Εκθεση Αεροπορικής Δράσης επιχείρησης ΠΥΡΣΟΣ, ΣΗΔΜ/18 Αυγ 1949


ΘΕΜΑ : Έκθεσις επί της Αεροπορικής Δράσεως κατά την επιχείρησιν
ΠΥΡΣΟΣ           ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ
ΑΠΟΡΡΗΤΟΣ
ΠΡΟΣ : ΓΕΣ/Α1/ΙΙ ΣΗΔΜ/ΑΕΑ
ΚΟΙΝ : Β΄ΣΣ/ΑΕΑ-Α΄ΣΣ/ΑΕΑ
Γ΄ΣΣ/ΑΕΑ-ΣΗΔΜ/ΑΕΑ
ΣΗΔΜ/Α1, ΑΔΑ/ΚΖ Αριθ. Α.Π. 3624
ΒΣΤ τη 18.8.49

Ι ΓΕΝΙΚΑ :
Η επιχείρησις εκκαθαρίσεως του ΒΙΤΣΙ επέτυχε. Ο εχθρός παρά την επιμελημένην και από μακρού χρόνου προπαρασκευασθείσαν αμυντικήν οργάνωσιν του όλου χώρου εις μέγα βάθος δεν κατόρθωσε να συγκρατηθή ουδ’ ελάχιστα 24ωρα. Υπό την επιτυχή συνδεδυασμένην δράσιν όλων των όπλων του Στρατού Αεροπορίας ότε βιαίως ότε δι’ επιτυχών ελιγμών να εγκαταλείψη όλας του τας οχυράς θέσεις, όλας του τας βάσεις και τελικώς να εισέλθη εις Αλβανίαν.
ΙΙ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑ : (Συμπεριλαμβάνονται αι έξοδοι κατά την περίοδον της προπαρασκευής)
1. Γενόμεναι έξοδοι ριφθέντα βλήματα :
ΧΑΡΒΑΡΤ 148
ΣΠΙΤ ΦΑΪΡ 993
ΝΤΑΚΟΤΑ ΒΟΜΒ. 125
Ερρίφθησαν τα κάτωθι βλήματα :
ΡΟΥΚΕΤΤΑΙ 2332
ΒΟΜΒΑΙ των 500 Λιβρών 94
ΒΟΜΒΑΙ των 250 Λιβρών 1021
ΒΟΜΒΑΙ των 20 Λιβρών 1738
ΕΜΠΡΗΣΤΙΚΑΙ (ΝΑΠΑΛΜ) 283

  1. Η δράσις της Αεροπορίας διαιρείται εις δύο σαφείς διακεκριμένας
    α) Την πρωτοβουλίαν αυτής ταύτης της Α. Δ/σεως Αεροπορίας.
    β) Την εν τω πλαισίω της αμέσου υποστηρίξεως των μαχομένων τμημάτων.
  2. Προπαρασκευαστικόν Στάδιον 16.7.49 – 31.7.49
    Πρωτοβουλία ΑΔΑ/ΚΖ
    Εν συνεννοήσει μετά Β΄ΣΣ βάσει πληροφοριών αιχμαλώτων ή παραδιδομένων Κ.Σ. βάσει αεροαναγνωρίσεων, αεροφωτογραφιών και πληροφοριών των εν επαφή με τον εχθρόν τμημάτων κατά την περίοδον της προπαρασκευής εγένετο επί δεκαπενθήμερον εντατική προσβολή στόχων κυρίως των μετόπισθεν του εχθρού με τον σκοπόν.
    α) όπως παραλύσουν τα ανεφοδιαστικά του ρεύματα ημέραν τε και νύκτα διά της προσβολής οδών αυτοκινήτων σταθμών εκφορτώσεως κ.λ.π.
    β) όπως εξαρθρώσουν το σύστημα της διοικήσεώς του διά της προσβολής Σ. Δ/σεως, τηλεφωνικών κέντρων κ.τ.λ.
    γ) όπως παρεμποδίσουν την ανασυγκρότησίν του διά της προσβολής εμπέδων εκπαιδεύσεως.
    δ) όπως δυσχεράνουν τον ανεφοδιασμόν του εις τρόφιμα πυρ/κά και καύσιμα διά της προσβολής αποθηκών συγκεντρώσεων κ.τ.λ.
    ε) όπως κρατούν εν διαρκή εκνευρισμώ υπό την συνεχή απειλήν επικειμένης επιθέσεως διά της προσβολής καταυλισμών και χώρων σταθμεύσεως Μονάδων και
    Τέλος κατά τας τελευταίας ημέρας εντατική και ισχυρά προσβολή θέσεων πυρ/χιών και σημαντικών οχυρών άτινα προεβλέπετο να είναι οι πρώτοι καταληπτέοι αντικειμενικοί σκοποί.-

Εγένοντο κατά την ανωτέρω περίοδον προπαρασκευής :
Έξοδοι SPITS 255
HARVART 38
DACOTA BOMB 28
Ερρίφθησαν 538 Ρουκέτται
39 βόμβαι των 500 λιβρών
388 βόμβαι των 250 λιβρών
481 βόμβαι των 20 λιβρών
8 βόμβαι Εμπρηστικαί
Εσπάρησαν καρφοβελόναι επί οδών.
Τι επετεύχθη:
α) Ο εχθρός ηναγκάσθη απάσας τας κινήσεις του οιασδήποτε φύσεως να εκτελή μόνον νύκτα.
β) Εξηκριβωμένως κατεστράφησαν αποθήκαι καυσίμων
γ) Ακινήτησαν πλέον των 10 αυτοκινήτων του και εν συνεχεία κατεστράφησαν.-
δ) Αι θέσεις των πυρ/χιών του προσεβλήθησαν επιτυχώς και εξηναγκάσθη ο εχθρός να προβαίνη εις συχνάς αλλαγάς των θέσεων και πυροβόλων του και εις ενίσχυσιν της καλύψεως.
ε) Αλλά το σημαντικώτερον ήτο ότι ο εχθρός εκ των συνεχών βομβαρδισμών ημέρας τε και νυκτός διά βομβών ακαριαίων και επιβραδύνσεως ευρίσκετο εις ένα συνεχή συναγερμόν υποπτευόμενος ανά πάσαν στιγμήν ότι επίκειται εξόρμησις των πεζοπόρων τμημάτων.
Συνέπεια τούτου ήτο η μεγάλη κόπωσις και εξάντλησις του εχθρού καθώς επίσης και πτώσις του ηθικού του.-

Παρατηρηθέντα σφάλματα
ι) Παρετηρήθη αλλαγή στόχων και ουχί ημερολογιακή τήρησις του προγράμματος.
3. ΚΥΡΙΟΣ ΑΓΩΝ
Α΄ ΦΑΣΙΣ 2.8.49 – 9.8.49
Συνεργασία Στρατού Αεροπορίας
Παρά το γεγονός ότι ο κύριος αγών του Στρατού ήρξατο την 10.8.49 αποβλέπων εις την εκπόρθησιν του οχυρού συγκροτήματος ΒΙΤΣΙ ο κύριος Αεροπορικός αγών αρχίζει από 2.8.49 ημέραν κατά την οποίαν ανελήφθη η κατάληψις σειράς σημαντικών υψωμάτων του εχθρού ισχυρώς κατεχομένων απ’ αυτού και αφθόνως οργανωμένων εκ του χώρου ΓΡΑΜΜΟΣ.
Εγένοντο αι κάτωθι έξοδοι :
SPITS 313
HAR 33
DAC 38
Ερρίφθησαν :
938 Ρουκέτται
72 βόμβαι των 500 λιβρών
374 βόμβαι των 250 λιβρών
14 βόμβαι των 20 λιβρών
176 βόμβαι Εμπρηστικαί

Η επέμβασις ήτο καθ’ ολοκληρίαν προσχεδιασμένη, ελάχισται αιτήσεις (ή μάλλον και αυταί εκ του γενικού σχεδίου απέρρεον) υπεβλήθησαν φθάσασαι μέχρι ΔΑΥ/Α.
Κατελήφθησαν εν στενή συνεργασία με τον Στρατόν (Πεζικόν Πυρ/κόν) υψωμ. 1425 Ν( ) υψωμ. ΘΕΟΔΩΡΟΥ Ν.( ) υψωμ. ΤΑΜΠΟΥΡΙ Ν.( ) ΛΕΙΒΑΔΙΑ ΤΟΥΧΟΥΛΗΣ Ν.( ) ΑΝΩΝΥΜΟΝ Ν. ( ) ΤΣΑΡΝΟ Ν.( ) (δις) (πλην ΤΣΑΡΝΟ τελικώς απωλέσθη).
Παρατηρήσεις:
Η επέμβασις της Αεροπορίας έλαβε χώραν βάσει εξαχθέντων συμπερασμάτων εκ των ασκήσεων μετά πραγματικών πυρών εις ΔΡΕΠΑΝΟΝ ΚΟΖΑΝΗΣ.
Συμφώνως προς το σχέδιον πυρός τα κύματα βομβαρδισμού διά βομβών ρουκεττών διεδέχθη τελικώς το κύμα της δι’ εμπρηστικών προσβολής μεθ’ ην η έφοδος του Πεζικού έδει να εκδηλωθή. Παρά ταύτα.
Ουδέν ύψωμα κατελήφθη ευθύς μετά τον βομβαρδισμόν διά ΝΑΠΑΛΜ ως εγένετο αποδεκτόν εκ των ασκήσεων.
Π.Χ. Το ύψωμα 1425 κατελήφθη κατόπιν διαδοχικών προσβολών.
6 SPITS δια Β/250
10 SPITS δια Ρουκεττών
6 SPITS δι’ Εμπρηστικών
Επετέθησαν εισέτι 4 SPITS διά Ρουκεττών και είτα κατελήφθη.
Το ύψωμα ΤΑΜΠΟΥΡΙ κατόπιν διαδοχικών προσβολών
6 SPITS δια Β/250
3 SPITS δια …….
3 SPITS δια Ρ.

Τούτο οφείλεται :
α) Εις την μη εξοικείωσιν του Πεζικού να προσεγγίζη τας εκρήξεις των ρουκεττών εις την απόστασιν των 100μ.
β) Εις την μικράν διάρκειαν δραστικότητος των ΝΑΠΑΛΜ (εμπρηστικών)
Συνέπεια τούτου ήτο μετά τον δι’ εμπρηστικών βομβαρδισμών απητείτο επέμβασις διά Ρουκεττών και πυροβόλων πολυβόλων μέχρις ολοκληρώσεως του αντικειμενικού σκοπού.
Αι απώλειαι κατά την κατάληψιν του υψωμ. 1425 ήσαν :
2 Ν.Α. 5 Τ.Α. 7 Ν.Ο. 49 Τ.Ο. Εις δε το ΤΣΑΡΝΟ πλέον των 350.
Ο Μέγας αυτός αριθμός των απωλειών και η απώλεια του ΤΣΑΡΝΟ (ως και η μη ολοκλήρωσις όλων των υψωμάτων ΠΟΛΕΝΑΤΑ) οφείλεται :
α) Ο εχθρός έχει προετοιμασμένας βολάς Πυρ/κού όλμων επί κάθε ιδικού του κατεχομένου υψώματος ας εξαπολύει άμα τη ανόδω των ημετέρων επ’ αυτού.
β) Εις τα εκπνοηθέντα σχέδια δράσεως αεροπορίας προεβλήθη αριθμός αεροσκαφών διά την εδραίωσιν ουχί όμως και επιτήρησιν εις ακτίνα πέριξ του αντικειμενικού σκοπού 1-3 χιλιομέτρων. Το έργον τούτο δέον εν μέρει να αναλαμβάνη και το πυροβολικόν.
γ) Εις την μετά λύσσης υπεράσπισην υπό του εχθρού ορισμένων υψωμάτων ζωτικών διά την όλην αμυντικήν του εγκατάστασιν.
4. ΙΙ Φάσις Κυρίου αγώνος (Διάσπασις) : 10.8.49 – 13.8.49
Την 10.8.49 κατόπιν 4ωρου προπαρασκευής Πυρ/κού και Αεροπορίας ήρξατο η έφοδος του Πεζικού και αρμάτων βάσει εκπνοηθέντος σχεδίου προς κατάληψιν του οχυρού συγκροτήματος ΠΟΛΕΝΑΤΑΣ Ν.( ) και υψωμ. 1685 Ν.( ).
επετέθησαν εις ΠΟΛΕΝΑΤΑ 50 SPITS
εις ύψωμ. 1685 12 SPITS
εις ΠΟΛΕΝΑΤΑ ΙΙ 8 SPITS
Το ΠΟΛΕΝΑΤΑ Ι μετά ρουκεττοβολισμόν διά 114 ρουκεττών και 28 ΝΑΠΑΛΜ κατελήφθη. Το 1685 κατελήφθη βραδύτερον της ΠΟΛΕΝΑΤΑΣ.
Η ενέργεια βαθύτερον δεν εσημείωσεν σοβαράν πρόοδον. Το κατακτηθέν έδαφος διετηρήθη σταθερώς.
Και μετά την πτώσιν της ΠΟΛΕΝΑΤΑ ο αγών εξηκολούθησε του εχθρού επιδιώξαντος την επανάκτησίν του δι’ αντεπιθέσεων. Διά 72 εισέτι εξόδων SPITS η Αεροπορία υπεστήριξεν αγώνα εκ του συστάδην του Πεζικού και τελικώς ο εχθρός εξηναγκάσθη εις αποχώρησιν. Ταυτοχρόνως 34 έξοδοι SPITS κατηναλώθησαν καθ’ όλην την ημέραν διά α/πυροβολικόν εις τον χώρον ΒΙΓΛΑ ΛΟΥΝΤΣΑ. Επετεύχθη η εξουδετέρωσις μιας Πυρ/χίας και η μείωσις εις το ελάχιστον της δράσεως πυρών αντιπροπαρασκευής του εχθρικού Πυρ/κού.
Την 11.8.49 τα τμήματα ευρίσκονται βαθέως εντός της εχθρικής τοποθεσίας.
Εζητήθη υποστήριξις Αεροπορίας εις ΤΣΟΥΚΑΝ και ΛΕΣΙΤΣ. ΤΣΟΥΚΑ επεμβάσει 7 SPITS κατόπιν μικροαγώνος κατελήφθη. ΛΕΣΙΤΣ μέχρις απογευματινών ωρών προσεβλήθη κατά κύματα εν συνόλω διά εν συνόλω 47 SPITS Δεν κατελήφθη. Την νύκτα εγκατελήφθη υπό του εχθρού.
Την 13.8.49 επεμβάσει 12 SPITS κατελήφθη η ΜΑΥΡΗ ΡΑΧΗ.
Η επίθεσις της ΜΑΥΡΗΣ ΡΑΧΗΣ είναι η τελευταία συγκεντρωτική δράσις της αεροπορίας.
5. ΙΙΙ ΦΑΣΙΣ από 13.8.49 – 16.8.49
Μετά την κατάληψιν της οχυράς αμυντικής τοποθεσίας ΜΠΑΡΟ – ΛΕΣΙΤΣ – ΤΣΟΥΚΑ και την διείσδυσιν εις ΜΙΣΟΔΑΓΙΣΤΑ ΜΑΥΡΗ ΡΑΧΗ. Το μέτωπον διεσπάσθη και αι ανθιστάμεναι εισέτι προκεχωρημέναι αμυντικαί τοποθεσίαι του εχθρού ηπειλούντο από πλήρη κύκλωσιν.
Εν όψει πλήρους καταστροφής ο εχθρός ήρχισε εκκενώνων το προκεχωρημένον μέτωπόν του αποσυρόμενος προς ΒΑΡΜΠΑΝ – ΛΑΙΜΟΝ – ΚΡΥΣΤΑΛΛΟΠΗΓΗΝ.
Κατά την περίοδον αυτήν η δράσις της αεροπορίας στρέφεται κυρίως εναντίων όλων των υποχωρουσών φαλάγγων ιδιαιτέρως δε επιτηρείται το στενόν ΛΑΙΜΟΣ διά την πρόληψιν της διαρροής εξ αυτού προς ΠΥΞΟΝ – ΑΛΒΑΝΙΑΝ.
Η επέμβασις ήτο καθ’ ολοκληρίαν πρωτοβουλία ΑΔΑ/ΚΖ. Το εκπονηθέν σχέδιον ….. μετ’ ακριβείας προέβλεψε καθ’ όλην την ημέραν πτήσεις περιπολιών εξ ενός ΧΑΡΒΑΡΤ και 2 SPITS εφ’ ολοκλήρου του μετώπου διά την διάλυσιν των αποχωρουσών φαλάγγων και καθυστέρυσιν τούτων, κατά δε την νύκτα διά βομβαρδισμών διά DACOTA διά βομβών μετ’ έπιβραδύνσεως επεδιώχθη η απαγόρευσις διαφυγής από ΛΑΙΜΟΝ.
Πράγματι ο εχθρός παρά το γεγονός ότι ήρξατο αποχωρών από των απογευματινών ωρών της 13.8.49 την πρωίαν της 14.8.49 εφαίνετο ακόμη και μεγάλας φάλαγγας αποσυρόμενος προς ΠΥΞΟΝ. Αι φάλαγγες αύται εσφυροκοπήθησαν ανηλεώς εδόθη δε ταυτοχρόνως και ο αναγκαίος χρόνος εις τα νοτίως δρώντα Πεζοπόρα τμήματα να σπεύσουν και να προλάβουν το κλείσιμο του ΛΑΙΜΟΥ. Οι φονευθέντες συλληφθέντες επί του ΛΑΙΜΟΥ ήσαν πολλοί.
Τας εσπερινάς ώρας της 16.8.49 υποστηρίξει 4 SPITS εις περιοχήν (Ν.252673) και (Ν.253677) εξεδιώχθησαν και οι τελευταίοι εναπομείναντες Κ.Σ. εν τη χερσονήσω και εις ολόκληρον το οχυρόν ΒΙΤΣΙ.
ΓΕΝΙΚΑΙ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ :
1. Τοποθετηθείσα μέθοδος της δράσεως της Αεροπορίας ήτο η συγκεντρωτική :
Παρουσίασε τα εξής πολενεκτήματα και μειονεκτήματα :
α) Πλεονεκτήματα :
ι. Η δι’ όλων των πυρών της Αεροπορίας συγκεντρωτική βολή έχει το μειονέκτημα ότι καλύπτει ολόκληρον την επιφάνειαν του στόχου. Ιδιαιτέρως δε όταν αι διαστάσεις τούτου είναι μικραί.
ιι. Η εις μεγάλους αριθμούς κατά κύματα εμφάνισις της Αεροπορίας προκαλεί μεγίστην ηθικήν κατάπτωσιν του εχθρού, δεν του παρέχει την δυνατότητα της διοικήσεως και παραλύει κάθε οργανικήν εξάρτησιν.
ιιι. Δίδει την ευκαιρίαν εις τα φίλια να κινηθούν ανέτως προσεγγίζοντες ακινδύνως μέχρι της αποστάσεως της εφόδου (100 – 150 μ.)
ιυ. Η Α/Α δράσις του εχθρού περιορίζεται εις το ελάχιστον.
β) Μειονεκτήματα :
ι. Μειώνει την παραμονήν των αεροπλάνων υπεράνω του πεδίου της μάχης και συνεπώς την άμεσον υποστήριξιν εις ελάχιστον χρόνο. Η παραμονή των κυμαίνεται από 15’ – 30’.
ιι. Η συγκεντρωτική χρησιμοποίησις όταν πρόκειται περί μικράς δυνάμεως καθιστά έστω και δι’ ολίγας ώρας αχρησιμοποίητον άπασαν την δύναμιν της Αεροπορίας διά λόγους τεχνικής προπαρασκευής.
1. Μετά την πρώτην έξοδον εξ 82 SPITS εις ΠΟΛΕΝΑΤΑ εχρειάσθη χρονικόν διάστημα 2 ωρών προκειμένου να είναι εις θέσιν να χρησιμοποιηθώσι ταύτα εκ νέου.
Αντιθέτως η κατά ζεύγη ή κατά μικρούς αριθμούς χρησιμοποίησίς (2-4) έχει το μειονέκτημα της ασθενούς μικράς προσβολής, έχει όμως το πλεονέκτημα της μακράς παραμονής και μετά μεγαλυτέρας ακριβείας επεμβάσεως.-
2. Δεν εσημειώθη ουδαμού συνεργασία μετ’ αρμάτων ή τεθωρακισμένων παρά το γεγονός ότι ήφθασαν πολλάκις τα τεθωρακισμένα παρά των αεροπλάνων μαχόμενα και μολονότι είχον εφοδιασθή διά V.H.F. οι ουδέποτε εχρησιμοποίησαν.
3. Τας εσπερινάς ώρας πολλάκις εδημιουργήθησαν επικίνδυνοι καταστάσεις (12.8.49 αντεπίθεσις Συμμ. κατά ΙΧης εις 32 πυραμίδα, απειλή κατά δεξιού πλευρού ΧΙ συγκρούσεις επί ΒΑΡΜΠΑΣ) δεν υπήρχε δε ετοιμότης επεμβάσεως ει μη διά μίαν μόνον (4 SPITS).
4. Παρετηρήθη αταξία εις την εφαρμογήν ωριαίων προγραμμάτων επεμβάσεως των όπλων Πυρ/κού Πεζικού Αεροπορίας. Δεν ετηρήθησαν επακριβώς τα προσχεδιασθέντα. Ούτω παρετηρήθη αναμονή των SPITS άνωθεν ΠΟΛΕΝΑΤΑΣ μέχρις ου παύσει η βολή Πυρ/κού κατ’ αυτής.
ΙV. ΥΠΟΒΛΗΘΕΙΣΑΙ ΑΙΤΗΣΕΙΣ ΠΑΡ’ ΑΛΛΩΝ ΣΩΜΑΤΩΝ
1. Την 9.8.49 υπεβλήθη παρά VΙΙΙ Μεραρχίας αίτησις υποστηρίξεως τμημάτων της κατά ΠΡΟΦ. ΗΛΙΑ απεστάλησαν 4 SPITS και εν ΧΑΡΒΑΡΤ.
2. Την 14.8.49 πρωίαν υπεβλήθη αίτησις παρά Γ΄ΣΣ διά ΞΑΝΘΗΝ. Απερρίφθη.
3. Την αυτήν αίτησιν παρά του Α΄ΣΣ εις ΒΑΣΙΛΙΤΣΑΝ ικανοποιήθη διά 2 SPITS.
4. Την 15.8.49 παρά VΙΙΙ Μεραρχίας ικανοποιήθη διά 2 SPITS.
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ ΓΕΝΙΚΟΝ
1. Η συνεργασία των Όπλων εβελτιώθη σημαντικώς.
2. Το Πεζικόν δέον να εκμεταλλεύεται τον διά ρουκεττών βομβαρδισμόν υπό των αεροπλάνων και να προσεγγίζη εις την απόστασιν των 100 – 150 μ. εις τρόπον ώστε μετά τον βομβαρδισμόν διά εμπρηστικών δι’ ενός άλματος να ευρεθή επί του αντικειμενικού σκοπού.
Εξ άλλου οι χειρισταί των SPITS κατά τον ρουκεττοβολισμόν δέον να βεβαιώνται ότι το Πεζικόν προχωρεί εκμεταλλευόμενον τ’ αποτελέσματα. Εν ανάγκη να παροτρύνη διά των Ο.Ε. τους άνδρας όπως προχωρήσωσι συνιστώντες ότι δεν διατρέχουσι κίνδυνον εκ των βολών των διά ρουκεττών.
3. Επί των ανωτέρω επιβάλλεται η εκτέλεσις συνδεδυασμένων Στρατού – Αεροπορίας ασκήσεων.

ΑΡΧ. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ
Ταξίαρχος – Επιτελάρχης
Διά την ακρίβειαν
ΣΗΔΜ/ΑΕΑ
Τ.Σ.Υ.