Εκθεση επιχείρησης ΠΥΡΣΟΣ, 15η ΜΠΖ/Α1/ΑΠ8378/4 Αυγ 1949


ΘΕΜΑ : Έκθεσις επιχειρήσεως ΧV ΜΕΡΑΡΧΙΑ
«ΠΥΡΣΟΣ» ΓΡΑΜΜΟΣ 1949
ΠΡΟΣ : ΣΗΔΜ/Α1 – Α΄ΣΣ/Α1 ΑΠΟΡΡΗΤΟΣ-ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ
Τ.Σ/XV ΜΕΡΑΡΧΙΑΣ /Α.Π.8378/21/Α1
ΚΟΙΝ : 45, 61, 73 Ταξ/Α1 ΣΤΓ 917 τη 4.8.49
Συν. 34

Υποβάλλεται συνημμένως Έκθεσις επιχειρήσεως «ΠΥΡΣΟΣ».

ΓΕΡΑΚΙΝΗΣ ΧΡ.
Διά την ακρίβειαν ΥΠΟΣΤΡΑΤΗΓΟΣ
Τ.Σ.Υ. ΔΙΟΙΚΗΤΗΣ
—————————————-

ΧV ΜΕΡΑΡΧΙΑ
ΕΚΘΕΣΙΣ
«ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΠΥΡΣΟΣ»
1. ΓΕΝΙΚΑ.
Μετακινήσεις – Συγκεντρώσεις.
(α) Η Μεραρχία εν όψει συμμετοχής εις επιχειρήσεις ΒΙΤΣΙ – ΓΡΑΜΜΟΥ και κατόπιν της υπ’ αρίθ. Α.Π.Φ. 7/1773/17.6.49 Δ/γής Α΄ΣΣ/Α1, συνεκέντρωσεν από 21-25 Ιουλίου τας 45 και 61 Ταξιαρχίας εις περιοχήν ΤΡΙΚΑΛΛΩΝ.
– Η 73 Ταξιαρχία θα παρέμενεν προσωρινώς εις περιοχήν ΧΑΣΙΩΝ – ΑΝΤΙΧΑΣΙΩΝ ως εφεδρεία Αρχιστρατήγου.
(β) Μετά την συγκέντρωσιν εις ΤΡΙΚΑΛΛΑ και κατόπιν της υπ’ αρίθ. Α.Π. 347273/20.7.49/ΓΕΣ/Α1 η Μεραρχία (μείον 73 Ταξ/χία) εκινήθη άνευ ουδεμιάς βραδύτητος ή ανωμαλίας εις περιοχήν Δυτικής Μακεδονίας ως κάτωθι :
Στρατηγείον Μεραρχίας ΣΙΑΤΙΣΤΑ
45 Ταξιαρχία. Περιοχήν ΚΑΛΟΧΩΡΙ
61 Ταξιαρχία. Περιοχήν ΝΕΑΠΟΛΕΩΣ- ΑΡΓΟΥΣ
Άνω μεταφοραί αρξάμεναι την 28 Ιουλίου συνεπληρώθησαν την 4ην Αυγούστου.
(γ) Εκπαίδευσις. Το χρονικόν διάστημα από 5-10 Αυγούστου εχρησιμοποιήθη δι’ εκπαίδευσιν των Μονάδων εις τον αγώνα εναντίον οχυρωμένης τοποθεσίας.
2. «ΠΥΡΣΟΣ Β»
(α) Η Μεραρχία (μείον Ταξιαρχία) από της αφίξεως εις τους άνω χώρους σταθμεύσεως ετέθη υπό Διοίκησιν ΣΗΔΜ ως εφεδρεία του Αρχιστρατήγου.
(β) Διά την επιχείρησιν «ΠΥΡΣΟΣ Β» ανετίθετο αυτή, ως σχετική Α.Α.Π. 167/8.8.49/ΣΗΔΜ/Α1, αι κάτωθι αποστολαί :
– Ενίσχυσις ΙΧ, Χ Μεραρχιών.
– Επέμβασις εις ΓΡΑΜΜΟΝ, επ’ ωφελεία Α΄ΣΣ.
– Αντιμετώπισις παντός αντιπερισπασμού εντός ή εκτός της ζώνης ευθύνης του ΣΗΔΜ.
(γ) Προς εκπλήρωσιν της ανατεθείσης αποστολής εξεδίδετο η συνημμένη υπ’ αριθ. Α.Π.8032/10.8.49 Δ/γή Μεραρχίας.
(δ) Η επιχείρησις «ΠΥΡΣΟΣ Β» ήρξατο την πρωίαν της 10 Αυγούστου.
Την ΙΙην Αυγούστου λόγω αναγκών επιχειρήσεων η 45 Ταξιαρχία κατόπιν τηλ/κής διαταγής του Αρχιστρατήγου κοινοποιηθείσης διά της Α.Π. 1352/11.1200/ΣΗΔΜ/Α1 ετίθετο υπό Διοίκησιν Β΄ΣΣ.
– Διά της υπ’ αρίθ. Α.Π. 8041/111235 Μεραρχίας η Ταξιαρχία εκινήθη την 111400 ώραν δι’ αυτοκινήτων εις περιοχήν ΜΑΝΙΑΚΟΙ – ΜΕΣΟΠΟΤΑΜΙΑ με Τάγμα εις ΜΠΑΡΟ, απελευθερώσασα εκεί δυνάμεις του Β΄ΣΣ όπερ ενήργη εις το εσωτερικόν του ΒΙΤΣΙ με σύγχρονον αποστολήν απαγορεύσεως κινήσεως ΚΣ εκ περιοχής ΜΑΛΙ ΜΑΔΙ – ΚΡΥΣΤΑΛΛΟΠΗΓΗΣ προς Νότον.
– Παρά την προσωρινήν διάθεσιν της 45 Ταξιαρχίας εις Β΄ΣΣ και τας ανατεθείσας αποστολάς η Μεραρχία εξηκολούθη να υπάγεται απ’ ευθείας εις Αρχιστράτηγον με ετοιμότητα κινήσεως εντός μιας ώρας από λήψεως διαταγής προς ανάληψιν στρατηγικών αποστολών (Α.Π. 2795/11.8.49/Αρχιστρατήγου).
3. «ΠΥΡΣΟΣ Γ»
Προπαρασκευή επιχειρήσεως.
(α) Την 12 Αυγούστου ο Διοικητής της Μεραρχίας κατόπιν σχετικής διαταγής μετέβη εις (Τ.Σ.) Α΄ΣΣ (ΑΡΓΟΣ ΟΡΕΣΤΙΚΟΝ) ένθα έλαβε γενικάς ενδείξεις περί αποστολής της Μεραρχίας εις την επιχείρησιν προς εκκαθάρισιν του ΓΡΑΜΜΟΥ.
– Την 13 Αυγούστου ο Διοικητής της Μεραρχίας μετέβη εις ΠΥΡΓΟΝ εκτελέσες αναγνώρισιν της ζώνης ενεργείας.
Κατά την επάνοδον εκ ΠΥΡΓΟΥ εις ΣΙΑΤΙΣΤΑΝ διήλθεν εκ του (Τ.Σ.) Α΄ΣΣ και ανέφερε εις τον Διοικητήν του Σώματος το αποτέλεσμα της αναγνωρίσεως.
(β) Λόγω ευνοϊκής εξελίξεως των επιχειρήσεων εις περιοχήν ΒΙΤΣΙ και εν όψει αμέσου ενάρξεως των επιχειρήσεων εις ΓΡΑΜΜΟΝ :
– Η 45 Ταξιαρχία επανήρχετο υπό διαταγάς Μεραρχίας (Σχετική Α.Π. 2952/130800/ΣΗΔΜ/Α1).
– Ολόκληρος η Μεραρχία επανήρχετο από 140100 υπό διοίκησιν Α΄ΣΣ (Σχετική Α.Π. 231487/4009/39/131600 Αρχιστρατήγου).
– Η 73 Ταξιαρχία έλαβεν διαταγήν να κινηθή την πρωίαν της 14 Αυγούστου εις ΝΕΑΠΟΛΙΝ (Σχετική Α.Π. 23150/131800/ Αρχιστρατήγου).
(γ) Η διάταξις των Μονάδων της Μεραρχίας το εσπέρας της 13 Αυγούστου είχε ως ακολούθως :
– Στρατηγείον Μεραρχίας ΣΙΑΤΙΣΤΑ
– Σ.Δ. 61 Ταξιαρχίας και 619 Τ.Π. ΝΕΑΠΟΛΙΣ
– 614 Τ.Π. ΑΡΓΟΣ ΟΡΕΣΤΙΚΟΝ
– 117 Τ.Π. ΒΟΓΑΤΣΙΚΟΝ
– Σ.Δ. 45 Ταξιαρχίας και 571 Τ.Π. ΜΑΝΙΑΚΟΙ (Ν.4439)
– 573 Τ.Π. ΑΓ. ΚΥΡΙΑΚΗ – ΜΕΣΟΠΟΤΑΜΙΑ (Ν.3640)
– 572 Τ.Π. ΜΠΑΡΟΣ (Ν.4357)
(δ) Αναγνωρίσεις.
– Οι Διοικηταί των 45 και 61 Ταξιαρχιών μετά επιτελείων των και ο Υποδ/τής της Μεραρχίας εκινήθησαν την πρωίαν της 14 Αυγούστου εις ΠΥΡΓΟΝ προς εκτέλεσιν αναγνωρίσεων.
Εδόθησαν εις τους Δ/τάς Ταξιαρχιών σχετικαί γενικαί ενδείξεις περί της ζώνης ενεργείας και των ενδεχομένων αποστολών των Ταξιαρχιών. (Σχετική Α.Π. 8066/132135 Μερ/χίας).
(ε) Μεταφοραί – Συγκεντρώσεις.
Διά της υπ’ αριθ. Α.Π.7/122/Α΄ΣΣ/Α1 καθορίζοντο : ως χώρος συγκεντρώσεως της Μεραρχίας ΓΚΡΟΥΣΙΑ – ΠΥΡΓΟΣ – ΠΡΟΦ. ΗΛΙΑΣ – ΤΡΙΑ ΣΥΝΟΡΑ.
14 Αυγούστου. Εκινήθη το Στρατηγείον της Μεραρχίας από ΣΙΑΤΙΣΤΑΝ εις ΚΑΛΟΧΩΡΙ. Ομοίως η 73 Ταξιαρχία από ΚΑΛΑΜΠΑΚΑ εις ΤΥΡΝΑΒΟΝ.
15 Αυγούστου. Εκινήθη η 45 Ταξιαρχία εις περιοχήν ΓΚΡΟΥΣΙΑ – ΠΥΡΓΟΣ – ΤΡΙΑ ΣΥΝΟΡΑ – ΠΡΟΦ. ΗΛΙΑΣ αντικαταστήσασα τμήματα 52 Ταξ/χίας.
– 73 Ταξιαρχία από ΤΥΡΝΑΒΟΝ εις περιοχήν ΑΡΓΟΥΣ ΟΡΕΣΤΙΚΟΥ.
16 Αυγούστου. Τ.Σ. Μεραρχίας από ΚΑΛΟΧΩΡΙ εις ΓΚΟΥΡΟΥΣΙΑ.
– 73 Ταξιαρχία από ΑΡΓΟΣ ΟΡΕΣΤΙΚΟΝ εις περιοχήν ΓΚΟΥΡΟΥΣΙΑ.
– 61 Ταξιαρχία από ΝΕΑΠΟΛΕΩΣ εις ΚΑΛΟΧΩΡΙ.
17 Αυγούστου. Αι Μονάδες της Μεραρχίας το εσπέρας της 17 Αυγούστου είχον την ακόλουθον διάταξιν.
45 Ταξιαρχία. Περιοχήν ΣΠΑΝΟΥΔΕΣ.
61 Ταξιαρχία. ΓΚΡΟΥΣΙΑ με Διοίκησιν και διλοχίαν 619 Τ.Π. εις ΤΡΙΑ ΣΥΝΟΡΑ.
73 Ταξιαρχία. ΠΡΟΦ. ΗΛΙΑΣ – ΝΑΣΙΑ – ΤΑΜΠΟΥΡΙΑ – ΑΣΠΡΗ ΠΕΤΡΑ με διλοχίαν 591 Τ.Π. ΠΡΟΦ. ΗΛΙΑΣ – ΓΟΥΠΑΤΑ.
Κατά το χρονικόν διάστημα από 14-17 Αυγούστου μετεκινήθη 142 Μ.Ο.Π. 102 Σ.Π.-152 και 153 ΜΜΠ ΣΠΑΝΟΥΔΕΣ.
Ομοίως προωθήθησαν αι αναγκαίαι ποσότητες πυρ/κών πυροβολικού και Πεζικού ως και τροφίμων.
4. ΕΔΑΦΟΣ
Τα όρια της ζώνης ενεργείας της Μεραρχίας καθορίζοντο ως κάτωθι:
Βόρειον. Γέφυρα ΚΑΤΩ ΝΕΣΤΟΡΙΟΥ – ΧΩΡΑΦΙ (Ν.2828) (ναι) – ΛΗΜΕΡΙΑ (Ν.2427) (όχι) ΑΣΠΡΗ ΠΕΤΡΑ (Ν.2028) (ναι) – ΛΕΥΚΑΔΙ (Ν.1729) (όχι) – Αυχήν ΣΓΚΟΥΡΟ (Ν.135275) (όχι) ΣΟΥΦΛΙΚΑΣ (Ν.1126) (ναι) – ΚΙΑΦΑ (ναι).
Νότιον. ΚΡΥΟΝΕΡΙ (Ν.2621) (ναι) – ΑΓΙΟΣ ΠΑΥΛΟΣ (Ν.2118) (ναι) – ΠΕΥΚΟΦΥΤΟΝ (Ν.1819) – ΚΑΜΠΙΤΣΙΟ (Ν.1518) (ναι).
Εκ των λεπτομερών αναγνωρίσεων η εδαφική διαμόρφωσις της ζώνης ενεργείας της Μεραρχίας παρουσιάζετο ως κάτωθι :
(α) Γενικώς ορεινόν, βραχώδες, απότομον, διακεκομμένον και δασώδες.
(β) Οι πρώτοι αντικειμενικοί σκοποί από της βάσεως εξορμήσεως απείχον περί 6 χιλ.
(γ) Μεταξύ βάσεως εξορμήσεως και αντικειμενικών σκοπών η βαθεία και απότομος κοιλάς του ΣΑΡΑΝΤΑΠΟΡΟΥ.
(δ) Δρομολόγια κινήσεως μόνον τρία.
– ΤΡΙΑ ΣΥΝΟΡΑ – Υψ. 1666 – ΕΠΑΝΩ ΑΡΕΝΑ.
– ΤΡΙΑ ΣΥΝΟΡΑ – ΑΡΑΠΗΔΕΣ – Αυχήν ΑΡΕΝΩΝ.
– ΤΡΙΑ ΣΥΝΟΡΑ – ΜΥΡΟΒΛΗΤΗΣ – ΓΚΡΟΠΑ ΛΟΥΓΚΑ – ΤΣΟΥΜΙΑ.
Εκτός των άνω δρομολογίων ουδεμία άλλη όδευσις βατή εις πεζούς.
(ε) Άπασα η κοιλάς του ΣΑΡΑΝΤΑΠΟΡΟΥ ελέγχεται εξ ολοκλήρου και δραστικώς εκ των υψωμάτων ΓΚΟΡΙΤΣΑ – ΤΣΑΓΚΟ ΚΑΡΑΟΥΛΙ (Ι) – ΚΑΡΑΓΚΙΟΖΗ – ΣΟΥΦΛΙΚΑΣ.
6. ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΙ.
(α) Δυνάμεις ΚΣ εις την ζώνην ενεργείας Μεραρχίας βάσει πληροφοριών Α΄ΣΣ, 52 Ταξιαρχίας και ληφθείσαι εκ παραδοθέντων μέχρι της 24.8.49.
ι. Πεζικόν.
– 1/16 Τάγμα επί ΤΣΑΓΚΟΣ ΚΑΡΑΟΥΛΙ (Ι) (Ν.141267) και ΑΝΘΡΩΠΑΚΟΝ (Ν.160277). Δύναμις περίπου : 200
– Λόχος ΜΠΟΤΣΑΡΗ επί ΓΚΟΥΡΙΤΣΑΣ (Ν.124263).
Δύναμις : 60
– 12 ΚΣ Ταξιαρχία περιλαμβάνουσα :
1/12 Τάγμα ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ από ΚΑΡΑΓΚΙΟΖ (Ν.150245) – Υψ. 1315 – Υψ. 1666 (Ν.135225) – ΑΡΑΠΗΔΕΣ (Ν.140215) – Υψ. 1452 (Ν. 168180). Δύναμις περίπου : 300
11/12 Τάγμα υπό συγκρότησιν επί ΓΚΡΟΠΑ ΛΟΥΓΚΑ (Ν.130245). Δύναμις περίπου : 180
11/12 Τάγμα εκτός περιοχής.
– Διλοχία ΤΑΚΗ επί ΣΟΥΦΛΙΚΑ (Ν.110260). Δύναμις : 120
– Σ.Δ. ΙΧ Μεραρχίας μετά επιμελητείας επί ΓΚΡΟΠΑ ΤΣΑΠ (Ν.113243) Δυνάμεως περίπου : 120
Ήτοι σύνολον δυνάμεων εν τη περιοχή περίπου :1000
ιι. Πυροβολικόν.
– 5η Μοίρα ΚΣ Ορειβατικού μιας πυρ/χίας των 4 πυρ/λων επί ΠΕΤΡΑ ΜΟΥΚΑΣ (Ν.114190) – και μιας ολμαρχίας των 120 χιλ. των 4 σωλήνων.
– Ουλαμός πυρ/κού επί ΣΓΚΟΥΡΟ (Ν.130275) 2 σωλήνες. Πυρ/κά άφθονα.
(β) Δυνάμεις ΚΣ εν τη ζώνη ενεργείας της Μεραρχίας διαπιστωθείσαι κατά ενέργειαν επιχειρήσεων από 24-29.8.49.
ι. Πεζικόν.
– 1/16 Τάγμα. Επί ΤΣΑΓΚΟ ΚΑΡΑΟΥΛΙ (Ι) (Ν.142267) – ΑΝΘΡΩΠΑΚΟΥ (Ν.160277). Δυνάμεως περίπου : 220
– 12 Ταξιαρχία περιλαμβάνουσα :
1/12 Τάγμα ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ με διάταξιν από ΠΕΤΡΑ ΤΟΥΜΠΑ (Ν.1482058) – ΑΡΑΠΗΔΕΣ (Ν.140215) – Υψ. 1666 (Ν.135225) – Υψ. 1315 (Ν.146230) δυνάμεως : 300
11/12 Τάγμα με διάταξιν επί ΚΑΡΑΓΚΙΟΖ (Ν.150245) – ΚΑΡΥΑ (Ν.140250) δυνάμεως : 180
Διλοχία υπό ΚΑΛΥΒΑΝ με διάταξιν επί ΓΚΡΟΠΑ ΛΟΥΓΚΑ (Ν.130245). – ΣΟΥΦΛΙΚΑΣ (Ν.110260). δυνάμεως : 120
Λόχος ΜΠΟΤΣΑΡΗ επί ΓΚΟΥΡΙΤΣΑ (Ν.124263).
δυνάμεως : 60
Σ.Δ. ΙΧ Μεραρχίας μετά επιμελητείας εις περιοχήν ΓΚΡΟΠΑ ΤΣΑΠ (Ν.113243) δυνάμεως περίπου : 120
– Χ Μεραρχία προελθούσα εκ ΒΙΤΣΙ και περιλαμβάνουσα :
14 Ταξιαρχίαν με διάταξιν από ΛΟΥΓΚΑ (Ν.130230) μέχρι και ΑΡΑΠΗΔΕΣ (Ν.140215) δυνάμεως : 500
102 Ταξιαρχίαν με διάταξιν διλοχίας επί ΑΝΩ ΑΡΕΝΑΣ (Ν.130205) ΤΣΟΥΜΙΑ (Ν.120230)
και διλοχίαν επί ΜΑΥΡΗΣ ΠΕΤΡΑΣ (Ν.090240)
Δύναμις Ταξιαρχίας περίπου : 300
Τάγμα Σχολής Αξ/κών με διάταξιν επί ΓΚΟΥΡΙΤΣΑΣ (Ν.124263) – ΚΑΡΥΑ δυνάμεως : 180
Ήτοι σύνολον δυνάμεων ΚΣ περίπου :2000
Επί πλέον βοηθητικαί σχηματισμοί ΧΙ Μεραρχίας αμέσως Ν.Δ. ΜΑΥΡΗΣ ΠΕΤΡΑΣ.
ιι. Πυροβολικόν.
– 5η Μοίρα Ορειβατικού επί ΠΕΤΡΑΣ ΜΟΥΚΑΣ διαθέτουσα σωλήνες πυροβόλων 4
– Ολμαρχία των 120 χιλ. σωλήνες 4
Διάταξις όλμων εις (Ν.140220) και (Ν.125245)
92 Ουλαμός της 12 Μοίρας πυροβόλα 2
με διάταξιν επί αυχένος ΣΓΚΟΥΡΟ (Ν.130275)
Ήτοι εν συνόλω 6 σωλήνες πυρ/λων ορειβατικών και 4 όλμοι των 120 χιλ.. Επί πλέον έν αντιαρματικόν επί ΚΑΡΥΑΣ.
Πυρ/κά υπέρ αρκετά.
7. ΟΧΥΡΩΣΕΙΣ
(α) Γνωσταί προ ενάρξεως των επιχειρήσεων.
Επί κατεχομένων θέσεων υπό ΚΣ πολ/λεία με 4-5 σειράς κορμών δένδρων μετά χαρακωμάτων και ατομικών θέσεων.
Ο αριθμός πολ/λείων υπελογίζετο ως κάτωθι
– Επί ΑΝΘΡΩΠΑΚΟΥ πολ/λεία 10-12
– Επί ΤΣΑΓΚΟΣ ΚΑΡΑΟΥΛΙ πολ/λεία 15-20
– Επί ΚΑΡΑΓΚΙΟΖ πολ/λεία 8-10
– Επί ΚΑΡΥΑΣ – ΓΚΟΥΡΙΤΣΑ πολ/λεία 10-15
– Επί υψ. 1666 – υψ. 1351 – ΑΡΑΠΗΔΕΣ – ΠΕΤΡΑ ΜΟΥΚΑ ανεξακρίβωτος αριθμός
– Ναρκοπέδια.
Εις (Ν.164281) – (Ν.165275) – (Ν.146267)
Ομοίως επί (Ν.152242) – και (Ν.142224).
(β) Διαπιστωθείσαι μετά κατάληψιν τοποθεσίας.
– Επί ΑΝΘΡΩΠΑΚΟΥ (Ν.158277)
27 πολ/λεία με απόλυτον αλληλοϋποστήριξιν.
Κάλυψις πολ/λείων 5-7 σειραί κορμών δένδρων διαμετρήματος 30-40
Στοιχεία χαρακώματος συνδέοντα τα πολ/λεία
Σοβαρά ναρκοπέδια εφ’ ολοκλήρου του αναπτύγματος των αντερεισμάτων και βαθέων γραμμών
(Πλέον 500 ΣΟΥΜΑΪΝ – ΣΤΟΚΜΑΪΝ – χειροβομβίδων)
Πλήρες τηλεφωνικόν δίκτυον μεταξύ πολ/λείων και Σ.Δ. μέχρι διμοιρίας.
Επί ΤΣΑΓΚΟ ΚΑΡΑΟΥΛΙ (Ι) (Ν.141269)
70 περίπου πολ/λεία των 4-9 σειρών κορμών δένδρων, διατεταγμένα κυκλικώς εις τετραπλή σειράν περιβολής. Πλήρες χαράκωμα 1-1.2 μέτρων.
Πλήρες τηλ/κόν δίκτυον μεταξύ πολ/λείων και Σ.Δ.
Σοβαρά ναρκοπέδια (πλέον 200 ΣΟΥΜΑΪΝ και ΣΤΟΚΜΑΪΝ)
Παντοειδείς παγιδεύσεις δένδρων, θάμνων προπετασμάτων επί κατευθύνσεως επιθέσεως και δρομολογίων
Συρματόπλεγμα σοβαράς αξίας εις την περιβολήν εγγύς της κορυφογραμμής
Απόλυτος υποστήριξις εκ ΤΣΑΓΚΟ ΚΑΡΑΟΥΛΙ (Ι) των συγκροτημάτων οχυρώσεως ΑΝΘΡΩΠΑΚΟΥ – ΚΑΡΑΓΚΙΟΖ – ΚΑΡΥΑΣ – ΓΚΟΥΡΙΤΣΑ – Υψ. 1351 διά τροχιών πολ/λων και όλμων.
Επί ΓΚΟΥΡΙΤΣΗΣ – ΚΑΡΥΑΣ – ΚΑΡΑΓΚΙΟΖ πλέον 45-50 πολ/λείων οργανωμένων εις νησήδας αντιστάσεως ων τινές διέθετον συρματόπλεκτον φράκτην.
Διευθέτησις πεδίων βολής. Ναρκοπέδια σημαντικά.
– Επί ΛΟΥΓΚΑΣ (Ν.1323) 8-10 πολ/λεία ελέγχοντα την βαθείαν γραμμήν μέχρι ΒΑΡΥ ΝΤΕΡΒΙΣΙ (Ν.155235).
– Επί ΣΟΥΦΛΙΚΑ 15-20 πολ/λεία ομοίας αντοχής.
– Επί προσβάσεων Υψ. 1315 – επί Υψ. 1351 – επί Υψ. 1666 – ΑΡΑΠΗΔΕΣ – ΠΕΤΡΑ ΤΟΥΜΠΑ 45-50 πολ/λεία των 6-10 σειρών κορμών δένδρων οργανωμένα εις σημεία στηρίγματος.
Κάλυψις απυροβλήτων εκ πυρών ευθυτενούς τροχιάς διά πυρών όλμων παντός διαμετρήματος.
Ναρκοπέδια εις κράσπεδα υψωμάτων και ναρκοθετήσεις ακανόνιστοι εις τα υποχρεωτικά ελάχιστα δρομολόγια λόγω του δυσβάτου του εδάφους. Υπολογίζονται 300-400 νάρκαι περίπου.
Τηλεφωνικόν δίκτυον πλήρες μεταξύ πολ/λείων
Δεσπόζουσαι οχυρώσεις επί κορυφογραμμής από ΚΑΜΠΙΤΣΙΟ – ΑΝΩ ΑΡΕΝΑ – ΤΣΟΥΜΙΑ – ΜΑΥΡΗ ΠΕΤΡΑ ολιγώτεραι εις αριθμόν και μικροτέρας αντοχής.
8. ΔΙΑΤΑΓΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ
Βάσει των αναγνωρίσεων και της υπ’ αριθ. Α.Π.Φ. 3/22/ΤΣ/15.8.49 Δ/γής ΣΣ η Μεραρχία εν συνεργασία ενδεχομένως με Δ.Κ. θα είχε την κυρίαν προσπάθειαν του ΣΣ.
Μεταγενεστέρως κατόπιν αναγνωρίσεως του Δ/τού της ΙΙΙ Μερ/χίας και της ληφθείσης τελικής αποφάσεως περί χρησιμοποιήσεως των Καταδρομών εις τον τομέα της Ι Μεραρχίας ένθα και η κυρία προσπάθεια του ΣΣ εξεδίδετο η υπ’ αριθ. Α.Π.Φ. 3/36/ΤΣ/218.49 Δ/γής ΣΣ τροποποιητική της υπ’ αρίθ. Α.Π.Φ. 3/22/ΤΣ/15.8.49 Δ/γής ΣΣ.
Κατόπιν τούτου εξεδίδετο η συνημμένη υπ’ αριθ. Α.Π. 8198/21/22.8.49 δ/γή επιχειρήσεων της Μεραρχίας.
Την 23ην Αυγούστου ο Δ/τής της Μεραρχίας από του παρατηρητηρίου ΠΥΡΓΟΣ ανάπτυξεν επί τόπου εις του Δ/τάς Ταξιαρχιών και παρισταμένων και των Δ/τών Ταγμάτων το σχέδιον ενεργείας της Μεραρχίας και έδιδε συμπληρωματικάς οδηγίας.
9. ΔΙΑΤΑΞΙΣ
Η διάταξις επιθέσεως Μονάδων της Μεραρχίας ελήφθη την νύκτα 23/24 Αυγούστου είχε δε ως ακολούθως.
45 Ταξιαρχία. ΤΡΙΑ ΣΥΝΟΡΑ
61 Ταξιαρχία. Αμέσως νοτίως ΤΡΙΑ ΣΥΝΟΡΑ, με διοίκησιν και διλοχίαν 614 Τ.Π. ΠΥΡΓΟΣ
73 Ταξιαρχία. ΠΡΟΦ. ΗΛΙΑΣ – ΤΑΜΠΟΥΡΙΑ (Ν.1826) με διλοχίαν 591 Τ.Π. ΠΡΟΦΗΤΗΣ ΗΛΙΑΣ (Ν.2525) – ΓΟΥΠΑΤΑ (Ν.2421).
10. ΕΚΤΕΛΕΣΙΣ.
24 με 25 Αυγούστου
(α) Την 2030 ώραν της 24 Αυγούστου εκινήθησαν συγχρόνως εκ της βάσεως εξορμήσεως άπαντα τα τμήματα επιθέσεως.
– Κινούμενα βραδέως λόγω εδαφικών δυσχερειών και ελλείψει δρομολογίων ανέτρεψαν ενέδρας ΚΣ εις ΣΑΡΑΝΤΑΠΟΡΟΝ παρέκαμψαν εχθρικάς αντιστάσεις και εκμεταλλευόμενα την νύκτα επέτυχον να διεισδύσωσι επί ωρισμένων σημείων εις το εσωτερικόν της εχθρικής τοποθεσίας.
– Από της 0300 ώρας της 25 Αυγούστου ελήφθη στενή επαφή εφ’ ολοκλήρου του μετώπου και ήρχισε σκληρός και πεισματώδης αγών εντός δασώδους και πυκνοναρκοθετημένης περιοχής με σοβαράς απωλείας.
Παρά ταύτα τα κύματα επιθέσεως υπερβαίνοντα άλληλα κατόρθωσαν να διεισδύσωσι βαθύτερον και να επιτύχωσι βελτίωσιν των θέσεών των.
– Η πρωία της 25 Αυγούστου εύρε τα τμήματα εγγύς των εχθρικών θέσεων και εκτεθειμένα εις τα πλευρικά και μετωπικά πυρά των ΚΣ και αγωνιζόμενα με τα ίδια των μέσα.
(β) 45 Ταξιαρχία.
– Εκ των καταληφθεισών θέσεων ΛΟΥΓΚΑ – υψ. 1351 κατά την διάρκειαν της νυκτός εσυνέχισε από πρωίας επιθέσεις προς κατάληψιν υψ. 1666.
Οι ΚΣ ενήργησαν επανειλημμένας αντεπιθέσεις και κυρίως κατά των τμημάτων της περιοχής ΛΟΥΓΚΑ άτινα ηπείλουν τα πλευρά και τα νώτα του υψ. 1666. Διεξήχθη αγών εκ του συστάδην εντός δάσους και υπό δυσμενείς συνθήκας διά τα ημέτερα τμήματα άτινα τελικώς κατόπιν σοβαρών απωλειών ηναγκάσθησαν να συμπτυχθώσι απογευματινάς ώρας ανατολικώτερον.
61 Ταξιαρχία.
Επιτυχούσα κατά την νύκτα προώθησιν τμήματος εις τα νώτα των ΑΡΑΠΗΔΩΝ εσυνέχισε καθ’ όλην την ημέραν επιθέσεις της από ΠΡΙΟΝΙ (Ν.162245) και ΜΟΥΣΚΛΑΔΙΑ (Ν.165205) προς κατάληψιν ΑΡΑΠΗΔΩΝ.
Το εις τα νώτα των ΑΡΑΠΗΔΩΝ τμήμα ευρεθέν μεμονωμένον και άνευ υποστηρίξεως δεχθέν ισχυράς και εκ πολλών κατευθύνσεων αντεπιθέσεις υπό τάγματος 14 ΚΣ Ταξ/χίας μεταφερθείσης εκ ΒΙΤΣΙ ηναγκάσθη μετά την εξάντλησιν πυρ/κών του να συμπτυχθή με βαρείας απωλείας.
Τελικώς μέχρι των εσπερινών ωρών δεν επετεύχθη η ολοκλήρωσις των ΑΡΑΠΗΔΩΝ.
73 Ταξιαρχία.
Μετά κατάληψιν ΚΑΡΥΑ εσυνέχισεν προσπάθειαν προς ΓΚΟΡΙΤΣΑ άνευ προόδου. Τμήματα εβάλλοντο δραστικώς από ΓΚΟΡΙΤΣΑ – ΣΟΥΦΛΙΚΑ – ΤΣΑΓΚΟ ΚΑΡΑΟΥΛΙ. Έτερα τμήματα αχθέντα εγγύς ΤΣΑΓΚΟΣ ΚΑΡΑΟΥΛΙ (Ι) – ΑΝΘΡΩΠΑΚΟΣ δεν ολοκλήρωσαν αντικειμενικούς σκοπούς λόγω πυκνών ναρκοπεδίων και ισχυράς οργανώσεως.
(γ) Εκ του αγώνος της νυκτός και ημέρας διεπιστώθη ισχυρωτάτη κατοχή της τοποθεσίας. Εξεδηλώθη μέγας αριθμός πολ/λων πάσης φύσεως όλμων και ολμοβόλων με αφθονίαν πυρ/κών και πυκνών ναρκοπεδίων.
Ομοίως οργανώσεις κλιμακωμέναι κατά βάθος. Εκτός τούτου σοβαραί εφεδρείαι ΚΣ οίτινες και ενήργουν τας αντεπιθέσεις.
– Το βραχώδες, απότομον και δασώδες της περιοχής ως και ελάχισται οδεύσεις δεν επέτρεπον ανάπτυξιν, αρκετών δυνάμεων, εκτέλεσιν των απαραιτήτων ελιγμών, δημιουργίαν ερεισμάτων διά την συνέχισιν των προσπαθειών και εδυσχέρανον την ταχείαν κίνησιν.
– Τα τμήματα άνευ πυρ/κών και βαρέων όπλων με μηδαμινήν υποστήριξιν πυρ/κού και άνευ Αεροπορικής υποστηρίξεως και παρά τας σοβαράς απωλείας εσυνέχισαν τον άχαρο αγώνα με φανατισμόν, ηρωϊσμόν, πίστιν και ηθικόν όπερ πραγματικώς επροξένησεν κατάπληξιν εις τας Δ/σεις.
(δ) Υπό τας άνω συνθήκας η Μεραρχία διέταξε όπως τα τμήματα κατά την διάρκειαν της νυκτός αναπροσαρμόσωσι την διάταξιν, τηρήσωσι στενήν επαφήν μετά των ΚΣ, ανεφοδιασθώσι και προβώσι εις τας αναγκαίας αντικαταστάσεις των πλέον δοκιμασθέντων.
(ε) Το ΣΣ αντιλιφθέν ότι η κατεύθυνσις ενεργείας της Μερ/χίας δεν είναι εκμεταλλεύσιμος λόγω εδαφικών δυσχερειών και ισχυράς κατοχής της τοποθεσίας διέτασσε όπως κατά την διάρκειαν της νυκτός να αποσυρθή εκ του μετώπου μία Ταξιαρχία και συγκεντρωθή εις ΓΚΟΥΡΟΥΣΙΑ προκειμένου να χρησιμοποιηθή εις άλλην προσφορωτέραν κατεύθυνσιν.
Υπόλοιποι δυνάμεις να συνεχίσωσι την πίεσίν των προς συγκράτησιν δυνάμεων εχθρού.
(στ) Κατόπιν τούτου η Μεραρχία διέτασσε :
– Η 61 Ταξιαρχία να κινηθή από 2000 ώρας και να συγκεντρωθή εις ΓΚΟΥΡΟΥΣΙΑ ετοίμη προς επιβίβασιν από 1200 ώρας της 26 Αυγούστου προκειμένου να κινηθή επειγόντος εις ΜΟΝΟΠΥΛΟΝ τιθεμένη υπό διοίκησιν ΙΧ Μεραρχίας (Δ/γή Α.Π. 8232/25.8.49).
Λόγω σοβαρών απωλειών του 117 Τ.Π. κατά την επιχείρησιν της 25 Αυγ. διετέθη εις 61 Ταξ/χίαν αντ’ αυτού το 572 Τ.Π. της 45 Ταξ/χίας (Δ/γή Α.Π. 8237/252109).
Η 45 Ταξιαρχία αναλαμβάνουσα και την ζώνην ευθύνης της 61 Ταξ/χίας να τηρήση κατά την νύκτα στενήν επαφήν μετά των ΚΣ και να συνεχίση με τα δύο Τάγματα από πρωίας επίθεσιν προς 1666 – ΤΣΟΥΜΙΑ (Συν. Α.Π. 8233)
– Η 73 Ταξιαρχία να τηρήση επαφήν μετά ΚΣ και να επιτεθή από πρωίας προς κατάληψιν ΤΣΑΓΚΟ ΚΑΡΑΟΥΛΙ (Ι) – ΑΝΘΡΩΠΑΚΟΣ εν συνδυασμώ με τμήματα Ι Μεραρχίας ενεργούντα συγχρόνως από ΤΣΑΡΝΟ προς ΚΟΖΙΑΚΑ (δ/γή Α.Π. 8234 – 8235).
– Το δοκιμασθέν 117 Τ.Π. ετίθετο ως εφεδρεία Μερ/χίας με αποστολάς καλύψεως συγκοινωνιών και εξασφαλίσεως της βάσεως εξορμήσεως και στηρίγματος πυρ/κού (Δ/γή Α.Π. 8236).
– Απώλειαι : Ν.Α.2 Τ.Α.20 Ν.Ο.31 Τ.Ο.246 Α.Ο.5 Ν. ΚΣ 17.
26 Αυγούστου.
(α) Κατά την διάρκειαν της νυκτός συμπλοκαί ημετέρων περιπόλων και ζωηρά παρενόχλησις τμημάτων επαφής διά αυτομάτων και όλμων.
45 Ταξιαρχία.
Επιτεθείσα από πρωίας προς κατάληψιν ΑΡΑΠΗΔΩΝ και Υψ. 1666 και συνεχίσασα καθ’ όλην ημέραν σκληρόν αγώνα δεν επέτυχεν ολοκλήρωσιν αντικειμενικών σκοπών. Εχθρική αντεπίθεσις εκ ΛΟΥΓΚΑ κατά την εξέλιξιν της επιχειρήσεως απεκρούσθη. ΚΣ εξηκολούθουν να κατέχωσι ισχυρώς την τοποθεσίαν και να βάλλωσι δραστικώς δι’ όλων των όπλων.
73 Ταξιαρχία.
Τμήματα εσυνέχισαν από πρωίας επιθετικάς των ενεργείας προς ΓΚΟΡΙΤΣΑ – ΤΣΑΓΚΟ ΚΑΡΑΟΥΛΙ (Ι) – ΑΝΘΡΩΠΑΚΟΣ. Μέχρις εσπερινών ωρών τμήματα ήχθησαν εγγύς ΤΣΑΓΚΟΣ ΚΑΡΑΟΥΛΙ (Ι) – ΑΝΘΡΩΠΑΚΟΣ μη επιτυχόντα την κατάληψιν τούτων.
Κατά άνω ενέργειαν τμήματα εβάλλοντο δραστικώς από ΓΚΟΡΙΤΣΑ – ΣΟΥΦΛΙΚΑΣ – ΚΟΖΙΑΚΑ και υπέστησαν σοβαράς απωλείας.
Επί πλέον κίνησίς των βραδεία λόγω εχθρικών ναρκοπεδίων.
Προσπάθεια Ι Μεραρχίας προς ολοκλήρωσιν ΚΟΖΙΑΚΑ δεν ευοδώθη ΚΣ κατεχόντων ισχυρώς ΚΟΖΙΑΚΑ.
(β) Η εντύπωσις εκ του αγώνος ήτο ότι η εχθρική αντίστασις δεν εμειώθη.
Η Μεραρχία κατόπιν τούτου και συμφώνως προς τας διαταγάς του ΣΣ διέτασσε :
– 45 Ταξιαρχία τηρούσα στενήν επαφήν μετά ΚΣ διάρκειαν νυκτός εις περιοχήν Υψ. 1666 να επιτεθή από πρωίας αύριον προς κατάληψίν του πάση θυσία.
Εν περιπτώσει ευνοϊκής εξελίξεως να ωθήση το σύνολον των δυνάμεων προς κατάληψιν ΕΠΑΝΩ ΑΡΕΝΑΣ. Να λάβη συγχρόνως μέτρα απαγορεύσεως διαφυγής ΚΣ προς Νότον, διά της κοιλάδος του ΣΑΡΑΝΤΑΠΟΡΟΥ (Α.Π. 8252).
– 73 Ταξιαρχία
Διά νυκτερινής ενεργείας να καταλάβη το ΤΣΑΓΚΟ ΚΑΡΑΟΥΛΙ (Ι).
Να επιζητήση, ωθούσα δυνάμεις άμα τη επελεύση του σκότους, την κατάληψιν ΑΝΘΡΩΠΑΚΟΥ. Ομοίως να λάβη μέτρα απαγορεύσεως διαφυγής ΚΣ από ΑΝΘΡΩΠΑΚΟΝ (Α.Π. 8252).
Α.Η. Τ.Α 3 Ν.Ο.6 Τ.Ο.53
27 Αυγούστου
(α) Κατά την διάρκειαν νυκτός ανταλλαγή πυρών πεζικού και τμημάτων επαφής μετά συμπλοκών περιπόλων.
45 Ταξιαρχία.
Από πρωίας εσυνεχίσθη αγών προς κατάληψιν υψ. 1666 ΠΕΤΡΑ ΤΟΥΜΠΑ.
Τμήματα ενεπλάκησαν εις σκληρόν αγώνα των ΚΣ κατεχόντων ισχυρώς τοποθεσίαν. Αντεπιθέσεις ΚΣ απεκρούσθησαν. Τηρήται στενωτάτη επαφή.
73 Ταξιαρχία
Την 0630 κατελήφθη το Ανώνυμον του ΤΣΑΓΚΟ ΚΑΡΑΟΥΛΙ. Συνεχείς επιθετικαί ενέργειαι προς ολοκλήρωσιν ΤΣΑΓΚΑ ΚΑΡΑΟΥΛΙ απέβησαν άκαρποι των τμημάτων βαλλομένων δραστικώς από ΓΚΟΡΙΤΣΑΝ και ΚΟΖΙΑΚΑ και ΣΟΥΦΛΙΚΑ.
– Κατόπιν επιθέσεως κατά μέτωπον και υποβοηθητικής ενεργείας εκ ΤΣΑΓΚΟ ΚΑΡΑΟΥΛΙ (Ι) ΚΣ εγκατέλειψαν την 1200 ώραν ΑΝΘΡΩΠΑΚΟΝ συμπτυχθέντες προς ΚΟΖΙΑΚΑ. Τμήματα μετά κατάληψιν ΑΝΘΡΩΠΑΚΟΥ εδραιώθησαν επ’ αυτού. Ολόκληρος περιοχή πυκνώς ναρκοθετημένη διά ποικίλων τύπων ναρκών και ωρολογιακών τοιούτων εκκρυγνυομένων κατά διαστήματα.
(β) Κατόπιν διαταγής του ΣΣ η Μεραρχία απέσυρε εκ του μετώπου της 73 Ταξιαρχίας το 574 Τ.Π. όπερ προώθησε την 1900 ώραν εις ΤΑΜΠΟΥΡΙ υπό Διοίκησιν της Ι Μεραρχίας (Α.Π. 8286).
Διετίθετο εις 73 Ταξιαρχίαν η διλοχία του 591 Τ.Π. η εις ΠΡΟΦ. ΗΛΙΑΝ – ΓΟΥΠΑΤΑ ευρισκομένη, αντικατασταθείσα διά διλοχίας του εφεδρικού 117 Τ.Π.
(γ) Η φυσιογνωμία του μετώπου έδιδε την εντύπωσιν ότι η τοποθεσία εξηκολούθη να κατέχεται εξ ίσου ισχυρώς ως και τας προηγουμένας ημέρας.
Εξ άλλου η ευνοϊκή εξέλιξις των επιχειρήσεων εις Βόρειον ΓΡΑΜΜΟΝ θα ηνάγκαζεν πιθανόν τους προ μετώπου της Μεραρχίας να συμπτυχθώσι κατά την διάρκεια της νυκτός προς δυσμάς εγκαταλείποντες ελαφράς δυνάμεις προς κάλυψιν υποχωρήσεως των.
– Προ της τοιαύτης καταστάσεως η Μεραρχία κατά σχετικήν διαταγήν του ΣΣ διέτασσε τας ακολούθους ενεργείας διά την νύκτα και αύριον (Δ/γή 8300).
45 Ταξιαρχία.
Ωθούσα νύκτα σήμερον ισχυράς περιπόλους προς υψ. 1666 να τηρήση στενήν επαφήν. Εν περιπτώσει ενδείξεων αποχωρήσεως ΚΣ ή ασθενούς κατοχής υψ. 1666 να καταλάβη τούτο και να ενεργήση αμέσως διά του συνόλου των δυνάμεων της καταδίωξιν και κατάληψιν ΕΠΑΝΩ ΑΡΕΝΑΣ.
73 Ταξιαρχία.
Τηρήση διά περιπόλων στενήν επαφήν εις ΤΣΑΓΚΟ ΚΑΡΑΟΥΛΙ. Εν περιπτώσει διακοπής επαφής να ενεργήση αμέσως εν τη κατευθύνσει ΠΡΟΦ. ΗΛΙΑΣ – ΓΚΡΟΠΑ ΛΟΥΓΚΑ – ΓΚΡΟΠΑ ΤΣΑΠ προς κατάληψιν ΤΣΟΥΜΙΑΣ.
Ενημερούντο συγχρόνως αι Ταξιαρχίαι περί των ενεργειών των γειτονικών Μονάδων.
Α.Η Τ.Α.2 Ν.Ο.3 Τ.Ο.29
28 Αυγούστου.
Τμήματα κατά την διάρκειαν της νυκτός παρηνοχλούντο διά πυρών αυτομάτων και όλμων. Εις περιοχήν 45 Ταξ/χίάς ερρίφθησαν περί τα 400 βλήματα όλμων. Από 0430 η επαφή διεκόπη. Τμήματα 45 Ταξιαρχίας εκινήθησαν αμέσως και την 0645 κατέλαβον τον υψ. 1666 και εσυνέχισαν την κίνησιν προς ΕΠΑΝΩ ΑΡΕΝΑ.
Τμήματα 73 Ταξιαρχίας εκινήθησαν από ΤΣΑΓΚΟ ΚΑΡΑΟΥΛΙ προς ΓΚΟΡΙΤΣΑ και έτερα προς ΚΑΡΥΑ – ΓΚΡΟΠΑ ΛΟΥΓΚΑ – ΤΣΟΥΜΙΑ.
Κατόπιν τούτου η Μεραρχία διέτασσε συμπληρωματικώς τα ακόλουθα (Α.Π. 8307).
45 Ταξιαρχία. Καταλάβη ταχέως ΕΠΑΝΩ ΑΡΕΝΑ επεκτείνουσα κατοχήν ΚΑΜΠΙΤΣΙΟ – Ανώνυμον ΑΡΕΝΩΝ. Ωθήση αναγνωρίσεις προς ΠΕΤΡΑ ΜΟΥΚΑ.
73 Ταξιαρχία. Καταλάβη ταχέως ΤΣΟΥΜΙΑ επεκτείνουσα κατοχήν εις ΜΑΥΡΗ ΠΕΤΡΑ/Ωθήση ισχυράς αναγνωρίσεις προς ΑΕΤΟΜΗΛΙΤΣΑΝ.
Βάσει των άνω διαταγών :
Η 45 Ταξ/χία κατέλαβεν την 1245 ώραν ΕΠΑΝΩ ΑΡΕΝΑ και Ανώνυμον ανατρέψασα ελαφράς αντιστάσεις. Αντεπίθεσις ΚΣ εκ ΤΣΟΥΜΙΑ απεκρούσθη.
Η 73 Ταξ/χία κινηθείσα από ΓΚΡΟΠΑ ΛΟΥΓΚΑ προς ΤΣΟΥΜΙΑ εβλήθη από ΤΣΟΥΜΙΑ κατεχομένων εισέτι υπό ΚΣ.
– Προς διευκόλυνσιν καταλήψεως ΤΣΟΥΜΙΑ διετάχθη η 45 Ταξ/χία να ενεργήση επίθεσιν από ΕΠΑΝΩ ΑΡΕΝΑ προς ΤΣΟΥΜΙΑ. Πράγματι εκδηλωθείσα επίθεσις ανέτρεψεν τους επί ΤΣΟΥΜΙΑ ΚΣ και διευκόλυνεν την άνοδον της 73 Ταξ/χίας επί ΤΣΟΥΜΙΑ, την 1500 ώραν.
– Ούτω την 1500 ώραν ολοκληρώθη η κατάληψις της κορυφογραμμής ΚΑΜΠΙΤΣΙΟ – ΕΠΑΝΩ ΑΡΕΝΑ – ΤΣΟΥΜΙΑ.
– Οι επί ΚΙΑΦΑΣ ΚΣ μετά κατάληψιν της άνω γραμμής και πιεζόμενοι εκ των πλευρών ήρχισαν να συμπτύσωνται προς ΑΕΤΟΜΗΛΙΤΣΑΝ.
Τμήματα των Ταξιαρχιών ετέθησαν αμέσως εις καταδίωξιν των υποχωρούντων ΚΣ.
– Κατόπιν πληροφοριών καθ’ ας οι ΚΣ αμύνονται προς του μετώπου της VIΙΙ Μερ/χίας ως και της σχετικής προφορικής δ/γής του ΣΣ η Μερ/χία διέτασσε : (α/π. 8280).
45 Ταξιαρχία. Να ωθήση αναγνωρίσεις εις ΠΑΤΩΜΑ ένθα να συνδεθή με τμήματα 76 Ταξιαρχίας ενεργούσας από νότου.
73 Ταξιαρχία. Να ωθήση τμήμα από ΑΕΤΟΜΗΛΙΤΣΑΝ εις ΛΙΟΚΟΥ ένθα θα συνδεθή με τμήματα ΛΟΚ και 61 Ταξ/χίας ενεργούντα από ΣΚΙΡΤΣΗ προς ΛΙΟΚΟΥ.
– Τμήματα κινηθέντα ως ανωτέρω κατέλαβον την 2000 ώραν ΠΑΤΩΜΑ και ήλθον εις επαφήν διά περιπόλων ας προώθησαν εις βάθος νοτίως περιοχής ΠΑΤΩΜΑ, την 0715 ώραν της επομένης, με τμήματα 76 Ταξιαρχίας.
– Έτερα κατέλαβον την 0200 ώραν ΛΙΟΚΟΥ λαβόντα επαφήν με τα αφιχθέντα εκεί τμήματα ΛΟΚ την 0630 ώραν.
– Συγχρόνως με τας άνω ενεργείας εγένετο εκκαθάρισις περιοχής και πρόχειρος εξερεύνησις και περισυλλογήν εγκαταλειφθέντος υλικού.
Α.Η. Ν.Ο.2 Τ.Ο.8
Α.ΚΣ Ν.ΚΣ8 Σ.ΚΣ 35 Π.ΚΣ 28

29 Αυγούστου.
(α) Τμήματα εδραιώθησαν επί ΕΠΑΝΩ ΑΡΕΝΑΣ – ΤΣΟΥΜΙΑΣ και εσυνέχισαν εκκαθάρισιν περιοχής ως και περισυλλογήν υλικού.
(β) – Το 575 Τ.Π. επιστρέφον εκ ΛΙΟΥΚΟΥ ένθα αφήκεν διλοχίαν διετάχθη να αναστραφή εις ΛΙΟΥΚΟΥ και να τεθή υπό διοίκησιν 78 Ταξ. Καταδρομών με αποστολήν να ενεργήση προς ΒΟΥΡΜΠΙΑΝΗΝ – ΣΤΕΝΟ (Δ/γαί Α.Π. 8314 – 8316).
– Το 574 Τ.Π. εις ΚΟΖΙΑΚΑ επανήρχετο υπό διοίκησιν Μερ/χίας και διετάσσετο να αχθή αυθημερόν περιοχήν ΤΣΑΓΚΟ ΚΑΡΑΟΥΛΙ – ΓΚΟΡΙΤΣΑ – ΣΟΥΦΛΙΚΑΣ υπό Ταξιαρχίαν του (Α.Π. 8316).
– Αι αναγνωρίσεις της 45 Ταξιαρχίας εις ΠΑΤΩΜΑ πραγματοποιήσασαι τον σύνδεσμον με 76 Ταξ/χίαν διετάσσοντο να επανέλθωσι εις βάσεις των (Α.Π. 8280).
(γ) Επειδή οι ΚΣ καθ’ όλην την διάρκειαν της ημέρας ημύνοντο εισέτι εις την περιοχήν ΓΚΟΛΙΟ – ΣΤΕΝΟ – ΚΑΜΕΝΙΚ το ΣΣ διέτασσε όπως εις περίπτωσιν μη εκκαθαρίσεως την νύκτα 29/30 της καταστάσεως εις άνω περιοχήν, το Στρατηγείον της Μεραρχίας και μία Ταξιαρχία να είναι ετοίμη να κινηθή από πρωίας εις ΛΙΟΚΟΥ ένθα αναλαμβάνουσα υπό διοίκησιν ΙΙΙ Μερ/χίαν και 61 Ταξιαρχίαν να ενεργήση από Β. και Β.Α.
Κατόπιν τούτου η Μεραρχία προέβη εις τας αναγκαίας προπαρασκευάς και διέτασσε την 73 Ταξ/χίαν να είναι ετοίμη προς κίνησιν από 0500 ώρας της 30 Αυγούστου.
– Ολόκληρος η ζώνη ευθύνης της Μερ/χίας ανετίθετο εις την 45 Ταξ/χίαν (Α.Π. 8327).
Α.Η Τ.Ο.4 Α.ΚΣ Σ.ΚΣ 40 Π.ΚΣ 13
30 Αυγούστου.
(α) Τμήματα εσυνέχισαν τας εξερευνήσεις και περισυλλογήν του εγκαταλειφθέντος υλικού.
(β) Λόγω εκκαθαρίσεως περιοχής ΚΑΜΕΝΙΚ – ΣΤΕΝΟ – ΓΚΟΛΙΟ :
– Ακυρούται η διαταγή μετακινήσεως του Στρατηγείου και μιας Ταξ/χίας.
– Ομοίως το 575 Τ.Π. από περιοχήν ΑΣΗΜΟΧΩΡΙ επανήρχετο υπό διοίκησιν Ταξιαρχίας του αχθέν εις ΤΣΟΥΜΙΑΝ την 2200 ώραν (Α.Π. 8334).

31 Αυγούστου.
Συνέχισις εξερευνήσεως. Αναπροσαρμογή διατάξεως και εδραίωσις ως η συνημμένη Α.Π. 8344/21/30.8.49
Α.Η Τ.Ο.2
11. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ – ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ
(α) Η εδαφική διαμόρφωσις της ζώνης ενεργείας της Μεραρχίας.
– Δεν επέτρεπεν την ανάπτυξιν δυνάμεων επί πολλών κατευθύνσεων και την εκτέλεσιν ελιγμών. Τρεις ήσαν αι μοναδικαί οδεύσεις κινήσεως ΤΡΙΑ ΣΥΝΟΡΑ – Υψ. 1666 – ΕΠΑΝΩ ΑΡΕΝΑ, – ΤΡΙΑ ΣΥΝΟΡΑ – ΑΡΑΠΗΔΕΣ – Αυχήν ΑΡΕΝΩΝ και ΠΡΟΦ. ΗΛΙΑΣ – ΓΚΡΟΠΑ ΛΟΥΓΚΑ – ΤΣΟΥΜΙΑ.
– Τα πλευρά των άνω κατευθύνσεων ήσαν εκτεθειμένα εις τα εχθρικά πυρά από ΚΑΡΑΓΚΙΟΖ – ΓΚΟΡΙΤΣΑ – ΣΟΥΦΛΙΚΑ – ΤΣΑΓΚΟ ΚΑΡΑΟΥΛΙ των οποίων η εξουδετέρωσις ήτο δυσχερεστάτη.
– Υπήρχεν πλήρης αλληλοϋποστήριξις των εκ της κορυφογραμμής ΕΠΑΝΩ ΑΡΕΝΑ – ΤΣΟΥΜΙΑ εκσπωμένων προς Ανατολάς αντερεισμάτων.
– Η απόστασις της βάσεως εξορμήσεως από τους πρώτους αντικειμενικούς σκοπούς απήτει χρόνον 5 ωρών εν ημέρα και άνευ αντιστάσεως να διανυθή. Ως εκ τούτου δεν επέτρεπεν την υποστήριξιν της επιθέσεως εις τα όπλα Πεζικού (Όλμοι – πολ/λα).
– Αι απότομοι κλίσεις πολλάκις 90 % και το δασώδες δεν παρήχον ευχέρειαν εκτελέσεως πυρών και παρατηρήσεως.
– Αι κατεχόμεναι υπό των ΚΣ θέσεις εδέσποζον ολοκλήρου της κοιλάδος του ΣΑΡΑΝΤΑΠΟΡΟΥ.
(β) Οχυρώσεις.
– Πλήρης και ισχυρά κατά πλάτος και βάθος αμυντική οργάνωσις καλώς μελετημένη με αμοιβαίαν υποστήριξιν και προστατευομένη υπό πυκνών ναρκοπεδίων.
(γ) Εχθρός.
– Το σύνολον των προ του μετώπου της Μεραρχίας δυνάμεων υπελογίζετο εις 600-800.
– Κατά την εξέλιξιν της μάχης εκ Π.ΚΣ η πραγματική δύναμις ήτις υπερήσπιζεν την τοποθεσίαν διεπιστώθη ότι ανήρχετο εις 2000 περίπου ΚΣ.
– Μέσα. Πλήθη πολ/λων, όλμων και ολμοβόλων με αφθονίαν πυρ/κών εκδηλωθέντων και ανευρεθέντων μετά την κατάληψιν της τοποθεσίας.
(δ) Υποστήριξις.
– Πυροβολικόν. Από της ενάρξεως της επιχειρήσεως και μέχρι πέρατος αυτής :
Εν υποστηρίξει μία ΜΟΠ και μία ΜΜΠ.
– Αεροπορία.
Διετέθη μόνον μία έξοδος μιας ΝΤΑΚΟΤΑΣ.
– Διά των μέσων τούτων η Μεραρχία ήτο υποχρεωμένη να καλύπτη απάσας τας προ του μετώπου ανάγκας των Μονάδων της.
Τμήματα ενήργουν επιθέσεις και απέκρουον αντεπιθέσεις διά των ιδίων μέσων (πολ/λα, χειροβομβίδες, όλμοι 60 χιλ.).
(ε) Ηθικόν.
– Το σύνολον των πρώτων τμημάτων επιθέσεως ήσαν εθελονταί.
– Οι Διοικήσεις των τμημάτων μέχρι και Ταξιαρχιών ήσαν προωθημέναι επί της πρώτης γραμμής.
– Η άμιλλα μεταξύ των Μονάδων αξιοθαύμαστος.
– Διεξήχθη εις πολλάς περιπτώσεις υπό δυσμενεστάτας συνθήκας εδάφους και μέσων, σκληρός αγών με πίστιν, φανατισμόν και αυτοθυσίαν.
Υπήρξαν περιπτώσεις καθ’ άς ελλείψει πυρ/κών διεξήχθη αγών εκ του συστάδην διά της λόγχης. Ένεκα τούτου δικαιολογούνται και αι μεγάλαι απώλειαι των πρώτων ημερών.
(στ) Διαβιβάσεις. Τα ενεργούντα τμήματα λόγω δυσχερειών εφοδιάσθησαν διά μικρών φορητών ασυρμάτων Νο 536. Παρά ταύτα αι διαβιβάσεις ελειτούργησαν ικανοποιητικώς.
(ζ) Ανεφοδιασμοί. Τα τμήματα λόγω δυσχερειών εδάφους εκινήθησαν άνευ μεταγωγικών με τα πυρ/κά ανά χείρας και άνευ βαρέων όπλων. Ανεφοδιασμοί εκτελούνται κατά διάρκειαν της νυκτός με μεγάλας δυσχερείας.
(η) Διακομιδαί. Ελειτούργησαν παρά τας μεγάλας δυσχερείας αποδοτικώτατα.
12. Γενικόν συμπέρασμα.
Η εδαφική διαμόρφωσις, αι ισχυραί πικναί και κλιμακωμέναι κατά βάθος οργανώσεις προστατευόμεναι υπό πυκνών ναρκοπεδίων, αι σοβαραί εχθρικαί δυνάμεις διαθέτουσαι πληθύν μέσων πυρός και αφθονίαν πυρ/κών, εν αντιθέσει προς τα μηδαμινά μέσα υποστηρίξεως (πυρ/κόν – αεροπορία) των επιτιθεμένων τμημάτων μας δεν επέτρεψαν εις την Μεραρχίαν να σημειώση εντυπωσιακάς εδαφικάς επιτυχίας μέχρι 27 Αυγούστου. Παρά ταύτα χάρις εις το υψηλόν ηθικόν των τμημάτων και τας αφθόνους εις αίμα θυσίας επετεύχθη η συγκράτησις επί 4ήμερον σοβαρών εχθρικών δυνάμεων διευκολυνθέντος ούτω του ελιγμού του ΣΣ.

  1. ΑΠΩΛΕΙΑΙ
    Το σύνολον των απωλειών ημετέρων και ΚΣ από 24 με 31 Αυγούστου ως κάτωθι :
    (α) Απώλειαι ημετέρων.
    Νεκροί Αξ/κοί 2 Τραυματίαι Αξ/κοί 25
    Νεκροί οπλίται 42 Αγνοούμενοι οπλίται 5. Τραυματίαι οπλίται 342.
    (β) Απώλειαι ΚΣ.
    Νεκροί ΚΣ 25 Συλληφθέντες ΚΣ 75 Παραδοθέντες ΚΣ 41
  2. ΛΑΦΥΡΑ.
    Ορειβατικά πυρ/λα των 7,5 4, έν κατεστραμμένον.
    Αντιαρματικά πυρ/λα έν κατεστραμμένον. Αντιαεροπορικά πυρ/λα 2.
    Αντιαεροπορικά πολ/λα 2. Όλμοι βαρείς διαφόρων τύπων 36. Όλμοι ατομικοί διάφοροι 10. Πολ/λα βαρέα διαφόρων τύπων 18. Μυδράλλια 65. Οπλ/λα διαφόρων τύπων 41. Τυφέκια διαφόρων τύπων 834. Αυτόματα Στεν 25. Τόμιγκαν 2. Στάγιερ 1. Τρίποδες πολ/λων 6. Βάσεις όλμων 3. Δίποδες όλμων 2. Ανταλλακτικαί κάνναι διάφοραι 84. Γεμιστήρες Μπρέν 22. Γεμιστικαί μηχαναί μυδραλλίων 84. Γεννήτριαι ασυρμάτου 1. Νο 694. Διάφορα σκοπευτικά μηχανήματα 13. Πυροδοτικοί μηχανισμοί ΖΖ42 200. Βλήματα όλμων διαφόρων τύπων κιβώτια 755. Βλήματα ολμοβόλων 1010. Βλήματα αντιαρ/κού πυρ/λου 360. Γεμίσματα ολμοβόλων κιβώτια 20. Βλήματα πίατ 6. Πάντζερ κιβώτια 57. Νάρκαι 42. Χειροβομβίδες διαφόρων τύπων 1472. Φυσίγγια διαφόρων τύπων κιβώτια 350. Τρόφιμα 20 χιλ. οκ. άλευρα.

Ακριβές Αντίγραφον ΓΕΡΑΚΙΝΗΣ ΧΡ.
Τ.Σ.Υ. ΥΠΟΣΤΡΑΤΗΓΟΣ
ΣΥΡΜΟΣ ΛΑΜΠΡΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΗΣ
ΤΑΓ/ΡΧΗΣ ΠΕΖΙΚΟΥ

Advertisements