Εξέτασις δι’ ατύχημα ΟΓΚΡΑΝΤΕΝΑΣ – ΠΕΤΡΙΤΣΙΟΥ


Θέμα: Εξέτασις δι’ ατύχημα  ΟΓΚΡΑΝΤΕΝΑΣ – ΠΕΤΡΙΤΣΙΟΥ

ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ
ΑΠΟΡΡΗΤΟΣ
Πρός: ΑΡΧΙΣΤΡΑΤΗΓΟΝ ΑΡΧΗΓΟΣ ΓΕΣ
Αριθ. 200439
Κοιν: Γραφ. Αρχηγού ΓΕΣ Αριθ. Φ. 60/9
ΓΕΣ /ΑΙ (δύο αντίτυπα) ΒΣΤ 902 /27.6.49

Σχετική υμετέρα ΑΠ. 227942/Φ. 4009/5/22.6.49
Υποβάλεται εις εκτέλεσιν έκθεσις επί ενεργηθείσης προχείρου εξετάσεως διά το ατύχημα ΟΓΚΡΑΝΤΕΝΑΣ Β. Δ. ΠΕΤΡΙΤΣΙΟΥ.

Τ.Υ.
Αντιστράτηγος Γ. ΚΟΣΜΑΣ

Αρχηγός ΓΕΣ

ΕΚΘΕΣΙΣ ΕΠΙ ΑΤΥΧΗΜΑΤΟΣ ΟΓΚΡΑΝΤΕΝΑΣ ΜΠΕΛΛΕΣ

 1. ΙΣΤΟΡΙΚΟΝ
Η επίθεσις των ΚΣ κατά ΣΣ ΟΓΚΡΑΝΤΕΝΑΣ εξεδηλώθη την 0430 της 19 Ιουνίου.
Οι συμμορίται δυνάμεως διλοχίας (120 άνδρες ΑΝΑΝΙΑ) από 20 – 21 ώρας 18/6 ενήργησαν την συνήθη των παρενόχλησιν και προπαγάνδα διά τηλεβόα. Κατά την διάρκειαν της νυκτός επλησίασαν τας θέσεις των ημετέρων επί του σημείου στηρίγματος απαρατήρητοι λόγω του δασώδους εδάφους και της ελλείψεως περιπόλων και ενεδρών, φθάσαντες εις απόστασιν 100 – 200 μέτρων.
Η επίθεσις ήρχισε διά πυρών πυροβολικού και όλμων, καθώς και αντιαρματικών (3), ίδια κατά Β. τμήματος ένθα ευρίσκετο Διμοιρία υπό τον φονευθέντα Ανθ/στήν ΜΠΑΖΟΥΛΗΝ ΑΓΓΕΛΟΝ. Ταυτοχρόνως συμμορίται προσεγγίσαντες έβαλλον και διά μπαζούκας κατά των εν τω τμήματι τούτω 2 πολυβολείων της Διμοιρίας ταύτης. Εις τα λοιπά σημεία του ΣΣ δεν εξεδηλώθη ουδεμία ενέργεια παρά των συμμοριτών. Εκ των ως άνω πυρών ταχέως κατεστράφησαν τα 3 ταύτα πολυβολεία και εντός μιας – 1.30 ώρας ετέθησαν εκτός μάχης άπαντες σχεδόν οι άνδρες της αμυνομένης εις το τμήμα τούτο Διμοιρίας και ούτω έπαυσε μετά μίαν έως μίαν και ημίσειαν ώραν κάθε ωργανωμένη αντίστασις. Κατόπιν τούτου οι συμμορίται εισήλθον και κατέλαβον, παρά τας μεμονωμένας ηρωικάς αντιδράσεις παλαιών ιδία οπλιτών, το Σημείον Στηρίγματος αιχμαλωτισθέντων απάντων των ημετέρων πλην του Μονίμου Ανθ/γού ΔΡΟΥΓΟΥ ΕΥΣΤΑΘΙΟΥ διαφυγόντος κατά περίεργον ως ισχυρίζεται τρόπον.
Την κυρίως έφοδον ενήργησε Λόχος Συμμοριτών του ετέρου παραμείναντος εις κατάλληλον προς υποστήριξιν θέσιν.
Κατά την διάρκεια της βολής των εχθρικών όπλων οι οπλίται των λοιπών τμημάτων του ΣΣ μη ενοχλούμενοι εκ της έμπροσθεν αυτών κατευθύνσεως, διά να αποφύγουν τα πυρά πυρ/κού και όλμων συνεκεντρώθησαν εις Ν. τμήμα του ΣΣ όν απυρόβλητον – ένθα και ευρέθησαν συλληφθέντες παρά των Κ. Σ.
Αμέσως σχεδόν μετά την κατάληψιν επενέβη διά ρουκετών κλπ η Αεροπορία ήτις, κατά κατάθεσιν του μετά τριήμερον σχεδόν ανευρεθέντος τραυματίου οπλίτου, ηνάγκασε τους ΚΣ να εγκαταλείψουν το ΣΣ και να αποκρυβούν εις παρακείμενον δάσος, επανελθόντες την νύκτα εις τούτο.
2. ΟΡΓΑΝΩΣΙΣ ΑΜΥΝΗΣ
α. Σημεία Στηρίγματος
(ι) Το σημείον στηρίγματος ΟΓΚΡΑΝΤΕΝΑΣ υπεστηρί-ζετο υπό Λόχου μείον Διμοιρίας, κατέχοντος θέσεις πέριξ της κορυφής του υψώματος, με αποστολήν άμυνα μέχρις εσχάτων.
Το ύψωμα περιβάλλεται υπό δάσους το οποίον κατά τας μεν Α, Ν, Δ πλευράς είναι πυκνόν, κατά δε το Βόρειον τμήμα αραιόν.
Αποτελεί συνέχειαν σχεδόν των κατερχομένων προς Ν. αντερίσματος ΣΟΥΛΤΑΝΙΤΣΑΣ και δεσπόζεται παρ’ αυτού. Ευρίσκεται εις απόστασιν 2,5 – 3 ωρών τουλάχιστον, και εφ’ όσον δεν υπάρχει εχθρική αντίστασις, από των βάσεων τμημάτων ενισχύσεως εκ ΠΕΤΡΙΤΣΙΟΥ – ΒΥΡΩΝΕΙΑΣ. Λόγω της φύσεως του εδάφους και του δασώδους τούτου ευκόλως απομονούται.
Αποψίλωσις διά την εύρυνσιν πεδίου δράσεως και βολής δεν είχε γίνει.
Η οργάνωσις του εδάφους ουχί πλήρης. Κατά το ευπαθές του τμήμα, το Βόρειον, δεν είχον τοποθετηθή νάρκαι (όσαι έδει), άλλα, εχρησιμοποιήθησαν παγιδευμέναι χειροβομβίδες.
Τα δύο πολυβολεία άτινα και ταχέως κατεστράφησαν είχον κατασκευασθή έξ ξηρολιθιάς, μη δυνάμενα, κατ’ έκφρασιν οπλίτου, να ανθέξωσι ουχί μόνον εις απ’ ευθείας κατ’ αυτών έκκρηξιν, αλλά και εις πλησίον αυτών τοιαύτην.
Αι ενέδραι και αι περίπολοι ήσαν άγνωστοι διά το τμήμα.Ουδέποτε εξήλθον του συρματοπλέγματος. Ήσαν δέσμιοι των ναρκοπεδίων και διερωτώντο πως είναι δυνατόν να εξέλθουν διά μέσου αυτών.
Ουδέν εφεδρικόν τμήμα υπήρχε δι’ αντεπίθεσιν και εδέησε όταν παρέστη ανάγκη να περισυλλέγωνται στρατιώται προς τούτο (Εξέτασις διασωθέντος Αξ/κού και τραυματίου οπλίτου). Δεν επραγματοποιήθη ουδεμία τοιαύτη ως ήτο φυσικόν (κατάθεσις συλληφθέντος τραυματίου συμμορίτου).
(ιι) Εις την αυτήν κατάστασιν από απόψεως εδάφους, οργανώσεως και μαχητικότητος ευρίσκονται και τα λοιπά προωθημένα ΣΣ ύψ. 801 (Κ.215165) και ΜΙΤΣΙΤ (Κ.2417).
β. Εφεδρείαι – Δ/σις – Σχέδιον Ενεργείας
Εις περιοχήν ΠΕΤΡΙΤΣΙΟΥ υπήρχε ως εφεδρική Διλοχία 558.
Ομοίως 556 Τ.Π. εις περιοχήν ΒΥΡΩΝΕΙΑΣ – ΘΡΑΚΙΚΟΥ.
Ουδεμία συγκεκριμμένη αποστολή υπήρχε διά ταύτας. Οι Δ/ταί των άνω τμημάτων ερωτηθέντες απήντησαν:
Ο μεν Δ/τής Διλοχίας: “Είμαι εφεδρεία δυναμένη να κινηθή εντός ημισείας ώρας«
Ο δε Δ/τής 556 Τ. ότι δεν υπάρχει τι σταθερόν αλλά καθ’ εκάστην δίδονται προφορικαί εντολαί.
Εις την περιοχήν ΠΕΤΡΙΤΣΙΟΥ – ΒΥΡΩΝΕΙΑΣ υπήρχον τμήματα 3 Ταξιαρχιών.
Διλοχία 512 Τ.Π. (υποτομεύς ΠΕΤΡΙΤΣΙΟΥ) 31 Ταξιαρχίας.
Διλοχία 558 της 27 Ταξιαρχίας.
556 Τ.Π. 26 Ταξιαρχίας.
Παρά ταύτα δεν υπήρχε ενιαία υπεύθυνος Δ/σις. Το ΣΣ διά Δ/γής του καθώριζεν όπως η 31 Ταξιαρχία εν περιπτώσει ενεργείας συμμοριτών να οργανώση διοίκησιν και να παράσχη οδηγίας διά την συντριβήν των συμμοριτών.
Ο Δ/τής του 556 Τ.Π. Ταγ/χης ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ όν, ως ανέφερεν ο Δ/τής της 31 Ταξιαρχίας, είχον ορίσει ως Δ/τήν των δυνάμεων τούτων, ημφισβήτησεν τούτω επιμόνως ισχυριζόμενος ότι αντιθέτως έχει διαταγήν τακτικής υπαγωγής μόνον Διλοχίας 558 Τ.Π.
Σχέδιον ενεργείας γενικώς δεν υπήρχε διά την προκειμένην περίπτωσιν. Αι τεθείσαι υπ’ όψιν μου διαταγαί ενώ αφορούν κατωκημένους χώρους παρά τα κράσπεδα του ΜΠΕΛΛΕΣ δεν προεβλέφθην ουδέν διά τα προωθημένα, μειονεκτικά από απόψεως θέσεως, ολιγάριθμα και μη δυνάμενα να ενισχυθώσι Σ. Στηρίγματος, καίτοι διά ταύτα αποστολή εδόθη άμυνα μέχρις εσχάτων. Ούτω αποτελούν εύκολον λείαν των Κ.Σ.

  1. ΕΝΕΡΓΕΙΑΙ – Δ/ΣΙΣ ΑΓΩΝΟΣ
    Άμα τη εκδηλώσει της επιθέσεως, ήτις κυμαίνεται μεταξύ 4 – 5 πρωινής (η ακριβής ώρα δεν κατέστη δυνατόν να καθορισθή συγκεκριμμένως παρ’ ουδενός), διετάχθη να κινηθή η εφεδρική Διλοχία του 558 Τ.Π.
    Εκινήθη κατ’ αρχάς εις λόχος τμηματικώς (έν αρχή μια Διμοιρία και είτα το υπόλοιπον του Λόχου) και εν συνεχεία ο υπόλοιπος λόχος μετά του Δ/τού της Διλοχίας.
    Η κίνησις αυτή εγένετο άνευ συγκεκριμένης εντολής, δι’ ο και μετά την διαδοχικήν άφιξιν και επέμβασιν των τμημάτων της, δεν επεζητήθη να εκβιασθή η κατάστασις και η ταχεία άνοδος ταύτης επί του ΣΣ ότε πιθανώς να διεσώζετο μέρος η άπασα η αιχμαλωτισθείσα φρουρά του ΣΣ.
    Αντιθέτως τα τμήματα μόλις μετά 2 1/2 ημέρας ανήλθον επ’ αυτού (13ην ώραν 21/6 κατ’ αναφοράν ΣΣ).
    Ουδεμία υποστήριξις εκ λοιπών ΣΣ εξεδηλώθη έστω και διά πυρών ενώ ήτο δυνατή τοιαύτη εκ του ΣΣ ύψ. 801 διά πυρών όλμου.
    Δεν εφηρμόσθη η προβλεπόμενη ανάσχεσις πυρ/κού προ του ΣΣ ΟΓΚΡΑΝΤΕΝΑΣ, ή αν εφηρμόσθη τούτο εγένετο μετά την κατάληψίν του.
    Το γεγονός τούτο καίτοι αμφισβητείται, κατατίθεται συγκεκριμμένως παρά του Ταξιάρχου Δ/τού 31 Ταξιαρχίας ΠΑΝΤΕΛΙΔΗ, του διασωθέντος Ανθ/γού ΔΡΟΥΓΟΥ και του μετά 3ήμερον σχεδόν ανευρεθέντος υπό κατεστραφέν πολυβολείον στρατιώτου ΜΠΡΕΓΙΑΝΝΗ.
    Δεν υπήρχεν ομοίως επί ΣΣ παρατηρητής πυρ/κού ως Δ/γαί του ΣΣ καθώριζον.
    Επέμβασις του πυρ/κού έγκαιρος ομού με την ενεργηθείσαν άμεσαν σχεδόν αεροπορικήν υποστήριξιν διά διέσωζε το ΣΣ.
    Αιτία όλων τούτων η έλλειψις τοπικού υπευθύνου Δ/τού όστις θα ώθει τα τμήματα, θα συνετόνιζε τας ενεργείας αυτών και θα προεκάλη την έγκαιρον υποστήριξιν.
    Διεύθυνσις αγώνος συνεπώς δεν υπήρχε.
  2. ΓΕΝΙΚΑ
    Το Σημείον τούτο στηρίγματος ουδείς εκ των ανωτέρων αυτού κλιμακίων το επεσκέφθη από της τελευταίας κατά ΠΕΤΡΙΤΣΙΟΥ επιθέσεως, και διά την τόνωσιν ηθικού, διά την θεραπείαν διαφόρων αναγκών, αλλά και διά τον έλεγχον οργανώσεως, διατάξεως, κλπ.
    Η δύναμις τούτου ήτο μικρά, εν σχέσει με το έδαφος, την δυνατότητα ενισχύσεώς του εν περιπτώσει ανάγκης (3 ώραι απαιτούνται και άνευ εχθρικής αντιδράσεως ίνα φθάση τμήμα ενισχύσεως εκ ΠΕΤΡΙΤΣΙΟΥ ή ΒΥΡΩΝΕΙΑΣ), την συγκέντρωσιν εγγύς τούτου και εις τα ύπερθεν τούτου υψώματα ΑΝ. ΜΠΕΛΛΕΣ όγκου ΚΣ.
    Το ΣΣ παρά την περί ενισχύσεως πρότασιν 31 Ταξιαρχίας (ώς ο Δ/τής ταύτης ανέφερεν), δεν εθεράπευσεν την αίτησίν της. Ομοίως δεν είναι δεδικαιολογημένη η παραμονή ΣΣ μικράς δυνάμεως με εντολήν αμύνης μέχρις εσχάτων, και η εγκατάλειψις ούτω τούτων ως βορά του εγγύς όγκου των συμμοριτών με την αιτιολογίαν αποκτήσεως βάθους διά την αποφυγήν προσβολής υπό του ΚΣ πυρ/κού, της σιδηροδρ. γραμμής ή των πλησιεστέρων κατωκημένων τόπων, δεδομένου, άλλως τε, ότι η δράσις του είναι, ως γνωστόν, αμφιβόλου αποτελεσματικότητος.
  3. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ
    α. Το ΣΣ ΟΓΚΡΑΝΤΕΝΑΣ υπέκυψεν διότι:
    Δεν υπήρχον μέτρα ασφαλείας (ενέδραι, περίπολοι).
    Η οργάνωσίς του ήτο πλημελής (πολυβολεία εκ ξηρολιθιάς, έλλειψις πυκνού ναρκοπεδίου, επί ευπαθούς κατευθύνσεως, μη εκτέλεσις αποψιλώσεως).
    Δεν υπήρξε εφεδρικόν τμήμα (ολίγοι έστω άνδρες δι’ αντεπιθέσεις).
    Δεν επραγματοποιήθη προβλεφθείσα ενάσχεσις πυρ/κού.
    Διότι οι εις τούτο υπηρετούντες νεοσύλλεκτοι εκάμφθησαν προώρως.
    Δεν υπεστηρίχθη υπό δυναμένου προς τούτο Σημείου Στηρίγματος.
    β. Η βραδύτης ανακαταλήψεως ΣΣ ΟΓΚΡΑΝΤΕΝΑΣ οφείλεται:
    εις την έλλειψιν σχεδίου ενεργείας (διά την προκειμένην περίπτωσιν) και σαφών και κατηγορηματικών αποστολών εις τα εφεδρικά τμήματα.
    εις την έλλειψιν τοπικού υπευθύνου Δ/τού.
    και εις την ανομοιογένειαν τμημάτων ΣΣ και τοιούτων ενισχύσεως (Διλοχία 512 εις ΣΣ Διλοχία 558 Τ εφεδρική, 556 Τ.Π. ανήκοντα εις 31, 26, 27 Ταξιαρχίας).
    γ. Υπεύθυνοι θεωρούνται:
    (ι) Διά την κατάστασιν Σ. Στηρίγματος και την τύχη τούτου:
    Ο Δ/τής του Λόχου Λοχαγός Περιστεράκης (εκτελεσθείς κατά συλληφθέντα συμμορίτην άμα τη καταλήψει του ΣΣ) καίτοι προ ολίγων μόλις ημερών ανέλαβε την Διοίκησιν του Λόχου).
    Ο Δ/τής του υποτομέως ΠΕΤΡΙΤΣΙΟΥ (Διλοχίας 512) Ταγ/χης ΣΑΣΑΝΗΣ, ευρισκόμενος έπ’ αδεία κατά την ημέρα της προσβολής.
    (ιι) Διά τα ανωτέρω και τας παρατηρηθείσας εν γένει αμελείας και ατελείας:
    Ο Δ/τής της 31 Ταξιαρχίας Ταξίαρχος ΠΑΝΤΕΛΙΔΗΣ.
    (ιιι) Το ΣΣ διότι, καίτοι ο Δ/τής του ΣΣ επεθεώρησε την περιοχήν ΠΕΤΡΙΤΣΙΟΥ την 17/6, δεν εζήτησε, είτε μόνος του, είτε δι’ οργάνων του, αν υπήρχε ή ού σχέδιον ενεργείας και αν είχεν ορισθή υπεύθυνος τοπικός Δ/τής, ως αι σχετικαί διαταγαί του και του ΓΕΣ σαφώς και κατηγορηματικώς καθορίζουσιν.
  4. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ
    Να διεξαχθή ένορκος προανάκρισις παρά Ανωτάτου Αξ/κού διά την εξακρίβωσιν των λεπτομερειών και καταλογισμόν ευθυνών διά τους από Ταξιαρχίας και κάτω υπευθύνους.
    Δεν είναι νοηταί τοιαύται σοβαραί αμέλειαι διά ζητήματα τόσον βασικά και σπουδαία.
  5. ΓΕΝΙΚΗ ΕΝΤΥΠΩΣΙΣ
    Η πτώσις του ΣΣ ΟΓΚΡΑΝΤΕΝΑΣ δεν οφείλεται εις μείωσιν του ηθικού των ανδρών, η διάβρωσιν του φρονήματός των, συνεπεία εχθρικής προπαγάνδας.
    Το ηθικόν όλων των τμημάτων άτινα επεθεώρησα ή επεσκέφθην κατά την άνω διαδρομήν μου από Θεσσαλονίκης μέχρι Μπέλλες υπήρξε ανυψωμένον και η εμφάνισις των ανδρών από πάσης απόψεως καλή.

ΒΣΤ 902 τη 27 Ιουνίου 1949
Τ.Υ.
ΑΝΤΙΣΤΡΑΤΗΓΟΣ ΑΡΧΗΓΟΣ ΓΕΣ

Advertisements