοιούτων μικτροομάδων Κ.Σ. θα πρέπη να διατεθούν τμήματα Χωρ/κής εις την αρμοδιότητα της οποίας εμπίπτει η αποστολή αύτη. Εν τούτοις όμως η μέχρι τούδε δράσις των επτά (7) Αποσπασμάτων Χωρ/κής εν τη περιοχή Δυτικώς της γραμμής ΟΡΜΥΛΙΑ-ΠΟΛΥΓΥΡΟΣ, δεν οδηγεί εις αισιόδοξα συμπεράσματα όσον αφορά την μετά πεποιθήσεως ανάθεσις εις ταύτα της ολοκληρωτικής εκκαθαρίσεως της περιοχής. Κατά συνέπεια και εν τω σταδίω τούτω θα απαιτηθή η διάθεσις ως προαναφέρθη της αναγκαίας δυνάμεως στρατού εις την περιοχήν ΧΑΛΚΙΔΙΚΗΣ μέχρις ου η βελτίωσις της καταστάσεως επιτρέψη την πλήρη ανάληψιν της ασφαλείας υπό της Χωρ/κής.

ΓΡΗΓΟΡΟΠΟΥΛΟΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ
Αντιστράτηγος – Διοικητής

Τ.Υ.

Γ΄ΣΩΜΑ ΣΤΡΑΤΟΥ
Γραφείον Α1
ΚΑΤΑΣΤΑΣΙΣ
Των κατά τας Επιχειρήσεις ΧΑΛΚΙΔΙΚΗΣ από 10 Οκτωβρίου
ανευρεθέντων Λαφύρων.
– Ασύρματος Νο 22 1
– Α/Τα Τυφέκια …………………………. 2
– Μπρέν …………………………. 6
– Μυδράλια …………………………. 6
– Οπλ/λα ΤΣΕΧΟΣΛΟΒΑΚΙΑΣ …………………………. 1
– Τυφέκια …………………………. 44
– Στέν …………………………. 5
– Τόμσον …………………………. 1
– όλμοι 3¨’’ …………………………. 1
– Ανταλλακτικαί κάνναι Μπρέν …………………………. 3
– Νάρκαι Μαγνητικαί …………………………. 12
– Νάρκαι ΣΟΥ …………………………. 80
– Α/Α Γρόνθοι …………………………. 15
– Ωρολογιακαί Βόμβαι …………………………. 2
– Καψύλια ναρκών …………………………. 700
– Βλήματα Πίατ …………………………. 35
– « Γερμαν. Όλμου …………………………. 200
– Χειροβομβίδες διαφόρων τύπων …………………………. 50
– Κτήνη …………………………. 22
– Γραφομηχανή …………………………. 1
– Ραπτομηχανή …………………………. 1
– Κριθή Οκάδες …………………………. 1000
– Αραβόσιτος Οκάδες …………………………. 1600
και παντοειδές υλικόν κλινοστρωμνής, εστιάσεως, τροφίμων κ.λ.π.

Β.Σ.Τ. 903 τη 3.ΧΙ.1949
ΧΑΤΖΗΠΡΟΔΡΟΜΟΥ ΒΑΣΙΛ.
Συν/ρχης – Α.Κ.Α΄.
Α.Λ.
Ακριβές Αντίγραφον
Τ.Υ.