Εκθεση Δράσης ΕΟΕΑ-ΕΔΕΣ


Εν Αθήναις τη 22 Ιουνίου 1949

Προς

Το Υπουργείον Στρατιωτικών

Δ/σιν Προσωπικού

Ενταύθα

Εις απάντησιν του υπ’ αριθ. 151574/0/528/17/6/49 υμετέρου εγγράφου έχομεν την τιμήν να γνωρίσωμεν υμίν οτι επί κεφαλής των εν τη υπό ημερομηνίαν 19-2-49 υποβληθείση εκθέσει ημών αναφερομένων Αρχηγείων, Υπαρχηγείων, Στρατιωτικών Μονάδων και Διοικούντων Επιτροπών των υφ’ ημάς Εθνικών Ομάδων Ελλήνων Ανταρτών (ΕΟΕΑ) και του Εθνικού Δημοκρατικού Ελληνικού Συνδέσμου (ΕΔΕΣ) διετέλεσαν οι κάτωθι: και δη ως ακολούθως:

           Περίοδος Α: Από 23 Ιουλίου 1942 μέχρι 22 Μαρτίου 1943.

Κατά την περίοδον ταύτην άπασαι αι συγκεκροτημέναι δυνάμεις διοικούντο απ’ ευθείας υφ’ ημών.

Κατά την περίοδον αυτήν εδόθησαν αι κάτωθι μάχαι:

  • 24 Οκτωβρίου μέχρι 17 Νοεμβρίου 1942, εναντίον των Ιταλών εις την περιοχήν Κλειδιού – Σκουληκαριάς και Γαυρόβου – Αυλακίου.
  • 25 Νοεμβρίου 1942, η ειδική επιχείρησις κατά Γοργοποτάμου και η ανατίναξις της ομωνύμου γeφ;yρας.
  • 20-22 Δεκεμβρίου 1942, εναντίον των Ιταλών, εις …. και περιοχήν Ξυροκάμπου.
  • 11-24 Ιανουαρίου 1943, εναντίον των Ιταλών εις περιοχήν Κλειδίου – Σκουληκαριάς.
  • 5-17-24 Φεβρουαρίου 1943, εναντίον των Ιταλών, εις περιοχήν Κλειδίου – Σκουληκαριάς – Βελετσικού – Γαύροβου και Μεγαλόχαρης.
  • 19-21 Μαρτίου 1943, εναντίον των Ιταλών εις περιοχήν Θεριακισίου – Φλωριάδος και Κλειδίου – Σκουληκαριάν.

Κατά την περίοδον ταύτην τας επιχειρήσεις διεξήγαγον, οι εφ. Λ/γός Πυρ/κού Μυριδάκης Μιχ. υπασπιστής μου, Αλέξανδρος και Περικλής Ζέρβας, Παπαδάκης Ιωάννης, Κωτσάκης Παντελής, ως αξ/κοί μου και οι Ανθ/γοί Παπαχρήστος Σωτήριος και Πετροπουλάκης Λεωνίδας ως και ο εφ. Λοχαγός Γαλάνης Δημήτριος και οπλαρχηγοί Σπύρος Καραμπίνας και Νικόλαος Χατζηδάκης.

ΠΕΡΙΟΔΟΣ Β’: Από 22 Μαρτίου 1943 μέχρι 1 Μαρτίου 1944.

Κατά την περίοδον ταύτην ιδρύθησαν τα κάτωθι Αρχηγεία Υπαρχηγεία, όπως και ορισμέναι Στρατιωτικές Διοικήσεις.

ΑΡΧΗΓΕΙΟΝ ΗΠΕΙΡΟΥ

Από 30-3-43, υπό τον Αν/χην Κωνσταντινίδην Απόστολον, όστις διώκησε τούτο μέχρι 10-10-43, ότε διά δόλου συνελήφθη υπό του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ και εκρατήθη μέχρι 16-3-44, οπότε, απηλευθερώθη δυνάμει της συμφωνίας της Πλάκας, ανέλαβε δε και πάλι την διοίκησιν αυτού, μετονομασθέντος όμως εις VIII Μεραρχίαν, της οποίας παρέμεινεν διοικητής μέχρι τέλους του αγώνος. Το Αρχηγείον διεξήγαγε τας εξής μάχας εναντίον των κατακτητών.

  • 21-5-43, εναντίον των Ιταλών και Τσάμηδων εις την Σκάλαν Παραμυθιάς.
  • 5-7-43, εναντίον των Ιταλών και Γερμανών, κατά μήκος των οδικών αρτηριών της Ηπείρου.
  • 14-31 Ιουλίου 1943, εναντίον Γερμανών και Ιταλών, εις περιοχήν Φαναρίου – Σκάλα – Παραμυθιάς – Λάκα – Σουλίου – Κατσανοχωρίου.
  • Και, ως VIII Μεραρχία, έλαβε πλειστάκις μέρος εις μάχας εναντίον των Γερμανών και ιδίως κατά μήκος της οδού Ιωαννίνων – Ηγουμενίτσας κατά τους μήνας Αύγουστον, Σ/βριον και Οκ/βριον 1944.

Ως Αρχηγείον ανέπτυξε δύναμιν 2.800 ανδρών. Η δράσις αυτού υπήρξε κατά πάντα αξιόλογος.

Ο Αν/χης Κωνσταντινίδης Απόστολος ευθύς ως εκκλήθη ίνα συμμετάσχη του αγώνος, έσπευσε και ετέθη εις την διάθεσίν μας.

Καθ’ όλην την διάρκειαν του αγώνος ουδ’ επί στιγμήν απέστη αυτού πλην της περιόδου καθ’ ην είχε συλληφθεί υπό των κομμουνιστών. Ο ηρωισμός του και η αυτοθυσία του είναι άξιος παντός επαίνου. Διώκησε τα τμήματά του με σύνεσιν και πατριωτισμόν επιτυχών την εκτίμησιν και εμπιστοσύνην των ανωτέρων του ως και την λατρείαν των υποδεέστέρων του.

ΑΡΧΗΓΕΙΟΝ ΒΑΛΤΟΥ

Από 22 Μαρτίου 1943 μέχρι 29-2-44 υπό τον Ιατρόν Χούταν Στυλιανόν απ’ αρχής μέχρι τέλους. Ούτος είναι εκ των πρώτων ηγητόρων. Εμυήθη εις τον αγώνα τη 27-8-42 και έκτοτε ήρξατο να εργάζεται διά την οργάνωσιν του αγώνος εις την Επαρχίαν Βάλτου. Αρχάς Ιανουαρίου 1943 έλαβε τον τίτλον του Προέδρου Επαρχιακής Επιτροπής Εθνικού Αγώνος Βάλτου, ηγούμενος συγχρόνως των ενόπλων τμημάτων του. Την 22-3-43 ωνομάσθη Αρχηγός του Βάλτου. Την 29-2-44 ότε η επαρχία Βάλτου, πλην περιοχής Φλωριάδος περιήλθεν υπό την κυριαρχίαν του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ, με τμήμα της υπ’ αυτόν δυνάμεως ηνώθη μετά των τμημάτων του Γεν. Αρχηγείου. Λόγω τότε της μετ’ ονομασίας των Μονάδων εις Στρατιωτικάς τοιαύτας η υπ’ αυτόν δύναμις έλαβε την ονομασίαν Ι τάγμα Βάλτου. Ο Ιατρός Χούτας διετήρησε προσωπικώς τον τίτλον του Αρχηγού Βάλτου μέχρι τέλους του αγώνος επί τη προόψει του ότι θα εδίδετο η ευκαιρία να εγκατασταθούν και πάλιν τα τμήματά του εις Βάλτον. Το Αρχηγείον Βάλτου ανέπτυξε δύναμιν περί τους 1080 άνδρας, ωνομασθείσα Τ/ρχία Βάλτου. Μάχαι:

  • 23-2-43 εναντίον Ιταλών εις Κλειδί.
  • 5-7-43 εναντίον Ιταλών εις γεφ. Αχελώου.
  • 14-8-43 εναντίον Γερμανών εις Ρέθα.
  • 14-21/7-43 εναντίον Γερμανών εις Μακρυνόρον.
  • 1-4/10-43 εναντίον Γερμανών εις Τσακνοχώρι.
  • 21-22/10-43 εναντίον Γερμανών εις Καταβόθρα.
  • 5, 6 και 18/9-44 εις Αγ. Γεώργιον Φιλιππιάδος. Ο Ιατρός Χούτας από της πρώτης στιγμής καθ’ ην επληροφορήθη την ύπαρξιν ημών εις την Ελευθέραν Ορεινήν Ελλάδα (ΕΟΕ) έσπευσε και ετάχθη υπό τας σημαίας της Εθνικής Αντιστάσεως, καίτοι δε η υγεία του δεν του επέτρεπεν, εν τούτοις δεν εφείσθη κόπων και θυσιών και μετά φιλοτιμίας ειργάσθη διά την επιτυχίαν του αγώνος. Πλειστάκις εκινδύνευσεν την ζωήν του μαχόμενος.

ΑΡΧΗΓΕΙΟΝ ΤΖΟΥΜΕΡΚΩΝ

Από 22 Μαρτίου μέχρι 29-2-1944 υπό τον Επίλαρχον Αγόρον Γερ. Ούτος εμυήθη εις τον αγώνα την 27-12-42 και από της ημέρας αυτής ειργάσθη εις την περιοχήν των Τζουμέρκων διά την ευόδοσιν του αγώνος. Αρχάς Φεβρουαρίου 1943 ανέπτυξε μίαν ένοπλον δύναμιν ήτις και υπήρξεν ο πυρήν του Αρχηγείου του. Την 29-2-44, ότε ολοσχερώς, κατόπιν του συμφώνου της Πλάκας, η περιοχή του Αρχηγείου Τζουμέρκων περιήλθεν υπό τον έλεγχον ΕΑΜ-ΕΛΑΣ τούτο μετωνομάσθη εις 3/40 Σύνταγμα Ευζώνων υπό την διοίκησιν του ιδίου, ως διοικητού μέχρι τέλους του αγώνος. Το Αρχηγείον τούτο και κατόπιν, ως 3/40 Συν/γμα Ευζώνων, υπό την διοίκησιν του Επιλάρχου Αγόρου ανέπτυξεν αξιόλογον δράσιν εις τρόπον που να συμνύνηται το σώμα των Ελλήνων Αξιωματικών δι’ αυτόν. Υπήρξε φωτεινόν παράδειγμα αυτοθυσίας, καρτερίας και ηρωϊσμού. Ο Χούτας ως Αρχηγός Βάλτου και ο Αγόρος ως Αρχηγός Τζουμέρκων με τον Κωνσταντινίδην ως Αρχηγόν Ηπείρου απετέλεσαν τον τρίποδα επί του οποίου εστηρίχθησαν αι Εθνικαί Ομάδες Ελλήνων Ανταρτών και χάρις εις τον οποίον ανεπτύχθη και εστερεώθη η ελευθέρα Ορεινή Ελλάς. Εις αυτούς προσετέθη αμέσως και ο Αλέκος Παπαδόπουλος, ως Αρχηγός Ξηροβουνίου. Ο Επίλαρχος Αγόρος έλαβε μέρος εις τας μάχας κατά των κατακτητών.

  • 5-7 Ιουλίου 1943, εναντίον των Ιταλών, εις Γέφυραν Καλογήρου και περιοχήν Φιλιππιάδος κατά την απόβασιν των συμμάχων εις Σικελία.
  • 14 Οκτωβρίου 1943, εναντίον των Γερμανών, εις περιοχήν Πέτα Άρτης.
  • 17-18 Οκτωβρίου 1943, εναντίον των Γερμανών, εις Καλεντίνην.
  • 19-22 Οκτωβρίου 1943, εναντίον των Γερμανών, εις Τετράκωμον.
  • 23-27 Οκτωβρίου 1943, εναντίον των Γερμανών, εις περιοχήν Βουργαρελίου και Λειψούς.
  • 30-31 Οκτωβρίου 1943, εναντίον των Γερμανών, εις περιοχήν Βουργαρελίου Θεοδωριάνων Νεράϊδας.
  • 2-4 Φεβρουαρίου 1944, εναντίον των Γερμανών, εις Πετροβούνι Ιωαννίνων.
  • 6-7 Ιουλίου 1944, ως Σύνταγμα, εναντίον των Γερμανών, εις την περιοχήν Ζαλόγγου, Πρεβέζης (Αρχάγγελος Συνώπη).
  • 17-19 Αυγούστου 1944, εναντίον των Γερμανών, εις Μενίναν Θεσπρωτίας.
  • 3-4 Σ/βρίου 1944, εναντίον των Γερμανών, εις την Δωδώνην.
  • Από 4 Σ/βρίου 1944 μέχρι 15 Οκ/βρίου 1944, εναντίον των υποχωρούντων Γερμανών, Δυτικώς Ιωαννίνων.

Ως Αρχηγείον Τζουμέρκων ανέπτυξε δύναμιν 1.500 ανδρών και αξιόλογον δράσιν.

ΑΡΧΗΓΕΙΟΝ ΞΗΡΟΒΟΥΝΙΟΥ

Από 22 Μαρτίου 1943 μέχρι 29-2-44 υπό τον οπ/γόν Παπαδόπουλον Αλέκον. Το Αρχηγείον τούτο εσημείωσε αξιόλογον δράσιν.

Έδωσε μάχας κατά των κατακτητών.

  • 6 Ιουλίου 1943, εις Κρυφοβόν Ιωαννίνων, εναντίον των Ιταλών.
  • 8 Ιουλίου 1943, εις υψώματα Κρυφοβού, εναντίον των Ιταλών.
  • 25-27 Ιουλίου 1943, εις Κουκάρη, εναντίον των Ιταλών.
  • 28-31 Ιουλίου 1943, εις Αγώγι Πρεβέζης, εναντίον των Γερμανών.
  • 1 Σεπτεμβρίου 1943, εις Κουκλέσι Ιωαννίνων, εναντίον των Γερμανών.
  • 21 Οκτωβρίου 1943, εις Πράμαντα Ιωαννίνων, εναντίον των Γερμανών.
  • 29 Φεβρουαρίου 1944, το Αρχηγείο τούτο μετωνομάσθη πρώτον εις τάγμα και είτα εις Σύνταγμα Ξηροβουνίου, υπό τον αυτόν διοικητήν και μέχρι τέλους του αγώνος. Ως Τάγμα και ως Συντ/μα έδωσε τας ακολούθους μάχας κατά των κατακτητών.
  • 5 Ιουλίου 1944, εις Παστά Ιωαννίνων, εναντίον των Γερμανών.
  • 27 Ιουλίου 1944, εις Λαγάτορα Ιωαννίνων, εναντίων των Γερμανών.
  • 2-3 Σ/βρίου 1944 εις Κανέτα Ιωαννίνων, εναντίον των Γερμανών.
  • 6 Σ/βρίου 1944, εις Κανέτα – Ζήτα Ιωαννίνων, εναντίον των Γερμανών.
  • 10 Σ/βρίου 1944, εις Κλεισούρα Πρεβέζης, εναντίον των Γερμανών.
  • 22 Σ/βρίου 1944, εις Σκλίβανην Ιωαννίνων, εναντίον των Γερμανών.
  • 29 Σ/βρίου 1944, εις Αετοράχην Ιωαννίνων, εναντίον των Γερμανών.
  • 1-4 Οκτωβρίου 1944, εις Ελληνικόν, εναντίον των Γερμανών.
  • 5-15 Οκτωβρίου 1944, εις Μπιζάνην και περιοχήν Ιωαννίνων, εναντίον των Γερμανών.

Ο Αλέκος Παπαδόπουλος προσεχώρησεν εις το κίνημα της Εθνικής Αντιστάσεως την 25-12-42. Από της πρώτης ώρας ειργάσθη μετά ζήλου και πίστεως. Υπήρξε μετά του Κωνσταντινίδη, Αγόρου και Χούτα ο τέταρτος σημαντικός παράγων διά την ανάπτυξιν των ΕΟΕΑ. Γενναίος, ορμητικός και επιδέξιος επέτυχεν ώστε να φέρη εις πέρας όλας τας ανατεθείσας εις αυτόν εντολάς.

ΑΡΧΗΓΕΙΟΝ ΞΗΡΟΜΕΡΟΥ

Από 22 Μαρτίου 1943 μέχρι 20 Οκτωβρίου 1943, υπό τον Ταγ/ρχην ε.α. Καραμπέκιον Κων/νον. Την 20 Οκ/βρίου, περιελθούσης ολοσχερώς της περιοχής Ξηρομέρου υπό των έλεγχον του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ ο Αρχηγός αυτού με μικράν δύναμιν του Αρχηγείου του ηνώθη με τα τμήματα του Γεν. Αρχηγείου. Έκτοτε ούτος υπηρέτησεν ως διοικητής Τάγματος μέχρι τέλους του αγώνος.

Ως Αρχηγός Ξηρομέρου ανέπτυξεν δύναμιν 300 περίπου ανδρών και αξιόλογον δράσιν.

Ο Ταγματάρχης Καραμπέκιος ανταπεκρίθη πλήρως εις τας ανάγκας του αγώνος και εις τας προσδοκίας ημών. Φιλότιμος και γενναίος έπραξε πάντοτε το καθήκον του εις το ακέραιον. Έλαβε μέρος εις μάχας κατά των κατακτητών.

  • 5 Ιουλίου 1943, εναντίον των Ιταλών, εις Γέφυραν Αχελώου.
  • 21-22 Οκ/βρίου 1943, εναντίον των Γερμανών, εις Γαύροβον.
  • Από δε 2 Σ/βρίου 1944 μέχρι 15 Οκ/βρίου 1944, εις Γέφυραν Μπαλντούμας – Τσίμποβο – Κοντοβράκι και περί τα Ιωάννινα κατά την υποχώρησιν των Γερμανών.

ΑΡΧΗΓΕΙΟΝ ΤΡΙΧΩΝΙΔΟΣ

Από 22 Μαρτίου 1943 μέχρι 10 Οκτωβρίου 1943, υπό τον Ιατρόν Παπαϊωάννου Γεώργιον. Το Αρχηγείον τούτο την 7 Μαίου 1943 διελύθη παρά των εαμιτών κατά την επίθεσιν εναντίον του εις Κεφαλόβρυσον Τριχωνίδος συλληφθέντος του Αρχηγού του. Απελευθερωθείς, κατόπιν της συμφωνίας ημών μετά του ΕΛΑΣ (την 6-6-43 εις Πετρωτό), αναλαμβάνει και πάλιν την 24-6-43 την εντολήν της ανασυγκροτήσεως του Αρχηγείου του. Ανασυγκροτηθέντος δε και πάλιν διελύθη τούτο οριστικώς την 10-10-43 κατά την γενικήν επίθεσιν του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ εναντίον των Εθνικών Ομάδων. Ο Αρχηγός αυτού Ιατρός Παπαϊωάννου, μετά την δευτέραν αυτήν διάλυσιν, ανεχώρησε δι’ Αθήνας και παρέμεινε μέχρι τέλους του αγώνος. Το Αρχηγείον Τριχωνίδος ανέπτυξε δύναμιν 250 περίπου ανδρών.

Συμμετέσχε εις την μάχην της Γεφύρας του Αχελώου εναντίον των Ιταλών την 5-7-43.

Ο Ιατρός Παπαιωάννου έσπευσε μεταξύ των πρώτων εις την πρόσκλησιν ημών και ετάχθη υπό τας σημαίας της Εθνικής Επαναστάσεως επιδείξας διαγωγήν από πάσης πλευράς εξαίρετον.

ΑΡΧΗΓΕΙΟΝ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ (Με περιοχήν ολόκληρον την Πελ/σον).

Απο 22 Μαρτίου 1943 μέχρι 25 Σ/βρίου 1943 υπό τον Αντ/ρχην ε.α. Γεωργίου Κων/νον. Τούτο λόγω των μεγάλων αντιδράσεων του ΕΑΜ – και των αντιξόων συνθηκών, ας αντιμετώπισε εκεί, και λόγω της μη εγκαίρου ενισχύσεως αυτού υπό των Συμμάχων, παρά τα συμπεφωνημένα, καίτοι ανέπτυξεν αρκετά σημαντικάς δυνάμεις εν τούτοις δεν ηδυνήθη να ανθέξη εις τας από 6 Αυγούστου συνεχάς επιθέσεις του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ με το οποίον είχεν ενωθεί το υπό τον Συντ/ρχην Γιαννακόπουλον Αθαν. εθνικόν τμήμα και ούτω διελύθη την 25-9-43. Το Αρχηγείον τούτο ολίγας μόνον μάχας έδωσε κατά των κατακτητών, καίτοι ο αρχηγός αυτού, φιλότιμος και γενναίος όπως ήτο, δεν ηδύνατο να αναπτύξη αξιόλογον εθνικήν δράσιν, εάν είχεν λελυμένας τας χείρας του. Η επελθούσα μετά την διάλυσιν αυτού καταστροφή της Πελοποννήσου οφείλεται κατά μέγα μέρος εις την ανεξήγητον και αδικαιολόγητον διαγωγήν του Συντ/ρχου Γιαννακόπουλου Αθαν.

ΥΠΑΡΧΗΓΕΙΟΝ ΜΕΤΣΟΒΟΥ

Από 1 Απριλίου 1943 μέχρι 29 Φεβρουαρίου 1944, υπό τον Ταγ/ρχην Παπαχρήστου Χρήστον, φονευθέντα την 10 Δ/βρίου του 1943 υπό των εαμιτών εις την περιοχήν ταύτην προυπήρχε μικρά ένοπλος δύναμις υπό τας διαταγάς ημών, την οποίαν είτα μετωνομάσαμε εις Υπαρχηγείον Μετσόβου.

Ανέπτυξε δύναμιν περί τους 300 άνδρας και αξιόλογον δράσιν.

  • 5 Ιουλίου 1943, εναντίον των Ιταλών, επί της οδού Ιωαννίνων – Μετσόβου.
  • 18-42 Ιουλίου 1943, εναντίον των Ιταλών, επί της οδού Ιωαννίνων – Μετσόβου.
  • 7 Σ/βρίου 1943, εναντίον των Γερμανών, εις Δρίσκον Ιωαννίνων.
  • 21-22 Οκτωβρίου, εναντίον των Γερμανών, εις Ανατολικήν και Παλαιοχώρι Ιωαννίνων.
  • 2-4 Φεβρουαρίου 1944, εναντίον των Γερμανών, εις Παλαιοχώρι.

Από 29 Φεβρουαρίου 1944, οπότε μετωνομάσθη εις Τάγμα Κράψης – Ανατολικής με περιοχήν την ιδίαν και υπό την διοίκησιν του εξαιρετικού Αξιωματικού Λοχαγού Περίδη Γεωργίου, ανέπτυξεν αξιόλογον δράσιν κατά των κατακτητών εις τον αυτόν τομέα και μέχρι τέλους του αγώνος. Ο Λοχαγός Περίδης Γερ. υπήρξε διά τας εθνικάς ομάδας το καύχημα αυτών.

ΑΡΧΗΓΕΙΟΝ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΘΡΑΚΗΣ (Με περιοχήν ολόκληρον Μακεδονίαν και Θράκην).

Από 1 Αυγούστου 1943, μέχρι της απελευθερώσεως υπό των εν τιμ. αποστρατεία Συντ/ρχην Παπαχρηστοδούλου Αθαν. Την ανάπτυξιν του Αρχηγείου τούτου είχαμε αναθέσει εις τον ως άνω Συντ/ρχην ευθύς, άμα τη εξόδω ημών εις τα βουνά. Δυστυχώς, η ανάπτυξις αυτού, εξαιρέσει τμήματος υπό τον μοίραρχον Μήτσου Κων/νον και ετέρου μικρού τοιούτου, υπό τον ηρωικώς φονευθέντα οπλ/γόν Θεόφιλον Βαήν (Αικατερίνη Κούκον), καθυστέρησε και συνετελέσθη μόνον κατά τον Δεκέμβριον 1943 – Ιανουάριο 1944. Τούτο οφείλεται κυρίως εις το ότι οι Σύμμαχοι δεν ηθέλησαν εγκαίρως να μας βοηθήσουν. Εντούτοις και παρά τα πολλαπλά εμπόδια και δυσκολίας, ας αντιμετώπισε, χάρις εις την φιλότιμον και δραστήριαν προσπάθειαν του αρχηγού του ανέπτυξε δύναμιν περί τους 5.500 άνδρας τελικώς, με λίαν αξιόλογον δράσιν.

Έλαβε μέρος εις τας μάχας κατά των κατακτητών.

  • 3 Μαρτίου 1944, εναντίον Κομιτατζήδων και εαμικών τμημάτων, εις Άγιον Αντώνιον (χωρίον Λέλοβον η Κόπροβα).
  • 28-30 Μαίου 1944, εναντίον τμημάτων παρτιζάνων του Τίτο, υπό τον Αρχηγόν Αποστόλσκι Τέμπον και πολ. καθοδηγητήν Ίλιτς εις την περιοχήν Μουριών Κιλκίς, άτινα ήλθον προς ενίσχυσιν των εαμικών τμημάτων, άτινα επιέζοντο παρά των ημετέρων εις την περιοχήν αυτήν.
  • 4-8 Σ/βρίου 1944, εναντίον των Γερμανών και Βουλγάρων, εις τα υψώματα του Ορβήλου και μέχρι Αγγίστης, υπό τον ηρωικώς φονευθέντα τότε Ταγ/ρχην Μηχανικού Λεβαντήν Μιχαήλ.
  • 20-22 Σεπτ/βρίου 1944, εις Προφήτην Ηλίαν και Κούκον.

Το Αρχηγείον τούτο εβοήθησε τα μέγιστα εις το να αναπτυχθή η δράσις των, υπό τους Καπεταναίους (οπλ/γούς) Ανατολικής Μακεδονίας, Τμημάτων. Προς τούτο απέστειλε περί τους 40 αξ/κούς κατόπιν Διαταγής ημών, οίτινες και ανέλαβον την οργάνωσιν και διοίκησιν των εκεί ανδρών, ην και διετήρησαν μέχρι τέλους του αγώνος της Εθνικής Αντιστάσεως.

ΑΡΧΗΓΕΙΟΝ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΟΣ (με περιοχήν τους Μολούς Αιτ/νίας)

Ο Συν/ρχης Παπαχρηστοδούλου, εμυήθη εις τον αγώνα του ΕΔΕΣ μεταξύ των πρώτων. Διαπνεόμενος από τον πόθον να ίδη την Πατρίδα του ελευθέραν δεν εφείσθη ουδεμιάς θυσίας και εξέθεσε πλειστάκις την ζωήν του εις κίνδυνον.

ΑΡΧΗΓΕΙΟΝ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ

Από 1 Αυγούστου 1943 μέχρι 10 Οκτωβρίου 1943, υπό τον Συντ/ρχην Χατζηαναγνώστου Γεώργιον. Την ….. Οκτωβρίου 1943 το ΕΑΜ-ΕΛΑΣ διέλυσε το Αρχηγείον αυτό συνέλαβε δε και εξετέλεσε τον Συντ/ρχην Χατζηαναγνώστου.

Ο Συντ/ρχης Χατζηαναγνώστου υπήρξεν ένας φιλότιμος και ηρωικός στρατιώτης και τον θάνατόν του εθρήνησαν αι ΕΟΕΑ. Επ’ αυτού εστηρίζαμε πολλάς ελπίδας διά μίαν ευρείαν Εθνοφελή δράσιν. Μάχας κατά των κατακτητών το αρχηγείον τούτο δεν έδωσε, λόγω του ότι ευρίσκετο εν τη αναπτύξει του κατά την διάλυσίν του.

ΑΡΧΗΓΕΙΟΝ ΔΥΤΙΚΗΣ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ

Από της 1ης Αυγούστου 1943 μέχρι 10 Οκτωβρίου 1943 υπό τον Αντ/ρχην Καραποστόλην Βασίλειον. Την 10 Οκ/βρίου 1943 το Αρχηγείον τούτο διελύθη παρά του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ. Μάχας κατά των κατακτητών δεν έδωσε λόγω του ότι ευρίσκετο εν τη αναπτύξει του κατά την διάλυσίν του. Περί το Αρχηγείον τούτο είχε σπεύσει πλειάς φιλοτίμων αξιωματικών, και, εάν δεν διελύετο προώρως, υπέσχετο πολλά διά την επιτυχίαν του αγώνος.

Τόσον ο λαός της Ανατολικής Θεσσαλίας, όσο και κυρίως της Δυτικής τοιαύτης εν τω συνόλω και ως εις άνθρωπος ετάχθησαν υπό τας σημαίας της εθνικής ημών επαναστάσεως. Εις τον σκληρόν αυτόν αγώνα του έθνους η Θεσσαλία προσέφερεν εαυτήν ολοκαύτωμα. Δεν υπάρχει Θεσσαλική οικογένεια η οποία να μην έχει το θύμα της. Στην Θεσσαλία οφείλω πολλά.

ΑΡΧΗΓΕΙΟΝ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΟΣ (Με περιοχήν τους Νομούς Αιτ/νίας πλην του Βάλτου, Ευρυτανίας και Φθιώτιδος, Φωκίδος).

Από 1ης Αυγούστου 1943 μέχρι 10 Οκτωβρίου 1943 υπό τον ε.α. Υποστράτηγον Μαυρομμάτην Κων/νον. Ούτος είχε υπό τας διαταγάς του τα Αρχηγεία Τριχωνίδος, Ευρυτανίας, Ανατ. και Δυτ. Στερεάς. Την 10 Οκτωβρίου 1943 κατά την Γενικήν επίθεσιν του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ εναντίον των εθνικών ομάδων Ελλήνων Ανταρτών διελύθη, συλληφθέντος και του Αρχηγού. Μετά την σύλληψίν του εκρατήθη υπό των ελασιτών εις στρατόπεδον αιχμαλώτων Εδεσιτών μέχρι την 16 Μαρτίου 1944, οπότε, δυνάμει του συμφώνου της Πλάκας απηλευθερώθη. Μετά την απελευθέρωσίν του έσπευσε και πάλιν εις τας τάξεις των ΕΟΕΑ τοποθετηθείς ως Επιθεωρητής Στρατού των ΕΟΕΑ, όπου και παρέμεινε ως τοιούτος μέχρι τέλους του αγώνος. Το Αρχηγείον τούτο μάχας κατά των κατακτητών δεν έδωσε λόγω του ότι ευρίσκετο εν τη αναπτύξει του κατά την διάλυσίν του.

Ο Στρατηγός Μαυρομμάτης, τόσον κατά τον χρόνον της υπηρεσίας του, ως Αρχηγός, όσο και ως Επιθεωρητής Στρατού των ΕΟΕΑ επέδειξε πίστην, ζήλον, αυταπάρνησιν και θαυμασίαν διοικητικήν ικανότητα.

Έσπευσε εκ των πρώτων και ετάχθη υπό τας σημαίας της Εθνικής Επαναστάσεως. Υπήρξεν ο μοναδικός Στρατηγός, ο οποίος ανήλθε εις την ΕΟΕΑ και είναι τούτο διακεκριμένος τίτλος τιμής δι’ αυτόν.

ΑΡΧΗΓΕΙΟΝ ΔΥΤΙΚΗΣ ΣΤΕΡΕΑΣ

Από 1ης Αυγούστου 1943 μέχρι 10 Οκτωβρίου 1943, πρώτον υπό τον Συντ/ρχην Στεριόπουλον Στέργιον, και, όταν ούτος ανέλαβε τα καθήκοντα του Επιτελάρχου του Στρατηγού Μαυρομμάτη, υπό τον Συντ/ρχην Καλαρίτην Γεώργιον.

Την 10 Οκωβρίου 1943 διελύθη παρά του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ. Μάχας κατά των κατακτητών δεν έδωσε λόγω του ότι ευρίσκετο εν τη αναπτύξει του κατά την διάλυσίν του. Μετά την διάλυσιν του Αρχηγείου ο Αντ/ρχης Καλαρρίτης επανήλθε και πάλιν εις τας ΕΟΕΑ ο δε Συντ/ρχης Στεργιόπουλος μετέβη εις Αθήνας ενταχθείς εις τον ΕΔΕΣ.

ΑΡΧΗΓΕΙΟΝ ΔΥΤΙΚΗΣ ΣΤΕΡΕΑΣ

Από της 1ης Αυγούστου 1943 μέχρι 10 Οκτωβρίου 1943, υπό τον Εφ. Αντ/ρχην Μηχ/κού Κόκκινον Διονύση. Την 10 Οκ/βρίου 1943 διελύθη το Αρχηγείον τούτο υπό του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ, συλληφθέντος και του Αρχηγού αυτού μεθ’ ολοκλήρου της οικογενείας του και κρατηθέντος μέχρι την 16 Μαρτίου 1944, ότε και απελύθη, βάσει του συμφώνου της Πλάκας. Ευθύς μετά την απόλυσίν του ήλθε και πάλιν εις τας τάξεις των ΕΟΕΑ ανατεθέντων εις αυτόν των καθηκόντων της Διευθύνσεως Μηχανικού του Γεν. Αρχηγείου όπου υπηρέτησε μέχρι τέλους του αγώνος λίαν αποδοτικώς. Παρά τας δυσμενείς συνθήκας ανταπεκρίθη πλήρως εις τας προσδοκίας ημών. Ούτος πλειστάκις διεκινδύνευσε κατά τας διαφόρους μάχας αγωνισθείς, ως απλούς στρατιώτης.

Το Αρχηγείον τούτο δεν έδωσε μάχας κατά των κατακτητών, διότι, κατά την δίαλυσίν του, ευρίσκετο εν τη αναπτύξει του καίτοι ο Αντ/ρχης Κόκκινος ειργάσθη οργανωτικώς κατά τρόπον θαυμάσιον με αποτέλεσμα, και μετά την διάλυσίν του, να μείνουν δρώντες εν αυτώ πυρήνες αυτού.

ΑΡΧΗΓΕΙΟΝ ΕΥΡΥΤΑΝΙΑΣ

Από 1 Αυγούστου 1943 μέχρι 10 Οκτωβρίου 1943, κατ’ αρχάς μεν υπό τον Ταγ/ρχην Κατσαβόν Ευθύμιον και κατόπιν υπό τον Αντ/ρχην Καραχούτην Βασίλειον. Την 10 Οκ/βρίου 1943 τούτο διελύθη παρά του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ. Μάχας δεν έδωσε μέχρι της διαλύσεώς του, λόγω του ότι ευρίσκετο εν τη αναπτύξει του. Τόσον ο Αντ/ρχης Καραχούτης όσον και ο Ταγ/ρχης Κατσαβός μετά την διάλυσιν του Αρχηγείου μετέβησαν εις Αθήνας όπου ειργάσθησαν Εθνοφελώς.

ΑΡΧΗΓΕΙΟΝ ΚΕΡΚΥΡΑΣ

Από 1 Σ/βρίου 1943, υπό τον Αντ/ρχην ε.α. Μεταξάν Ιωάννην, μέχρι της απελευθερώσεως της νήσου, 12 Οκτωβρίου 1944. Το Αρχηγείον τούτο, λόγω της φύσεως του εδάφους της νήσου και των μέτρων άτινα είχε λάβει ο κατακτητής, δεν ήτο δυνατόν να αναπτύξη ένοπλον δράσιν εναντίον του, καίτοι διετήρει περί τους 250 ενόπλους άνδρας, με τους οποίους όμως κατόρθωσε να μην επιτρέψει εις το ΕΑΜ-ΕΛΑΣ να επικρατήσει εις την νήσον. Οι άνδρες ούτοι εσχημάτισαν κατόπιν το 65 Συντ/μα, την διοίκησιν του οποίου και ανέλαβεν ο Αρχηγός της νήσου Μεταξάς, ην και διετήρησε μέχρι τέλους του αγώνος. Ούτος προσέφερε σημαντικάς υπηρεσίας εις τον αγώνα. Φιλότιμος όπως ήτο θα ηδύνατο να αναπτύξη αξιόλογον Εθνικήν δράσιν, εάν εξαιρετικαί περιστάσεις δεν επέβαλλον εις ημάς να τον καθηλώσωμεν εις την νήσον. Είναι άξιος παντός επαίνου και πάσης διακρίσεως.

ΑΡΧΗΓΕΙΟΝ ΛΕΥΚΑΔΟΣ

Από 1 Σ/βρίου 1943, υπό τον Μόνιμον Υπολ/γόν Ζαμπέλην Διονύσιον, μέχρι της απελευθερώσεως της νήσου την 11 Σ/βρίου 1944. Ούτος, καθ’ όλον το ως άνω διάστημα, διετήρει ένοπλον τμήμα εις τα ορεινά μέρη της νήσου και κατώρθωσεν ούτω να εξουδετερώση το ΕΑΜ-ΕΛΑΣ. Επιχειρήσεις κατά των Γερμανών έδωσε μόνον κατά την απελευθέρωσιν της νήσου.Ο Υπολ/γός Ζαμπέλης υπήρξεν ένας ηρωικός μαχητής. Ούτος εφονεύθη υπό των εαμιτών μαχόμενος εις Λευκάδα τον Δεκέμβριον του 1944.

ΑΡΧΗΓΕΙΟΝ ΚΕΦΑΛΗΝΙΑΣ

Από 1 Σ/βρίου 1943 υπό τον Συντ/ρχην Κατηφόρην Νικόλαον. Ούτος δεν κατώρθωσε να διεκπεραιωθή εις Κεφαλληνίαν κατά τας αρχάς Σ/βρίου 1943, ότε απεστάλη προς τούτο, επανακάμψας εις Γεν. Αρχηγείον. Εντούτοις ανεπτύχθη αξιόλογος δράσις υπό ωρισμένων μαχητών μας αποσταλέντων εκεί παρ’ ημών προ του διορισμού του Συντ/ρχου Κατηφόρη, ως αρχηγού.

ΑΡΧΗΓΕΙΟΝ ΖΑΚΥΝΘΟΥ

Από 1 Σ/βρίου 1943, μέχρι τέλους του αγώνος διοικουμένου υπό επιτροπής. Δυστυχώς δεν κατωρθώθη ν’ αναπτυχθή μόνιμος δύναμις εις αυτό παρά μόνο εφεδρική τοιαύτη, η οποία, εντούτοις, ώχλησεν επανειλημμένως τους κατακτητάς και τους κομμουνιστάς και η οποία έσχε και αρκετά θύματα. Τα ονόματα της Επιτροπής αναφέρονται εις ιδιαιτέραν έκθεσιν.

ΑΡΧΗΓΕΙΟΝ ΑΤΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΒΟΙΩΤΙΑΣ

Από 10 Μαρτίου 1944 μέχρι τέλους του αγώνος, διοικούμενον υπό της ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ Διοικούσης Επιτροπής (ΚΔΕ) του ΕΔΕΣ. Η προβλεπομένη μόνιμος ένοπλος δύναμις προς δράσιν εις τας ορεινάς περιοχάς της περιοχής αυτής δυστυχώς δεν κατωρθώθη να αναπτυχθή εν τω συνόλω της παραμείνασα κατά το πλείστον ως εφεδρική τοιαύτη εντός της πόλεως και των περιχώρων, ήτις και ανέπτυξεν αξιόλογον δράσιν ιδίως κατά το κίνημα του Δ/βρίου 1944. Τα ονόματα της ΚΔΕ και η δράσις η ποικίλη αυτής αναφέρονται εν ιδία εκθέσει.

ΑΡΧΗΓΕΙΟΝ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΑΚΗΣ

Το Αρχηγείον τούτο συγκροτηθέν παρ’ ημών και κατόπιν συμφωνίας και συνεννοήσεως και μετά του ΣΜΑ συμπεριέλαβε όλα τα μικρά ένοπλα τμήματα των ονομαζομένων εκείθε Καπεταναίων (οπλ/γών) υπό τους

  • Λ/χίαν Φωστερίδην Αντώνιον (Φ. Τσαούς – Αντών)
  • Παπαδάκην Παντελήν
  • Μακρόπουλον
  • Κάπαν Νικόλαον
  • Καρανάσον Ευγ.
  • Τσακιρίδην Θεοδ.
  • Τοπάζογλου Αναστάσιον

ως κάτινας άλλους. Προς οργάνωσιν και συγκρότησιν του Αρχηγείου τούτου διετάχθη παρ’ ημών ο Αρχηγός Μακεδονίας Θράκης Συντ/ρχης Παπαχριστοδούλου Αθαν. και απέστειλε τον Επ/ρχην του Αντ/ρχην Σφέτσον Θωμάν. Ούτος μετέβη μετά 35 άλλων αξ/κών και ωργάνωσε και συνεκρότησε το Αρχηγείον τούτο. Εν συνεχεία διά τον συντονισμόν των προσπαθειών και των ως άνω Καπεταναίων κατόπιν συμφώνου γνώμης μας ωνομάσθη ως Αρχηγός του Αρχηγείου τούτου ο Λοχίας Φωστερίδης Αντώνιος (Τσαούς – Αντών) με βοηθόν αυτού τον εξ’ Ηπείρου αποσταλέντα εκεί εφ. Λοχαγόν Καραίσκον Χρυσόστομον και με γενικήν εποπτείαν τον Αντ/ρχην Σφέτσον Θωμάν. Ως σύνδεσμος του Αρχηγείου τούτου απεστάλη εξ’ Ηπείρου ο Άγγλος Ταγ/ρχης Μύλλερ.

ΑΡΧΗΓΕΙΟΝ ΚΟΝΙΤΣΗΣ – ΖΑΓΟΡΙΟΥ

Από 1 Αυγούστου 1943 μέχρι 10 Οκτωβρίου 1943, υπό τον λ/γόν Λυγεράκη Γεώργιον με Υπαρχηγόν εις το Υπαρχηγείον Κονίτσης τον Λ/γόν Ντέτσικαν Ιωάννην. Το Υπαρχηγείον τούτο διελύθη την 10 Οκ/βρίου 1943 υπό του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ συλληφθέντος του Λ/γού Λυγεράκη και απελευθερωθέντος την 16 Μαρτίου 1944 δυνάμει του συμφώνου της Πλάκας. Ούτος αφεθείς ελεύθερος επανήλθεν εις τας τάξεις των ΕΟΕΑ συγκροτήσας το VIII Ανεξ. Τάγμα από άνδρας κυρίως του διαλυθέντος Υπαρχηγείου του. Το Υπαρχηγείον Κονίτσης-Ζαγορίου ανέπτυξε δύναμιν 400 περίπου ανδρών. Πολλοί των ανδρών του υπηρέτουν πρότερον εις το Αρχηγείον Ηπείρου και εις την Στρατ/κήν Δ/σιν Συρράκου Δ/τής της οποίας ήτο ο ίδιος ο Λ/γός Λυγεράκης Γεώργιος.

ΥΠΑΡΧΗΓΕΙΟΝ ΣΚΟΥΛΗΚΑΡΙΑΣ

Από της 1ης Αυγούστου 1943 μέχρι 29 Ιανουαρίου 1944. Κατ’ αρχάς μεν υπό τον Ταγ/ρχην Γεωργόπουλον και είτα υπό τον Αντ/ρχην Ιατρίδην Δημ. Αρχάς Ν/βρίου 1943 αμφότεροι οι ανωτέρω Αξ/κοί ανεχώρησαν δι΄ Αθήνας. Αναλαβών τότε την διοίκησιν της δυνάμεως του Υπαρχηγείου ο εκ Καλαμπάκας διαφυγών εκ των ελασιτών εφ. Λ/γός Γαλάνης Δημ. όστις και πρότερον, από τον Ιανουάριον του 1943 μέχρι 1 Αυγούστου 1943, διώκει το Υπαρχηγείον τούτο, ανέπτυξε δύναμιν περί τους 250 άνδρας, λόγω του ότι από τας αρχάς του αγώνος, αύτη εκεί υφ’ ημών είχε συγκροτηθή. Ανέπτυξε αξιόλογον δράσιν κατά των κατακτητών τόσον προς της ονομασίας εις Υπαρχηγείον όσον και μετά ταύτα υπό τον Λ/γόν Γαλάνην. Μετά το σύμφωνον της Πλάκας, της περιοχής αυτής περιελθούσης εις την κυριαρχίαν του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ, η δύναμις του Υπαρχηγείου αυτού διεκπεραιώθη εκείθεν του Αράχθου και εσχημάτισε τον Λόχον Κλειδίου υπό τον οπλ/γόν Σπύρον Καραμπίναν και τον Λόχον Βοϊδάρου υπό τον οπλ/γόν Κων/νον Βόιδαρον.

Ο Λ/γός Γαλάνης ίδρυσε τότε το ΙΙ ανεξ/τον Τάγμα Γεν. Αρχηγείου. Οι άνδρες του Υπαρχηγείου Σκουληκαριάς αποτελούν τους πολεμάρχους αγωνιστάς των ΕΟΕΑ.

Εις αυτούς ανήκει κάθε τίμη και δόξα.

ΥΠΑΡΧΗΓΕΙΟΝ ΚΑΛΑΜΠΑΚΑΣ

Από 1ης Αυγούστου 1943, υπό τον Λ/γόν Λαμπράκην μέχρι 10 Οκτωβρίου 1943, ότε διελύθη υπό του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ. Την προετοιμασίαν διά την οργάνωσιν του Αρχηγείου τούτου ανεθέσαμε εις τον Εφ. Λ/γόν Γαλάνην Δημ. όστις και ειργάσθη φιλοτίμως και δραστηρίως και εντός ολίγων ημερών επέτυχε να συγκροτήση ένα εξαιρετικόν τμήμα επιλέκτων μαχητών.

Μετά την διάλυσιν, ο μεν Λ/γός Λαμπράκης ανεχώρησε δι’ Αθήνας, ο δε Λ/γός Γαλάνης διαφυγών από τους ελασίτας κατώρθωσε και έφθασεν εις Σκουληκαριάν και ανέλαβε αυτοβούλος την Δ/σιν των εκεί Τμημάτων μας.

ΥΠΑΡΧΗΓΕΙΟΝ ΤΡΙΚΑΛΩΝ

Από 1ης Αυγούστου 1943, υπό τον Λ/γόν Καραμπέκον Θωμάν, μέχρι 10 Οκτωβρίου 1943, ότε διελύθη τούτο υπό του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ. Ο Λ/γός Καραμπέκος εις τας 29 Οκτωβρίου ανεχώρησε δι’ Αθήνας και επανήλθεν εις ΕΟΕΑ εις τας 20 Σ/βρίου 1944 εκ Μέσης Ανατολής.

ΥΠΑΡΧΗΓΕΙΟΝ ΚΑΡΔΙΤΣΗΣ

Από 1ης Αυγούστου 1943, κατά πρώτον μεν, υπό τον Λ/γόν Αναστασίου Αναστ. και είτα υπό τον Ταγ/ρχην Βλάχον Βασίλειον μέχρι 28 Οκτωβρίου 1943, ότε διελύθη τούτο υπό του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ. Τότε, τόσον ο Ταγ/ρχης Βλάχος, όσο και ο Λ/γός Αναστασίου ανεχώρησαν δι’ Αθήνας.

ΥΠΑΡΧΗΓΕΙΟΝ ΜΕΣΟΛΟΓΓΙΟΥ

Από 1ης Αυγούστου 1943, υπό τον Ταγ/ρχην Μπούρον Κων/νον, μέχρι 28 Οκ/βρίου 1943, ότε διελύθη τούτο υπό του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ. Μάχας κατά των κατακτητών δεν έδωσε διότι ευρίσκετο εν τη αναπτύξει του κατά την διάλυσίν του. Ο Ταγ/ρχης Μπούρος Κων/νος, κατετάγει εις τας ΕΟΕΑ την 12 Απριλίου 1943. Την 10 Απριλίου 1943 ανετέθη εις αυτόν η διοίκησις του ΙΙ Τάγματος Γεν. Αρχηγείου μέχρι 1 Αυγούστου 1943, ότε τω ανετέθη το Υπαρχηγείον Μεσολογγίου. Μετά την διάλυσιν του Υπαρχηγείου Μεσολογγίου ήλθε και πάλιν αμέσως εις τας τάξεις των ΕΟΕΑ, τοποθετηθείς κατ’ αρχάς μεν εις το επιτελείον ΙΧ Μεραρχίας, από δε τα τέλη Ιουλίου 1944 του ανετέθη η διοίκησις του 9ου Συντάγματος της ΙΧ Μεραρχίας, αποτελεσθέν από τρία συγκεκροτημένα τάγματα, όπου υπηρέτησε μέχρι τέλους του αγώνος. Ο Ταγ/ρχης Μπούρος ανέπτυξεν αξιόλογον δράσιν ανταποκριθείς πλήρως εις τας προσδοκίας ημών. Πολλάκις εξέθεσε την ζωήν του μαχόμενος.

            ΥΠΑΡΧΗΓΕΙΟΝ ΜΑΚΡΥΝΕΙΑΣ

Από 2 Απριλίου 1943 μέχρις 7 Μαίου 1943, υπό τον οπλ/γόν Τσιτσέλην Αριστ. ότε διελύθη τούτο υπό του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ φονευθέντος αυτού του Αρχηγού του.

Το Υπαρχηγείον αυτό επανιδρύθη την 1 Αυγούστου 1943, υπό τον αδελφόν του ηρωικώς πεσόντος δικηγόρου Τσιτσέλη Γερασ. Τούτο διελύθη και πάλιν υπό του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ την 10 Οκτωβρίου 1943. Μάχας κατά των κατακτητών δεν έδωσε διότι ευρίσκετο εν τη αναπτύξει του καίτοι ο νέος αυτού Αρχηγός κατέλαβε προσπαθείας αξίας παντός επαίνου.

ΥΠΑΡΧΗΓΕΙΟΝ ΝΑΥΠΑΚΤΙΑΣ

Από 1ης Αυγούστου 1943, υπό τον Αντ/ρχην Ιππ. Παπαγιάννην Βασίλειον μέχρι 10 Οκτωβρίου 1943, ότε διελύθη τούτο υπό του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ.

Μετά την διάλυσιν του Υπαρχηγείου αυτού ο Αντ/ρχης Παπαγιάννης Βασ. ανεχώρησε δι’ Αθήνας.

Την οργάνωσιν προς εθνικήν δράσιν εις τας επαρχίας Ναυπακτίας και Δωρίδα προ της αποστολής του Αντ/ρχου Παπαγιάννη, είχαμε αναθέσει εις τον Συντ/ρχην Πλούμην Δημ. όστις και είχε αναπτύξει αξιόλογον οργανωτική δραστηριότητα.

ΥΠΑΡΧΗΓΕΙΟΝ ΠΑΡΝΑΣΙΔΟΣ

Από 1ης Αυγούστου 1943, υπό τον Ταγματάρχην Κρανιάν Αριστείδην, όστις και προηγουμένως δις από τέλη Φ/βρίου 1943 και εντεύθεν είχεν αποπειραθή ν’ αναπτύξη στην περιοχήν αυτήν ένοπλον τμήμα των ΕΟΕΑ και διελύετο υπό του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ. Ανασυγκροτηθέντος δε κατά την ως άνω ημερομηνίαν διελύθη και πάλι διά τρίτην φοράν την 10 Οκτωβρίου 1943.

Ο Ταγ/ρχης Κρανιάς, μετά την τελευταίαν αυτήν διάλυσίν του δεν παραιτείται του Εθνικού αγώνος και ήλθεν εις την Ήπειρον τοποθετηθείς ως διοικητής του 16ου Συντ/τος όπου υπηρέτησε μέχρι τέλους του αγώνος.

Ούτος ειργάσθη φιλοτίμως επιδείξας ηρωισμόν και αυτοθυσίαν.

ΥΠΑΡΧΗΓΕΙΟΝ ΦΘΙΩΤΙΔΟΣ

Από 1ης Αυγούστου 1943, υπό τον Ταγ/ρχην Γραμματίκαν Παναγ. και μέχρι 10 Οκτωβρίου 1943, ότε διελύθη τούτο υπό του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ. Ο Ταγ/ρχης Γραμματίκας Παναγ. μετά την διάλυσιν του ως άνω Υπαρχηγείου κατέφυγεν εις Αθήνας ενταχθείς εις τας τάξεις του ΕΔΕΣ εργασθείς Εθνοφελώς.

            ΥΠΑΡΧΗΓΕΙΟΝ ΦΩΚΙΔΟΣ

Από 1ης Αυγούστου 1943, υπό τον Ταγ/ρχην Βέϊμον μέχρι 10 Οκτωβρίου 1943, ότε διελύθη τούτο υπό του ΕΛΑΣ-ΕΑΜ ενώ ακόμη ευρίσκετο εν τη γεννέσει του, διότι ο Ταγ/ρχης Βέϊμος ολίγας ημέρας προ της διαλύσεώς του είχε φθάσει εις την περιοχήν αυτήν. Μετά την διάλυσιν αυτού ο Ταγ/ρχης Βέϊμος ανεχώρησε δι’ Αθήνας.

ΥΠΑΡΧΗΓΕΙΟΝ ΔΩΡΙΔΟΣ

Απο 1ης Αυγούστου 1943. Τούτο είχαμεν αναθέσει, όπως και το Υπαρχηγείον Ναυπακτίας, εις τον Συντ/ρχην Πλούμην Δημ. διά την οργάνωσιν και προετοιμασίαν προς ανάπτυξιν ενόπλου δυνάμεως. Μόνιμος ένοπλος δύναμις δεν ανεπτύχθη παρά μόνον εφεδρική τοιαύτη μέχρι του χρόνου καθ’ ον το ΕΑΜ-ΕΛΑΣ επεκράτησε εις την περιοχήν αυτήν.

ΥΠΑΡΧΗΓΕΙΟΝ ΠΡΕΒΕΖΗΣ

Από 4 Φεβρουαρίου 1944, υπό τον Ιατρόν Παπαδάκην Νικόλαον μέχρι της 14ης Απριλίου 1944, ότε μετωνομάσθη τούτο εις ΙΧ Μεραρχίαν, την διοίκησιν της οποίας ανεθέσαμεν εις τον Συντ/ρχην Κουσίνταν Νικ. Ο Ιατρός Παπαδάκης μετά την ώς άνω μετωνομασίαν ανέλαβε τα καθήκοντα ως Πολιτικός Διοικητής της ελευθέρας Ορεινής Ελλάδος παρά τω Γεν. Αρχηγείω μέχρι τέλους του Αγώνος. Ούτος εξεπλήρωσε κατά τρόπον προκαλέσαντα τον θαυμασμόν, πάσαν ανατεθείσαν αυτώ εντολήν.

ΠΕΡΙΟΔΟΣ Γ’

Από 1ης Μαρτίου 1944 μέχρι τέλους του Αγώνος 12 Φεβρουαρίου 1945. Κατά την περίοδον αυτήν μετωνομάσαμεν τα Αρχηγεία και Υπαρχηγεία εις Στρατιωτικάς Μονάδας, ήτοι Μεραρχίας, Ταξιαρχίας, Συντάγματα κλπ και ανεπτύξαμε και άλλας τοιαύτας. Ούτω σχηματίζονται κατά την περίοδον αυτήν αι κάτωθι Μονάδες.

Ι)     VIII Μεραρχία (μετονομασία Αρχηγείου Ηπείρου) υπό τον Αντ/ρχην Κωνσταντινίδην Απόστολον (βλ. Αρχ. Ηπείρου) αποτελουμένην από τας κάτωθι Μονάδας.

α)    10ον Σύνταγμα Πεζικού, υπό τον Λ/γόν Ζώτον Ευάγγελον, από 14 Μαρτίου 1944 μέχρι τελους του Αγώνος (προυπαρχούσης της δυνάμεως από της ιδρύσεως του Αρχηγείου υπό τον ίδιον διοικητήν γίνεται μόνον μετ’ ονομασία). Το Σύνταγμα τούτο ανέπτυξε δύναμιν 800 ανδρών με αξιόλογον δράσιν κατά των κατακτητών. Ο Λοχαγός Ζώτος πλειστάκις έφερνε εις ευτυχές πέρας ανατεθείσας αυτώ επικινδύνους εντολάς.

β)    15ον Συν/μα Πεζικού υπό τον Ταγ/ρχην Νάσην Γεώργιον, από 14 Μαρτίου 1944 μέχρις τέλους του αγώνος αποτελεσθέν με τμήματα του Αρχηγείου Ηπείρου, μέρους των οποίων ήσαν υπό τον ίδιον διοικητήν. Το Συντ/μα τούτον ανέπτυξεν αξιόλογον δράσιν κατά των κατακτητών.

γ)    VIII Ανεξ. Τάγμα Λγού Λυγεράκη Γεώργ. (τέως Υπαρχηγού Κονίτσης Ζαγορίου). Τούτο συνεκροτήθη μετά την απελευθέρωσιν του Λ/γού Λυγεράκη (16-3-44) από άνδρας του Υπαρχηγείου Κονίτσης Ζαγορίου. Το Τάγμα τούτο ανέπτυξεν αξιόλογον δράσιν υπό τον ίδιον διοικητήν μέχρι τέλους του αγώνος. Ο Λοχαγός Λυγεράκης υπήρξε εις εκ των εξαιρετικών μαχητών.

δ)    Ανεξ. Λόχος και είτα Τάγμα Εφ. Ανθ/γού Μεταγωγικού Μαυροσκότη Κων/νου. Το Τμήμα τούτο προϋπήρχεν εις το Αρχηγ. Ηπείρου, με αξιόλογον δράσιν καθ’ όλην την διάρκειαν του Αγώνος κατά των κατακτητών. Ο Ανθ/γός Μαυροσκότης, καίτοι προερχόμενος εκ του Μεταγωγικού, εν τούτοις έσπευσεν εκ των πρώτων εις την πρόσκλησίν μας και με την πίστην η οποία τον διέκρινε μας έδωσε να ενοήσωμεν, οποία και πόσα εξαιρετικά προσόντα είχε, και, ως διοικητής Λόχου, και ως Διοικητής Τάγματος. Προεκινδίνευσε πλειστάκις μαχόμενος, ως απλούς στρατιώτης. Πάσας τας ανατεθείσας εις αυτόν επικινδύνους αποστολάς έφερεν εις πέρας κατά τρόπον θαυμαστόν.

ΙΙΙ ΜΕΡΑΡΧΙΑ

Υπό τον Αντ/ρχην Παπαθανασίου Κων/νον, από 14 Μαρτίου 1944 μέχρι τέλους του αγώνος.

Ο Αντ/ρχης Παπαθανασίου Κων/νος κατετάγη εις τας ΕΟΕΑ την 13 Ιουνίου 1943. Επέδειξε πίστην και αφοσίωσιν εις τον αγώνα και στρατιωτικήν ικανότητα εξαιρετικήν. Ούτος συνεκρότησε την Μεραρχίαν κατά τρόπον λίαν επιτυχή. Έλαβε μέρος επανειλημμένως εις μάχας κατά των κατακτητών. Ανεδείχθη, ως ένας υπέροχος αγωνιστής, υπέροχος στρατιώτης και εξαιρετικός αξιωματικός. Εις αυτόν ανήκει πάσα τιμή.

Η ΙΙΙ Μεραρχία συνετέθη από τας κάτωθι μονάδας:

α)     Σύντ/μα Ξηροβουνίου

Υπό τον τέως Αρχηγόν Ξηροβουνίου, Αλέκον Παπαδόπουλον, από 29 Φεβρουαρίου 1944 μέχρι τέλους του αγώνος (βλ. Αρχ. Ξηροβουνίου).

β)     2/39 Σύνταγμα Ευζώνων

Υπό τον Επίλαρχον Ζορμπαλάν Γεώργιον, από 14 Μαρτίου 1944 μέχρι τέλους του αγώνος, με αξιόλογον δράσιν κατά των κατακτητών. Ο επίλαρχος Ζορμπαλάς κατετάγη εις τας 16 Αυγούστου 1943. Υπηρέτησεν εις Αρχηγείον Ηπείρου μέχρις ότου του ανετέθη η διοίκησις του ως άνω Συν/τος. Υπήρξεν εις εκ των ηρώων αξιωματικών, οίτινες έσπευσαν και επλαισίωσαν τας ΕΟΕΑ. Εμψυχωτής, γεμάτος ανώτερον πατριωτισμόν, έδωκεν εις τον αγώνα του Έθνους ολόκληρον την ύπαρξίν του. Το Σώμα των Αξιωματικών πρέπει να συμνύνηται δι’ αυτόν.

γ)     12ον Σύνταγμα Πεζικού

Υπό τον Συντ/ρχην τοπ. Υπηρ. Συντ/ρχην Μανταδάκην Σταμάτιον, από 25 Ιουνίου 1944 μέχρι τέλους του αγώνος. Το Συντ/μα τούτο απετελέσθη από τα Τάγματα α) Κράψης – Ανατολικής υπό τον Λ/γόν Περίδην Γ. β) Κονίτσης υπό τον Λ/γόν Ντέτσικαν Ιωάννην γ) Γότσιστας υπό τον Εφ. Λ/γόν Αγαθοκλήν Κωνσταντινίδην δ) Μαλακασίου υπό τον οπλ/γόν Πανταζήν Διονύσιον. Ο Συντ/ρχης Μανταδάκης, καίτοι προήρχετο εκ του σώματος της τοπογραφικής υπηρεσίας, εν τούτοις απέδειξε αυτόν ικανόν να διοικήση όχι μόνον Σύντ/μα αλλά και μεγάλην Μονάδα, δι’ ο και διά διαταγής μας μετεφέραμεν αυτόν εις το πεζικόν, εις ο όπλον άλλωστε ανήκε προ της εισόδου του εις την Τοπογραφικήν Υπηρεσίαν. Το Συντ/μα τούτο επέδειξεν αξιόλογον δράσιν κατά των κατακτητών.

Χ Μεραρχία

Υπό τον Αντ/ρχην Καμάραν Βασίλειον, από 12 Απριλίου του 1944 μέχρι 20 Νοεμβρίου του 1944 και είτα υπό τον Αντ/ρχην Μεταξάν Πλούταρχον μέχρι τέλους του αγώνος. Ο Αντ/ρχης Καμάρας Β. υπήρξε γενναίος Αξ/κός κεκοσμημένος με πολλά στρατιωτικά προσόντα, είχεν όμως ένα ελάττωμα το ότι έσπευσεν εις το να καθέξη ανώτερα αξιώματα μη προσέχων εάν τα μέσα τα οποία εχρησιμοποίει προς τούτο ήσαν θεμιτά η αθέμιτα. Διά τον λόγον αυτόν έφθασεν μέχρι του σημείου να επιχειρήσει την διάβρωσιν του αγώνος, πράγμα το οποίον, μας υπεχρέωσε να του αφαιρέσουμε δις την διοίκησιν και τέλος να παύσωμεν να έχωμεν εις αυτόν εμπιστοσύνην:

Η Χ Μεραρχία οφείλει σχεδόν εξ’ ολοκλήρου την συγκρότησιν και οργάνωσίν της εις τον Επιτ/ρχην αυτής Ταγ/ρχην Βλάσην Γ. Διά τον αξιωματικόν αυτόν πρέπει ο στρατός μας να σεμνύνηται. Τόσον ημείς όσον και οι υπ’ αυτόν άνδρες είχομεν απόλυτον εμπιστοσύνην και τα πράγματα μας εδικαίωσαν πλήρως. Πάσας τας εντολάς ας αναθέσαμεν εις αυτόν έφερεν εις θαυμαστόν πέρας.

Μετά την αφαίρεσιν της διοικήσεως έφερε από τον Αντ/ρχην Καμάραν ανεθέσαμεν την διοίκησιν της Μεραρχίας εις τον Αντ/ρχην Πυρ/κού Μεταξάν Πλούταρχον. Ούτος προσεχώρησεν εκ των πρώτων εις τον ΕΔΕΣ προσενεγκών υψίστας υπηρεσίας, μετέσχε δε και εις την ΚΔΕ του ΕΔΕΣ Αθηνών.

Ως διοικητής υπηρεσίας και ως διοικητής Μεραρχίας κατά όλως θαυμαστόν τρόπον έφερεν εις πέρας και τας δυσκολοτέρας αποστολάς, ας του ανεθέσαμεν. Είναι άξιος πάσης διακρίσεως, και παντός επαίνου. Ανέπτυξε παντού και εν παντί αξιόλογον δράσιν.

Εις την Χ Μεραρχίαν ανεπτύχθησαν τα κάτωθι Συντ/τα:

α)     16ον Συντ/μα Πεζικού υπό τον Ταγ/ρχην Κρανιάν Αριστείδην (τέως υπαρ. Παρ/σίδος).

        Από 12 Απριλίου 1944 μέχρι τέλους του αγώνος. Ανέπτυξεν αξιόλογον δράσιν. Ο Ταγ/ρχης Κρανιάς Αριστείδης συγκαταλέγεται μεταξύ των αρίστων Αξ/κών οίτινες επλαισίωσαν τας ΕΟΕΑ ανέπτυξεν αξιόλογον δράσιν κατά των κατακτητών διακριθείς και πρωτεύσας εις πάσας τας κα’ αυτών μάχας. Ούτος είναι κόσμημα διά τον Στρατόν μας.

β)     26ον Σύνταγμα Πεζικού υπό τον Ταγ/ρχην ε.α. Κάτσιον Ηλίαν, από 1ης Μαίου 1944 μέχρι τέλους του αγώνος. Ο Ταγ/ρχης Κάτσιος Ηλίας αντεπεκρίθη πλήρως εις την ιδιότυπον μορφήν του αγώνος. Σεμνός και πειθαρχικός εξετέλεσεν εις το ακέραιον το καθήκον του. Το υπ’ αυτόν Συντ/μα ανέπτυξεν αξιόλογον δράσιν.

γ)     28ον Συντ/μα Πεζικού από 1 Ιουλίου 1944 μέχρι τέλους του αγώνος, υπό τον Ταγματάρχην Παπανίκαν Ευάγγελον. Ο Ταγ/ρχης Παπανίκας Ευάγγελος εξεπλήρωσε πάσας τας ανατεθείσας εις αυτόν αποστολάς κατά τρόπον θαυμαστόν. Διεκινδύνευσε πολλάκις την ζωήν του μαχόμενος, ως απλούς στρατιώτης. Είναι άξιος πάσης εμπιστοσύνης και τιμής.

δ)     65 Συντ/μα Πεζικού υπό τον τέως αρχηγόν Κερκύρας Αντ/ρχην Ιωάννην Μεταξάν (βλ. αρχ. Κερκύρας).

ΙΧ Μεραρχία

Από 14 Απριλίου μέχρι τέλος του αγώνος, υπό τον Συντ/ρχην Κουσίνταν Νικ. (μετ’ ονομασία Υπαρχηγείου Πρεβέζης). Ο Συντ/ρχης Κουσίντας ενετάχθη εις την οργάνωση του Ε.Δ.Ε.Σ. περί τα τέλη του 1943. Ως διοικητής Μεραρχίας αντεπεκρίθη πλήρως εις τας προσδοκίας ημών. Προικισμένος με φυσική γενναιότητα οδήγησε τα τμήματα του εναντίον των κατακτητών με σύνεσιν και επιδεξιότητα. Η ΙΧ Μεραρχία συνεκρότησε τα κάτωθι Συντάγματα:

α)     24ον Σύνταγμα Πεζικού

Από 14 Μαρτίου 1944 μέχρι τέλους του αγώνος, υπό τον Λ/γόν Παπαδάτον Χρ. Ο Λοχαγός Παπαδάτος Χρ. συγκαταλέγεται μεταξύ των πρώτων Ελλήνων Αξ/κών, οίτινες προετίμησαν αντί της ζωής των πόλεων την ελευθέραν τοιαύτην εις τα βουνά της Ελλάδος. Είναι ίσως ο πρώτος Αξ/κός, όστις εξήλθε διά να αναπτύξει τμήμα εν τη Δυτική περιοχή της Ηπείρου κατά τους τελευταίους μήνας 1942. Γενναίος και ορμητικός, εξετέλεσε κατά τρόπον θαυμαστόν πάσας τας ανατεθείσας εις αυτόν εντολάς. Είναι άξιος παντός επαίνου. Το υπ’ αυτόν 24ον Σύντ/μα ανέπτυξεν αξιόλογον δράσιν κατά των κατακτητών.

β)     9ον Σύντ/μα Πεζικού

Από 25ην Ιουλίου 1944 μέχρι τέλους του αγώνος, υπό τον Ταγ/ρχην Μπούρον Κων/νον (τα τάγματα από τα οποία απετελέσθη το 9ον Συντ/μα, Χατζηδάκη, Σουλίου, Καρατζά, προϋπήρχον συγκεκροτημένα). Το Σύντ/μα του επέδειξε αξιόλογον δράσιν κατά των κατακτητών (Διά τον Τάγ/ρχην Μπούρον βλ. Υπαρχηγείον Μεσολογγίου).

γ)     25ον Συντ/μα Πεζικού

Υπό τον Τάγ/ρχην Μαραγκόν Κων/νον, από 1 Αυγούστου 1944 μέχρι τέλους του αγώνος. Ο ταγ/ρχης Μαραγκός συγκαταλέγεται μεταξύ των πρώτων Αξ/κών, οι οποίοι ετάχθησαν υπό τας σημαίας της Εθνικής ημών επαναστάσεως. Ανέπτυξε γενικώς αξιόλογον δράσιν ως και τοιαύτην πριν εις το Αρχηγείον Ηπείρου (κατετάγη 10-3-43) και ως διοικητής του Συντ/τος αυτού. Εξετέλεσε πάσας τας ανατεθείσας αυτώ εντολάς. Ο Αξ/κός ούτος είναι σέμνωμα διά τον Ελληνικόν Στρατόν.

Ι Ταξιαρχία

Από 20 Ιουνίου 1944 μέχρι τέλους του αγώνος. Υπό τον Αντ/χην Κωνσταντόπουλον Κων/νον. Ο Αντ/ρχης Κωνσταντόπουλος Κων/νος προσεχώρησεν εκ των πρώτων εις την Οργάνωσιν του Ε.Δ.Ε.Σ. Αεικίνητος, δραστήριος, ριψοκίνδυνος, ως είναι φύσει, εβοήθησε πολύ εις την ανάπτυξιν της οργανώσεως του ΕΔΕΣ. Από 27 Σ/βρίου 1942 ήτο σύνδεσμος Γεν. Αρχηγείου και Κ.Δ.Ε. μέχρι 5 Μαίου 1943 ότε κατετάγη εις τας Ε.Ο.Ε.Α. αναλαβών κατά πρώτον μεν την διοίκησιν του Ι Τάγματος Γενικού Αρχηγείου και είτα από 1 Αυγούστου 1943 την διοίκησιν της Σχολής Εφ. αξ/κών των Ε.Ο.Ε.Α., διατηρήσας και την διοίκησιν του τάγματος συνάμα. Ως μαχητής, υπήρξε γενναίος, ορμητικός και ικανός. Μετέσχεν εις πλείστας μάχας κατά των κατακτητών και διεκρίθη κατ’ αυτάς.

Ενέπνεε εμπιστοσύνην και εις ημάς και εις τους υπ’ αυτόν. Είναι άξιος παντός επαίνου. Η Ι Ταξιαρχία απηρτίζετο από τας κάτωθι μονάδας.

α)     6ον Συντ/μα Πεζικού

        Από 1 Ιουλίου 1944, υπό τον Ταγ/ρχην Χάμον Θεόδωρον και από 21 Σ/βρίου και εντεύθεν μέχρι τέλους του αγώνος, υπό τον Ταγ/ρχην Τζήμαν Παύλον.

        Το Σύντ/μα τούτο μετέσχεν εις τους κατά των κατακτητών αγώνας κατά την υποχώρησίν των. Εβάστασεν όμως όλον το βάρος του αγώνος κατά την επίθεσιν των κομμουνιστών εναντίον της Άρτης 21-24 Δ/βριου 1944.

        Ευρεθέν προ ασυγκρίτως υπερτέρων δυνάμεων εκάμφθη.

β)     Τάγμα Βάλτου, Τάγμα Βοϊδάρου και Λόχος Κλειδιού (άπαντα συγκεκροτημένα από πριν).

        Και τα τρία αυτά τμήματα μετέσχον εις πολλάς κατά των κατακτητών μάχας και ανέπτυξαν αξιόλογον δράσιν: Και διά μεν το Τάγμα Βάλτου ελέχθησαν περί αυτού πολλά εις το κεφάλαιον περί Αρχηγείου Βάλτου.Το Τάγμα Βοϊδάρου εξεπλήρωσε εις το ακέραιον πάσας τας ανατεθείσας εις αυτό εντολάς. Καίτοι ο διοικητής αυτού δεν ήτο αξιωματικός, εν τούτοις ανέπτυξεν ιδιότητας στρατιωτικάς, αξίας επαίνου και θαυμασμού.

        Ο Λόχος Κλειδιού υπό τον Βετεράνον Καλονίκην Σπύρον (Καραμπίναν) είναι ένα εκ των ωραιοτέρων και γενναιοτέρων τμημάτων των Εθνικών Ομάδων. Ο Σπύρος Καραμπίνας από την αρχήν (22 Σ/βρίου 1942) του αγώνος μέχρι το τέλος αυτού έπραξεν εις το ακέραιον και κατά τρόπον θαυμαστόν το προς την Πατρίδα καθήκον του. Είναι άξιος πάσης τιμής.

3/40 Σύν/μα Ευζώνων (βλ. Αρχ. Τζουμέρκων).

ΙΙ Ανεξ. Τάγμα Γεν. Αρχηγείου υπό τον Εφ. Λ/γόν Γαλάνην Δημ.

Από 1 Μαρτίου 1944 μέχρι τέλους του αγώνος.

Ο Λοχαγός Γαλάνης Δημ. κατετάγη εις Ε.Ο.Ε.Α. την 14 Ιανουαρίου 1943, από δε της 24ης του ιδίου μηνός ανέλαβε την διοίκησιν των ενόπλων τμημάτων Κλειδιού-Σκουληκαριάς μέχρι 1 Αυγούστου 1943, οπότε απεστάλη προς συγκρότησιν και οργάνωσιν του Υπαρχηγείου Καλαμπάκας, δεδομένου ότι ουδείς έτερος αξ/κός εδέχετο ν’ αναλάβει την επικίνδυνον αυτήν αποστολήν. Την 10-10-43 επιτεθέντων των Ελασιτών εναντίον του εις Οξύνειαν Καλαμπάκας, κατόπιν μάχης, καθ’ ην έσχεν 4 νεκρούς και 4 τραυματίας συλλαμβάνεται. Είναι μοναδική περίπτωσις, καθ’ ην κατά την γενικήν επίθεσιν της 10ης Οκτωβρίου 1943 του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ εναντίον των Εθνικών Ομάδων μόνο το τμήμα τούτο αντέστη τόσον σθεναρώς.

Τας αρχάς Ν/βρίου 1943 κατορθώνει και διαφεύγει και φθάνει εις Κλειδί, όπου αυτοβούλως αναλαμβάνει την διοίκησιν των τμημάτων του Υπαρχηγείου Σκουληκαριάς, άτινα είχον εγκαταλειφθή από τους αξ/κούς των και οίτινες χωρίς διαταγήν μας είχον αναχωρήσει δι’ Αθήνας. Ταύτα διώκησε μέχρι της 29ης Φ/βρίου 1944, αναπτύξας άμα αξιόλογον δύναμιν και δράσιν.

Την 1ην Μαρτίου 1944 του ανετέθη ο σχηματισμός Ανεξαρτ. Τάγματος, υπαγομένου υπό τας αμέσους διαταγάς του Γεν. Αρχηγείου. Το Τάγμα συγκροτηθέν υπ’ αυτού, έγραψε λαμπράς σελίδας δόξης. Τούτο διώκησε μέχρι τέλος του αγώνος.

Ο Εφ. Λοχαγός Γαλάνης διεδραμάτισεν ιστορικόν ρόλον εις τον όλον αγώνα της Εθνικής Αντιστάσεως. Υπήρξεν άξιος της Πατρίδος. Αι Ε.Ο.Ε.Α. οφείλουν εις αυτόν ευγνωμοσύνην. Έλαβε μέρος εις μάχας κατά των κατακτητών.

1)    16-24 Ιανουαρίου 1943 εις Σκουληκαριά-Κλειδί, εναντίον Ιταλών

2)    16-24 Φεβρουαρίου 1943 εις Σκουληκαριά-Κλειδί, εναντίον Ιταλών

3)    9-21 Μαρτίου 1943 εις Σκουληκαριά-Κλειδί, εναντίον Ιταλών

4)    5-7 1943 εις Γέφυραν Στρεβίνας, εναντίον Ιταλών

5)    26 Ιουνίου 1944 εις Ζάλογγον, εναντίον Γερμανών

6)    6-7 Ιουλίου 1944 εις Σαμψούντα Πρεβέζης, εναντίον Γερμανών

7)    13 Αυγούστου 1944 εις Μούρτον Θεσπρωτίας, εναντίον Γερμανών.

Ανεξάρτητον Τάγμα Χατζηδάκη.

Οπλ/γός Χατζηδάκης κατετάγη εις τας Ε.Ο.Ε.Α. την 6 Ιανουαρίου 1943, ως παλαιός οπλ/γός. Διώκησε κατ’ αρχάς μικρόν τμήμα της Στρατιωτικής Διοικήσεως Κλειδιού μέχρις 8 Μαΐου 1943, οπότε του ανετέθη η διοίκησις Λόχου παρά τω Γεν. Αρχ. μέχρι 29 Φεβρουαρίου 1944, οπότε του ανετέθη η συγκρότησις Τάγματος υπαγομένου υπό τας αμέσους διαταγάς του Γεν. Αρχηγείου το οποίον και συνεκρότησε. Τέλη Ιουλίου 1944 υπηγάγομεν τούτο εις το 9ον Σύντ/μα. Ο Μαχητής ούτος υπήρξεν υπέροχος. Η τόλμη και η αυτοθυσία την οποίαν επέδειξεν είναι αξία θαυμασμού. Το τμήμα του υπήρξε πάντοτε πρώτον και η νίκη ουδέποτε το εγκατέλειψε. Έλαβε μέρος εις τας μάχας κατά των κατακτητών:

1)    16-24 Ιανουαρίου 1943 εις Κλειδί – Σκουληκαριάς, εναντίον των Ιταλών

2)    17-24 Φεβρουαρίου 1943 εις Κλειδί – Σκουληκαριάς εναντίον Ιταλών

3)    9-21 Μαρτίου 1943 εις Κλειδί – Σκουληκαριάς εναντίον Ιταλών

4)    17 Οκτωβρίου 1943 εις Καλεντίνην εναντίον των Γερμανών

5)    18-19 Οκτωβρίου 1943 εις Λειψώ εναντίον των Γερμανών

6)    20-22 Οκτωβρίου 1943 εις Τετράκωμον εναντίον των Γερμανών

7)    23-27 Οκτωβρίου 1943 εις Βουργαρέλι εναντίον των Γερμανών

8)    30-31 Οκτωβρίου 1943 εις Νεράϊδα εναντίον των Γερμανών

9)    6-10 Ιουλίου 1944 εις Καστροσυκιά – Ζάλογγον εναντίον των Γερμανών

10)  2-16 Σ/βρίου 1944 εις Καστροσυκιάν – Ζάλογγον εναντίον Γερμανών

Ι Τάγμα Γενικού Αρχηγείου

Από 1 Μαρτίου 1944 μέχρι τέλους του αγώνος υπό τον Ταγ/ρχην Δανδουλάκην Ιωάννην υπαγόμενος υπό τας αμέσους διαταγάς του Γενικού Αρχηγείου. Το Τάγμα τούτο ανέπτυξεν αξιόλογον δράσιν. Έλαβε μέρος επανειλημμένως εις μάχας κατά των κατακτητών και διεκρίθη πάντοτε κατ’ αυτάς. Ο Ταγ/ρχης Δανδουλάκης υπήρξε γενναίος, ικανός και σεμνός Αξ/κός. Είναι εις εκ των αρίστων πολεμιστών Ελλήνων αξιωματικών.

Ανεξάρτητον Σύντ/μα Γιαννάκη Δημητραίου

Το Σύντ/μα Γιαννάκη Δημητραίου εξελίχθη εις τοιούτον από μίαν ομάδα. Η ομάς αύτη συνεκροτήθη τον Μάρτιον του 1943 και αργότερον ανεπτύχθη εις λόχον.

Περί τας αρχάς του 1944 ανεπτύχθη εις τάγμα. Τον δε Αύγουστον 1944 ανεπτύχθη εις Σύνταγμα. Τούτο είχε την ατυχία να έχει, ως διοικητήν του, τον οπλ/γόν Ζήκον Δημ. όστις παρά τας συμβουλάς και συστάσεις του συνδιοικητού του και πρώτου εξαδέλφου του Ζήκου Αποστόλου παρεσπόνδησε τον Δ/βριον 1944.

Την παρασπονδίαν όμως αυτήν επλήρωσε με τον εξολοθρευμόν αυτού και ολοκλήρου της οικογενείας του. Εις την παρασπονδίαν αυτήν δεν τον ηκολούθησεν ο πρώτος εξάδελφός του Ζήκος Αποστ. Ο Ζήκος Αποστ. προσέφερεν εις τας Ε.Ο.Ε.Α αρκετά.

Συντ/ρχης Παντελίδης Μενέλαος

Ούτος έσπευσε και ετάχθη, υπό τας σημαίας της Εθνικής ημών επαναστάσεως, αρχάς Μαΐου 1943, τοποθετηθείς εις το Αρχηγείον Βάλτου.

Εις τούτον ανετέθη η ανάπτυξις και οργάνωσις της Ταξ/χίας Βάλτου. Φιλότιμος, εργατικός και προ παντός προικισμένος με πίστην και φανατισμόν διά τον αγώνα του Έθνους ανέπτυξε τοιαύτην δραστηριότητα ώστε εντός ολίγου χρόνου, ενισχυόμενος και από τον Αρχηγόν Χούταν, συνεκρότησεν αξιόλογον μονάδα. Η επίθεσις των κατακτητών εναντίον της περιοχής Βάλτου εύρεν αυτόν εν τη αναπτύξει της δυνάμεώς του και υπήρξεν ούτω η αφορμή το να ναυαγήσει το ωραίον αυτό έργον. Ο Συντ/ρχης Παντελίδης Μενέλαος εκτός των εξαιρετικών στρατιωτικών προσόντων εκοσμείτο και με το προσόν της προσωπικής γενναιότητας και αυτοθυσίας. Είναι άξιος πάσης διακρίσεως και τιμής.

Διοίκησις Πυρ/κού

Από 1ης Ιουλίου 1944 μέχρι τέλους του αγώνος με αρχηγόν τον Αντ/ρχην Πυρ/κού Πλούταρχον Μεταξάν και με διοικητήν των Μοιρών τον Ταχ/ρχην Πυρ/κού Παπανικολάου Γεώργιον (από 21-11-44 ο Αντ/ρχης Μεταξάς ανέλαβε την διοίκησιν της Χ Μεραρχίας τα δε καθήκοντα Αρχηγού Πυρ/κού έκτοτε ο Επιτ/ρχης Συντ/ρχης Πυρ/κού Ολύμπιος Δημήτριος). Αμφότεροι οι ανωτέρω αξ/κοί αντεπεκρίθησαν πλήρως εις τας προσδοκίας ημών αναπτύξαντες λίας αξιόλογον δράσιν παρά το ότι η φύσις του αγώνος και αι συνθήκαι αυτού ως και το χρησιμοποιηθέν υλικόν ήτο τοιούτον ώστε να παρουσιάζει πολλάς και μεγάλας δυσχερείας κατά την χρησιμοποίησίν του. Είναι άξιοι παντός επαίνου αμφότεροι.

ΥΠΗΡΕΣΙΑΙ ΓΕΝΙΚΟΥ ΑΡΧΗΓΕΙΟΥ

1)     Επιτελάρχης από 16 Αυγούστου 1943 μέχρι τέλους του αγώνος ο Συντ/ρχης Πυρ/κου Ολύμπιος Δημ. Ούτος με την πίστη και τον Εθνικόν φανατισμόν που τον διέκρινεν ειργάσθη σκληρώς καθ’ όλην την διάρκειαν του αγώνος και απέδωσεν ωφέλιμον έργον. Επανειλημμένως ηγήθη τμημάτων κατά την ώραν της μάχης αναδείξας εαυτόν υπέροχον ηγήτορα και μαχητήν.

2)     Ι Γραφείον

Από 1ης Αυγούστου 1943 μέχρι τέλους του Αγώνος υπό τον Ταγ/ρχην Ψαρουδάκην Αντώνιον. Εκτός της ως άνω υπηρεσίας ούτος επανειλημένως διώκησε τμήματα με αξιόλογον απόδοσιν. Γενναίος και πειθαρχικός. Άξιος παντός επαίνου.

3)     ΙΙ Γραφείον

Από 15 Αυγούστου 1943 μέχρι τέλους του αγώνος υπό τον Επ/ρχον Χρήστου Γεώργιον. Παρά το δύσκολον έργον το οποίον του είχεν ανατεθεί αντεπεκρίθη πλήρως. Διώκησε τμήματα εις μάχας κατά των κατακτητών με εξαιρετικήν απόδοσιν. Υπήρξεν εις εκ των εξαιρετικών και γενναίων μαχητών.

4)     ΙΙΙ Γραφείον

Από 16 Αυγούστου 1943 μέχρι τέλους του αγώνος, υπό τον Αντ/ρχην Ιππικού Νικολόπουλον Πέτρον. Ούτος υπήρξεν άριστος μαχητής, ηγήτωρ ικανότητος, εξαιρετικός επιτελής. Ενί λόγω υπέροχος εμψυχωτής. Διώκησεν επανειλημμένως συγκροτήματα Μονάδων και αντεπεκρίθη πλήρως εις τας προσδοκίας ημών. Άξιος πάσης τιμής, παντός επαίνου και θαυμασμού. Σέμνωμα διά τας Εθνικάς Ομάδας.

5)     ΙVον Γραφείον

Από 16 Ιουλίου 1944 μέχρι τέλους του αγώνος, υπό τον Εφ. Αντ/ρχην Μετ. Μεταξάν Σταύρον όστις αντεπεκρίθη πλήρως εις τας προσδοκίας ημών.

Ούτος ανέλαβεν κατόποιν εντολής μας την εκπροσώπησιν των Ε.Ο.Ε.Α. εις Λίβανον επικουρούμενος και από του υιού του Αναστασίου. Εκεί ειργάσθη μετά ζήλου και απέδωσεν όσα αναμέναμεν απ’ αυτόν. Είναι άξιος πάσης διακρίσεως.

6)     ΔΙΕΥΘΥΝΣΙΣ ΕΠΙΜΕΛΗΤΕΙΑΣ ΚΑΙ ΙV ΓΡΑΦΕΙΟΥ

       (από 16-8-43 μέχρι 16-7-44)

Από 15 Αυγούστου 1943 μέχρι τέλους του αγώνος 16-7-44 το ΙV Γραφείον ανετέθη εις τον Σ. Μεταξάν. Υπό τον Αντ/ρχην Επιμελητείας Κανελλάκην Ι. Ο Αντ/ρχης Κανελλάκης Ιωάν. ανέδειξεν εαυτόν και ικανότατον, εις το δύσκολον έργον όπερ του ανετέθη, το της συντηρήσεως και διατροφής των Ε.Ο.Ε.Α. και υπέροχον εμψυχωτήν και εξαιρετικόν μαχητήν. Χωρίς υπερβολήν ο Αντ/ρχης Κανελλάκης Ιωάν. δικαιούται όχι μόνο της ευγνωμοσύνης ημών αλλά και της ευγνωμοσύνης του Έθνους. Άξιος της πατρίδος.

7)     ΔΙΕΥΘΥΝΣΙΣ ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ

Από 16-8-43 μέχρι τέλους του αγώνος υπό τον Αρχίατρον Παπαδόπουλον Χαρίλαον. Εις τον Αρχίατρον Παπαδόπουλον Χ. αι Ε.Ο.Ε.Α. οφείλουν πολλά. Όλον το βάρος της Υγειονομ. Υπηρεσίας των Ε.Ο.Ε.Α. εβάστασε μόνος του. Η ποικίλη κοινωνική του δράσις συνετέλεσεν ώστε να εδραιωθή η εμπιστοσύνη του λαού εις τον Εθνικόν μας αγώνα. Ο Αξ/κός ούτος δικαίως δύναται να καυχάται ότι εξετέλεσε το καθήκον του εις το ακέραιον. Πάσης τιμής άξιος.

8)     ΔΙΕΥΘΥΝΣΙΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ

Την υπηρεσίαν αυτήν ιδρύσαμεν την 10 Μαΐου 1943, την διεύθυνσιν της οποίας ανεθέσαμεν εις τον Πετάσην Αντώνιον. Ούτος και προ της ανόδου εις την Ε.Ο.Ε.Α. ειργάσθη μετά πίστεως και φανατισμού διά την οργάνωσιν του ΕΔΕΣ.

Από δε της ανόδου του εις τα βουνά, ότε του ανετέθη η Δ/νσις των Οικον. Υπηρεσιών, διεχειρίσθη με θείαν εντιμότητα τα οικονομικά των Ε.Ο.Ε.Α. και οφείλει πολλά εις αυτόν ο Εθνικός αγών. Πολλάκις διεκινδύνευσε την ζωή του μαχόμενος και ως απλούς πολεμιστής.

9)     ΔΙΕΥΘΥΝΣΙΣ ΕΛΕΓΧΟΥ

Από 1 Ιουλίου 1944 μέχρι τέλους του αγώνος υπό τον Αντ/ρχην Ελγ. Λαγοπάτην Δημ. Ούτος εξεπλήρωσε το καθήκον του ανταποκριθείς εις τας προσδοκίας μας.

10)   ΔΙΕΥΘΥΝΣΙΣ ΔΙΚΑΣΤΙΚΟΥ

Από 1 Αυγούστου 1943 μέχρι τέλους του αγώνος υπό τον Δικηγόρον Βεργετήν Νικόλαον. Ούτος αντεπεκρίθη πλήρως εις τας προσδοκίας μας εξετέλεσε το καθήκον του λίαν ευσυνειδήτως. Γεμάτος πίστιν εις τον αγώνα της Ελλάδος, πλειστάκις ήλλαξε την γραφίδα με το όπλον, εκθέσας την ζωή του εις κίνδυνον. Υπήρξε και καλός Δ/ντής του Δικαστικού και άριστος μαχητής.

11)   ΔΙΕΥΘΥΝΣΙΣ ΔΙΑΒΙΒΑΣΕΩΝ

Από 16 Αυγούστου 1943 μέχρι τέλους του αγώνος υπό τον Λ/γόν Μηχανικού Ανάγνου Ευθύμιον. Η υπηρεσία των διαβιβάσεων των Ε.Ο.Ε.Α. λόγω της φύσεως του αγώνος και της ελλείψεως μέσων, ήτο δυσχερεστάτη. Εν τούτοις χάρις εις την ενεργητικότητα του Λ/γού Ανάγνου αι διαβιβάσεις των Ε.Ο.Ε.Α. ελειτούργησαν κατά τρόπον λίαν ικανοποιητικόν. Ούτος κατόρθωσε να συνδέση όλα τα βουνά της Ε.Ο.Ε.Α. Απέδωσε τόσα δεν ηδύνατο τις να περιμένη. Και τούτο προς τιμήν του αξιωματικού αυτού εις τον οποίον ανήκει κάθε θαυμασμός και έπαινος.

12)   ΔΙΕΥΘΥΝΣΙΣ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥ

Υπό τον Αντ/ρχην Κόκκινον Διονύσιον από 16-3-44 μέχρι τέλους του αγώνος (βλ. Αρχ. Ανατ. Στερεάς).

13)   ΔΙΕΥΘΥΝΣΙΣ Τ.Τ.Τ. Ε.Ο.Ε.

Από του Μαΐου 1943 μέχρι Δ/βρίου 1943 υπό τον Τρ/κόν Δ/ντήν Λαλάκον Θεοχ. ότε ασθενήσας ανεχώρησε δι’ Αθήνας.

Ούτος ανήλθεν μεταξύ των πρώτων εις την Ε.Ο.Ε. Τον ηκολούθησεν ολόκληρος η οικογένειά του αποτελουμένη από την σύζυγό του και τα τρία τέκνα του ηλικίας από 17 έως 20 ετών. Εις αυτόν ανέθεσα τα καθήκοντα της οργανώσεως της Τρ/κης υπηρεσίας της Ε.Ο.Ε. οι δε υιοί του ενετάχθησαν εις την πρώτη Ανταρτικήν ομάδα την οποίαν από του τέλους του Ιουλίου 1942 συνεκροτήσαμεν. Ειργάσθη με πίστιν και φανατισμόν και αντεπεκρίθη πλήρως εις τας προσδοκίας του αγώνος και ημών. Είναι άξιος παντός επαίνου και πάσης τιμής.

13)   ΠΟΛΙΤΙΚΟΝ ΓΡΑΦΕΙΟΝ

Τούτο ιδρύσαμεν την 10η Φεβρουαρίου 1943 και ανεθέσαμεν την Δ/νσιν αυτού εις τον καθηγητήν Πυρομάγλου Κομνηνόν, τον οποίον ονόμασα Υπαρχηγόν μου, επί του Πολιτικού Γραφείου. Ούτος αντεπεκρίθη πλήρως εις τας προσδοκίας ημών.

Εχρησιμοποιήθη δις ως εκπρόσωπος ημών κατά τας διαπραγματεύσεις αίτινες έλαβαν χώραν εις Μέσην Ανατολήν, τον Αύγουστο 1943και τον Μάιο 1944 (Λίβανος).

Πολλάκις διεκινδύνευσεν την ζωήν του μαχόμενος, ως απλούς στρατιώτης.

Αντωνόπουλος Δημήτριος (Μπέης)

Εις τας τάξεις του ΕΔΕΣ προσήλθε μεταξύ των πρώτων. Διά την επέκτασιν της οργανώσεως εις ολόκληρον την Ελλάδα ειργάσθη με πίστιν και φανατισμόν. Ακούραστος, δραστήριος και ριψοκίνδυνος δεν εφείσθη κόπων και θυσιών προς ολοκλήρωσιν του σκοπού του ΕΔΕΣ. Συλληφθείς υπό των Γερμανών κατά τας αρχάς του 1943 και καταδικασθείς εις θάνατον εδραπέτευσε την πρωΐαν της ημέρας καθ’ ην θα εγένετο η εκτέλεσίς του, προτιμήσας να φονευθή αμυνόμενος παρά δολοφονούμενος. Η δραπέτευσίς του είναι ένας τίτλος τιμής δι’ αυτόν και δι’ όσους τον εβοήθησαν. Μετά την δραπέτευσίν του, περίπου δε τον Μάιον του 1944 ανήλθεν εις την Ε.Ο.Ε. όπου εσυνέχισε τον υπέρ Πατρίδος αγώνα με καρτερία και γενναιότητα. Του ανετέθησαν τα καθήκοντα της Διευθύνσεως Πολιτικών Υποθέσεων. Η Εθνική επανάστασις του ΕΔΕΣ οφείλει ευγνωμοσύνην προς αυτόν διά τον τρόπον με τον οπίον διεξήγαγε το έργον του. Με μίαν λέξιν ο Αντωνόπουλος Δημήτριος υπήρξε εις εκ των κυρίων συνεργατών μας.

ΠΡΩΤΟΠΟΡΟΙ ΤΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΕΩΣ

1)    Εφ. Υπολ/γός Πυρ/κού Μυριδάκης Μιχαήλ

Ούτος υπήρξεν από την πρώτη ώραν της ιδρύσεως του ΕΔΕΣ ο ακούραστος και αχώριστος σύντροφός μου ως και ο κύριος παράγων, εις τον οποίον καθ’ όλην την περίοδον της κατοχής, είτε προ της ανόδου μας εις τα βουνά, είτε μετά την άνοδόν μας εις την ελευθέραν ορεινήν Ελλάδα, ανέθετα τας πλέον επικινδύνους αποστολάς. Πλειστάκις εκινδύνευσε να συλληφθή υπό των κατακτητών.

Υπήρξεν ο νικητής του Γοργοποτάμου, ότε διώκησε και τους μαχητάς του ΕΔΕΣ και τους ολίγους μαχητάς του ΕΑΜ, και αύτη είναι η μοναδική περίπτωσις συνεργασίας του ΕΔΕΣ και του εν γεννέσι τότε ΕΑΜ.

Εις όλας κατά των Ιταλών και Γερμανών μάχας του ανετίθεντο αι πλέον δύσκολαι αποστολαί, τας οποίας πάντοτε έφερεν εις ευτυχές πέρας. Ούτος δεν διώκησεν μεγάλην Μονάδα, εν τούτοις δύναται να λεχθή, χωρίς φόβον να θεωρηθή τούτο, ως υπερβολή, ότι έμεινε από της αρχής μέχρι του τέλους του αγώνος η ψυχή αυτού. Εις τον Υπ/γόν Μυριδάκην Μιχαήλ η Εθνική επανάστασις οφείλει πάρα πολλά, ημείς δε προσωπικώς ευγνωμοσύνην αιωνίαν. Με μίαν λέξιν υπήρξε και έμεινε ένας σιωπηλός και σεμνός ήρως άξιος της πατρίδος.

2)     Εφ. Λ/χίας Πυρ/κού Κωτσάκης Παντελής

Γενναίος, σιωπηλός, πειθαρχικός και αφοσιωμένος από της αρχής μέχρι τέλος του αγώνος. Εις όλας τας περιπτώσεις των εξαιρετικών κινδύνων πάντοτε πρώτος.

Εις τον Γοργοπόταμον, χάρις εις την μεγαλειώδη αυτοθυσίαν του, έδωσε εις μίαν δύσκολην στιγμήν την ταχείαν νίκην. Ουδέποτε επέτρεψεν εις τον εαυτό του μη συμμετοχήν εις μίαν μάχην, καίτοι λόγω της θέσεώς του ηδύνατο ν’ αποφύγη τούτο. Έσπευδε πάντοτε με ευχαρίστησιν προς τον θάνατον.

Καίτοι ούτος δεν διώκησε μεγάλην Μονάδα, εν τούτοις ανέπτυξεν ιδιότητας και ικανότητας τοιαύτας ώστε με απόλυτον εμπιστοσύνην θα ηδυνάμεθα ν’ αναθέσωμεν εις αυτόν την διοίκησιν οιασδήποτε μονάδος. Έμεινεν αγνός και ωραίος πολεμιστής, χωρίς ν’ αξιώσει την διοίκησιν μονάδος, πειθαρχήσας εις την αξίωσιν του Αρχηγού του όστις εθεώρησε την παρουσίαν αυτού πλησίον του ως απαραιτήτου. Εις τον Κωτσάκην Παντελή ανήκει πάσα τιμή και πας έπαινος.

3)     Παπαδάκης Ιωάννης

Ο αχώριστος σύντροφός μου, δεν με εγκατέλειψεν ούτε μίαν στιγμήν. Υπήρξε η σκιά μου απ’ αρχής μέχρι τέλους του αγώνος. Έσωσε πολλάκις την ζωήν μου, προκινδυνεύσας ο ίδιος με θείαν ευχαρίστησιν. Υπήρξεν ο σεμνός και αφανής ήρως απ’ αρχής μέχρι τέλους. Ουδέποτε αξιώσας τίποτε διά τον εαυτόν του. Εις αυτόν αι Εθνικαί Ομάδες Ελλήνων Ανταρτών και ιδιαιτέρως εγώ οφείλομεν αιώνιαν ευγνωμοσύνην. Έπραξε πάντοτε, υπέρ το δέον, το καθήκον του.

Θα ηδύνατο, χωρίς τούτο να θεωρηθή υπερβολή, να διοικήση Μεγάλην Μονάδα αλλά υπακούων εις την φωνή του Αρχηγού του έπνιξε την δικαίαν αυτού φιλοδοξίαν προσενεγκών ούτω πολύ μεγαλυτέραν υπηρεσίαν από εκείνην την οποίαν θα προσέφερεν, ως διοικητής τμήματος.

Οι Μυριδάκης Μιχαήλ, Κωτσάκης Παντελής και Παπαδάκης Ιωάννης είναι ο θεμέλιος λίθος επί του οποίου εθεμελιώθη η ένοπλος Εθνική Αντίστασις των Εθνικών Ομάδων Ελλήνων Ανταρτών. Ούτοι μαζί με τους αδελφούς του Αρχηγού Περικλήν και Αλέξανδρον Ζέρβαν και με την προσθήκην των 4 ανεψιών του Αρχηγού Ν. Ζέρβα, Γεώργιον Μάριον και Νικόλαον Λαλάκον απετέλεσαν, την πρώτη ένοπλον Ομάδα του ΕΔΕΣ και των είτα αναπτυχθεισών Ε.Ο.Ε.Α.

Εκείνο το οποίον όμως πρέπει να λεχθή διότι έχει ιστορικήν αξίαν είναι τούτο. Ότι οι τρείς ανωτέρω πρώτοι μαχηταί δεν απεχωρίσθησαν εμού ούτε επί μίαν στιγμήν. Και υπήρξαν πολλαί αι περιπτώσεις, καθ’ ας έμεινα μόνον με τους τρείς αυτούς.

   Δεν κρίνω άσκοπον να προσθέσω ότι καθ’ όλην την τετραετή σχεδόν διάρκειαν του αγώνος και οι τρείς αυτοί εξαιρετικοί Έλληνες δεν εδέχθησαν να λάβωσιν ούτε μίαν δραχμήν, καίτοι και οικογενειακάς ανάγκας και ατομικάς τοιαύτας είχαν. Είναι και τούτο μία απόδειξις της ανωτέρας πνοής από την οποίαν διεπνέοντο οι μαχηταί ούτοι.

Περικλής-Αναστάσιος-Αλέξανδρος Ζέρβας

Οι τρείς ούτοι αδελφοί μου είναι εκείνοι, εις ους ανέθεσα την προπαρασκευήν του ενόπλου αγώνος.

Περικλής Ζέρβας

Ούτος προηγήθη εμού κατά ένα δίμηνον και ανελθών εις τα βουνά της περιοχής Βάλτου προητοίμασε τα της εξόδου ημών και της δημιουργίας της πρώτης Ανταρτικής Ομάδος.

Αναστάσιος Ζέρβας

Ούτος, χωρίς να λαμβάνη υπόψιν του τους κινδύνους ους διέτρεχεν, έδωκεν όλην την ζωήν του διά τον αγώνα του Έθνους. Παραμείνας εις τας Αθήνας, καθ’ ην έλαβε εντολήν παρ’ εμού, συνελήφθη υπό των κατακτητών ευθύς μόλις εγνώσθη η άνοδός μου εις τα βουνά, εφυλακίσθη και εν συνεχεία απεστάλη εις στρατόπεδον εν Ιταλία. Όταν κατέρρευσεν η Ιταλία, εδραπέτευσε και μετά την απελευθέρωσιν της χώρας μας έσπευσε να πυκνώση τας τάξεις των Ε.Ο.Ε.Α. όπου και επολέμησεν ως απλούς μαχητής.

Αλέξανδρος Ζέρβας

Ούτος κατόπιν εντολής μου, πρώτος έκαμε την οργάνωσιν του Αρχηγείου Ηπείρου και ωργάνωσε αυτός τα πρώτας 4 Ανταρτικάς Ομάδας εις αυτό. Παρέμεινε μέχρι τέλους του αγώνος, πάντοτε ως διοικητής τμήματος, εις ο ανετίθεντο επικίνδυνοι αποστολαί.

Και οι τρείς ούτοι εξεπλήρωσαν εις το ακέραιον το προς την Πατρίδα καθήκον. Αφού ειργάσθησαν διά την επέκτασιν της οργανώσεως ΕΔΕΣ με κίνδυνο της ζωής των, ως μαχηταί εσυνέχισαν την προσπάθειάν των προσενεγκόντες εις την Εθνικήν ημών Επανάστασιν πολύτιμον βοήθειαν. Ανήκει εις αυτούς πάσα τιμή και πάς δίκαιος έπαινος.

Μπαρδόπουλος Δημήτριος

Ούτος ενετάχθη εις τας τάξεις του ΕΔΕΣ από την πρώτην ώραν της ιδρύσεως του. Από του μηνός Ν/βρίου του 1941 έσχεν, χάρις εις την δεξιότητά του, την πρώτην δι’ ασυρμάτου επαφήν μετά του Σ.Μ.Α. Εν συνεχεία, ειργάσθη με πίστιν και φανατισμόν διά την ανάπτυξιν του ΕΔΕΣ, διά την εκτέλεσιν έργων δολιοφθοράς εις βάρος των κατακτητών και διά την προετοιμασίαν της πρώτης από αεροπλάνου ενισχύσεως του αγώνος μας προς εφοδιασμόν με τα απαραίτητα μέσα πολέμου. Αποκαλυφθείσης, εξ αμελείας κακών συνεργατών του, της δράσεως του εγκατέλειψε, κατ’ εντολήν μας, τας Αθήνας και ανήλθεν εις τα Βουνά της Ελλάδος. Έκτοτε παρέμεινε πλησίον μας διευθύνων το τμήμα ασυρμάτων μας.

Εις τον Μπαρδόπουλον ανετέθησαν ποικίλλαι επικίνδυναι αποστολαί, ας έφερεν εις αίσιον πέρας. Υπήρξε εις εκ των κυρίων συνεργατών μας. Αξίζει εις αυτόν πάσα διάκρισις.

Δίκαιον είναι να λεχθεί ότι μεταξύ των πρώτων ανδρών οίτινες με επλαισίωσαν ότε ανήλθον εις τα βουνά της Ε.Ο.Ε. ήσαν και ο Πυρομάγλου Κομνηνός και ο Μπαρδόπουλος Δημήτριος. Ούτοι όμως απεχωρίσθησαν εμού αποσταλέντες εις Αθήνας διά την τακτοποίησιν των εκεί πραγμάτων του ΕΔΕΣ.

Συντ/ρχης Αυγερινός Νικόλαος

Ούτος έσπευσε και ενετάχθη εις τον αγώνα της Εθνικής Επαναστάσεως μεταξύ των πρώτων. Εις Ε.Ο.Ε. ανήλθε την 12 Ιανουαρίου 1943 και έμεινεν έως 23 Ιανουαρίου 1943, ότε και έπεσεν μαχόμενος.

Ειργάσθη με ζήλον και με φανατισμόν εις τα Αθήνας και εσυνέχισε την προσπάθειάν του εις την Ε.Ο.Ε. όπου έφθασε την 12-1-43. Κατά την άνοδον των Ιταλών εις τα βουνά της Ε.Ο.Ε., την 16 Ιανουαρίου 1943, ούτος, καίτοι ήτο διατεθειμένος εις άλλην υπηρεσίαν, εν τούτοις έσπευσε προς το πεδίον της μάχης, ηγήθη μιας Ομάδος μαχητών και έπεσε μαχόμενος ηρωικώς εις θέσιν Περιστέρι Χελώνας της περιοχής Κλειδιού.

Ούτω αι Ε.Ο.Ε.Α. απώλεσαν προώρως έναν εξαιρετικόν μαχητήν, όστις ηδύνατο ν’ αποδώση πολλά. Είναι ο πρώτος νεκρός των Ε.Ο.Ε.Α. Τιμή και δόξα εις τον πεσόντα Συνταγματάρχην Αυγερινόν Νικόλαον.

Ο

ΑΡΧΗΓΟΣ ΤΟΥ ΕΔΕΣ ΚΑΙ Ο ΓΕΝ. ΑΡΧΗΓΟΣ ΤΩΝ Ε.Ο.Ε.Α.

(Υπογραφή)

Ν. ΖΕΡΒΑΣ

4

ΕΘΝΙΚΑΙ ΟΜΑΔΕΣ ΕΛΛΗΝΩΝ ΑΝΤΑΡΤΩΝ

ΑΡΧΗΓΕΙΟΝ »ΤΖΟΥΜΕΡΚΩΝ-ΑΡΤΗΣ»

και »3/40 ΣΥΝΤΑΓΜΑ ΕΥΖΩΝΩΝ»

ΟΡΓΑΝΩΣΙΣ

ΤΟΥ ΑΡΧΗΓΕΙΟΥ ΤΖΟΥΜΕΡΚΩΝ ΑΡΤΗΣ

ΚΑΙ 3/40 ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΕΥΖΩΝΩΝ ΤΩΝ Ε.Ο.Ε.Α.

ΤΡΟΠΟΣ ΟΡΓΑΝΩΣΕΩΣ ΤΩΝ ΜΟΝΑΔΩΝ ΤΟΥ ΑΡΧΗΓΕΙΟΥ ΤΖΟΥΜΕΡΚΩΝ ΑΡΤΗΣ ΚΑΙ 3/40 ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΕΥΖΩΝΩΝ ΤΩΝ Ε.Ο.Ε.Α. ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΘΝΙΚΗΝ ΑΝΤΙΣΤΑΣΙΝ 1942-1945.

  1. ΟΡΓΑΝΩΤΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΤΗΣ.

Ο Ίλαρχος ΑΓΟΡΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ. Μόνιμος Αξ/κός του Ελληνικού Στρατού ήδη Αντισυνταγματάρχης ΙΠΠΙΚΟΥ-ΤΕΘΩΡΑΚΙΣΜΕΝΩΝ.

  1. ΟΡΓΑΝΩΣΙΣ

Η οργάνωσις των τμημάτων του ΑΡΧ. ΤΖΟΥΜΕΡΚΩΝ-ΑΡΤΗΣ και 3/40 ΣΥΝ/ΤΟΣ ΕΥΖΩΝΩΝ αρξαμένη από του Θέρους του 1942 έλαβε ουσιαστικήν μορφήν συγκροτήσεως μαχίμων Μονάδων, εξοπλισμού και εκπαιδεύσεως αυτών από της εντάξεως αυτών εις το ΓΕΝ. ΑΡΧΗΓΕΙΟΝ ΤΩΝ Ε.Ο.Ε.Α. του Στρατηγού ΖΕΡΒΑ τον Δεκέμβριο 1942.

  1. Η παρούσα συνοπτική έκθεσις περιλαμβάνουσα τον τρόπον οργανώσεως των διαφόρων ομάδων και την διάρθρωσιν του Αρχηγείου ΤΖΟΥΜΕΡΚΩΝ – ΑΡΤΗΣ και 3/40 ΣΥΝ/ΤΟΣ ΕΥΖΩΝΩΝ διαιρείται εις τρείς περιόδους και εισαγωγήν.

ΠΕΡΙΟΔΟΣ Ι              Ιούνιος 1942 – Δεκέμβριος 1942

ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΙΙ            Δεκέμβριος 1942 – Νοέμβριος 1943

ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΙΙΙ           Νοέμβριος 1943 – Φεβρουάριος 1945

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

  1. Η σκέψις της αντιστάσεως:

(α)   Αι πρώται σκέψεις δι’ έναν αγώνα αντιστάσεως κατά των κατακτητών μου εγεννήθησαν την 22αν Απριλίου 1941 ημέραν καθ’ ην η ΜΕΡΑΡΧΙΑ ΙΠΠΙΚΟΥ εις ην υπηρέτουν κατά τον Ελληνοϊταλικόν πόλεμον ευρέθη εις ΚΟΥΤΣΟΥΦΛΙΑΝΗ ΚΑΛΑΜΠΑΚΑΣ υποχωρούσα προς ΤΡΙΚΑΛΑ ίνα καταθέση τον οπλισμόν της.

(β)   Το μίσος προς τους κατακτητάς, η ανάμνησις των γενναίων νεκρών που εγκαταλείψαμεν στην ΒΟΡ. ΗΠΕΙΡΟΝ, η σκέψις ότι η ομορφιά της ελευθέρας Ελληνικής Ζωής εχάνετο οριστικώς παρά τον νικηφόρο αγώνα μας, και η αγάπη και η συμπόνοια προς τους αδελφούς Έλληνας διά τους οποίους επολεμήσαμε, μου ενίσχυσαν την ιδέα της εκδικήσεως και την απόφασιν να κατευθυνθώ προς τα δασώδη όρη της ΠΙΝΔΟΥ τα οποία ήσαν έτοιμα να μας φιλοξενήσουν.

(γ)    Τας απογευματινάς ώρας της ημέρας ταύτης επέτυχα μίαν συγκέντρωσιν είκοσι περίπου Αξ/κών εις θέσιν έναντι του χωρίου ΚΟΥΤΣΟΥΦΛΙΑΝΗ επί της δεξιάς όχθης του Πηνειού, εις τους οποίους διετύπωσα την απόφασίν μου, αλλά διά πολλούς λόγους δεν επέτυχα την πλήρη συνδρομήν των και το σχέδιόν μου απέτυχε.

(δ)    Δευτέρα προσπάθεια μου τον Μάιο μήνα εις Άρταν επίσης απέτυχε.

(ε)    Τον Αύγουστο 1941 επεδίωξα την μετάβασίν μου εις Μ. ΑΝΑΤΟΛΗΝ πράγμα τελικώς το οποίον δεν επέτυχα, καθ’ ότι ως βραδύτερον εξακριβώσας, δεν περιελήφθην εις τους αναχωρούντας διά Μ. Ανατολήν Αξ/κούς διότι δεν ενέπνεον εις αυτούς εμπιστοσύνην. Πράγματι ούτοι απετέλεσαν τα στελέχη του κινήματος της Μ. Ανατολής βραδύτερον.

(ζ)    Τον Μάιο 1942 αποφασίζω να εγκαταλείψω τας Αθήνας και να κατευθυνθώ προς την ορεινήν περιοχήν των ΤΖΟΥΜΕΡΚΩΝ την ιδιαιτέρα μου πατρίδα με σκοπό την οργάνωσιν εθελοντών πατριωτών και την αντίστασιν κατά των κατακτητών. Αι ελπίδες διά την επιτυχίαν του σκοπού μου εστηρίχθησαν εις την συνδρομήν των πολλών φίλων και συγγενών μου και εις τα πατριωτικά αισθήματα και την αγωνιστικήν διάθεσιν των κατοίκων της περιοχής ταύτης, τα οποία μου ήσαν τελείως γνωστά.

(η)   Την 18-5-42 ανεχώρησα εξ Αθηνών με προορισμόν το χωρίον Βουργαρέλι της ορεινής περιοχής ΤΖΟΥΜΕΡΚΩΝ, προς εκπλήρωσιν του σκοπού μου, χωρίς να έχω ουδεμίαν επαφήν με οργάνωσιν τινά ή επίσημα πρόσωπα δυνάμεθα να με ενισχύσουν ηθικώς και υλικώς.

ΠΕΡΙΟΔΟΣ Ι

Ιούνιος – Δεκέμβριος 1942

  1. ΚΑΤΑΣΤΑΣΙΣ ΚΑΙ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΚΑΤΟΙΚΩΝ

Εις την περίοδον ταύτην καθ’ ην οι πρώτοι αγωνισταί απεφάσισαν την αντίστασιν δι’ όλων των των δυνάμεων και μέσων κατά των ισχυρών κατακτητών και απετέλεσαν τους πρωτοπόρους μαχητάς και τους οργανωτάς των μετέπειτα ισχυρών τμημάτων του Αρχηγείου ΤΖΟΥΜΕΡΚΩΝ – ΑΡΤΗΣ και 3/40 ΣΥΝ/ΤΟΣ ΕΥΖΩΝΩΝ δέον αναφέρω ελάχιστα διά την επικρατούσαν τότε κατάστασιν και τα χαρακτηριστικά των κατοίκων.

(α)   Οι Ιταλοί ενεργούντες συνεχείς επιδρομάς κατά των ορεινών χωρίων και λεηλατούντες, πυρπολούντες και συλλαμβάνοντες δυναμικά στοιχεία είχον επιτύχει ένα πνεύμα ηττοπαθείας και απογνώσεως των κατοίκων, επαυξανομένου και εκ της πείνης και των πολλαπλών στερήσεων.

(β)   Το Κ.Κ.Ε. είχε εξαπλώσει τους πλοκάμους του και εις τας ορεινάς περιοχάς διά πολλών στελεχών του, ιδία εις την περιοχήν ταύτην δι’ εντοπίων δημοδιδασκάλων κομμουνιστών οι οποίοι είχον επιτύχει αρκετήν διάβρωσιν των εθνικιστικών φρονημάτων των αφελών και αγνών κατοίκων εκμεταλευόμενοι την δυστυχίαν των αφ’ ενός και αφ’ ετέρου την δίψαν των προς εκδίκησιν και την αγωνιστικήν διάθεσιν.

(γ)    Αι πρώται όμως προσπάθειαί μου εις την διαφώτισιν των κατοίκων επί του πραγματικού προορισμού και καθήκοντος του Έλληνος οπλίτου με τας υποχρεώσεις προς την σκλαβωμένην πατρίδα μας και την αναζωπύρωσιν των ελπίδων προς μίαν ΕΛΛΑΔΑ γεμάτην δόξαν και μεγαλείον, είχον άριστα αποτελέσματα.

(δ)    Τα υπέροχα αισθήματα των ορεσιβίων και εν πολλοίς αγραμμάτων κατοίκων της ορεινής ταύτης περιοχής των ΤΖΟΥΜΕΡΚΩΝ της αγάπης προς την Πατρίδα, της αυτοθυσίας και της πίστεως προς την νίκην απετέλεσαν τας καλυτέρας μου ελπίδας διά την επιτυχίαν του σκοπού μου.

(ε)    Οι ορεσίβιοι αυτοί Έλληνες ετάχθησαν υπό τας διαταγάς μου και εις την υπηρεσίαν της πατρίδος γυμνοί, ανυπόδητοι νύστεις και εξοπλισθέντες μόνοι των διά της ανταλλαγής του μοναδικού αραβοσίτου τον οποίον διέθετον διά την συντήρησιν των παιδιών των έναντι ενός τυφεκίου, μιάς χειροβομβίδος και μερικών φυσιγγίων.

  1. ΟΙ ΠΡΩΤΟΙ ΑΝΤΑΡΤΕΣ

Ιούνιος – Αύγουστος 1942

Στηριζόμενος εις τους κατοίκους της απολύτου εμπιστοσύνης μου και εργαζόμενος συνομωτικώς εδημιούργησα την πρώτην ομάδα ανταρτών εν Βουργαρελίω περιλαμβάνουσα περί τους πεντήκοντα άνδρας εν οις 17 ένοπλοι.

  1. Αύγουστος – Δεκέμβριος 1942

(α)   Η οργάνωσις των ανταρτικών ομάδων συνεχίζεται επεκτεινομένη εις ολόκληρον την περιοχήν ΤΖΟΥΜΕΡΚΩΝ.

Μέχρι τέλους Δεκεμβρίου διαθέτω:

την Ομάδα ΒΟΥΡΓΑΡΕΛΙΟΥ                      άνδρες 70 – 100

την Ομάδα ΑΓΝΑΝΤΩΝ                   άνδρες 30 –   50

την Ομάδα ΤΕΤΡΑΚΩΜΟΥ              άνδρες 80 – 100

την Ομάδα ΚΑΨΑΛΩΝ                     άνδρες 20 –   30

Σύνολο ανταρτών                                         200 – 280

Εκ των ανωτέρω διέθετον όπλα μόνον περί τους εξήκοντα (60) κατανεμημένοι εις τα εν λόγω χωρία των.

(β)   την οργάνωσιν των ανωτέρω ομάδων επέτυχα τη βοηθεία των πρώτων μου συμπολεμιστών οι οποίοι επέδειξαν μέχρι τέλους του αγώνος εξαιρετικά προσόντα πατριωτισμού, δραστηριότητος και αντοχής. Αναφέρω μερικούς εκ τούτων:

(γ)    Αι διάφοραι μονάδες κατά χωρία συνεκροτούντο με βάσιν την ένοπλον ομάδα ανταρτών έστω και μικράς δυνάμεως. Εν συνεχεία οργανούνται οι άοπλοι εις ομάδας και διμοιρίας οίτινες εξοπλιζόμενοι ολίγον και ολίγον ενετάσεντο εις τα ένοπλα τμήματα.

ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΙΙ

Κατεβάλοντο προσπάθειαι ίνα την ένοπλον ομάδα αποτελούν οι γνωρίζοντες τον χειρισμόν και χρήσιν των όπλων (έφεδροι πολεμισταί Β. Ηπείρου) και οι φέροντες ηλικίαν 20-50. Κατά χωρίον συνεκροτείτο μία Επιτροπή Αγώνος εκ των δραστηριοτέρων και σοβαροτέρων κατοίκων, ήτις ανελάμβανε την συγκρότησιν των μαχίμων ομάδων, τον εξοπλισμόν και την τροφοδοσίαν ενίοτε μέχρι τον Δεκέμβριο 1942 ότε άπασα η δύναμις Διοικητικώς και οικονομικώς υπήχθη υπό τον Στρατηγόν ΖΕΡΒΑ.

Δεκέμβριος 1942 – Νοέμβριος 1943

  1. Την 27-12-42 ενταχθείς εις το Γενικόν Αρχηγείον του Στρατηγού ΖΕΡΒΑ αναλαμβάνω την Στρατ/κήν Διοίκησιν Βουργαρελίου με εντολήν:

Την ταχυτέραν και αρτιωτέραν οργάνωσιν ταύτης.

Την συγκρότησιν ισχυρών ενόπλων δυνάμεων καταλλήλων να δράσουν εις πρώτην διαταγήν του Γεν. Αρχηγείου όπου η ανάγκη επέβαλε.

Την ευθύνη ασφαλείας της περιοχής ταύτης.

Την επέκτασιν της οργανώσεως κατά το δυνατόν εις ολόκληρον την περιοχήν ΤΖΟΥΜΕΡΚΩΝ.

  1. Η όλη εργασία είχε προετοιμασθεί από του Θέρους 1942.

(α)   Ήρχισα την συγκρότησιν των Επιτροπών Εθνικού Αγώνος εις έκαστον αγώνος.

(β)   Οργάνωσα δίκτυον πληροφοριών και σύστημα ταχείας προειδοποιήσεως διά την Επιτροπήν Εθνικού Αγώνος, συνδέσμων και πρακτόρων.

(γ)    Επεδίωξα την εξεύρεσιν Μονίμου Αξ/κού εκ της περιοχής ΤΖΟΥΜΕΡΚΩΝ εξ Άρτης και εξ Αθηνών δι’ επιστολών μου προς γνωστούς συναδέλφους.

  1. 31 Ιανουαρίου 1943

Η στρατιωτική Διοίκησις ΤΖΟΥΜΕΡΚΩΝ περιλαμβάνει τα κάτωθι τμήματα:

(α)   Σ. Διοίκησις και Λόχος Βουργαρελίου

Δ/τής Λόχου Υπολ. Πεζ. Ε.Α. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ ΚΩΝ/ΝΟΣ

Δ/τής Ι Διμοιρ. Έφεδρος Υπίλαρχος ΣΤΟΥΜΠΑΣ ΕΠΑΜΕΙΝ.

Δ/τής ΙΙ Διμοιρ. Έφεδρος Ανθ/γός ΧΡΙΣΤΙΔΗΣ ΦΩΤΙΟΣ

Δ/τής ΙΙΙ Διμοιρ. Έφεδρος Λοχίας ΠΕΤΡΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΣ

(β)   Λόχος ΤΕΤΡΑΚΩΜΟΥ

Δ/τής Λόχου Δημοδιδάσκαλος ΓΟΥΛΑΣ ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ

Δ/τής Ι Διμοιρ. Έφεδρος Λοχίας ΦΩΤΑΚΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ

Δ/τής ΙΙ Διμοιρ. Έφεδρος Λοχίας ΤΣΙΒΙΚΗΣ ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ

Δ/τής ΙΙΙ Διμοιρ. Έφεδρος Λοχίας ΜΑΡΕΤΗΣ ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ

(γ)    Ανεξάρτητη Διμοιρία ΑΓΝΑΝΤΩΝ

Διοικητής Ιδιώτης ΖΑΛΟΚΩΣΤΑΣ ΚΩΝ/ΝΟΣ.

(δ)    Ανεξάρτητη Διμοιρία ΚΑΨΑΛΛΩΝ

Διοικητής Ιδιώτης ΓΙΑΝΝΟΥΛΗΣ ΚΩΝ/ΝΟΣ.

(ε)    Ανεξάρτητος Διμοιρία ΛΕΠΙΑΝΩΝ-ΡΑΜΙΑΣ

Διοικητής Έφεδρος Λοχαγός Πεζ. ΧΟΥΛΙΑΡΑΣ Γ.

(ζ)    η συνολική δύναμις των ανωτέρω τμημάτων ανήρχετο εις 470 (120 ενόπλους και 350 αόπλους Αξ/κούς και αντάρτας).

  1. Φεβρουάριος – Μάρτιος

α)     Κατά την διάρκειαν των μηνών τούτων η οργάνωσις του Εθνικού κινήματος αντιστάσεως εις την περιοχήν ΤΖΟΥΜΕΡΚΩΝ-ΑΡΤΗΣ έλαβεν τεράστιαν ανάπτυξιν.

β)     Διά διαταγής του Γεν. Αρχηγείου των Ε.Ο.Ε.Α. ιδρύεται ΑΡΧΗΓΕΙΟΝ ΤΖΟΥΜΕΡΚΩΝ-ΑΡΤΗΣ περιλαμβάνον την περιοχήν μεταξύ ποταμού Αχελώου και Αράχθου και από Μετσόβου και Αμβρακικού κόλπου ούτινος αναλαμβάνω την αρχηγίαν.

γ)     Επί πλέον των ανωτέρω υπομονάδων συνεκροτήθησαν και αι κάτωθι:

Λόχος ΚΑΣΤΑΝΙΑΣ (Δ/τής Ιατρός ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ)

Διμοιρία ΜΕΣΟΥΝΤΗΣ   (Δ/τής Εφ. Λοχίας ΤΣΙΛΙΚΗΣ)

Διμοιρία ΘΕΟΔΩΡΙΑΝΩΝ (Δ/τής Ιατρός ΤΣΙΡΟΓΙΑΝΝΗΣ)

Διμοιρία Ν. ΝΙΣΙΣΤΗΣ (Δ/τής ο Υπολ/γός Μηχ. ΖΩΗΣ)

Διμοιρία ΚΑΤΑΡΑΚΤΟΥ (Δ/τής Ανθ/ρχος ΠΑΠΑΚΩΣΤΑΣ)

Διμοιρία ΠΡΑΜΑΝΤΩΝ (Δ/τής Έφ. Ίλαρχ. ΖΗΣΟΠΟΥΛΟΣ)

Ο Λόχος Βουργαρελίου αναπτύσσεται εις Τάγμα.

Ο Λόχος Τετρακώμου αναπτύσσεται εις Τάγμα.

δ)     Η συνολική δύναμις του Αρχηγείου Τζουμέρκων- Άρτης την 31 Μαρτίου ανέρχεται εις 800 περίπου Αξ/κών και αντάρτας εκ των οποίων 300 ένοπλοι.

ε)     Αι ανάγκαι εις οπλισμόν αντιμετωπίσθησαν εν μέρει εκ ρίψεων Αγγλικών αεροπλάνων και εξ αγοράς εξ ιδιωτών άλλων περιοχών.

ζ)     Η αγγλική αποστολή εγκατεστάθη εις το χωρίον ΘΕΟΔΩΡΙΑΝΟΙ υπό την προστασίαν του Αρχηγείου μου. Ο εφοδιασμός των τμημάτων ήτο ακόμη ανύπαρκτος.

η)     Το Γεν. Αρχηγείον των Ε.Ο.Ε.Α. εγκαθίσταται εις χωρίον ΣΚΕΔΑΔΕΣ.

  1. Απρίλιος – Ιούνιος 1943

α)     Η δύναμις του Αρχηγείου ΤΖΟΥΜΕΡΚΩΝ – ΑΡΤΗΣ αυξάνει συνεχώς. Αι Μονάδες αναλαμβάνονται κατά το πλείστον υπό Αξ/κών Μονίμων και δεδοκιμασμένων. Ο εφοδιασμός εις τρόφιμα είναι πλήρης. Εις οπλισμόν, πυρομαχικά, και ιματισμόν ανεπαρκή.

β)     Η εκπαίδευσις ολίγον κατ’ ολίγον βελτιούται και κατά Ιούνιον μήνα ευρίσκεται εις άριστον επίπεδον.

γ)     Όλα τα τμήματα του Αρχηγείου παρουσιάζουν εικόνα κανονικών μονάδων Στρατού.

δ)     Το ηθικόν ανταρτών και κατοίκων είναι άριστον παρά τας συνεχείς επιδρομάς των Γερμανών.

ε)     Η διάρθρωσις του Αρχηγείου ΤΖΟΥΜΕΡΚΩΝ – ΑΡΤΗΣ έχει ούτω:

ΑΡΧΗΓΕΙΟΝ (Αρχηγός – Επιτελείου) έδρα χωρίον Βουργαρέλι.

ΑΡΧΗΓΟΣ Επίλαρχος ΑΓΟΡΟΣ Γ.

Υπ/στής Σμηναγός Ε.Α. ΚΑΡΑΝΤΖΑΣ Δ.

Λόχος Δ/σεως (Υπολ. Ε.Α. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ Κ.)

Τάγμα Βουργαρελίου:             (Δ/τής Επίλ. ΑΓΟΡΟΣ Γ.)

Ιος Λόχος          (Δ/τής Λοχ. ΡΟΥΣΑΚΗΣ)

ΙΙος Λόχος        (Δ/τής Ίλαρχος ΚΑΤΣΑΔΗΜΑΣ)

Τάγμα Τετρακώμου:    (Δ/τής Υπολ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ)

Ανεξ. 4ος Λόχος Λεπάνων (Δ/τής Εφ.Λοχίας ΧΟΥΛΙΑΡΑΣ Γ.)

Ανεξ. 5ος Λόχος Καστάνιας (Δ/τής Ιατ. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ)

Ανεξ. 6ος Λόχος Άνω Καλεντίνης (Δ/τής Λοχ. ΠΑΠΑΔΗΜΑΣ)

Ανεξ. 7ος Λόχος Μεσούντης (Δ/τής Εφ. Λοχ. ΤΣΙΛΙΚΗΣ)

Ανεξ. 8ος Λόχος Καστάνιας (υπό συγκρότησιν)

Ανεξ. 9ος Λόχος Μυροφύλλου (Δ/τής Ιατρός ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ)

Ανεξ. 10ος Λόχος Π. Νισίστης (Δ/τής Υπολ. Μηχ. ΖΩΗΣ)

Συνολική δύναμις Αξ/κών 45, Συνολική δύναμις ανταρτών 1370,

(εξ αυτών ένοπλοι 1000).

ζ)     Διά διαταγής του Γεν. Αρχηγείου ιδρύθησαν τα ΥΠΑΡΧΗΓΕΙΑ ΜΕΤΣΟΒΟΥ, ΣΥΡΑΚΟΥ και ΣΚΟΥΛΗΚΑΡΙΑΣ μή υπαγόμενα εις ΑΡΧΗΓΕΙΟΝ ΤΖΟΥΜΕΡΚΩΝ-ΑΡΤΗΣ αλλά απ’ ευθείας εις ΓΕΝ. ΑΡΧΗΓΕΙΟΝ.

  1. Ιούλιος – Νοέμβριος 1943

α)     Κατά την διάρκειαν των μηνών τούτων αφίχθησαν εις την Ελευθέραν Ορεινήν Ελλάδα πολλοί Αξ/κοί Μόνιμοι κατά το πλείστον. Πολλοί εκ των ανωτέρω Αξιωματικών διετέθησαν εις το ΑΡΧΗΓΕΙΟΝ μου και ούτω επέτυχον την πλήρη πλαισίωσιν των τμημάτων μου διά στελεχών (μικρών βαθμών) εκ των αρίστων του Ελλην. Στρατού άτινα κατ’ επανάληψιν διεκρίθησαν και από του 1946 μέχρι σήμερον εις τας αντισυμ/κάς επιχειρήσεις, όπως τότε εις τους σκληρούς αγώνας της αντιστάσεως.

β)     Η ανωτέρω αναφερθείσα διάρθρωσις του Αρχηγείου ανεπτύχθη έτι περισότερον. Ούτω οργανώθη επι πλέον των ανωτέρω:

Επιτελείον του ΑΡΧΗΓΕΙΟΥ (Αξ/κοί 12)

Επιτελάρχης Ίλαρχ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ Δ.

Στρατ. Δ/σις ΤΖΟΥΜΑΣ (Δ/τής Επίλαρχος ΚΑΦΕΤΖΟΠΟΥΛΟΣ)

Στρατ. Δ/σις ΡΑΔΟΒΙΖΙΩΝ (Δ/τής    Ταγμ/ρχης ΚΟΛΟΒΟΣ και

                                                Επίλ. ΚΑΤΣΑΔΗΜΑΣ)

Τάγμα ΚΑΣΤΑΝΙΑΣ των 3 Λόχων.

Τάγμα οπλομηχανημάτων του ΑΡΧΗΓΕΙΟΥ.

              Δ/τής Τάγ/τος Λοχαγός ΠΑΠΑΖΩΗΣ

              Δ/τής Λόχου Πολ/λων (Υπολ. ΤΣΕΠΕΤΗΣ)

              Δ/τής Λόχου Όλμων (Υπολ. ΜΩΡΟΣ)

              Ομάς Σαμποτέρ (Δ/τής Υπίλ. ΣΟΥΤΣΟΣ)

Συνολική δύναμις Αξ/κών και ανταρτών        1500

                     εξ ων ένοπλοι                             1100

                     Πολ/λα                                            4

                     Όλμοι                                              3

  1. Δεκέμβριος 1943 – Ιούνιος 1944

α)     Την 10ην Οκτωβρίου τα πλέον Επίλεκτα Τμήματα του Αρχ. ΤΖΟΥΜΕΡΚΩΝ-ΑΡΤΗΣ συνεκρότησαν το 3/40 ΣΥΝ/ΜΑ ΕΥΖΩΝΩΝ των Ε.Ο.Ε.Α.

Την Δ/σιν του 3/40 Συν/τος ανέλαβε ο Επίλαρχος ΑΓΟΡΟΣ Γ. (υποφαινόμενος) διατηρών συγχρόνως και την Αρχηγείαν του ΑΡΧΗΓΕΙΟΥ ΤΖΟΥΜΕΡΚΩΝ-ΑΡΤΗΣ όπερ απετελείτο εκ τμημάτων τοπικών μη απομακρυνομένων των θέσεών των.

β)     Το 3/40 Σύν/γμα απετέλεσε μέχρι τέλους του αγώνος της Εθνικής Αντιστάσεως την καλυτέραν και μαχικοτέραν Μονάδαν κρούσεως.

  1. Συγκρότησις

α)     Οι κατατασόμενοι εθελονταί αντάρται εις το 3/40 Σύν/γμα προέρχοντο εκ της περιοχής των ΤΖΟΥΜΕΡΚΩΝ, εκ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ, και εξ Αθηνών.

β)     Οι προερχόμενοι εκ της περιοχής ΤΖΟΥΜΕΡΚΩΝ-ΑΡΤΗΣ και ορεινής ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ απετέλεσαν τα Ι και ΙΙ Τάγματα του Συν/τος. Οι προερχόμενοι εκ της πεδινής ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ και ΑΘΗΝΩΝ απετέλεσαν το ΙΙΙον Τάγμα. Το Τάγμα οπλομηχανημάτων του Συν/τος απετέλεσαν εξ όλων των περιοχών αντάρται.

γ)     Συνεκροτήθη Ιερός Λόχος του Συν/τος περιλαμβάνονκατά το πλείστον φοιτητάς Πανεπιστημίου εξ’ όλων των περιοχών της Ελλάδος και ιδία ΑΘΗΝΩΝ και ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ.

δ)     Συνεκροτήθη επίσης Διμοιρία Αξ/κών περιλαμβάνουσα τους υπεραρίθμους Αξ/κούς του Συν/τος.

  1. ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΙΣ

α)     Η εκπαίδευσις Αξ/κών και οπλιτών υπήρξεν πλήρης.

β)     Πεπειραμένοι Αξ/κοί της Σχολής Ευελπίδων αποτελούντες σήμερον εις τον Ελληνικόν Στρατόν υποδείγματα στελεχών από απόψεως εκπαιδεύσεως, μορφώσεως, πειθαρχίας και μαχητικότητος, υπήρξαν οι εκπαιδευταί των ανταρτικών τμημάτων του 3/40 ΣΥΝ/ΤΟΣ ΕΥΖΩΝΩΝ.

γ)     Η εκπαίδευσις περιλάμβανε κατά το πλείστον ασκήσεις μάχης υπομονάδων εις όλας τας φάσεις. Πολλαί των ασκήσεων εξετελούντο μετά πραγματικών πυρών όλων των όπλων Πεζικού. Εντατική προσπάθεια κατεβάλετο επίσης εις την εκτέλεσιν βολών και εις την τελείαν εκμάθησιν, χειρισμόν και χρήσιν των νέων όπλων.

Επίσης εξετελούντο Ασκήσεις πυκνής τάξεως διά την καλήν παράστασιν και πειθαρχίαν των τμημάτων.

Η σωματική αγωγή και αι αθλοπαιδίαι περιελαμβάνοντο εις τα προγράμματα εκπαιδεύσεως ανελλειπώς.

Το Σύν/γμα οργάνωσε Στρ/κούς αγώνας διαρκείας τριών ημερών τον Μάιο 1944 καθ’ ούς εθαυμάσθη υφ’ όλων των Στρατιωτικών των Ε.Ο.Ε.Α. παρισταμένων απάντων.

  1. Εφοδιασμός

Ο εφοδιασμός του 3/40 υπήρξεν πλήρης από πάσης απόψεως.

α)     Ο οπλισμός του προήρχετο εκ των ρίψεων των Συμμαχικών αεροπλάνων και περιελάμβανε:

                   – Τυφέκια Αγγλικού τύπου.

                   – Οπλ/λα     ΜΠΡΕΝ

                   – Πολ/λα     ΒΙΚΕΡΣ

                   – Όλμους των 60 χιλ., των 81 χιλ. και των 4.2»

                   – Πυρ/κά και χειροβομβίδες επαρκείς.

β) Ιματισμός και υπόδυσις αρκετά καλά.

γ) Τροφοδοσία ομοίως.

  1. Σύνθεσις του 3/40 Συν/τος κατά μήνα Ιούνιον 1944 προ μεγάλων επιχειρήσεων διατηρηθείσα μέχρι τέλους του αγώνος.

Διοίκησις

              Διοικητής                   Αντ/ρχης ΑΓΟΡΟΣ Γ.

              Υποδ/τής                   Επίλ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ Δ.

              Υπασ/στής                 Εφ. Λοχ. ΚΑΤΣΑΟΥΝΗΣ Γ.

Επιτελείον:     Αξ/κοί οκτώ (8).

Διμοιρία Δ/σεως: Αξ/κοί – οπλίται τριάκοντα (30).

Ι Τάγμα.

                 Δ/τής Ταγ/ρχης Πεζικού ΟΙΚΟΝΟΜΟΠΟΥΛΟΣ Γ.

                 Ομάς Δ/σεως          Οπλίται δέκα (10)

                 1ος Λόχος (Υπολ. ΦΩΤΑΚΗΣ)

                 2ος Λόχος (Υπολ. ΧΟΝΔΡΟΣ)

                 3ος Λόχος οπλ/των (Υπιλ. ΠΕΡΛΕΠΕΣ)

                     2 Πολ/λα ΒΙΚΕΡΣ

                     2 Όλμοι 81 χιλ.

ΙΙ Τάγμα.

                 Διοικητής Επίλαρχος ΜΠΑΚΑΣΑΡΟΣ ΧΡ.

                 Ομάς Δ/σεως οπλίται δέκα (10)

                 4ος Λόχος (Υπίλ. ΦΡΑΝΤΖΕΣΚΑΡΟΣ)

                 5ος Λόχος (Υπίλ. ΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ)

                 6ος Λόχος (Υπολ. ΣΕΜΤΕΚΟΛΗΣ)

                 7ος Λόχος οπλ/των (Ανθ/γός ΡΑΓΓΟΣ)

             2 Πολ/λα ΒΙΚΕΡΣ

                     2 Όλμοι των 81 χιλ.

ΙΙΙ Τάγμα.

                   Δ/τής Επίλαρχος ΚΑΤΣΑΔΗΜΑΣ ΙΩΑΝ.

                   Ομάς Δ/σεως οπλίται δέκα (10).

                   8ος Λόχος (Λοχ. ΡΩΜΑΝΑΣ)

                   9ος Λόχος (Υπολ. ΔΗΜΟΠΟΥΛΟΣ)

                   10ος Ιέρος Λόχος (Ίλαρχος ΧΑΡΒΑΛΑΚΗΣ)

                   11ος Λόχος οπλ/των (Υπιλ. ΠΕΡΛΕΠΕΣ ΠΑΝ.)

                     2 πολ/λα ΒΙΚΕΡΣ

                     2 Όλμοι των 81 χιλ.

Τάγμα οπλομηχανημάτων.

                   Διοικητής Ταγ/χης Πεζ. ΠΑΠΑΖΩΗΣ ΑΛΕΞ.

                   Ομάς Δ/σεως οπλίται δέκα (10)

                   Λόχος πολ/λων (4 πολ/λα ΒΙΚΕΡΣ)

                   Λόχος Βαρέων Όλμων 4.2»(2 όλμοι 4.2») (Υπολ. ΜΩΡΟΣ)

ΣΥΝΟΛΟΝ ΔΥΝΑΜΕΩΣ.

                 800-1000 Αξ/κοί και οπλίται.

  1. Το ΣΥΝ/ΓΜΑ διέθετε τοπικάς αποθήκας πυρ/κών και εφοδίων.
  2. Με την ανωτέρω σύνθεσιν το Συν/γμα διεξήγαγε σφοδράς μάχας κατά των Γερμανών, των Τσάμηδων και των Κομμουνιστών.

Υπήρξε πρότυπος μονάς των Ε.Ο.Ε.Α. εις παράστασιν, πειθαρχίαν, εκπαίδευσιν, αντοχήν και μαχητικότητα.

Απετέλεσε τον τρόμον των κομμουνιστών και των Τσάμηδων οι δε Γερμανοί εξέφρασαν πολλάκις τον θαυμασμόν των διά τον αντίπαλον τον οποίον πολλάκις αντιμετώπισαν.

  1. Το Σύνολον των εκτός μάχης τεθέντων Αξ/κών και οπλιτών του ΑΡΧΗΓΕΙΟΥ ΤΖΟΥΜΕΡΚΩΝ-ΑΡΤΗΣ και 3/40 ΣΥΝ/ΤΟΣ υπερέβη το 20%.

                                        ΑΘΗΝΑΙ 20 Απριλίου 1950

Ο

ΑΡΧΗΓΟΣ ΤΟΥ ΑΡΧΗΓΕΙΟΥ ΤΖΟΥΜΕΡΚΩΝ

ΑΡΤΗΣ και 3/40 ΣΥΝ/ΤΟΣ ΕΥΖΩΝΩΝ

          (Τ.Σ.)

Γ. ΑΓΟΡΟΣ

Αντ/ρχης Ιππικού – Τεθ/νων

Advertisements