Ενέργειες ΔΣΕ κατά την επιχείρηση ΠΥΡΣΟΣ, Β’ΣΣ/Α2/4 Σεπ 1949


ΓΡΑΦΕΙΟΝ Α2                                                                                                              ΑΠΟΡΡΗΤΟΣ
Α.Π.Φ./1083/9

ΕΝΕΡΓΕΙΑΙ
Κ/ΣΥΜ/ΚΩΝ ΔΥΝΑΜΕΩΝ ΒΙΤΣΙ
ΚΑΤΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΝ «ΠΥΡΣΟΣ»
(Στοιχεία ληφθέντα εξ εξετάσεως αιχμαλώτων εχθρικών εγγράφων και ετέρων πηγών).

ΒΣΤ 901 τη 4-9-1949
Ακριβές αντίγραφον Το
Τ.Σ.Υ. Α2 Γραφείον Β΄ΣΣ
ΒΛΑΧΟΣ ΑΡΙΣΤΕΙΔΗΣ
ΑΝΤ/ΡΧΗΣ
ΠΑΡΑΛΗΠΤΑΙ.
Πίναξ Α΄ και Β΄

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ
– Διάταξις-Δύναμις-Αμυντικαί Οργανώσεις Σελίς 1.
– Αιφνιδιασμός και Παράγοντες οίτινες υπεβοήθησαν τούτον Σελίς 1-2
– Διαεξαγωγή του αγώνος υπό ΚΣ. Πεζικού Σελίς 2-5
– Διαεξαγωγή του αγώνος υπό ΚΣ. Πυρ/κού Σελίς 5-6
– Διαπιστωθέντα αποτελέσματα εκ της δράσεως διαφόρων
όπλων (Πυρ/κού-Αεροπορίας-Αρμάτων). Σελίς 6-7
– Κ/Συμμοριακαί Απώλειαι Σελίς 7-8
– Κ/Συμ/καί δυνάμεις μεταφερθείσαι εις ΓΡΑΜΜΟΝ μέσω ΑΛΒΑΝΙΑΣ μετά την μάχην ΠΥΡΣΟΣ Σελίς 8-9
– Συνεργασία Κ.Σ. μετά ομόρων Κρατών Σελίς 9
– Συμπεράσματα-Ακολουθησομένη Τακτική Υπό Των Κ.Σ. Εις Το Εγγύς Μέλλον Σελίς 10.

  1. Η διάταξις των ΚΣ. κατά την έναρξιν της επιχειρήσεως «ΠΥΡΣΟΣ» δεν παρουσίασε σοβαράς διαφοράς από εκείνην, ήτις εδόθη εις το σχεδιάγραμμα το επισυναφθέν εις την Διαταγήν Επιχειρήσεως.
    Εξηκριβώθησαν αι κάτωθι διαφοραί :
    (α) Ο Σ.Δ. της Χ ΚΣ. Μεραρχίας μετεκινήθη περί το τέλος Ιουνίου 49 εκ περιοχής ΠΙΣΣΟΔΕΡΙΟΥ εις περιοχήν ΚΡΥΣΤΑΛΛΟΠΗΓΗΣ (Ν.323548) περιλαμβάνουσα τας 103 και 105 ΚΣ. Ταξιαρχίας.
    (β) Ο Σ.Δ. της ΧΙ ΚΣ. Μεραρχίας παρέμεινεν εις περιοχήν ΝΤΑΜΣΕ (Ν.4159) περιλαμβάνουσα τας 18 και 102 ΚΣ. Ταξ. και το 315 Τάγμα Θέσεων.
    (γ) Η 14 ΚΣ. Ταξ. και η Ταξ. Σχολής Αξ/κών υπήχθησαν από των αρχών Ιουλίου υπό το Γενικόν Αρχηγείον.
    (δ) Η Ταξ. Σχολής Αξ/κών φερομένη υφ’ ημών εις περιοχήν ΤΥΡΝΟΒΟΥ έλαβε την κάτωθι διάταξιν από 25.6.49.
    (ι) 3 Λόχοι μετεκινήθησαν περιοχήν ΚΡΥΣΤΑΛΛΟΠΗΓΗΣ.
    (ιι) 2 Λόχοι παρέμειναν περιοχήν ΤΥΡΝΟΒΟΥ.
    (ιιι) 1 Λόχος διετέθη ως ασφάλεια Ψευδοκυβερνήσεως εις ΠΥΛΗΝ.
    (ε) Η Διλοχία ΓΑΡΕΦΗ φερομένη υφ’ ημών εις την περιοχήν ΠΟΛΕΝΑΤΑ (Ν.4860) – ΠΛΟΤΣΙΤΕ (Ν.5160) είχεν από της 6 Αυγούστου μετακινηθή Ανατολικώτερον προς την περιοχήν ΠΛΟΤΣΙΤΕ – ΚΡΕΣΤΟ (Ν.5359), εις ην επί πλέον ευρίσκοντο και οι ΚΣ. των βοηθητικών υπηρεσιών της 18 ΚΣ. Τξ. Η κορυφογραμμή των δύο ΠΟΛΕΝΑΤΑ κατελήφθη εξ ολοκλήρου υπό των δυνάμεων του 427 Τάγματος.
    (στ) Επί του υψοδείκτου 1919 (Ν.478665) εφέρετο υφ’ ημών Λόχος του ΙΙ Τάγματος της 102 ΚΣ. Τξ. Ως όμως απεδείχθη το ύψωμα τούτο κατείχετο υπό τμήματος του 601 Τάγματος της 14 ΚΣ. Τξ., της 102 ΚΣ Τξ., κατεχούσης διά των δύο ταγμάτων της την γραμμήν από ΛΕΣΙΤΣ μέχρι και ΓΕΩΡΓΟΥ Κεφάλι (Ν.465646).
    (ζ) Ο εκ περιοχήν ΓΙΑΜΑΤΑ φερόμενος Λόχος κινηγών αρμάτων κατείχε κατά την έναρξιν της επιθέσεως τα υψώματα ΓΑΒΡΟΥ (Ν.4153).
    (η) Η διάταξις του πυρ/κού διεπιστώθη οία ανεφέρετο εις το ημέτερον Δ.Π.

2. ΔΥΝΑΜΙΣ
(α) Ως προς την δύναμιν των ΚΣ. Μονάδων δεν παρουσιάσθη σοβαρά διαφορά, πλην του 315 Τάγματος θέσεως ούτινος η δύναμις ανήρχετο εις 300 μαχητάς περίπου.
(β) Ο αριθμός των ΚΣ. πυρ/λων ανήρχετο εις 50 περίπου (44 πυρ/λα και 6 ολμοβόλα) ήτοι όσα είχον εξακριβωθή.
(γ) Εξηκριβώθη ότι, το απόθεμα πυρομαχικών, πυρ/κού και όλμων παντός τύπου ήτο πολύ ανώτερον εκείνου όπερ αι πληροφορίαι έφερον.
Επίσης μέγας αριθμός καινουργών όπλων πεζικού μυδραλίων, αυτομάτων ως και πυρομαχικών πεζικού ήτο εναποθηκευμένος.

3. ΑΜΥΝΤΙΚΑΙ ΟΡΓΑΝΩΣΕΙΣ
(α) Η ΚΣ. ηγεσία είχεν αποδώση πρωτεύουσαν σημασίαν εις την οχύρωσιν του ΒΙΤΣΙ.
Τα πολυβολεία εις τα πλείστα των σημείων στηρίγματος ήσαν κεκαλυμμένα διά περισσοτέρων των 5 σειρών κορμών δένδρων και συνεπώς λίαν ανθεκτικά.
(β) Αι θέσεις των πολυβολείων και λοιπών οργανώσεων είχον προσδιορισθή λίαν καλώς βάσει των πληροφοριών των αυτομόλων και των Αεροφωτογραφιών.
Τούτο υπεβοήθησε ………………. υπό το πυρ/κού και την υπερκέρασιν τούτων εν πολλοίς υπό των επιτιθεμένων τμημάτων ή την διείσδυσιν.

4. ΑΙΦΝΙΔΙΑΣΜΟΣ
(α) Στρατηγικός.
Εξ επειγούσης Διαταγής του ΖΑΧΑΡΙΑΔΗ, εκδοθείσης την 9.8.49 προς απάσας τας Μονάδας ΒΙΤΣΙ, φαίνεται ότι η ΚΣ. ηγεσία μόλις μίαν ημέραν προ της επιθέσεως αντελήφθη ότι η κυρία επίθεσις του Εθνικού Στρατού θα εξεδηλούτο πρώτον εις το ΒΙΤΣΙ.
Η άποψις αύτη ενισχύεται και εκ του γεγονότος ότι μόλις την 9.8.49 εκινήθη επειγόντως εκ ΤΙΡΑΝΩΝ Αλβανικόν Σύν/μα μετά 8 Πυρ/λων και κατέλαβε θέσεις εςι την περιοχήν μεταξύ ΤΡΕΣΤΕΝΙΚ και ΚΑΠΕΤΙΣΤΑΣ και εν συνεχεία της Κ. Συμμοριακής διατάξεως ίνα καλύψη τα πλευρά ταύτης από ενδεχομένην υπερκέρασιν.
Επιπροσθέτως δυνάμεθα να συμπεράνωμεν μάλλον ασφαλώς ότι η επίθεσις δεν ανεμένετο να εκδηλωθή την 10 Αυγούστου αλλά ημέρας τινάς.
Η ΚΣ. ηγεσία υπέστη πλήρη τακτικόν αιφνιδιασμόν ως προς την κατεύθυνσιν της κυρίας προσπαθείας των Εθνικών Δυνάμεων, πράγμα όπερ αποδεικνύεται εκ των κάτωθι.
(ι) Η 105 ΚΣ. Ταξ/ρχία (3 Τάγματα) ήτις απετέλει την κυρίαν εφεδρείαν, είχε προσανατολισθή από αρκετού χρόνου προς το Δεξιόν (περιοχή ΚΡΥΣΤΑΛΛΟΠΗΓΗΣ).
(ιι) Ομοίως από της 25.7.49 το ήμισυ της Σχολής Αξ/κών (3-4 Λόχοι περίπου) είχε αχθή εις την περιοχήν ΒΑΡΜΠΑ, διά την ενίσχυσιν του δεξιού, αλλά και διά την οργάνωσιν πιθανώς της δευτέρας ταύτης τοποθεσίας.
(ιιι) Ουδεμία σχεδόν προπαρασκευασμένη αντεπίθεσις είχε προβλεφθή προς ανάκτησιν της τοποθεσίας ΛΕΣΙΤΣ – ΤΣΟΥΚΑ διά δυνάμεων ας θα έδει να αποσυρθούν εκ των δύο πτερύγων (Περιοχή ΠΙΣΣΟΔΕΡΙΟΥ και τοιαύτη ΜΑΛΙ – ΜΑΔΙ – ΒΟΥΤΣΙ).
Επί πλέον ουδεμία σχεδόν σοβαρά υποστήριξις πυρ/κού είχε προβλεφθή δι’ ενδεχομένην αντεπίθεσιν προς ανάκτησιν της τοποθεσίας ΛΕΣΙΤΣ – ΤΣΟΥΚΑ.

ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ – ΟΙΤΙΝΕΣ – ΣΥΝΕΤΕΛΕΣΑΝ – ΕΙΣ – ΤΗΝ ΕΠΙΤΥΧΙΑΝ ΤΟΥ ΑΙΦΝΙΔΙΑΣΜΟΥ
5. (α) Στρατηγικού.
(ι) Η εκδηλωθείσα κατά ΓΡΑΜΜΟΥ επίθεσις αφ’ ενός και η αντίληψις της ΚΣ. ηγεσίας περί του απορθήτου του ΒΙΤΣΙ φαίνεται ότι έπεισαν ταύτην ότι η ηγεσία του Εθνικού Στρατού θα ενήργη την Κυρίαν επίθεσιν κατά ΓΡΑΜΜΟΥ ίνα προ της συνόδου του ΟΗΕ κατά Σ/βριον επιτύχη εις την περιοχήν ταύτην μίαν εύκολον Νίκην και δεν θα ενεπλέκετο εις ΒΙΤΣΙ με κίνδυνον να αποτύχη.
(ιι) Η μυστικότης ήτις ετηρήθη κατά την συγκέντρωσιν των Μονάδων.
(β) Τακτικού
(ι) Η μέχρι σήμερον ακολουθουμένη υπό του Στρατού Τακτική.
Είναι μάλλον αληθές ότι η ΚΣυμμοριακή ηγεσία ουδέποτε ανέμενεν ότι η Ηγεσία του Εθνικού Στρατού θα απετόλμα τόσον βαθείαν διείσδυσιν εντός της εχθρικής τοποθεσίας εν τη κατευθύνσει ΒΙΤΣΙ – ΛΕΣΙΤΣ – ΜΙΣΟΔΑΓΙΣΤΑ και θα ηγνόει παντελώς τα εκατέρωθεν φύσει οχυρά συγκροτήματα της ΒΙΓΛΑΣ – ΛΟΥΤΣΑΣ αφ’ ενός και ΒΟΥΤΣΙ – ΜΑΛΙ – ΜΑΔΙ – ΠΥΡΑΜΙΔΟΣ αφ’ ετέρου, ως και τον όγκον της 18ης ΚΣ. Ταξιαρχίας ήτις θα έμενεν σχεδόν ανέπαφος εις την τοποθεσίαν ΚΟΥΛΑ – ΠΛΑΤΥ – ΓΚΛΑΒΑΤΑ.
(ιι) Η συγκέντρωσις της ΙΧ Μεραρχίας έναντι της ΙΕΡΟΠΗΓΗΣ – ΣΜΑΡΔΕΣΙ.
(ιιι) Η κακή εκτίμησις της ΚΣ. ηγεσίας όσον αφορά την δυνατότητα κινήσεως αρμάτων διά του αυχένος ΠΡΑΣΕΚΑ προς ΧΑΛΑΡΑΝ.
(ιυ) Η χρησιμοποίησις ευρέως της νυκτερινής διεισδύσεως εις βάθος διά μεγάλων δυνάμεων.
(υ) Η κατά μάζας χρησιμοποίησις του πυρ/κού και Αεροπορίας.
(υι) Η τελεία προπαρασκευή της επιχειρήσεως και η τήρησις εχεμυθείας κατά την συγκέντρωσιν.

ΔΙΕΞΑΓΩΓΗ ΤΟΥ ΑΓΩΝΟΣ.
ΧΙ ΚΣ. ΜΕΡΑΡΧΙΑ.
6. 18 ΚΣ. Ταξιαρχία.
(α) 427 Τάγμα
Το Τάγμα τούτο κατείχε την ΠΟΛΕΝΑΤΑ Ι και ΙΙ και ύψωμα 1685.
Οι εναπομείναντες Κ.Σ. μετά την κατάληψιν της ΠΟΛΕΝΑΤΑ Ι και υψοδ. 1685 υπεχώρησαν προς την κοιλάδα του ΜΑΚΡΥΧΩΡΙΟΥ, τινές δε εξ αυτών ενίσχυσαν την κατοχήν της ΠΟΛΕΝΑΤΑ ΙΙ και αντερείσματος ΠΛΑΤΙΣΤΕ μέχρι της εσπέρας της ΙΙης Αυγούστου. Μετά των υπολειμάτων τούτων υπεχώρησαν και τα υπολείματα της διλοχίας ΓΑΡΕΦΗ.
Αι απώλειαι του 427 Τάγματος και διλοχίας ΓΑΡΕΦΗ υπερβαίνουν τα 70% της δυνάμεώς του.
(β) 425 Τάγμα.
Ο 1ος και μέρος του 4ου Λόχου του μετά την κατάληψιν του ΡΟΤΟ υπό των ημετέρων υπεχώρησαν, υποστάντες μεγάλας απωλείας, προς ΓΚΛΑΒΑΤΑΝ και ΜΑΚΡΥΧΩΡΙ.
Οι υπόλοιποι λόχοι του Τάγματος την νύκτα 11/12 Αυγούστου, εγκαταλείψαντες βαρύν οπλισμόν επί ΓΚΛΑΒΑΤΑΣ – ΛΙΛΙΑΚ – ΜΠΡΕΖΑ υπεχώρησαν προς ΜΑΚΡΥΧΩΡΙ.
(γ) 426 Τάγμα.
Την νύκτα 11/12 Αυγούστου κατόπιν Διαταγής του Διοικητού του Τάγματος άπαντα τα τμήματα τούτου εγκαταλείψαντα την τοποθεσίαν ΠΛΑΤΥ – ΚΟΥΛΑ – ΚΡΕΣΤΟ – άνευ βαρέος οπλισμού υπεχώρησαν προς υψοδ. 1467 (Ν.493605) ένθα παρέμειναν ολόκληρον την ημέραν της 12/8.
Το εσπέρας της 12/8 τα υπολείματα των 425 και 426 Ταγμάτων υποχωρούντα προς ΚΑΤΟΧΩΡΙ ενέπεσαν εις ημετέραν ενέδραν εις την περιοχήν Β.Δ. ΝΤΑΜΠΕΣΕ (Ν.4060) ένθα υπέστησαν μεγάλας απωλείας.
Την 13/8 αφίχθησαν εις ύψωμ. ΣΦΗΚΑΣ και εν συνεχεία ελάχιστοι του 426 Τάγματος υπεχώρησαν προς ΚΡΑΝΙΕΣ.
Παραδοθέντες καταθέτουν ότι εκ του 426 Τάγματος διέφυγον τελικώς μόνον 30 Κ.Σ.
(δ) Το Επιτελείον 18ης Ταξιαρχίας ήρξατο υποχωρούν από τας 04.00 της 11ης Αυγούστου.
Ούτω τα τάγματα αφεθέντα άνευ Διοικήσεως απεφάσιζον μόνα των περί της συνεχίσεως ή μη του αγώνος.
(ε) Αι απώλειαι της 18 Ταξιαρχίας κατά τους μετριοτέρους υπολογισμούς ανέρχονται εις 65% της αρχικής της δυνάμεως.
(στ) 315 Τάγμα Θέσεων.
(ι) Ο επί υψ. ΜΠΑΡΟ Λόχος εξουδετερώθη από της έω της 11/8, συλληφθέντων αιχμαλώτων και εξουδετερωθέντων των περισσοτέρων.
(ιι) Ο επί ΓΙΑΜΑΤΑΣ Λόχος, ενισχυθείς υπό τμημάτων της 105 Ταξ/ρχίας εκ της περιοχής ΜΠΟΥΤΣΙ αντέστη μέχρι πρωίας 12/8, οπότε τα υπολείματα τούτου υπεχώρησαν προς ΒΑΡΜΠΑΝ.
Αι απώλειαι του τάγματος τούτου υπερβαίνουν τα 40% της δυνάμεώς του.
102 Κ.Σ. ΜΕΡΑΡΧΙΑ
5. (α) Ιον Τάγμα.
1ος Λόχος συν Διμοιρία 2ου Λόχου εκινήθησαν μεσημβρίαν 10/8 εκ ΛΕΣΙΤΣ προς ενίσχυσιν Κ.Σ. ΠΟΛΕΝΑΤΑΣ αφιχθέντες εις περιοχήν ΜΕΛΑ, πλην μετά την πτώσιν της τελευταίας επέστρεψαν εις ΛΕΣΙΤΣ.
3ος Λόχος ευρισκόμενος επί ΤΣΟΥΚΑΣ εξοντώθη εξ ολοκλήρου κατά την νύκτα 10/11 Αυγούστου.
(β) 11ον Τάγμα.
7ος Λόχος από υψοδ. 1807 ενήργησε αντεπίθεσιν προς ανακατάληψιν ΤΣΟΥΚΑΣ κατά την νύκτα 11/12 Αυγούστου, πλην υποστάς μεγάλας απωλείας επανήλθε βάσεις του.
Νύκτα 13/14 Αυγούστου ολόκληρον το Τάγμα μετά της Δ/σεως 102 Ταξ. υπεχώρησε προς ΛΑΙΜΟΝ διά ΠΙΣΟΔΕΡΙΟΥ – ΚΑΛΟΥ ΝΕΡΟΥ, πλην εκ της όλης εκ 250 Κ.Σ. υποχωρούσης δυνάμεως μόνον 40 κατόρθωσαν να υποχωρήσουν εις Χερσόνησον ΠΥΞΟΥ, των λοιπών φονευθέντων ή παραδοθέντων.
ΙΧ Κ.Σ. ΜΕΡΑΡΧΙΑ.
8. (α) Μετά της 102 Ταξ. υπεχώρησε και το επιτελείον της ΙΧ Κ.Σ. Μεραρχίας, των ΒΑΓΕΝΑ και ΚΙΣΣΑΒΟΥ προπορευομένων. Δεν εγνώσθησαν αι απώλειαι ας υπέστησαν ούτοι.
(β) Τας κατά ΤΣΟΥΚΑΣ και ΛΕΣΙΤΣ αντεπιθέσεις της 11/8 διηύθηνε προσωπικώς ο ΒΑΓΕΝΑΣ.
Χ Κ.Σ. ΜΕΡΑΡΧΙΑ.
9. (α) Η Χ Κ.Σ. Μεραρχία από 25.7.49 μετεστάθμευσε εις περιοχήν ΚΡΥΣΤΑΛΛΟΠΗΓΗΣ και είχεν υπό τας Διαταγάς της τας 103 και 105 Κ.Σ. Ταξιαρχίας.
Ήδη από της 13.8.49 έλαβε διαταγήν όπως ελιχθή υποχωρητικώς προς ΑΛΒΑΝΙΑΝ μέσω του διαδρόμου ΣΜΑΡΔΕΣΙ (ΝΑΙ) – Μικρή ΠΡΕΣΠΑ.
Προς τούτο από της 12.8.49 κατέλαβε την τοποθεσίαν ΣΜΑΡΔΕΣΙ – ΡΟΥΣΕΛΙΤΣΑ – ΣΚΑΡΚΑΤΑ – ΒΑΡΜΠΑ – ΒΑΡΜΠΑ ΡΟΓΑ διά τμημάτων της 105 Ταξ. και 3 Λόχων της Σχολής Αξ/κών και ούτω η 103 Ταξιαρχία υπεχώρησε υπό την κάλυψιν των δυνάμεών των.
103 Κ.Σ. ΤΑΞΙΑΡΧΙΑ.
10. (α) Η Ταξιαρχία αύτη διά του ΙΙΙ Τάγματος και μιας Διλοχίας θέσεως τη συνεργασία του 757 Αλβανικού Συν/τος, καταλαβόντος θέσεις εντός του Αλβανικού εδάφους εις ύψωμα ΤΑΛΙΚ – ΚΡΕΝΤΑ, ημύνθη της κατεχομένης τοποθεσίας μέχρι της νυκτός 13/14 Αυγούστου.
(β) Από της 04.00 Ω 14 Αυγούστου η Ταξιαρχία αύτη ήρξατο συμπτυσσομένη κατόπιν Διαταγής του Γ.Α. διά του Δρομολογίου ΚΡΥΣΤΑΛΛΟΠΗΓΗ – ΣΜΑΡΔΕΣΙ – ΚΑΠΕΤΙΣΤΑ ένθα τα Τάγματα ταύτης αφίχθησαν διαδοχικώς μέχρι της 08.00 Ω. εις ΒΙΓΛΙΣΤΑΝ αφοπλισθείσα.
Εις ΒΙΓΛΙΣΤΤΑΝ συνεκεντρώθησαν και τα υπολείματα της 105 Κ.Σ. Ταξ. (300 Κ.Σ. εν όλω) ως και 150 Κ.Σ. Πυρ/κού μετά 2 πεδ. Πυρ/λων.
Εκ ΜΠΙΓΛΙΣΤΗΣ είχον διέλθη προηγουμένως και 4 πυρ/λα επ’ αυτοκινήτων.
Άπασαι αι ανωτέρω Δυνάμεις εκκινήσασαι το εσπέρας της 15/8 αφίχθησαν εςι χωρίον ΠΡΟΓΚΕΡ (Ν.2063) ένθα παρέμεινον μέχρι της 17/8.
Την 16/8 άπασα η ανωτέρω δύναμις υπό τον ΚΑΡΑΓΙΩΡΓΗ επιβιβασθείσα 40 Αλβανικών Αυτοκινήτων εκινήθη μέσω ΚΟΡΥΤΣΑΣ και διά χωρίον ΝΤΑΡΝΤ (Ν.0943) έφθασαν εις την Ελληνοαλβανική Μεθόριον ένθα παρέλαβον τον οπλισμόν των μεταφερθέντα δι’ ιδιαιτέρων αυτοκινήτων και εισήλθον εις ΓΡΑΜΜΟΝ, διά ΡΟΜΠΟΛΟ Δάσους.
Διάταξις :
1ον Τάγμα επί ΦΛΑΜΠΟΥΡΟ (Ν.0932) υπό την ΙΧ Μεραρχίαν.
2ον Τάγμα επί ΨΩΡΙΑΡΙΚΑ υπό την 108 Ταξιαρχίαν.
3ον Τάγμα επί ΠΑΠΟΥΛΙ υπό την 108 Ταξιαρχίαν.
Αι απώλειαι της 103 Ταξιαρχίας εις τας μάχας του ΒΙΤΣΙ ανέρχονται εις 20% περίπου.
105 Κ.Σ. ΤΑΞΙΑΡΧΙΑ.
11. (α) 552 Τάγμα.
Από της έω της 11/8 το Τάγμα τούτο εκινήθη και αφίχθη την 08.00 Ω εις ΝΤΑΜΣΕ (Ν.415590).
Την 16.00 Ω της 11/8 ενήργησεν αντεπίθεσιν διά του ημίσεως της δυνάμεώς του κατά ημετέρων τμημάτων κατεχόντων αντέρισμα ΑΓ. ΠΑΝΤΕΣ (Ν.4259), της δυνάμεως ταύτης αποδεκατισθείσης.
Διά του 7ου Λόχου ενήργησε το Τάγμα τούτο αντεπίθεσιν κατά ημετέρων τμημάτων ευρισκομένων εις την περιοχήν ΛΕΣΙΤΣ, αποτυχούσαν επίσης.
Την νύκτα της 11/12 Αυγούστου το Τάγμα τούτο επεχείρησε και νέαν αντεπίθεσιν κατά ημετέρων τμημάτων περιοχής ΛΕΣΙΤΣ, αποτυχούσαν.
Εν συνεχεία τα υπολείματα συνεπτύχθησαν ατάκτως προς ΜΑΥΡΗΝ ΡΑΧΗΝ (Ν.3862), συνενωθέντα μετά του 551 Τάγματος.
(β) 551 Τάγμα.
Το Τάγμα τούτο αφίχθη την 11/8 εις ΜΑΥΡΗΝ ΡΑΧΗΝ ένθα προσβληθέν υπό ημετέρων την 12/8 υπεχώρησεν εν αταξία προς ΒΑΡΜΠΑΝ.
(γ) 553 Τάγμα.
Το Τάγμα τούτο από της 12/8, κατόπιν Διαταγής της Χ Μεραρχίας, κατέλαβε την τοποθεσίαν ΡΟΥΣΕΛΙΤΣΑ – ΣΚΑΡΚΑΤΑ – ΒΑΡΜΠΑ ένθα μετά των υπολειμάτων των δύο ετέρων Ταγμάτων και 3 Λόχων Ταξ. Σχολής Αξ/κών ημύνθησαν κατά την 13/14 Αυγούστου προς κάλυψιν της συμπτύξεως της 103 Κ.Σ. Ταξιαρχίας.
(δ) Η Διλοχία θέσεως ΒΟΛΑΝΗ (ΚΩΣΤΕΝΕΤΣΙ – υψ. 1130) αποδεκατισθείσα και φονευθέντος του ΒΟΛΑΝΗ, υπεχώρησε την νύκτα 13/14 Αυγούστου διά ΣΜΑΡΔΕΣΙ, προς ΒΙΓΛΙΣΤΑΝ.
(ε) Η 105 Ταξιαρχία απώλεσε τα 55% της δυνάμεώς της και μόλις 300 άνδρες ταύτης συνεκεντρώθησαν άνευ βαρέος οπλισμού εις ΒΙΓΛΙΣΤΑΝ Αλβανίας και εκινήθησαν την 17/8 μέσω ΚΟΡΥΤΣΑΣ προς ΓΡΑΜΜΟΝ μετά της 103 Ταξιαρχίας.
ΤΑΞΙΑΡΧΙΑ ΣΧΟΛΗΣ ΑΞΙΩΜΑΤΙΚΩΝ.
12. (α) Οι 3 Λόχοι ταύτης είχον από 25.6.49 κινηθή προς περιοχήν ΒΑΡΜΠΑΣ την δε 13 και 14 Αυγούστου αντέστησαν μετά πείσματος εις περιοχήν υψοδ. 1134, ΒΑΡΜΠΑ ΡΟΓΑ και ΒΑΡΜΠΑ ομού μετά τμημάτων της 105 Κ.Σ. Ταξιαρχίας, προς κάλυψιν της συμπτύξεως της 103 ΚΣ. Ταξιαρχίας.
Οι Λόχοι ούτοι απώλεσαν το ήμισυ της Δυνάμεώς των.
(β) Η εις ΤΥΡΝΟΒΟΝ ευρισκομένη Διλοχία αντεπετέθη κατά των κινουμένων προς ΛΕΣΙΤΣ δυνάμεών μας και αντέστη επ’ αυτού καθ’ όλην την ημέραν της 11/8 υποχωρήσασα αποδεκατισμένη προς ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΕΦΑΛΙ την νύκτα της 11/12 Αυγούστου.
Εκ της Διλοχίας ταύτης τελικώς απέμειναν μόνον 40 Κ.Σ.
(γ) Ο εις ΠΥΛΗΝ Λόχος εκινήθη από της νυκτός της 10/11 Αυγούστου και έλαβε μέρος εις τας μάχας ΜΙΣΟΔΑΓΙΣΤΑΣ αυχένος ΠΡΕΒΟΛ, συμπτυχθείς τελικώς πρςο ΑΛΒΑΝΙΑΝ διά ΛΑΙΜΟΥ.
(δ) Αι απώλειαι της Ταξιαρχίας Σχολής Αξ/κών ανήλθον εις τα 60% της δυνάμεώς της. Κατά πληροφορίαν συλληφθέντων, εις Αλβανίαν υπεχώρησαν μόνον περί τους 180 της Σχολής Αξιωματικών.
13. (α) 580 Τάγμα.
Από της μεσημβρίας της 13/8 ήρξατο η υποχώρησις προς ΛΑΙΜΟΝ του εν λόγω Τάγματος περατωθείσα την 22.00 Ω της αυτής.
Ο 1ος Λόχος του Τάγματος τούτου υπέστη μεγάλην φθοράν αμυνόμενος του υψ. Ούση και υψοδ. 1211, απωλέσας 35 Κ.Σ. εκ της εκ 55 ανδρών δυνάμεώς του.
Την 14/8 μία Διλοχία του Τάγματος τούτου μετά του Λόχου των Κηνυγών Αρμάτων κατέλαβε το υψ. ΜΠΑΜΠΑΣ (Ν.3174) με αποστολήν να παρεμποδίση την προς Χερσόνησσον ΠΥΞΟΥ κίνησιν Εθνικού Στρατού.
Η Δύναμις αύτη κατά την 15 Αυγούστου προσβληθείσα υπό ημετέρων τμημάτων και της Αεροπορίας απώλεσε τα 80% της δυνάμεώς της.

(β) 589 Τάγμα.
Υπεχώρησε την νύκτα 13/14 δι’ Αγίου Γερμανού προς ΛΑΙΜΟΝ υποστάν σοβαράς απωλείας υπό της Αεροπορίας την πρωίαν της 14/8.
(γ) 601 Τάγμα και Τάγμα Θέσεων ΑΡΓΥΡΗ
Ήρξαντο υποχωρούντα την νύκτα 13/14 προς ΛΑΙΜΟΝ, πλην μη δυνηθέντα διαπεραιωθώσι λόγω καταλήξεως περιοχής ΛΑΙΜΟΥ υπό ημετέρων τμημάτων 120 τούτων εισήλθον εις ΓΙΟΥΓΚΟΣΛΑΥΪΑΝ, οι δε λοιποί παρέμειναν αποκεκομένοι εις περιοχήν Αγίου Γερμανού Μπέλλα Βόδας υπό ΑΡΓΥΡΗΝ.
Τελικώς ΑΡΓΥΡΗΣ με 7 αναπήρους αφίχθη την 20/8 εις ΣΙΝΙΑΤΣΙΚΟ οι δε υπόλοιποι των δύο Ταγμάτων εισήλθον τελικώς εις ΓΙΟΥΓΚΟΣΛΑΥΙΑΝ μεθ’ ετέρων Κ.Σ. των μετόπισθεν.
Συμφώνως με ΓΙΟΥΓΚΟΣΛΑΥΙΚΗΝ ανακοίνωσιν ο αριθμός των εις Γιουγκοσλ. έδαφος εισελθόντων τελικώς ανήλθεν εις 728 ων 130 στελέχη και 80 εκ του αμάχου πληθυσμού.
Φαίνεται ότι πλείστοι των Κ.Σ. υπηρεσιών των μετόπισθεν και του πυρ/κού εισήλθον εις Γιουγκοσλαυίαν.
(δ) Λόχος Παρτιζάνων της 14 Ταξ. εφοδιασθείς δι’ ασυρμάτου διετάχθη υπό του Γ.Α. να παραμείνη εις περιοχήν ΒΙΤΣΙΟΥ διά την διενέργειαν δολιοφθορών και καταστροφήν αποθηκών.
Μέχρι σήμερον ουδαμού ενετοπίσθη.
(ε) Το επιτελείον της 14 Κ.Σ. Ταξ. υπεχώρησε προς ΛΑΙΜΟΝ από της νυκτός της 12/13 Αυγούστου ίνα οργανώση την άμυναν του ΛΑΙΜΟΥ.

ΜΟΝΑΔΕΣ Κ.Σ. ΠΥΡΟΒΟΛΙΚΟΥ.
14. (α) Αι γνωσταί έξ Μοίραι πυρ/κού έλαβον νέους αριθμούς από του μηνός Ιουνίου 49, πιθανώς εξ αιτίας του παραδοθέντος επιτελούς της 34 Κ.Σ. Μοίρας. Η 66 Μοίρα ολμοβόλων παρέμεινε με τον αρχικόν της αριθμόν.
(β) Το ΣΣ προ της ενάρξεως των επιχειρήσεων «ΠΥΡΣΟΣ» έφερε τους συμμορίτας ως διαθέττοντας εξηκριβωμένως 28-30 πυρ/λα ορειβ. των 75 χιλ. Σκόντα, 12 πεδ. πυρ/λα των 105 χιλ., 4 ορ. Κρούπ των 105 χιλ., 4 Α/Τ των 75 χιλ., 20-25 Α/Τ των 37 χιλ., 6 ολμοβόλα και 25 Α/Α των 20 χιλ. Εξ ανευρεθείσης καταστάσεως εξηκριβώθη ότι την 2.8.49 οι Κ.Σ. διέθετον εις ΒΙΤΣΙ τον κάτωθι αριθμόν πυρ/λων :

Εις Μοίρας Πυρ/κού.
14 Πεδ. των 105  χιλ.                         13 Α/Αερ. των 25 χιλ.
4 ολμοβόλα των 120 χιλ.                26 Α/Αερ. των 20 χιλ.
2 ορειβ. Κρούπ.
7 ορειβ. Σκόρνερ των 75
20 ορειβ. Σκόντα των 75
8 Α/Τ των 75
20 Α/Τ των 37
2 Α/Τ των 20

Εις Αποθήκας.
8 Πεδ. των 100 χιλ.                      1 Α/Α των 25 χιλ.
2 Κρούπ ορειβ.
2 Α/Τ των 75 χιλ.                         4 Α/Α των 20 χιλ.
6 Α/Τ των 37 χιλ.
(γ) Ανευρέθησαν μέχρι σήμερον τα κάτωθι πυρ/λα ημικατεστραμμένα.
– 8 πεδ. πυρ/λα των 100 χιλ.
– 3 πεδ. πυρ/λα των 105 χιλ.
– 14 ορ. πυρ/λα των 75 χιλ.
– 5 Α/Τ πυρ/λα των 75 χιλ.
– 17 Α/Τ πυρ/λα των 37 χιλ.
– 10 Α/Τ πυρ/λα των 25 χιλ.
– 22 Α/Τ πυρ/λα των 20 χιλ.
Εξηκριβώθη ότι μετέφερον εις ΑΛΒΑΝΙΑΝ 6 πεδ. πυρ/λα των 105 και 6 ορ. των 75 χιλ. και τινα Α/Τ και Α/Α.
Τα λοιπά φαίνεται ότι τα έχουσιν αποκρύψη εις περιοχήν ΒΙΤΣΙ.
(δ) Πυρ/κά Πυρ/κού.
Την 2.8.49 διέθετον τον κάτωθι αριθμόν βλημάτων ως εξάγεται εξ ανευρεθεισών καταστάσεων.
– 45.000 Βλήματα πεδ. και ορ. Πυρ/κού.
– 12.500 Βλήματα ολμοβόλων των 120 χιλ.
– 4.500 Βλήματα Α/Τ των 75 χιλ.
– 31.200 Βλήματα Α/Τ των 37 χιλ.
– 98.500 Βλήματα Α/Α των 25 και 20 χιλ.

ΔΙΑΤΑΞΙΣ ΚΑΙ ΔΡΑΣΙΣ ΤΟΥ ΕΧΘΡΙΚΟΥ ΠΥΡ/ΚΟΥ.
15. (α) Διάταξις.
Αύτη δεν υπέστη ουδεμίαν ουσιώδη μεταβολήν από την εν τω Δελτίου 31 Ιουλίου 49 αναφερομένην.

(β) Δράσις.
(ι) Αι 50 μοίρα (τέως 65) και 55 τοιαύτη (τέως 25) τετεγμέναι εις περιοχάς ΜΕΛΑΣ – ΜΑΚΡΥΧΩΡΙ – ΚΡΕΣΤΟ έδρασαν μάλλον ασθενώς κατά την ημέραν της 10/8, την δε νύκτα της 10/11 Αυγούστου το σύνολον του προσωπικού υπεχώρησεν προς Κατωχώρι – Μαύρην Ράχην, των πυρ/λων εγκαταλειφθέντων ημικατεστραμμένων.
Το αυτό συνέβη και με την 60 Μοίραν πυρ/κού τεταγμένων εις περιοχήν Βης ΓΙΑΜΑΤΑ – ΜΠΑΡΟ.
Αι θέσεις των πυρ/χιών των ανωτέρω Μοιρών ήσαν μετ’ ακριβείας γνωσταί ως επί το πλείστον και εν πολλοίς εξουδετερώθησαν υπό της προηγηθείσης της επιθέσεως βολής Αντιπυρ/κού.
Εξ άλλου λόγω της ταχείας διεισδύσεως των τμημάτων κατά την νύκτα 10/11 ο εχθρός ηφνιδιάσθη, εξουδετερωθέντος συγχρόνως του ημίσεως του πυρ/κού του (3 Μοίραι πυρ/κού).
(ιι) Αι λοιπάι 3 Μοίραι πυρ/κού μετά της 66 Μοίρας ολμοβόλων, τεταγμέναι εν τη περιοχή ΚΑΛΥΒΙΑ ΛΑΚΚΟΥ – ΠΙΣΟΔΕΡΙ – αμέσως Δης ΠΛΑΚΑ – ΚΝΟΙΤΣΑΤΑ αφ ενός και περιοχήν ΜΑΛΙ – ΜΑΔΙ – ΡΑΜΠΑΤΙΝΑ αφ’ ετέρου, έδρασαν μάλλον δραστικώς κατά των ημετέρων τμημάτων παρ’ ότι, ως ανέφερον οι αυτόμολοι, υπέστη το προσωπικόν τούτων αρκετάς απωλείας εκ της βολής αντιπυρ/κού.
Εκ των Μοιρών τούτων απεσύρθησαν εις ΑΛΒΑΝΙΑΝ εξακριβωμένης 6 πεδινά πυρ. των 105 κα ι6 ορειβ. των 75, μη αποκλειομένης της διαφυγής μεγαλυτέρου αριθμού.
Ολμοβόλα των 120 χιλ. ανευρέθη μόνον έν. Δεν αποκλείεται τα λοιπά να παρελήφθησαν, ή απεκρύβησαν.
(ιιι) Η διάταξις του συνόλου του Κ.Σ. πυρ/κού ήτο λίαν προωθημένη και συνεπώς ουδόλως εξυπηρέτησε την κατά βάθος υποστήριξιν της αμύνης των Κ.Σ.
Εις τούτο συνετέλεσε και η ανεπάρκεια φορτηγών κτηνών διά την έγκαιρον μετατόπισιν ορειβ. πυρ/κού και πυρ/κών προς τα οπίσω.
(ιυ) Ως εμφαίνεται εκ των καταστάσεων πολεμ. υλικού εις τας θέσεις των πυρ/χιών δεν υπήρχε μέγα απόθεμα πυρ/κών. Εξ αντιθέτου εις την Α΄ συζυγαρχίαν, σταθμεύουσαν πιθανώς περί το ΒΑΤΟΧΩΡΙ υπήρχε μέγας αριθμός βλημάτων πεδ. πυρ/κού των 105 και Α/Τ των 75. Τούτο αποδεικνύει ότι οι Κ.Σ. δεν ανέμενον εισέτι την κατά ΒΙΤΣΙ επίθεσιν.
(υ) Είναι γεγονός ότι οι ΚΣ. ουδέν βλήμα κατόρθωσαν να αποσύρουν προς ΑΛΒΑΝΙΑΝ.
Τούτ’ αυτό συνέβη και με άπαντα τον βαρύν οπλισμόν.

ΔΙΑΠΙΣΤΩΘΕΝΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΚ ΤΗΣ ΔΡΑΣΕΩΣ ΤΩΝ ΔΙΑΦΟΡΩΝ ΟΠΛΩΝ.
(ΠΥΡΟΒΟΛΙΚΟΝ – ΑΕΡΟΠΟΡΙΑ – ΑΡΜΑΤΑ).
16. (α) Πυρ/κόν
Διεπιστώθη ότι η βολή του πυρ/κού και ιδία του ελαφρού με πυροσωλήνα ακαριαίον ουδεμίαν καταστροφήν επιφέρει επί των ισχυρών πολυβολείων.
Πλην λόγω του ότι εχρησιμοποιήθη κατά μάζας επέτυχε τα κάτωθι:
– Την καταρράκωσιν του ηθικού των αμυνομένων και τον εγκλεισμόν τούτων εντός των πολυβολείων.
– Την αχρήστευσιν των όπλων πεζικού και Α/Τ πυρ/λων των 37 καθ’ όσον λόγω του κονιορτού όστις εισεχώρησε εντός των καννών και
– των επαναληπτικών μηχανισμών, ουδέν όπλον ελειτούργει σχεδόν,
– Σημαντικάς απωλείας λόγω θραυσμάτων άτινα εισέδυσαν εκ των θυρίδων των πολυβολείων.
…………………………………………………………….λοίς των χαρακωμάτων.
(β) Αεροπορία.
Οσάκις Βόμβα ή ρουκέττα έπεσεν επί πολυβολείων κατέστρεψε τούτο.
Κατά τα άλλα επιδρά ως και το πυρ/κόν.
Αι εμπρηστικαί βόμβαι κατετρόμαξαν τους επί Πολενάτας συμμορίτας και ηνάγκασαν τούτους να εγκαταλείψουν τα πολυβολεία των.
Επί των υποχωρούντων, εις ανοικτόν πεδίον, συμμοριτών η επίδρασις της Αεροπορίας υπήρξε καταστρεπτική ως συνέβη εις τον πεδινόν διάδρομον του ΛΑΙΜΟΥ την πρωίαν της 14/8.-
Επί πλεόν ο ισχυρός βομβαρδισμός πυρ/κού και Αεροπορίας επιδρά λίαν αποπνικτικώς επί των Κ.Σ. και επί πλέον επί των νεύρων τούτων. Γενικώς, κατά περιγραφάς Κ.Σ., μετά το πέρας του βομβαρδισμού ούτοι ήσαν ανίκανοι να δράσσουν.
(δ) Άρματα Μάχης.
Ταύτα διά της ευθυφόρου βολής των κατά των θυρίδων των πολυβολείων ΠΟΛΕΝΑΤΑΣ – υψοδ. 1685 και εκείθεν του ΛΑΙΜΟΥ επί υψ. ΜΠΑΜΠΑ επροξένησαν σοβαρωτάτας απωλείας κατά των Κ.Σ.

17. ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ ΤΩΝ ΤΗΛ/ΚΩΝ ΔΙΑΒΙΒΑΣΕΩΝ ΕΞ. ΑΙΤΙΑΣ ΤΩΝ ΒΟΜΒΑΡΔΙΣΜΩΝ.
Λόγω του ισχυρού βομβαρδισμού υπό του ημετέρου πυρ/κού και Αεροπορίας πλείσται γραμμαί είχον αποκοπή και αι διά τηλεφώνου επικοινωνίαι δεν ελειτούργησαν. Συγκεκριμένως παρατηρητήριον της 25 Μοίρας επί Γκλαβάτας απεμονώθη τηλεφωνικώς από των πυρ/χιών και λόγω του ότι εστερείτο ασυρμάτου δεν ηδυνήθη να επέμβη εις τον αγώνα κατά την 11/8.
Επίσης λόγω του ισχυρού βομβαρδισμού και Σ. Ασυρμάτου υπέστησαν βλάβας πράγμα όπερ εδυσχέρανε μεγάλως την ενάσκησιν της Διοικήσεως.

  1. ΚΑΤΑΣΤΑΣΙΣ ΕΜΦΑΙΝΟΥΣΑ ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΩΣ ΤΑΣ ΑΠΩΛΕΙΑΣ ΤΩΝ ΚΣ. ΚΑΤΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΝ «ΠΥΡΣΟΣ»
Α/Α Μονάδες Αρχική Δύναμις Νεκροί Σ.&Π Κ.Σ. Τ. υπολο-γιζόμενον Εισελθόν Γιουγκοσ Σύνολον απωλειών εναπομείνασα δύν.
1. 14 Ταξ. 1080 180 67 180 250 680 400
2. 18 Ταξ. 1100 250 200 300 750 350
3. 102 Ταξ. 500 70 76 100 50 300 180
4. 103 Ταξ. 900 80 18 150 250 650
5. 105 Ταξ. 640 120 75 150 375 295
6. Σχολ. αξ/κών 500 150 1 160 310 190
7. Πυρ/κόν & Λοιποί σχηματι-σμοί 3030 355 217 250 325 1150 1880
Σύνολον 7750 1180 654 1350 600 3780 3970

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ
Εξ υπολοίπου 14 ΚΣ. Ταξιαρχίας 1) 100 Κ.Σ. διέρευσαν πιθανώς προς ΣΙΝΙΑΤΣΙΚΟΝ -ΚΑΣΤΑΝΟΧΩΡΙΑ.
2) Εξακριβωμένος ως μόνον ΑΡΓΥΡΗΣ με 7 Κ.Σ. αφίχθη ΣΙΝΙΑΤΣΙΚΟΝ ένθα
παραμένει εισέτι.

19. ΑΠΩΛΕΙΑΙ Κ.ΣΥΜΜΟΡΙΑΚΩΝ ΣΤΕΛΕΧΩΝ
Πλείστα συμμοριακά στελέχη ετραυματίσθησαν, εφονεύθησαν και αιχμαλωτίσθησαν κατά την επιχείρησιν «ΠΥΡΣΟΣ» εις ΒΙΤΣΙ.
(α) Αιχμάλωτοι :
Μυλωνάς Απόστολος Π.Ε. 5ου Λόχου 14 Ταξιαρχίας.
Ρίζος Μ. μαθητής 1ου Λόχου Ταξ/ρχίας Σχολής Αξ/κών.
Ιωσηφίδου Γενοβέφα Π.Ε. Δ/ρίας 5ου Λόχου 18 Ταξ/ρχίας.
Σαμψούλης Κων/νος Ανθ/γός Δρίτης 6ου Λόχου 102 Ταξ/ρχίας.
Ιτζεβίδης Ευάγγελος Ανθ/γός Συνεργεία Μικρολίμνης.
Μποδάκης Λάζαρος Ανθ/γός Δ/ρίτης Λόχου Μηχ/των 425 Ταγ. 18 Ταξ.
Ωσαύτως 2 Δ/ρίται και 2 απελευθερωθέντες Αξ/κοί του Στρατού.
(β) Νεκροί.
– Υποστράτηγος Σκοτίδας τέως Διοικ. Χ Κ.Σ. Μεραρχίας και από τινός μέλος του πολεμ. Συμβουλίου.
– Ταγ/ρχης Φωκάς Σ.Δ. του 425 Κ.Σ. Τάγματος.
– Ταγ/ρχης Ράλλης Ευθ. Σ.Δ. 1ον Τάγμ. 105 ΚΣ. Ταξιαρχίας.
– Ταγ/ρχης Μαύρος Αποστ. Σ.Δ. του 1ου Τάγμ. 102 ΚΣ. Ταξ/ρχίας.
– Βολάνης Σ.Δ. Ταγμ. Θέσεως 103 Κ.Σ. Ταξιαρχίας.
– Λοχαγός Καραγιάννης Ιωάν. Σ.Δ. 3ου Λόχου 18 Κ.Σ. Ταξ/ρχίας.
– Λοχαγός Ζεύγας Αλέκος Π.Ε. 4ου Λόχου 18 Κ.Σ. Ταξ/ρχίας.
– Λοχαγός Πάνος Π.Ε. 10ου Λόχου 18 Κ.Σ. Ταξ/ρχίας.
– Λοχαγός Κίτσος Σ.Δ. 10ου Λόχου 18 Κ.Σ. Ταξ/ρχίας.
– Λοχαγός Παπαϊωάννου Γιάν. Π.Ε. 11ου Λόχου 105 Κ.Σ. Ταξ/ρχίας.
– Λοχαγός Τάκης Σ.Δ. 1ου Λόχου 105 Κ.Σ. Ταξ/ρχίας.
– Λοχαγός Ζήκος Κώστας Π.Ε. Λόχου Μηχαν. 1ου Τάγμ. 105 Κ.Σ. Ταξ.
– Λοχαγός Μπαρούτας Κ. Σ.Δ. 7ον Λόχον 105 Κ.Σ. Ταξ/ρχίας.
– Λοχαγός Παπαδόπουλος Αντ. Σ.Δ. Λόχου Μηχαν. ΙΙ Τάγμ. 105 Κ.Σ. Ταξ.
– Λοχαγός Μαίρη Π.Ε. 1ον Λόχον 102 Κ.Σ. Ταξ/ρχίας.
– Λοχαγός Κυριάκος Σ.Δ. 1ου Λόχου 102 Κ.Σ. Ταξ/ρχίας.
– Λοχαγός Παναγιώτης Σ.Δ. Λόχου Μηχανημάτων 1ου Τάγμ. 102 Κ.Σ. Ταξ/ρχίας.

(Οι έναντι (κάτωθι) κατά τας καταθέσεις των Αιχμαλώτων φέρονται ως αυτοκτονήσαντες εις περιοχήν Καλλιθέας Λαιμού, πλην υπάρχουν αμφιβολία επ’ αυτού.)
– Λοχαγός Ζαλίκας Αγαμ. Σ.Δ. 5ου Λόχ. 14 Ταξ.
– Λοχαγός Καλαμπακιώτης Σ.Δ. 7ου Λόχ. 14 Ταξ.
– Λοχαγός Τάσος Π.Ε. 7ου Λόχ. 14 Ταξ.
– Λοχαγός Καλαντζής Π.Ε. 9ου Λόχ. 14 Ταξ.
– Λοχαγός Αντωνιάδης Σ.Δ. 9ου Λόχ. 14 Ταξ.

Επίσης φέρονται ως φονευθέντες και περί τους 25 Διμοιρίται και Π.Ε. Διμοιριών.
(γ) Τραυματίαι.
– Ταγ/ρχης Γιάννος Σ.Δ. 427 Τάγμ. 18 Κ.Σ. Ταξ.
– Ταγ/ρχης Γρίβας Σ.Δ. 601 Τάγμ. 14 Κ.Σ. Ταξ.
– Λοχαγός Καρανικόλας Σ.Δ. 9ου Λόχου 18 Κ.Σ. Ταξ.
– Λοχαγός Σίφουνας Σ.Δ. Λόχου Τραυμ. 18 Κ.Σ. Ταξ.
– Λοχαγός Ανδρέας Σ.Δ. 4ου Λόχου 18 Κ.Σ. Ταξ.
– Λοχαγός Χρυσόστομος Π.Ε. 2ου Λόχου 18 Κ.Σ. Ταξ.
– Λοχαγός Πίπας Σ.Δ. Ανεξ. Λόχου 18 Κ.Σ. Ταξ.
– Λοχαγός Παρίντας Θωμ. Π.Ε. 6ου Λόχου 105 Κ.Σ. Ταξ/ρχίας.
Ωσαύτως αναφέρονται ως τραυματισθέντες και περί τους 30 Διμοιρίται και Π.Ε. Διμοιριών.
(δ) Γενικώς αι ανωτέρω απώλειαι εις Κ.Σ. Στελέχη δέον να ώσι κατώτεραι και των πραγματικών καθόσον οι πληροφοριοδόται συνελήφθησαν ή παρεδόθησαν προ του πέρατος του εις ΒΙΤΣΙ αγώνος και συνεπώς δεν γνωρίζουσι απάσας τας απωλείας.

20. Κ.ΣΥΜΜΟΡΙΑΚΑΙ ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΒΙΤΣΙ ΕΙΣΕΛΘΟΥΣΑΙ ΜΕΣΩ ΑΛΒΑΝΙΑΣ ΕΙΣ ΓΡΑΜΜΟΝ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΜΑΧΗΝ«ΠΥΡΣΟΣ».
Εκ των καταθέσεων Σ. ή παραδοθέντων Κ.Σ. εισήλθον εις Γράμμον αι κάτωθι Κ.Σ. Δυνάμεις.
(α) Την 18.8.49 η 103 Κ.Σ. Ταξ. υπό τον ΑΧΙΛΛΕΑ. Τρία τάγματα Δύναμις περίπου …..
Οπλισμός : Μόνον ο ατομικός.
(β) Την 18.8.49 η 105 Κ.Σ. Ταξ. (τρία τάγματα ηλατωμένης δυνάμεως και 2 Λόχοι Μηχανημάτων) υπό το ΤΣΕΚΑΡΔΩΝΗΝ, του τέως Ταξιάρχου ΛΑΣΑΝΗ αναλαβόντος την Διοίκησιν της ΧΙ Μεραρχίας
Δύναμις περίπου….350
Οπλισμός : ο ατομικός.
2 όλμοι των 60 χιλ. άνευ βλημάτων.
(γ) Την 19.8.49 η 14 Κ.Σ. Ταξ. υπό τον ΣΟΦΙΑΝΟΝ.
Δύο Τάγματα συν τάγμα θέσεων ηλατωμένης συνθέσεως.
Οπλισμός : Ατομικός. Δύναμις περίπου… 400
(δ) Την 19.8.49 η 102 Κ.Σ. Ταξ. υπό τον ΚΙΣΣΑΒΟΝ έν Τάγμα μετά του επιτελείου της Ταξιαρχίας. Δύναμις περίπου….180
(ε) Την 19.8.49 η 18 Κ.Σ. Ταξ. υπό ΠΡΙΚΟΝ 2 Τάγματα ηλατωμένης δυνάμεως. Δύναμις περίπου….200
(στ) Την 19.8.49 η Ταξ/ρχίας Σχολής Αξ/κών (Μία Διλοχία)
Δύναμις περίπου….150
(ζ) Οι διαρρεύσαντες Κ.Σ. πυρ/κού εις Αλβανίαν συνεκρότησαν Μονάδας πεζικού και την 18/19 Αυγούστου απεστάλησαν εις ΓΡΑΜΜΟΝ :
(ι) 55 Μοίρα πυρ/κού υπό ΚΟΥΚΟΥΜΑΔΗΝ Δύναμις 150
(ιι) 34 Μοίρα πυρ/κού υπό ΖΕΡΒΑΝ Δύναμις 100
(ιιι) 70 Μοίρα πυρ/κού υπό ΣΤΡΑΤΟΝ Δύναμις 80

(ιυ) 36 Μοίρα πυρ/κού υπό ΚΑΡΑΦΩΤΙΑΝ Δύναμις 80

2290
Επί των λοιπών Μοιρών πυρ/κού ουδέν εξηκριβώθη.
Επίσης φαίνεται ότι δεν απεστάλησαν πυρ/λα από τα εις Αλβανίαν εκ ΒΙΤΣΙ αποσυρθέντα.
(η) Την 18.8.49 Τάγμα Μηχανικού υπό ΑΝΤΑΡΑΝ. Δύναμις 200
(θ) Εκ των συνεργείων Νοσοκομείων και λοιπών Βοηθητικών υπηρεσιών εισήλθον εις ΓΡΑΜΜΟΝ ……………………………………………………. 200
Από 18-24.8.49 μη ενταχθέντες εις οργανωμένην Μονάδα.
(ι) Επίσης εκ των συγκεντρωθέντων εις Στρατόπεδον Αλβανίας ΜΠΡΕΝΣ (25 χιλ. Ν. ΕΛΒΑΣΑΝ) 600 Κ.Σ. διαφόρων σχηματισμών μετά την κατάρρευσιν του ΒΙΤΣΙ οι 400 συνεκρότησαν δύο Τάγματα και εισήλθον την 26.8.49 εις ΓΡΑΜΜΟΝ (Ρόμπολο Δάσος) μεταφερθέντες δι’ Αλβανικών αυτοκινήτων. 400

Ήτοι εισήλθον εις ΓΡΑΜΜΟΝ εξ Αλβανίας από 18 μέχρι 26.8.49 εν όλω Κ.Σ.

3090.

ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ Κ.Σ. ΜΕΤΑ ΟΜΟΡΩΝ ΚΡΑΤΩΝ. ΚΑΤΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΝ «ΠΥΡΣΟΣ».
21. ΜΕΤΑ ΑΛΒΑΝΙΑΣ.
(α) Προ της ενάρξεως επιχειρήσεως.
(ι) Εξ Αλβανών οπλιτών αιχμαλωτισθέντων εντός του Ελληνικού εδάφους αυτομόλων, εξηκριβώθη ότι το 757 Αλβανικόν Σύν/μα εκινήθη επειγόντως δι’ αυτοκινήτων την νύκτα 9/10 Αυγούστου 49 εκ ΤΙΡΑΝΩΝ και αφίχθη εις περιοχήν ΜΠΙΓΛΙΣΤΗΣ και κατέλαβε θέσεις κατά μήκος της Μεθορίου από ύψωμα ΣΜΑΡΔΕΣΙ (Ν.2954) μέχρι ΤΡΕΣΤΕΝΙΚ (Ν.2449).
Εις τους Αλβανούς Στρατιώτας ελέχθη υπό των Αξ/κών των ότι αποστολή των ήτο να καλύψουν τα πλευρά των Κ.Σ.
(ιι) Εξ Α1 πηγής πληροφοριών του Σ.Σ. η άφιξις του ανωτέρω Συν/τος και η κατάληψις της περιοχής ΤΡΕΣΤΕΝΙΚ – ΣΜΑΡΔΕΣΙ εγένετο κατόπιν προσυνενοήσεως και κοινής συνεργασίας Αλβανών και Κ. Συμμοριακού Αρχηγείου.
(β) Κατά την Διάρκειαν Επιχειρήσεως «ΠΥΡΣΟΣ».
(ι) Μετά του ανωτέρω Συν/τος αφίχθησαν και 8 Αλβανικά πυρ/λα και κατέλαβον θέσεις εις την περιοχήν ΚΑΠΕΤΙΣΤΑΣ άτινα, καθ’ όλην την διάρκειαν της Επιχειρήσεως «ΠΥΡΣΟΣ» έβαλον κατά των ημετέρων τμημάτων εντός του Ελληνικού εδάφους.
(ιι) Τα ως άνω Αλβανικά τμήματα, συνεργαζόμενα απολύτως μετά των ΚΣ. ενήργησαν πολλάς επιθέσεις κατά του πλευρού των επιτιθεμένων ημετέρων τμημάτων προς την κατεύθυνσιν ΚΩΣΤΕΝΕΤΣΙ – ΣΜΑΡΔΕΣΙ, προξενήσαντα μεγάλας απωλείας εις νεκρούς και τραυματίας. Συνελήφθησαν Αλβανοί αιχμάλωτοι εντός του Ελληνικού εδάφους. Επ’ αυτού υπεβλήθη εις ΓΕΣ/Α2/ΙΙΙ η υπ’ άριθ. Α.Π.Φ.1032/36/17.8.49 έκθεσις του Σ.Σ.
(ιιι) Εξ Α1 πηγής πληροφοριών του Σ.Σ. συνάγεται ότι την 13/8 οι Κ.Σ. είχον συντονίση συνδυασμένην αντεπίθεσιν μετά των Αλβανών κατά του υψοδ. 1130 (επί των συνόρων Νως ΣΜΑΡΔΕΣΙ) μη πραγματοποιηθείσαν, λόγω της εν τω μεταξύ καταλήψεως υπό ημετέρων τμημάτων του Φυλακείου 38.
Ομοίως εκ της αυτής πηγής είναι εξακριβωμένον ότι ο Διοικητής της Χ Μεραρχίας Τομπουλίδης Παύλος διετάχθη την 13/8 Ω. 22.40 να υποχωρήση προς Αλβανίαν.
(ιυ) Τα υπολείμματα των Κ.Σ. ανερχόμενα εις 3800 περίπουυποχώρησαν εις Αλβανίαν διά του ΛΑΙΜΟΥ και ΚΡΥΣΤΑΛ-ΛΟΠΗΓΗΣ.
Εξ αυτών 3000 Κ.Σ. περίπου μετεφέρθησαν εσπευσμένως εις ΓΡΑΜΜΟΝ δι’ Αλβανικών αυτοκινήτων (Καταθέσεις συλληφθέντων εις Γράμμον αιχμαλώτων).
22. ΜΕΤΑ ΤΗΣ ΓΙΟΥΓΚΟΣΛΑΥΪΑΣ.
(α) Προ της Επιχειρήσεως «ΠΥΡΣΟΣ».
Από του μηνός Ιουλίου 49 και εντεύθεν δεν υπάρχουν αποδείξεις συνεργασίας Κ.Σ. μετά Γιουγκοσλαυϊκών Αρχών.
(β) Κατά την επιχείρησιν «ΠΥΡΣΟΣ».
Συμφώνως με ανακοίνωσιν της Γιουγκοσλαυϊκής Κυβερνήσεως κατέφυγον εις Γιουγκοσλαυΐαν 728 περίπου Κ.Σ. ων 80 πολίται.
Οι Γιουγκοσλαύοι ανεκοίνωσαν ότι τους ενόπλους και τραυματίας τους μετεχειρίσθησαν συμφώνως με τον διεθνή Νόμον.

23. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ.
(α) Ως ετονίσθη εις την παρ. 4 ή Κ. Συμμοριακή ηγεσία ηφνιδιάσθη πλήρως Στρατηγικώς και τακτικώς.
Τούτο παραδέχεται και η μόλις ληφθείσα «Απόφαση του Πολιτικού Γραφείου της Κ.Ε. του ΚΚΕ» της 20.8.49, τονίζουσα εις την παρ. 4 ότι :
«Η σύμπτυξή μας από το Βίτσι, ύστερα από τον αιφνιδιασμό στο Λέσιτς, ήταν αναγκαία γιατί εξυπηρετούσε τα γενικώτεα συμφέροντα του αγώνα».
(β) Διά τον αιφνιδιασμόν η ανωτέρω απόφασις αποδίδει σοβαράν ευθύνην εις την Διοίκησιν της ΧΙ Κ.Σ. Μεραρχίας, την Διοίκησιν του Συγκροτήματος ΜΠΑΡΟ – ΓΙΑΜΑΤΑ την Διοίκησιν του μετώπου του ΒΙΤΣΙ και εις το Γ.Α.
Επίσης επιρίπτει πολιτικήν ευθύνην διά την αποτυχίαν του ΒΙΤΣΙ, εις ολόκληρον το Κόμμα Ηγεσίαν και όλους τους Κομμουνιστάς.
(γ) Η Κ.Σ. Ηγεσία αιφνιδιασθείσα δεν ηδυνήθη να χρησιμοποιήση εγκαίρως τας εφεδρείας της προς ενίσχυσιν ή ανακατάληψιν της τοποθεσίας ΛΕΣΙΤΣ – ΤΣΟΥΚΑ.
(δ) Η διάταξις του Κ.Σ. πυρ/κού δεν ήτο η αρμόζουσα καθόσον το ήμισυ τούτου ήτο τεταγμένον εις την περιοχήν ΜΕΛΑΣ – ΜΑΚΡΥΧΩΡΙ αυχήν ΝΤΑΜΣΕ, περιοχήν απειλουμένην αμέσως από εχθρικάς διεισδύσεις.
Εξ άλλου, λόγω του ότι τα πυρ/λα έδρων από πολυβολείων και με ελλιπή μέσα διαβιβάσεων ουδεμίαν ευελιξίαν πυρός επέτυχον.
(ε) Η επιχείρησις «ΠΥΡΣΟΣ» απέδειξε περιτράνως ότι είναι δυνατή η νυκτερινή διείσδυσις μεγάλων δυνάμεων, χωρίς να γίνη τούτο αντιληπτόν, όταν δεν υφίσταται συνεχής και πυκνή κατοχή.
(στ) Το ηθικόν των Κ.Σ. ευρίσκεται εις λίαν χαμηλόν επίπεδον.
Εις τούτο συνετέλεσε: Αι συνεχείς αποτυχία τούτων κατά τους τελευταίους μήνας το μέγα ποσοστόν βιαίως Στρατολογηθέντων και γυναικών η κακή ηγεσία τούτων και η εφαρμοσθείσα τακτική των βομβαρδισμών υπό του πυρ/κού και Αεροπορίας πολλάς ημέρας προ της ενάρξεως της επιθέσεως.
Επίσης συνετέλεσε και η γενική αντίληψις ότι μάχονται έναν αγώνα άνευ ουδεμιάς Ελπίδος επιτυχίας κατόπιν της λιποταξίας του ΤΙΤΟ.-

24. ΕΝΔΕΧΟΜΕΝΗ ΤΑΚΤΙΚΗ ΗΝ ΘΑ ΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΕΙΣ ΤΟ ΕΓΓΥΣ ΜΕΛΛΟΝ Η Κ. ΣΥΜΜΟΡΙΑΚΗ ΗΓΕΣΙΑ.
Η τακτική ην η Κ.Σ. Ηγεσία θα τηρήση εις το εγγύς μέλλον μετά την συντριβήν των δυνάμεών της εις ΒΙΤΣΙ και ΓΡΑΜΜΟΝ θα είναι :
(α) Θα εντείνη την ειρηνόφιλον προπαγάνδαν της.
(β) Θα προσπαθήση να εντείνη εις το εσωτερικόν τον μικροπόλεμον διά των ομάδων Π.Ε., Ελευθέρων Σκοπευτών και Δολιοφθορέων.
(γ) Εκ των εις ΑΛΒΑΝΙΑΝ καταφυγόντων υπολειμμάτων θα συγκροτήση εκλεκτά τμήματα κρούσεως εξ αφοσιωμένων Κ.Σ. και θα προσπαθήση να επιτύχη διεισδύσεις διά των συνόρων εις βάθος διά την διεξαγωγήν ανταρτοπολέμου. Εκ παραλλήλου διά παρομοίων τμημάτων, καθ’ όλον το μήκος των συνόρων θα επιχειρή συνεχείς κρούσεις προς κατάληψιν ωρισμένων σημείων εγγύς των συνόρων προς καταπόνησιν και εκνευρισμόν του Εθνικού Στρατού.
(δ) Εκ των υπολοίπων εφεδρειών (Παιδομάζωμα και λοιποί Κ.Σ.) θα προσπαθήση να συγκροτήση και εκπαιδεύση νέας δυνάμεις διά μελλοντικήν χρησιμοποίησιν.
(ε) Δεν φαίνεται πιθανόν ότι η Κ.Συμμοριακή ηγεσία εις το εγγύς μέλλον θα επιδιώξη την εκ νέου δημιουργίαν προγεφυρωμένων τύπου ΒΙΤΣΙ ή ΓΡΑΜΜΟΥ, καθόσον αι διατιθέμεναι σήμερον Κ.Συμ/καί δυνάμεις δέον να θεωρούνται ανεπαρκείς, το δε ηθικόν της πλειονότητος τούτων λίαν χαμηλόν.
Εξ άλλου μία τοιαύτη ενέργεια θα έδει να υποβοηθηθή από σοβαρούς αντιπερισπασμούς εις το εσωτερικόν της χώρας, ως συνέβη κατά το 1948.

Το
Α2 Γραφείον Β΄ΣΣ
Τ.Σ.Υ.
ΒΛΑΧΟΣ ΑΡΙΣΤΕΙΔΗΣ
ΑΝΤ/ΡΧΗΣ – ΠΥΡ/ΚΟΥ
ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ Α2