Εκθεση Δράσης ΕΟΕΑ-ΕΔΕΣ


ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΙΣ

Μετά τινων στοιχείων της οργανώσεως Εθνικής Αντιστάσεως υπό την επωνυμίαν Εθνικός Δημοκρατικός Ελληνικός Σύνδεσμος «ΕΔΕΣ» και των Εθνικών Ομάδων Ελλήνων Ανταρτών «ΕΟΕΑ» του ΕΔΕΣ.

Προς

Το Υπουργείο Στρατιωτικών

ΕΝΤΑΥΘΑ

Διά του αναγκαστικού νόμου 844/948 προβλέπεται η διαδικασία της αναγνωρίσεώς των κατά την κατοχήν Οργανώσεων Εθνικής Αντιστάσεως και της δράσεως εκάστης των ογανώσεων τούτων και των μετασχόντων εις ταύτας.

Διακρίνονται διά του άνω Νόμου δύο στάδια τοιαύτης ενεργείας. Ήτοι πρώτον στάδιον περιλαμβάνον την αναγνώρισιν των Οργανώσεων (Άρθρον 6ον) και δεύτερον τοιούτον περιλαμβάνον την αναγνώρισιν της δράσεως των μετασχόντων εις ταύτην (άρθρον 7ον).

Συμμορφούμενοι όθεν με τας διατάξεις του άρθρου 6ου του άνω Αναγκαστικού Νόμου 844 έχομεν την τιμήν να υποβάλωμεν την κατωτέρω συνοπτικήν έκθεσιν μετά τινων μόνον στοιχείων, ήτις δίδει μίαν γενικήν τουλάχιστον εικόνα, περί του τι υπήρξεν ο ΕΔΕΣ, ως οργάνωσις Εθνικής Αντιστάσεως, και ποίον το ένοπλον τμήμα αυτού. Αι Εθνικαί Ομάδες Ελλήνων Ανταρτών «ΕΟΕΑ».

ΠΕΡΙΟΔΟΣ Α’

Ίδρυσις και οργάνωσις του Εθνικού Δημοκρατικού Συνδέσμου «ΕΔΕΣ». Η Ελλάς από της 28ης Οκτωβρίου 1940 διεξήγε έναν υπέροχον Αγώνα όστις αναμφιβόλως ήγγισε τα πλαίσια της στενοτέρας Εθνικής σημασίας διά να καταλάβη είτα περίοπτον θέσιν εις τα πλαίσια των Αγώνων παγκοσμίου ενδιαφέροντος. Ο Άξων απετέλει, ως πάντες ενθυμούνται, την τρομεροτέραν πολεμικήν και πολιτική μηχανήν την οποίαν είχε ποτέ αντιμετωπίσει η Ανθρωπότης.

Και η φοβερά αύτη μηχανή εις την ακάθεκτον ορμή της κατέρριπτε τα μεγάλα Κράτη της Ευρώπης το εν κατόπιν του άλλου με ευκολίαν και ταχύτητα ομοίαν των οποίων δεν είχεν αναγράψει μέχρι τότε η παγκόσμιος πολεμική ιστορία. Η ανθρωπότης καταπτοημένη εκράτει την αναπνοήν της, ιδία μετά την Δουγκέρκην, οπόθεν τα υπολείμματα των Αγγλικών δυνάμεων απενήρχοντο εκεί από όπου είχον εκκινήσει.

Η Ένωσις Σοβιετικών Σοσιαλιστικών Δημοκρατιών συνεδέετο με τον Άξονα μέχρι της στιγμής εκείνης με σύμφωνα μη επιθέσεως και αμοιβαίας βοηθείας. Εις αυτήν την θέσιν ήσαν τα πράγματα όταν την 28ην Οκτωβρίου 1940 ο Άξων διά της Ιταλίας επετίθετο κατά της Ελλάδος.

Η ενατένισις αυτής της πραγματικότητος επιτρέπει την πρέπουσαν εκτίμησιν της αξίας της Ελληνικής συμβολής εις την υπόθεσιν του δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου.

Ήρε η Ελλάς την Πρώτην Νίκην κατά του Άξονος, απέδειξε ότι ο Άξων δεν ήτο αήττητος, συνεκράτησεν τον αξονικόν χείμμαρον επί εξάμηνον, επέτρεψε εις τους ελευθέρους ανθρώπους του κόσμου να αναθαρρήσουν, έδωσεν όλον αυτόν το εξάμηνον χρόνον τόσον εις την Μεγάλην Βρεττανίαν όσον και εις την Ρωσσίαν ίνα παρασκευασθούν, και απετέλεσε σημαντικόν παράγοντα διά τας αποφάσεις των Ηνωμένων Πολιτειών της Βορείου Αμερικής.

Ουδείς δικαιούται να αρνηθή την τιμήν η οποία ανήκει εντεύθεν εις τον υπέροχον Ελληνικόν Λαόν και εις εκείνους, οι οποίοι ήσαν τότε επί κεφαλής του κατά τας μεγάλας εκείνας ώρας. Κανείς όμως δεν δικαιούται να παρασιωπήση τον ρομαντισμόν των διαχειρισθέντων τότε την Ελληνικήν υπόθεσιν και την παράλειψιν του να λάβουν από τους Συμμάχους τας ρητάς εκείνας εγγυήσεις διά την μεταπολεμικήν θέσιν της Χώρας μας, αίτινες και θα παρείχοντο αναντιρήτως και ανάλογοι προς την συμβολήν και τας θυσίας μας ώφειλαν να είναι αλλά και θα απέτρεπον ασφαλώς την συνεχιζόμενην εδώ μετά την λήξιν του πολέμου περιπέτειάν μας. Προετάξαμεν την σύντομον αυτήν αναδρομήν διότι η παράλειψις αύτη, ως γεννήτρια ανησυχιών, δεν έπαιξεν μικρόν ρόλον εις τας αποφάσεις τας οποίας ελάβαμεν τότε ευθύς μετά την κατάρρευσιν του Απριλίου 1941. Ο ενθουσιασμός και η Εθνική μας υπερηφάνεια διά τας μεγάλας Νίκας του Στρατού μας εις το Αλβανικόν Μέτωπον δεν ήτο δυνατόν να κατασιγάσουν τας ανησυχίας μας διά το προσεχέστατο μέλλον.

Εβλέπαμεν σαφώς ότι η εναντίον μας επίθεσις της Γερμανίας επέκειτο από στιγμής εις στιγμήν ως αδίρρητος ανάγκη του Άξονος να εκκαθαρίση μίαν αφόρητον και επικίνδυνον δι’ αυτόν κατάστασιν την οποίαν είχαν δημιουργήσει αι Ελληνικαί Νίκαι εις το τμήμα αυτό της Νοτιοανατολικής Ευρώπης. Η κάμψις μας εις την περίπτωσιν της Γερμανικής επιθέσεως βεβαίως θα ήτο μοιραία, θα ηδύνατο όμως να είναι κατά πολύ βραδυτέρα.

Η πείρα του πολέμου εις την Ευρώπην και την Ελλάδα μέχρι της στιγμής εκείνης μας είχε κάμει να σχηματίσωμεν την γνώμην 1) ότι ο Άξων ήτο δυσνίκητος αν όχι αήττητος εις τον πεδινόν πόλεμον, ένεκεν μιας νέας πολεμικής μηχανής την οποίαν διέθετε μόνον αυτός και μέχρι της αποκτήσεως παρομοίας οιαύτης υπό των Συμμάχων, 2) ότι εις έναν ορεινόν πόλεμον ο Άξων ήτο καταδικασμένος να χάσει τα πλεονεκτήματα του πεδινού πολέμου και υποχρεωμένος να διεξαγάγη τούτον υπό ίσους ή και δυσμενεστέρους δι’ αυτόν όρους και 3) είχομεν την πεποίθησιν ότι έπρεπε να ευρεθεί τρόπος μεταφοράς του πολέμου από τας πεδιάδας εις τα βουνά και ένεκεν της ανωτέρω υπ’ αριθ. 2ας γνώμης μας και ένεκεν της σκέψεως ότι ο χρόνος ηδύνατο και έπρεπε να αποβή ο μεγάλος Σύμμαχος των Δημοκρατιών και ο μεγάλος εχθρός του Άξονος.

Απάσας τας ανωτέρω σκέψεις μας εθέσαμεν υπ’ όψιν των αρμοδίων της Ελλάδος και της Μεγάλης Βρεττανίας, κατά τον Ιανουάριον και Φεβρουάριον 1941 πράγμα όπερ εστοίχισεν την φυλάκισίν μας υπό της Δικτατορίας και ούτω επραγματοποιήσαμεν την πρώτην και επίσημον επαφήν μετά των Βρεττανών εις ους μας εδόθη η ευκαιρία να εκδηλώσουμε τας σκέψεις και αποφάσεις μας, αυτάς ακριβώς τας οποίας έμελλε να πραγματοποιήσωμεν μετά τινάς μήνας.

Τον Απρίλιον 1941 αι Χιτλερικαί ορδαί κατέκλυζαν την Ελλάδα, οι ηττημένοι Φασίσται οπλισμένοι με αναίδειαν πιθήκων παρίστανον τον νικητήν και αι Βουλγαρικαί ύενναι κατεσπάρασαν το Εθνικόν Σώμα.

Η Ελλάς κατέκειτο βαρυαλγής και αιμόφυρτος. Πάντες ανεμέναμεν την ηγέτιδα τάξιν, ως εκ της φύσεως των πραγμάτων καλλουμένην, όπως αναλάβη και χειραγωγήσει το Έθνος, κατά τας δυσκόλους εκείνας στιγμάς.

Η απουσία αυτής και η σιωπή των Συμμάχων μας υπεχρέωσαν όπως αναλάβωμεν μόνοι έστω μίαν πρωτοβουλίαν.

Εις τας 11 Ιουνίου 1941 τα πεζοδρόμια των Αθηνών ήχουν υπό τον βαρύν γδούπον της Γερμανικής μπότας, εγράφαμεν ιδιοχείρως ένα καταστατικόν (Εθνικής Οργανώσεως) και εθέταμεν εις την δοκιμασίαν της εφαρμογής τας σκέψεις εκείνας τας οποίας εξεδηλώσαμεν εις τους επισήμους προ εξ μηνών.

Το πράγμα απέβαινε αφαντάστως δύσκολον υπό το βάρος του κατακτητού και χωρίς καμμίαν ακτίνα φωτός έξωθεν. Αρχίζομεν βολιδοσκοπήσεις εις στρατιωτικά και μη πρόσωπα διά να δοκιμάσωμεν αλληλοδιαδόχως, οτέ την απογοήτευσιν, οτέ την ικανοποίησιν, μέχρι του Σεπτεμβρίου 1941.

Κατά την 9ην Σεπτεμβρίου 1941, ότε ενομίσαμεν ότι ετερματίσθη το στάδιο αυτό της προπαρασκευής, εμφανίζομεν το καταστατικόν του ΕΘΝΙΚΟΥ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ (ΕΔΕΣ) και αρχίζομεν τας μυήσεις προσπαθούντες να καλύψωμεν όσον ήτο δυνατόν τον κύριον σκοπόν ήτοι τον αγώνα κατά του κατακτητού.

Από του Σεπτεμβρίου 1941 μέχρι του Μαρτίου 1942 έχουν μυηθή εις τον ΕΔΕΣ 3.800 μέλη στρατιωτικά και πολιτικά εις Αθήνας, Πειραιά και Επαρχίας. Ιδρύεται μία Κεντρική Διοικούσα Επιτροπή και χωρίζονται αι πόλεις Αθηνών και Πειραιώς εις διαμερίσματα με την ονομασίαν Συγκροτήματα τα οποία τίθενται υπό την Δ/σιν Επιτροπών με επικεφαλής Συγκροτηματάρχας.

Η εργασία προχωρεί μετά μεγάλης μεν δυσκολίας, αλλά κατά τρόπον ικανοποιητικόν. Εν τω μεταξύ έχουν οργανωθεί αι πρώται υπηρεσίαι. 1) Πληροφορίαι, 2) Δολιοφθοραί, 3) Παράνομος Τύπος, 4) Επαφή δι’ ασυρμάτου μετά του Στρατηγείου Μέσης Ανατολής.

Την 10ην Μαρτίου 1942 λαμβάνομεν μήνυμα από το (ΣΜΑ) Στρατηγείον Μέσης Ανατολής το οποίο ζητεί να οργανώσωμεν και αναλάβωμεν ανταρτικόν Αγώνα κατά του κατακτητού.

Καίτοι το πράγμα αυτό καθ’ εαυτό ήτο χαρμόσυνον, εν τούτοις εβλέπαμε, εις το μύνημα αυτό μίαν προχειρότητα ελλείψει της απαιτουμένης μελέτης υπό την πρακτικήν μορφήν των πραγμάτων.

Διεπιστώσαμεν ημείς κατά βάσιν τούτο. Διά να σταθή ένας ανταρτικός αγών έχει απαραιτήτως ανάγκην μίας αρτίας πολιτικής οργανώσεως εις τας πόλεις και την ύπαιθρον, η οποία και θα συνετήρει δι’ αποστολών εφοδίων, πληροφοριών, κλπ κλπ το ανταρτικόν κίνημα και εκείνην την ώραν δεν είμεθα ακόμη πλήρως ικανοποιημένοι από το ότι είχαμε δημιουργήσει μέχρις εκείνης της στιγμής εις τον τομέα αυτόν. Δι’ αυτό διεμηνύσαμεν εις το Στρατηγείον Μέσης Ανατολής ότι δεν είμεθα έτοιμοι ακόμα.

Το ΣΜΑ όμως επιμένει και διαμηνύει ότι επείγεται διά μίαν ταχείαν έναρξιν ανταρτικής εκδηλώσεως και την 10ην Απριλίου 1942, αναγνωρίσαντες τους λόγους της σπουδής απαντήσαμεν ότι αποδεχόμεθα, επιμένοντες όμως ότι θεωρούμεν απαραίτητον διά την ολοκλήρωσιν της προπαρασκευής την παρουσίαν μας εις Αθήνας τουλάχιστον και μέχρι του μηνός Ιουλίου. Την 23ην τέλος Ιουλίου 1942 είχομεν επιτελέσει κατά τον τελειότερον δυνατόν τρόπον όλον το έργον της προπαρασκευής.

1)     Οργανώσαμεν μίαν πλήρη Κεντρικήν Διοικούσαν Επιτροπήν (ΚΔΕ) εις Αθήνας αρμοδίαν να παρακολουθή και προωθή την εργασίαν εις όλην την Ελλάδα.

2)     Εις πλείστας και μεγάλας και μικράς πόλεις της Ηπειρωτικής και Νησιωτικής Ελλάδος είχαμε εξαπλώσει τον ΕΔΕΣ και είχομεν συγκροτήσει κατά το πλείστον από μίαν εις εκάστην πόλιν Επιτροπήν.

3)     Αι υπηρεσίαι πληροφοριών, παρανόμου Τύπου, δολιοφθορών, συνδέσμων με τα διάφορα διαμερίσματα της Χώρας και με το εξωτερικόν καθώς και αι τοιαύται εφοδιασμού των μελλουσών να δράσουν ανταρτικών ομάδων είχον κάπως τακτοποιηθή. Τα πάντα ελειτούργουν αρκετά καλά, και προ παντός με πίστιν, ενθουσιασμόν και πειθαρχίαν.

4)     Διηρέσαμεν την χώραν εις τα ακόλουθα 7 κύρια διαμερίσματα και ετάξαμεν ανά ένα εκ των μεμυημένων ως Αρχηγόν εκάστου διαμερίσματος ήτοι:

       α)    Ανατολικήν Θεσσαλίαν

       β)    Δυτικήν Θεσσαλίαν

       γ)    Στερεάν Ελλάδα

       δ)    Μακεδονίαν Θράκην

       ε)    Κρήτην και λοιπάς Νήσους

       στ)  Πελοπόννησον

       ζ)    Ήπειρον – Αιτωλοακαρνανίαν διά την οποίαν και ώρισα εμαυτόν.

Και ούτω την πρωίαν της 23ης Ιουλίου 1942 ανεχώρησα διά τα γνώριμα βουνά της Ηπείρου και Αιτωλ/νίας αποφασισμένος να φέρω εις πέρας το μέγα και δύσκολον έργον, όπερ ανελάμβανα.

Η εκλογή της περιοχής Ηπείρου – Αιτωλ/νίας ώς σταθμού Διοικήσεώς μου, εγένετο διά τους εξής λόγους 1ον) Ο ορεινός όγκος της Πίνδου και των παραφυάδων του εκρίθη ως ικανός να διατηρήσει απροσβλήτους ακόμη και μεγάλας ενόπλους δυνάμεις. 2) Με ορμητήριον τας ορεινάς αυτάς βάσεις ήτο ευχερής η προσβολή των εχθρικών φαλάγγων και 3) Διέρχεται εκείθεν η μοναδική οδός η άγουσα από των Αθηνών προς Αλβανίαν, και δι’ ής κυρίως εκινούντο οδικώς αι εχθρικαί φάλαγγες από Βορρά προς Νότον και τ’ ανάπαλιν.

Υπήρχον εκτός αυτών και πολλοί άλλοι μικροτέρας σημασίας λόγοι, ους εν τη εξελίξει του Αγώνος θα είδομεν δικαιολογούντες απολύτως την σκέψιν μας διά την τοιαύτην εκλογήν.

Εντός τριμήνου, ακριβώς δε από της 23ης Οκτωβρίου 1942, αι οργανωθείσαι πρώται Ομάδες διεξήγαγον την πρώτην επιχείρησιν κατά των Ιταλών επιχειρησάντων να διαλύσωσι ταύτας και εν συνεχεία και άλλας τοιαύτας και εις τας περιοχάς Άρτης – Τζουμέρκων – Βάλτου – Σκουλικαριάς – Κλειδίου – Καλλεντίνης. Ήρξαντο αύται την 23ην Οκτωβρίου και εσυνεχίσθησαν μέχρι του τέλους σχεδόν του Νοεμβρίου 1942. Διαρκουσών των συγκρούσεων αυτών ανελήφθη και η ειδική εκείνη επιχείρισις η τα μέγιστα εξυπηρετήσασα τον Αγώνα των Βρεττανικών Δυνάμεων εν τη Βορείω Αφρική, η αποκληθείσα του Γοργοποτάμου.

Αύτη, ενισχυθείσα και υπό ειδικώς αποσταλείσης δι’ αλεξιπτώτων Βρεττανικής Αποστολής υπό τον Άγγλον Ταξίαρχον ………………. τον Ταγματάρχην ………………………. τον Λοχαγόν ………………….. και τίνας άλλους αξιωματικούς και οπλίτας, ότε το πρώτον και εν τη πράξει λαμβάνει σάρκα και οστά η πλήρης εξάρτησις των ανταρτικών ομάδων ΖΕΡΒΑ από το Στρατηγείον Μέσης Ανατολής, είχεν ως σκοπόν την ανατίναξιν της Γέφυρας του Γοργοποτάμου.

Εις την επιτυχίαν ταύτην το Στρατηγείον Μέσης Ανατολής απέδιδεν δεδικαιολογημένως υψίστην σημασίαν, ως θα είδωμεν εν τη εξιστορήσει των γεγονότων.

Η ΑΝΑΤΙΝΑΞΙΣ ΤΗΣ ΓΕΦΥΡΑΣ ΤΟΥ ΓΟΡΓΟΠΟΤΑΜΟΥ

Το έτος 1942 υπήρξεν έτος, ως πάντες θα ενθυμούνται, πολύ δύσκολον διά τους Συμμάχους. Η Στρατιά του Ρόμελ ευρίσκετο εις την γραμμήν του Ελ Αλαμέιν και ηπείλει εκείθεν αμεσώτατα ολόκληρον την Μέσην Ανατολήν, και το Σουέζ. Αν η κίνησις εκείνη του Ρόμελ ολοκληρούτο δεν είναι υπερβολή εάν είπωμεν ότι ο Άξων αν δεν εκέρδιζε οριστικώς τον πόλεμον, πάντως θα τον παρέτεινεν επί πολλά ακόμη έτη. Εις αυτήν λοιπόν την κρισιμοτάτην καμπήν της τύχης των οι Σύμμαχοι ετοιμάζουν μίαν αποφασιστικήν αντεπίθεσιν. Η Ελλάς ήτο μία από τας κυρίας αρτηρίας διά της οποίας ανεφοδιάζετο η Στρατιά Ρόμελ. Διά την επιτυχίαν της παρασκευαζομένης Συμμαχικής αντεπιθέσεως εκρίθη επάναγκες όπως αποκοπή η κυρία αύτη αρτηρία ανεφοδιασμού.

Προς τον σκοπόν τούτον το ΣΜ εκατήρτισε αποστολήν από εννέα αξιωματικούς με επί κεφαλής τον Άγγλον Ταξίαρχον του Μηχανικού …………….. Άπαντες ούτοι δι’ αλεξιπτώτου έπεσαν την 28ην Σεπτεμβρίου 1942 εις την περιοχήν της Γκιώνας με σκοπόν όπως πραγματοποιήσουν την ανωτέρω εντολήν βοηθούμενοι και υπό του ΕΑΜ το οποίον καθ’ ας είχον πληροφορίας εξ’ Αθηνών θα εύρισκαν εκεί με αρκετήν μάλιστα δύναμιν. Οι δύο αρχηγοί Ομάδων του ΕΑΜ οι ευρισκόμενοι εις την περιφέρειαν εκείνην Άρης Βελουχιώτης ουδεμίαν έδειξαν προθυμίαν να τους βοηθήσουν. Ειδικώς δε ο Βελουχιώτης, όστις και ευρίσκετο εις Γκιώναν όχι μόνο ηρνήθη να βοηθήση την αποστολήν αλλά της αφήρεσε διά του ληστού Καραλιβάνου και τα ολίγα εφόδια τα οποία έφερε μεθ’ εαυτής κατά την προσγείωσίν της.

Εις μάτην η αποστολή ανέμενε και εξελιπάρει την βοήθειαν του ΕΑΜ μέχρι και του τέλους Οκτωβρίου. Όταν τέλος έχασε πάσα ελπίδα, τότε μόνον ενεθυμήθη ότι υπήρχε και κάποιος Ζέρβας εις Ήπειρον και απεφάσισε να ζητήση την βοήθειάν του καίτοι εγνώριζεν ότι η απόστασις η οποία τους εχώριζεν από αυτόν μέχρι του τόπου της επιχειρήσεως ήτο 300 και πλέον χιλιόμετρα και η διαδρομή αρκετά επισφαλής. Ούτω την 9ην Νοεμβρίου έφθασεν ο Ταγματάρχης ΚΡΙΣΤ ΓΟΥΝΤΧΑΟΥΖ εις Ήπειρον, όστις και του ανεκοίνωσε τον σκοπόν διά τον οποίον ήλθε, καθ’ ην ώραν απέκρουα Ιταλικήν επιδρομήν επιχειρηθείσαν από 23 Οκτωβρίου 1942, ως προανέφερον και εζήτησεν την βοήθειάν μου εγγράφως. Πεισθείς περί της σοβαρότητος του πράγματος ανέλαβα προθύμως την εκτέλεσιν της επιχειρήσεως και την 12ην Νοεμβρίου αφήσας εις τον αδελφόν μου Περικλήν Ζέρβαν την συνέχισιν του αγώνος κατά των Ιταλών απήλθα, την δε 17ην Νοεμβρίου έφθασα εγγύς του τόπου της επιχειρήσεως με 95 επιλέκτους άνδρας μου καλύψας την απόστασιν από το χωρίον Νέο Αργύρι του Νομού Τρικάλων μέχρι του χωρίου Μαύρο Λιθάρι της Φθιώτιδος εντός πέντε ημερών, βαδίζων από κορυφογραμμής εις Κορυφογραμμήν εν μέσω βαρύτατου χειμώνος. Μετά πολλάς προσπαθείας, και εντέχνου μεταχείρησιν, κατέπεισα και τον Άρην Βελουχιώτην να συμμετάσχη της επιχειρήσεως με δύναμιν περίπου 50 ανδρών. Με την δύναμιν αυτήν και την ενίσχυσιν των Άγγλων επραγματοποίησα την 25ην Νοεμβρίου 1942 την ανατίναξιν της γεφύρας του Γοργοποτάμου.

Την επιχείρησιν ταύτην το Στρατηγείον Μέσης Ανατολής εχαρακτήρισεν ως εν εκ των μεγαλυτέρων Σαμποτάζ τα οποία επραγματοποίησε ο Συμμαχικός Στρατός κατά τον πόλεμον και ως μίαν πολύτιμον και μεγάλης αξίας υπηρεσίαν άκρως υποβοηθητικήν εις την αναληφθείσαν κατά του Ρόμελ προσπάθειαν. Εις αναγνώρισιν των υπηρεσίων μου αυτών μου απένειμεν εν των μεγαλυτέρων Βρεττανικών παρασήμων, επαρασημοφόρησε δε και τον Υπασπιστήν μου Μυριδάκην Μιχαήλ Λοχαγόν, διοικητήν των τμημάτων επιθέσεως. Εξ άλλου ο Στρατηγός διοικητής των Βρεττανικών δυνάμεων Αλεξάντερ μας συνεχάρη διά προσωπικής του επιστολής και μου απέστειλε διά τας εορτάς των Χριστουγέννων εκλεκτόν δώρον. Εις ουδένα εκ του ΕΑΜ εδόθη παράσημον, αλλά και ούτε εις Βρεττανό Αξιωματικό, παρά την επίμονον παράκλησιν του Βελουχιώτη, παρέμεινεν μετ’ αυτού. Πάντες με ηκολούθησαν επιστρέφοντας εις Ήπειρον. Έκτοτε δε αρχίζει η συχνή απ’ ευθείας επαφή με το Στρατηγείον Μέσης Ανατολής, χάρις εις τους ασυρμάτους ους η Βρεττανική Αποστολή έφερε μεθ’ εαυτής.

Το γεγονός τούτο σπουδαίως μας ενίσχυσεν εις την μετέπειτα προσπάθειαν και ανάπτυξιν των Εθνικών μας δυνάμεων και δύναμαι να είπω ότι χάρις εις τον Γοργοπόταμον οι Σύμαχοί μας Βρεττανοί, αντελήφθησαν το ήτο ικανόν να πράξη το ΕΔΕΣ όπως και ότι μοναδικός του σκοπός ήτο η υποβοήθησις του κατά των κατακτητών αγώνος του και όχι η πολιτικολογία.

Μετά την ανατίναξιν της γέφυρας του Γοργοποτάμου και την 12ην ακριβώς Δεκεμβρίου επεστρέψαμεν εις Ήπειρον και ειδικώς εις την περιφέρειαν Ραδοβυζίων. Οι Ιταλοί οίτινες καθ’ όλην την διαδρομήν μας από Γοργοποτάμου εις Ήπειρον, επεχείρουν να μας πλήξουν, μόλις σχεδόν έφθασα, με νέας δυνάμεις και ισχυράς φάλαγγας εξόρμησαν εξ Άρτης με απόφασιν, καθ’ ην είχον εντολήν, να μας διαλύσουν. Την 21 και 22 Δεκεμβρίου 1942 συνήφθησαν σκληραί μάχαι εις την περιοχήν Ξηροκάμπου – Βελιτζικού κατά τας οποίας όμως, παρά το πείσμα των, ηττήθησαν σχόντες μεγάλας απωλείας και αναγκασθέντες να επανέλθουν κατησχημένοι εις την βάσιν τους. Δεν είχαμε καν πλήρως αποδιώξει τους επιδρομείς ότε την 27η Δεκεμβρίου 1942 οι Κομμουνισταί (ΕΑΜ-ΕΛΑΣ) διελθόντες τον Αχελώον μας επετέθησαν εκ των Νότων αιφνιδιαστικώς, επωφεληθέντες της απασχολήσεώς μας με τους Φασίστας. Σκοπός της επιθέσεώς των ήτο προφανώς η διάλυσις και ο αφοπλισμός μας. Εις την πρώτην των αυτήν αντεθνικήν προσπάθειαν απέτυχον οικτρώς και χάρις μόνον εις την επέμβασιν του Βρεττανού Ταγματάρχη Κρις διεσώθη ο επί κεφαλής τούτων αρχισυμμορίτης Άρης Βελουχιώτης.

Αι επιδρομαί των Φασιστών συνεχίζονται εντατικά και κατά τον Ιανουάριον, όπως και τον Φεβρουάριον και τον Μάρτιον 1943. Κατά δε τον Μάρτιον εκδηλούται και νέα προσπάθεια των Κομμουνιστών (ΕΑΜ-ΕΛΑΣ) με σκοπόν την διάλυσιν των τμημάτων μας ήτις και αποτυγχάνει, καίτοι εξαπελύθη καθ’ ον χρόνον είμεθα εμπεπλεγμένοι εις σκληρόν αγώνα μετά των Ιταλών. Εν τω μεταξύ, χάρις εις την βοήθειαν των Βρεττανών, η δύναμις των ανταρτικών ομάδων αυξάνει συνεχώς.

Περί το δεύτερον δεκαήμερον του Μαρτίου 1943 αναλαμβάνομεν πλέον ημείς την πρωτοβουλίαν. Και όταν εις τον Βάλτον και την Ήπειρον ισχυραί μονάδες του Φασιστικού Στρατού επιχειρούν να αποκαταστήσουν τας διακοπείσας υπό των Αγωνιστών μας συγκοινωνίας δέχονται αλλεπάλληλα σφοδρά χτυπήματα. Εφοδιοπομπαί, Φυλάκια, Καταυλισμοί, προσβάλλονται συνεχώς νύκτα και ημέραν. Τέλος ο εχθρός αναγκάζεται από επιτιθέμενος να λάβη μέτρα αμύνης και εις αυτά ακόμη τα αστικά κέντρα. Περιχαρακώνεται και ζει διαρκώς με ανησυχίαν και αγωνίαν.

Τέλος από της 22ας Μαρτίου 1943 οι Φασίσται παύουν οριστικώς να επιτίθενται και ούτω πως μας εδόθη ο ικανός χρόνος να επεκτείνωμεν την δράσιν των Ομάδων μας και εις πολλάς άλλας περιοχάς της Ελλάδος, ιδρύοντες αντίστοιχα Αρχηγεία και Υπαρχηγεία. Ούτω ιδρύσαμεν έκτοτε:

1) Αρχηγείον Ηπείρου απο 10-3-43 μέχρι 15-3-44

2) Αρχηγείον Βάλτου απο 22-3-43 μέχρι της απελευθερώσεως

3) Αρχηγείον Τριχωνίδος από 25-2-43 μέχρι 7-5-43 και    ανασυγκρότισις τούτου από 17-5-43 μέχρι 10-10-43

4) Αρχηγείον Τζουμέρκων από 22-3-43 μέχρι 10-10-43

5) Αρχηγείον Ξηρομέρου από 22-3-43 μέχρι 10-10-43

6) Αρχηγείον Ξηροβουνίου από 1-1-43 μέχρι και 10-10-43

7) Αρχηγείον Πελοπονήσου από 22-3-43 μέχρι 25-9-43

8) Αρχηγείον Μακεδονίας και Θράκης από 1-8-43 μέχρι της  απελευθερώσεως, με εντολή να ιδρύσει ανάλογα Υπαρχηγεία  ή και Αρχηγεία

9) Αρχηγείον Δυτ. Θεσσαλίας από 1-8-43 μέχρι 10-10-43

10) Αρχηγείον Ανατολικής Θεσσαλίας από 1-8-43 μέχρι 10-10-43

11) ΑρχηγείονΕυρυτανίας από 1-8-43 μέχρι 10-10-43

12) Αρχηγείον Στερεάς Ελλάδος από 1-8-43 μέχρι 10-10-43

13) Αρχηγείον Ανατ. Στερεάς Ελλάδος από 1-8-43 μέχρι 10-10-43

14) Αρχηγείον Δυτ. Στερεάς Ελλάδος από 1-8-43 μέχρι 10-10-43

15) Αρχηγείον Μεσολογγίου από 1-8-43 μέχρι 28-11-43

16) Αρχηγείον Φθιώτιδος από 1-8-43 μέχρι 10-10-43

17) Αρχηγείον Ναυπακτίας από 1-8-43 μέχρι 10-10-43

18) Αρχηγείον Κερκύρας από 1-9-43 μέχρι 15-9-44

19) Αρχηγείον Λευκάδος από 1-9-43 μέχρι της απελευθερώσεως

20) Αρχηγείον Κεφαλληνίας από 1-9-43 μέχρι 31-10-43

21) Αρχηγεινο Ζακύνθου από 1-9-43 μέχρι της απελευθερώσεως

22) Αρχηγείον Αττικής και Βοιωτίας από 10-3-44 μέχρι της  απελευθερώσεως

23) Υπαρχηγείον Παρνασίδος από 1-8-43 μέχρι 10-10-43

24) Υπαρχηγείον Καρδίτσης από 1-8-43 μέχρι 10-10-43

25) Υπαρχηγείον Τρικάλων από 1-8-43 μέχρι 10-10-43

26) Υπαρχηγείον Καλαμπάκας από 1-8-43 μέχρι 10-10-43

27) Υπαρχηγείον Σκουλικαριάς από 1-9-43 μέχρι 10-10-43

28) Υπαρχηγείον Δωρίδος από 1-9-43 μέχρι 10-10-43

29) Υπαρχηγείον Μακρυνείας από 1-9-43 μέχρι 10-10-43

30) Υπαρχηγείον Φωκίδος από 1-9-43 μέχρι 10-10-43

31) Υπαρχηγείον Κονίτσης και Ζαγορίου από 1-9-43 μέχρι 10-10-43

32) Υπαρχηγείον Μετσόβου από 1-4-43 μέχρι 10-10-43

33) Υπαρχηγείον Πρεβέζης από 4-2-44 μέχρι 1-4-44

ΙΙΙ. ΠΕΡΙΟΔΟΣ

Την 14ην Μαρτίου 1943 το Συμμαχικόν Στρατηγείον Μέσης Ανατολής προτείνει όπως αι Ανταρτικαί Ομάδες του Στρατηγού Ζέρβα λάβουν την επωνυμία ΕΘΝΙΚΑΙ ΟΜΑΔΕΣ ΕΛΛΗΝΩΝ ΑΝΤΑΡΤΩΝ συγχόνως δε διά της αυτής προτάσεως καθίσταται και τύποις οριστική η εξάρτησις των ΕΟΕΑ από το Στρατηγείον Μέσης Ανατολής, θεωρουμένων τούτων ως προκεχωρημένων τμημάτων του ΣΜΑ και οριζομένου ότι παρά τούτου και μόνον θα λαμβάνωσι διαταγάς και θα ανεφοδιάζονται. Την πρότασιν ταύτην απεδέχθημεν αμέσως υπογραφέντος και σχετικού πρακτικού μεταξύ εμού και του Αρχηγού της Συμμαχικής Βρεττανικής Αποστολής, Ταξιάρχου ……………….

Καθ’ ον τον χρόνον ταύτα επράττομεν εις την Ελευθέραν Ορεινήν Ελλάδα ταυτοχρόνως και παραλλήλως συνεπληρώναμε οργανώναμε και τον Αγώνα της Εθνικής Αντιστάσεως εις τας πόλεις και την ύπαιθρον, και γενικώς παντού όπου δεν έδρων ένοπλα ανταρτικά μας τμήματα.

Ως σκοπόν της τοιαύτης οργανώσεως των πόλεων και της υπαίθρου ετάξαμεν 1) Την διαφώτισιν, προπαγάνδαν και στερέωσιν της αποφασιστικότητας και πίστεως των Ελλήνων των πιστευόντων εις τα Εθνικά ιδεώδη, 2) Την αποστολήν ενισχύσεων εις έμψυχον και άψυχον υλικόν εις τας αγωνιζομένας ενόπλως ΕΟΕΑ 3) Την ενέργειαν πάσης φύσεως δολιοφθορών 4) Την έκδοσιν ανελλειπώς παρανόμου Τύπου συντελεστικού εις την πλήρη ενημέρωσιν και κατατόπισιν των σκλάβων αδελφών μας 5) Την ενίσχυσιν του πνεύματος της Εθνικής Αντιστάσεως τόσον, όσον αφορά διά την αντιμετώπισην των κατακτητών, όσο και διά την εξουδετέρωσιν των αντεθνικών και προδοτικών προσπαθειών των Κομμουνιστών (ΕΑΜ-ΕΛΑΣ).

Την οργάνωσιν των πόλεων και της υπαίθρου είχομεν ως προαναφέραμε αναθέση εις τας κατά τόπους Επιτροπάς Εθνικού Αγώνος, αύται, όπως και αυτή ακόμη η ΚΔΕ, αμέσως μεν υπείγοντο υπό τας διαταγάς του Γεν. Αρχηγού Στρατηγού Ζέρβα, εμμέσως δε οι της παλαιάς Ελλάδος υπό την Κεντρικήν Διοικούσαν Επιτροπήν ΚΔΕ Αθηνών. Πρέπει να ομολογηθεί ότι εις την οργάνωσιν ταύτην των πόλεων και της υπαίθρου οφείλει πολλά η Εθνική Αντίστασις του ΕΔΕΣ. Εις ταύτην, διά να αναφέρωμεν τινάς εκ των υπηρεσιών, ας προσέφερεν, οφείλεται κατά μέγα μέρος η αποτυχία της πολιτικής επιστρατεύσεως 5-3-43, η λευκή απεργία εναντίον της καταλήψεως της Μακεδονίας υπό των Βουλγάρων 13-6-43, η αναίμακτος απόβασις εις την Ελλάδαν των δυνάμεων του στρατηγού Σκόμπυ και της μετ’ αυτού ελθούσης Ελληνικής Κυβερνήσεως. Το τοιούτον άριστα διαπιστούται από την μεγαλειώδη εκείνην συγκέντρωσιν και παρέλασιν του ΕΔΕΣ Αθηνών Πειραιώς και Περιχώρων κατά την 15 Οκτωβρίου 1944.

Και συνεχίζομεν τώρα την δράσιν των ενόπλων τμημάτων του ΕΔΕΣ. Κατά τους μήνας Μάιον και Ιούνιον 1943 αι ΕΟΕΑ ελέγχουν πλήρως τας συγκοινωνίας Μετσόβου – Τρικάλων – Αγρινίου – Άρτης – Πρεβέζης – Ιωαννίνων – Ηγουμενίτσης και σύμφωνα με τας εντολάς των Συμμάχων αιφνιδιάζουν συνεχώς τον κατακτητήν.

Το πνεύμα της αντιστάσεως του Έθνους λαμβάνει καθολικόν χαρακτήρα και παρατηρείται ουσιαστική πλέον εκδήλωσις τούτου και εις αυτά ακόμη τα αστικά κέντρα.

Το Στρατηγείον Μέσης Ανατολής προκειμένου να γίνουν αι αποβάσεις εις την Σικελίαν δίδει εντολήν εις τας ΕΟΕΑ να επιτεθούν δι’ όλων των των δυνάμεων και να αποκόψουν τας συγκοινωνίας του εχθρού από του Αγρινίου μέχρι των Ιωαννίνων, από των Ιωαννίνων μέχρι Μετσόβου και από Ιωαννίνων μέχρις Ηγουμενίτσης προς δε να ανατινάξωσιν τας γέφυρας Αχελώου, Στρεβίνας, Καλογήρου, Παντανάσσης, Αννίνου και την επί της αμαξητής οδού Ιωαννίνων – Μετσόβου γέφυραν Μπαλτούμας.

Κατά τας επιχειρήσεις αυτάς έλαβον μέρος περί τους 5000 Αντάρται των ΕΟΕΑ και από 4 μέχρι της 12ης Ιουλίου 1943 ο εχθρός ακινητοποιήθη σχεδόν καθ’ όλην την ανωτέρω περιοχήν υποστάς σημαντικάς απωλείας. Κατεστράφησαν άπασαι αι γέφυραι πλην του Αχελώου, και τούτο εξ’ αφορμής της αντιδράσεως και προδοσίας τμημάτων των Κομμουνιστών (ΕΑΜ-ΕΛΑΣ).

Από 14 μέχρι 21ης Ιουλίου 1943 συνάπτονται σκληραί μάχαι μετά της Φασιστικής Μεραρχίας ΜΠΡΕΝΕΡΟ κατά μήκος του Μακρυνόρους και μέχρι της Άρτης και εν συνεχεία και μέχρι του Μπιζανίου με αποτέλεσμα να εξαρθρωθή κυριολεκτικώς η Μονάς αυτή.

Εις ενίσχυσιν ταύτης έρχονται περί τα τέλη Ιουλίου 1943 η Ναζιστική Μεραρχία ΙΝΤΕΡΒΑΙΣ, μόλις αφιχθείσα εις Ελλάδα προς ανάπαυσιν από το μέτωπον του Στάλινγκραντ. Αύτη εν συνδυασμώ με την καθηλωθείσαν Φασιστικήν Μεραρχίαν ΜΠΡΕΝΕΡΟ ενεργεί εκκαθαριστικάς επιχειρήσεις εις όλην την Δυτικήν Ήπειρον και εις τας περιοχάς Λάκκας Σούλι Ξηροβουνίου ΚΑΤΣΑΝΟΧΩΡΙΩΝ και εις αυτόν τον Νομόν Θεσπρωτίας όπου έλαβον μέρος μετ’ αυτών και οι Τσάμηδες.

Μάχαι σκληραί συνάπτονται χωρίς όμως οι κατακτηταί να δυνηθούν να διαλύσουν τας Εθνικάς μας Ομάδας. Εκδικούμενοι, επετέθησαν εναντίον των αόπλων, και τότε ελεηλάτησαν και κατέστρεψαν πολλά χωρία της μαρτυρικής Ηπείρου. Αι απώλειαι του εχθρού κατά τας μάχας ταύτας υπήρξαν μεγάλαι. Και αι των ΕΟΕΑ, όμως υπήρξαν εξ’ ίσου σημαντικαί.

Άπασαι αι ως άνω διεξαχθείσαι επιχειρήσεις εγένοντο, ως προείπα κατόπιν διαταγής του ΣΜΑ με σκοπόν, ως ανέφερα να περισπάσωμεν την προσοχήν των αξονικών Δυνάμεων άτε επικειμένης της αποβάσεως των Συμμάχων εις την Σικελίαν. Αύται εξετελέσθησαν όσον αφορά τον χρόνον καθώς και τα αποτελέσματα με τοιαύτην ακρίβειαν ώστε το ΣΜΑ απέστειλεν συγχαρητήρια τηλεγραφήματα προς το Γενικόν Αρχηγείον των ΕΟΕΑ και εις τα οποία εμνημονεύετο, ότι κατόπιν της πλήρους επιτυχίας μας, δεν παρέστη καν ανάγκη να εκτελεστεί η προς την Δυτικήν Ελλάδα σχεδιασθείσα ψευδοαπόβασις των Συμμάχων, και ήτις σκοπόν θα είχε την συγκράτησιν εις την Ελλάδα, ει δυνατόν όλων των δυνάμεων του άξονος.

Αι επιτυχίαι μας αύται συνετέλεσαν ώστε από της 1ης Αυγούστου 1943 να αρχίσουν αθρόως να προσέρχονται Αξιωματικοί και οπλίται από όλα τα μέρη της Ελλάδος και ούτω να καταστή δυνατή η στελέχωσις των Μονάδων μας με Επιτελεία, Υπηρεσίας και Πολιτικά Γραφεία απαραιτήτου τόσο διά την διοίκησιν των Μονάδων όσον και των περιφερειών, προς δε ικανών διά την διαφώτισιν του Λαού και την διάλυσιν των πλανών τας οποίας μετά σατανικής μαεστρίας ήρχισαν να δημιουργούν παρ’ αυτώ τα πλανερά κηρύγματα των Κομμουνιστών (ΕΑΜ-ΕΛΑΣ).

Τότε ακριβώς εξεδώθη και η πρώτη εφημερίς των βουνών «Εθνική Φλόγα» 6-8-43.

Την 8-12 Σεπτεμβρίου 1943 προκειμένου οι Ιταλοί να παραδοθούν εις τους Συμμάχους το ΣΜΑ διέταξεν και πάλιν όπως αι ΕΟΕΑ αποκόψουν διά δευτέραν φοράν τας οδικάς αρτηρίας του εχθρού καθ’ όλην την περιοχήν των. Και η νέα αύτη διαταγή εξετελέσθη πλήρως, ακινητοποιηθέντος, δυνάμεθα να είπωμεν του εχθρού. Μετά την διάλυσιν του Φασιστικού Στρατού και από της 14ης Σεπτεμβρίου μέχρι της 29ης Σεπτεμβρίου 1943 οι Ναζί, ενισχυόμενοι από τους Τσάμηδες (Τουρκαλβανούς) μας επιτίθενται μετά λύσσης εις την περιοχήν Καλαμά και Σουλίου, τας επιθέσεις ταύτας όχι μόνον αποκρούομεν αλλά και προξενούμεν εις αυτούς σοβαράς απωλείας. Κατά την ανωτέρω περίοδον και ακριβώς από της 14-7-43 ελειτούργησε και η Σχολή Εφέδρων Αξιωματικών, η οποία μας έδωσε περίφημα νέα στελέχη, εις α τόσα, ως θα είδωμεν αργότερον, πολλά ωφείλει ο Εθνικός μας Αγών.

ΙV. ΠΕΡΙΟΔΟΣ

Η περίοδος αύτη είναι η σκληροτέρα από όσας έζησαν αι ΕΟΕΑ του ΕΔΕΣ.

Την 7-10-43 οι Κομμουνισταί (ΕΑΜ-ΕΛΑΣ) μας επιτίθενται αιφνιδιαστικώς και καθ’ όλην την ελευθέραν ορεινήν Ελλάδα. Μάχαι σκληραί διεξάγονται εις τας περιοχάς Κονίτσης, Ζαγορίου, Φιλιατών, Κεραμίτσης, Λάκκας Σουλίου, Μετσόβου, γενικώς εις όλην την Ήπειρον, την Θεσσαλίαν, την Ρούμελην, τον Βάλτον, την Πελοπόννησον, την Μακεδονίαν και τας νήσους. Και όπερ το απίστευτον, εις τας 14 Οκτωβρίου 1943 αι ΕΟΕΑ δέχονται και την επίθεσιν των Ναζιστών και ούτω αναγκαζόμεθα να μαχώμεθα συγχρόνως και εναντίον των Κομμουνιστών και εναντίον τεσσάρων Γερμανικών Φαλλάγγων αι οποίαι εξώρμησαν από της (Άρτης) της Μπαλτούμας, των Ιωαννίνων και από του Αγρινίου.

Την 31 δε Οκτωβρίου του 1943 τα πυρά των Ναζιστών και των Κομμουνιστών (ΕΑΜ-ΕΛΑΣ) διασταυρούνται εις τον χώρον του χωρίου Νεράιδα της Δυτικής Θεσσαλίας. Αι ΕΟΕΑ έδωκαν τότε υπέροχον δείγμα ανωτέρας θυσίας και μεγαλειώδους Εθνικής Πίστεως.

Από της 1-2-43 μέχρι και της 4-2-44 εξακολουθούν οι Κομμουνισταί (ΕΑΜ-ΕΛΑΣ) τον προδοτικόν των πόλεμον εναντίον των ΕΟΕΑ με μοναδικόν σκοπόν την διάλυσίν των. Τον σκληρόν αυτόν αγώνα των τεσσάρων μηνών τον χαρακτηρίζει ως προανέφερα η μεγαλυτέρα σκληρότης και η μεγαλυτέρα έντασις και μόνον το ανώτερο πνεύμα θυσίας των Αγωνιστών των ΕΟΕΑ είναι εκείνο το οποίον εβοήθησεν ώστε όχι μόνον να μην διαλυθούν αι ΕΟΕΑ αλλά και να νικήσουν την διπλήν των νίκην. Την Νίκην κατά των Ναζιστών και την Νίκην κατα των Κομμουνιστών. Αποτέλεσμα της ωραίας εκείνης πάλης μας υπήρξεν του να μείνει η Ελλάς εις τας χείρας των Ελλήνων. Αν τότε αι ΕΟΕΑ υπό τον Στρατηγόν Ζέρβαν υπέκυπταν, όπως είχαν υποκύψει παντού της Ελλάδος αι υπάρχουσαι τοιαύται, τότε η Ελλάς θα εγένετο Κομμουνιστική και ο Άρης Βελουχιώτης θα ήτο ο Τίτος της. Και ούτω έκτοτε παραμένομεν η μόνη σοβαρά ένοπλος Εθνική Δύναμις, αφού όπως είπαμε όλαι σχεδόν αι άλλαι εστίαι Εθνικών Δυνάμεων καθ’ ολόκληρον την Ελλάδα είχον υποκύψει εις την βίαν των Κομμουνιστών.

Τέλος την 4-2-44 τη επιμόνω επεμβάσει του ΣΜΑ συνήφθη ανακωχή και την 29-2-44 υπεγράφη η οριστική συμφωνία διά τον τερματισμόν των επιθέσεων των Κομμουνιστών (ΕΑΜ-ΕΛΑΣ) εναντίον των ΕΟΕΑ. Η συμφωνία αύτη φέρει την ονομασίαν «Συμφωνία της Πλάκας», διαρκουσών των ανωτέρω επιχειρήσεων φθάνουν εις τα βουνά της Ελλάδος και έρχονται εις τας ΕΟΕΑ και Αξιωματικοί Αμερικανοί ως σύνδεσμοι με Αρχηγόν τους τον Ταγματάρχην του Αμερικανικού Στρατού ΟΥΑΙΝΣ.

  1. ΠΕΡΙΟΔΟΣ

Μετά το σύμφωνον της Πλάκας αι Εθνικαί Ομάδες συμπληρούνται και ανασυγκροτούνται επί οριστικών βάσεων σύμφωνα με τα ισχύοντα εις τον τέως Ελληνικόν Στρατόν. Συγχρόνως όμως δημιουργούνται και πάλιν εστίαι Εθνικής Αντιστάσεως, εις την Μακεδονίαν, εις την Πελοπόννησον και εις τας Νήσους.

Συνεκροτήθησαν τότε μεγάλαι και μικραί Μονάδες καθώς και τα Επιτελεία τούτων. Επίσης Επιθεώρησις Στρατού, Διεύθυνσις Πυροβολικού, Μονάδες Πυροβολικού, Ολμαρχίαι 4.2 ιντσών, Διεύθυνσις Μηχανικού, Διεύθυνσις Επιμελητείας, τοιαύτη Υγειονομικής Υπηρεσίας, Διεύθυνσις Ελέγχου, Διεύθυνσις Οικονομικών Υπηρεσιών, Στρατιωτικαί Βάσεις καθώς και αι λοιπαί Υπηρεσίαι και Σχηματισμοί. Δημιουργείται Γενική Διεύθυνσις Πολιτικών Υποθέσεων με Τμήματα Τύπου, Διαφωτίσεως, Εκπαιδεύσεως, Προνοίας και Περιθάλψεως κλπ. Σχηματίζεται ενί λόγω ένα πλήρες Κράτος με την διαφοράν ότι αποφεύγομεν να δώσωμεν εις αυτό το σχήμα και την ονομασίαν Κυβερνήσεως ως έπραξαν οι Κομμουνισταί με την ΠΕΕΑ. Τα ανωτέρω, πρέπει να τονίσωμεν, συνετελέσθησαν κατόπιν του πλήρους και ανελειπούς ανεφοδιασμού παρά του ΣΜΑ συντελομένου τόσον από αέρος όσον και από θαλάσσης.

Ο από θαλάσσης ανεφοδιασμός μας ήρξατο κατόπιν της πλήρους εκκαθαρήσεως της Δυτικής παραλιακής Περιοχής της Ηπείρου. Ούτω μέχρι του τέλους Ιουνίου 1944 ο Στρατός των ΕΟΕΑ πλήρως και αρτίως συγκροτημένος ανήρχετο επισήμως μεν καθορισθείς υπό του ΣΜΑ εις 10.000 άνδρας, σιωπηρώς δε εκυμαίνετο από 12.000 μέχρι 14.000 άνδρας, αναλόγως των εκάστοτε αναλαμβανομένων επιχειρήσεων και έχων την κατωτέρω σύνθεσιν:

Επιτελείον Γενικού Αρχηγείου με Ιον, IIον, ΙΙΙον IVον Επιτελικά Γραφεία.

Επιθεώρησις Μ. Μονάδων ΕΟΕΑ.

Διοίκησις Πυροβολικού. Μονάδες Πυροβολικού …………………… Ορειβατικά 75 χιλιοστών και με άλλα πυροβόλα εκ λαφύρων καθώς και Ολμαρχίαι των 4.2 ιντσών.

Τέσσαρες Μεραρχίαι. Αι ΙΙΙ, VIII, IX και Χ εκ τριών Συνταγμάτων Πεζικού εκάστη και μία Ταξιαρχία εκ δύο συνταγμάτων Πεζικού, άπασαι μετά των Επιτελείων και των σχηματισμών των. Δύο ανεξάρτητα Συντάγματα Πεζικού. Και τέλος τρία ανεξάρτητα Τάγματα Πεζικού.

Δ/σεις Μηχανικού, Επιμελητείας, Ελέγχου, Υγειονομικής Υπηρεσίας, Οικονομικών Υπηρεσιών, Στρατιωτικών Βάσεων και λοιπών Υπηρεσιών και Σχηματισμών.

Από της 1ης Μαρτίου 1944 μέχρι 30 Ιουνίου 1944 οι Κομμουνισταί (ΕΑΜ-ΕΛΑΣ) δεν παύουν να παραβιάζουν την συμφωνίαν της Πλάκας και να προσβάλλουν εις πολλάς περιοχάς τας ΕΟΕΑ τόσον εις την Ήπειρον όσον και εις την Μακεδονίαν. Οι Γερμανοί εξ’ άλλου επιτίθενται και αυτοί εις πολλάς περιοχάς, και ενίοτε ταυτοχρόνως με τους Κομμουνιστάς άνευ όμως αποτελέσματος και οι μεν και οι δε.

Κατά την περίοδον ταύτην εγένετο η κατάληψις της Παραμυθιάς, της Πάργας και εκκαθάρισης ολοκλήρου της περιοχής Θεσπρωτίας, Τσαμουργιά και ούτω εδημιουργήθη ένα ευρύ προγεφύρωμα, ικανόν να χρησιμοποιηθεί διά τας αποβατικάς, ας εσκόπουν να ενεργήσουν, επιχειρήσεις των οι Σύμμαχοι βάσει του τότε ανακοινωθέντος εις ημάς σχεδίου επιχειρήσεων του ΣΜΑ του αποκληθέντος «Κιβωτός».

Από της 5-7-44 μέχρι της 10-7-44 επικειμένων σημαντικών επιχειρήσεων εις Νορμανδίαν διατάχθησαν αι ΕΟΕΑ όπως επιτεθούν δι’ όλων των των δυνάμεων κατά των οχυρωμένων Γερμανικών θέσεων εις τα αμέσως βορείως της Πρεβέζης χωρία Καστροσυκιάς, Αρχάγγελος, Σινόπη, Σαμψούς, Φιλιππιάς. Πάντες οι αντικειμενικοί σκοποί επετεύχθησαν με σημαντικάς όμως απωλείας των ημετέρων, ανελθούσας εις 120 νεκρούς και τραυματίας. Κατ’ αυτάς συνελάβαμε 95 αιχμαλώτους Γερμανούς, ους και παραδώσαμε εις την Συμμαχικήν αποστολήν.

Εν συνεχεία πάλι κατόπιν διαταγής του ΣΜΑ Τμήματα των ΕΟΕΑ επετέθησαν την 17ην και 18ην Αυγούστου 1944 και της οχυράς θέσεως Μενίνας και της περί αυτήν περιοχής, ευρισκομένης, ως γνωστόν επί της οδού Ιωαννίνων Ηγουμενίτσης και φρουρουμένης υπό ενός πλήρους Γερμανικού Τάγματος και ενός Τμήματος εξ 150 Τουρκαλβανών. Αποτέλεσμα της επιθέσεως ταύτης ήτο να εξουδετερωθή άπασα η ανωτέρω εχθρική δύναμις και να συλληφθούν οι απομείναντες ζώντες, κατά το πλείστον τραυματίαι, 101 Γερμανοί, παραδοθέντες και αυτοί υφ’ ημών εις τους Άγγλους και Αμερικανούς συνδέσμους και αποσταλέντες εις Ιταλίαν. Περιήλθε τότε εις χείρας μας άφθονον και πλούσιον πολεμικόν υλικόν, και πλην των άλλων, Πυροβόλα, αυτοκίνητα, και 150 ίπποι κέλητες. Οι Ναζισταί, εκδικούμενοι διά τας μεγάλας των απωλείας, ήρξαντο επιτιθέμενοι καθ’ όλον τον μήνα Αύγουστον 1944 εναντίον των τμημάτων μας των ΕΟΕΑ.

Τέλος από της 1ης Σεπτεμβρίου μέχρι και της 15ης Οκτωβρίου 1944 κατόπιν φυσικά διαταγής του ΣΜΑ προπαρασκευάσθησαν και εξετελέσθησαν συνεχείς και αδιάκοποι επιχειρήσεις και εις ευρείαν κλίμακα εναντίον των συμπτυσσομένων εχθρικών φαλλάγγων εκ της Νοτίου και Κεντρικής Ελλάδος και των Νήσων Ιονίου Πελάγους. Αύται έλαβον χώραν κυρίως επί των οδικών αρτηριών Πρεβέζης – Φιλιππιάδος – Ιωαννίνων, Άρτης – Φιλιππιάδος – Ιωαννίνων, Ιωαννίνων – Μετσόβου, Ιωαννίνων – Ηγουμενίτσης και Ηγουμενίτσης – Φιλιατών – Αγίων Σαράντα.

Κατά τας επιχειρήσεις αυτάς και εντός του ανωτέρου χρονικού διαστήματος μεγάλαι Γερμανικαί δυνάμεις ενεκλωβίσθησαν εις τας προαναφερθείσας περιοχάς και προσεβλήθησαν ισχυρώς και αδιαλείπτως με λίαν αξιοσημείωτα καταστρεπτικά αποτελέσματα. Εις τας επιχειρήσεις αυτάς μετέσχεν ενεργώς και η Συμμαχική Αεροπορία.

Αι απώλειαι του εχθρού, εις νεκρούς, τραυματίας, αιχμαλώτους και εις παντοειδές πολεμικόν υλικόν υπήρξαν αξιολογόταται. Εις τόσον δυσχερή κατάστασιν είχον περιέλθει αι υποχωρούσαι Ναζιστικαί δυνάμεις, ώστε μέγας αριθμός νεκρών παρέμεινεν επί μακρόν άταφος, παρά το κατεστραμμένον πολεμικόν υλικόν του.

Και τα ημέτερα όμως τμήματα έσχον σοβαράς απωλείας, ανελθούσας εις 150 νεκρούς και εις 500 τραυματίας.

Το Στρατηγείον Μέσης Ανατολής την 12-9-44 απέστειλε τα κάτωθι τηλ/μα.

Διά τον Στρατηγόν Ζέρβαν από Στρατηγείον Μέσης Ανατολής. Αι πρόσφαται επιχειρήσεις σας αι οποίαι κατεπόνησαν εχθρόν παρεμπόδισαν υποχώρισήν του και τας πολυαρίθμους απωλείας ας προξενήσατε εις αυτόν παρακολουθούνται υφ’ ημών μετά μεγίστης ικανοποιήσεως ΣΤΟΠ. Συγχαρητήρια εξαίρετος δράσις. Εξακολουθήσατε πίεσιν ακαταπαύστως μέχρι τελικής ήττης Γερμανών.

Στρατηγείον Μέσης Ανατολής

Κατά την αυτήν περίοδον εγένοντο συνάμα επιχειρήσεις με σκοπόν την κατάληψιν των Νήσων Λευκάδος και Κερκύρας εκ των οποίων η μεν πρώτη κατελήφθη την 10-9-44 η δε δευτέρα την 12-10-44.

24-27-9-44

Επλησίαζεν ο χρόνος της απελευθερώσεως και εν τούτοις ολόκληρος η Ελλάς πλην της Ηπείρου και μικρών τινών περιοχών της Μακεδονίας και τινων Νήσων ευρίσκετο υπό το πέλμα του Κομμουνισμού (ΕΑΜ-ΕΛΑΣ).

Εάν και ημείς υπεκύπταμεν, τότε το όλον έργον της Εθνικής Αντιστάσεως θα εμονοπωλείτο από τον Κομμουνισμόν.

Η ύπαρξις όμως των ΕΟΕΑ επέτρεψεν ώστε να συναφθή η συμφωνία της Πλάκας και αύτη παρέσχε το μέσον εις τους Συμμάχους μας να συγκροτήσουν το συνέδριον του Λιβάνου και εν συνεχεία, υποχρέωσε τους Κομμουνιστάς να μεταβούν εις Καζέρταν και εκεί μετά των Συμμάχων μας Βρεττανών και τη παρουσία της Κυβερνήσεως Καΐρου να λάβουν μέρος εις την αποκαλεσθείσαν «Διάσκεψις της ΚΑΖΕΡΤΑΣ».

Εις την σύσκεψιν ταύτην εκλήθην και μετέσχον ως ο μόνος εκπρόσωπος της Εθνικόφρονος δούλης Ελλάδος και διά αεροπλάνου, επί τούτω αποσταλέντος μετέβην εις ΚΑΖΕΡΤΑΝ.

Εις ταύτην μετέσχομεν οι εξής: Η Μεγάλη Βρεττανία, εκπροσωπουμένη υπό του Αρχιστρατήγου Μ. Ανατολής Ουΐλσωνος και από τινας Βρεττανούς Υπουργούς. Η Ελληνική Κυβέρνησις του εξωτερικού εκπροσωπουμένη υπό τον Πρωθυπουργόν αυτής κ.Παπανδρέου και τινας Υπουργούς της.Οι Κομμουνισταί (ΕΑΜ-ΕΛΑΣ) εκπροσωπούμενοι από τον Σαράφην και Σβώλον και η Εθνική Αντίστασις της υποδούλου Ελλάδος με μόνον αντιπρόσωπον αυτής τον υποφαινόμενον.

Την 26ην Σεπτεμβρίου 1944 υπεγράφη το συνημμένον σύμφωνον ΚΑΖΕΡΤΑΣ. Την 15 Οκτωβρίου 1944 τα τμήματά μας κατόπιν ισχυράς πιέσεως και συνεχών μαχών ημέρας τε και νυκτός εξεδίωξαν τον εχθρόν εκ της Ηπείρου και κατέλαβον τα Ιωάννινα. Προ της καταλήψεως των Ιωαννίνων κατέλαβον την Άρταν, Πρέβεζαν και λοιπήν περιοχήν Ηπείρου. Περιττόν να προσθέσω ότι κατά το ανωτέρω χρονικόν διάστημα οι Κομμουνισταί (ΕΑΜ-ΕΛΑΣ) εις τας περιοχάς των όχι μόνον και στοιχειώδη καν παρενόχλησιν δεν εσημείωσαν εις τα συμπτυσσόμενα Ναζιστικά τμήματα αλλά και επανειλημένως επετέθησαν, εις την Πρέβεζαν, Λευκάδα και την περιοχή Καλαμά και Πιερρίων κατά των τμημάτων των ΕΟΕΑ. Το χείριστον και προδοτικότερον όμως υπήρξεν η εκ μέρους του παρεμπόδισις των τμημάτων μας να συνεχίσουν την καταδίωξιν των υποχωρούντων Γερμανών και εντός της Βορείου Ηπείρου, πράγμα το οποίον συνετέλεσε να μην έχει απελευθερωθεί έκτοτε η Βόρειος Ήπειρος. Διά να επιτύχουν τούτο οι Κομουνισταί (ΕΑΜ-ΕΛΑΣ) παρενεβλήθησαν δι’ ισχυρών δυνάμεων μεταξύ των υποχωρούντων Γερμανών και ημών έχοντες ως Συμμάχους των και τους Αλβανούς συμμορίτας εκπροσωπούμενους διά τμημάτων ΤΣΕΤΑΣ.

Η πρόθεσις και η απόφασις του Γενικού Αρχηγείου των ΕΟΕΑ ήτο α) να ανταποκριθή προς το πνεύμα του ανωτερου Τηλ/τος του Στρατηγείου ΜΑ και να συνεχίση την πίεσιν και καταδίωξιν των υποχωρουσών φαλλάγγων και β) να επιτύχη διά του τρόπου αυτού Ντε Φάκτο την απελευθέρωσιν της Βορείου Ηπείρου διά της εισόδου των τμημάτων μας εν αυτή.

Ο Κομμουνισμός (ΕΑΜ-ΕΛΑΣ) όταν τα τμήματά μας έφθασαν πιέζοντα τους Γερμανούς εις τα σύνορα της Β. Ηπείρου παρενεβλήθη, ως προείπα, εν συνεργασία με την Αλβανικήν Τσέτα μεταξύ των υποχωρούντων Γερμανών και ημών και ούτω, αφ’ ενός μεν εκάλυψε την ανενόχλητον υποχώρησιν των Γερμανών, αφ’ ετέρου δε ημπόδιζεν την είσοδον των τμημάτων μας εις την Β. Ήπειρον. Παρ’ όλας τας προσπάθειάς μας προς το Στρατηγείον ΜΑ και Στρατηγείον ΕΑΜ-ΕΛΑΣ κατέστη αδύνατον να μεταπείσωμεν το Στρατηγείον του ΕΛΑΣ ίνα μεταβάλλη τακτικήν. Και ούτω οι Κομμουνισταί (ΕΑΜ-ΕΛΑΣ) συνετέλεσαν ώστε να μην απελευθερωθή η Β. Ήπειρος.

Από της 28ης Οκτωβρίου μέχρι της 4ης Νοεμβρίου 1944 ισχυραί δυνάμεις των Κομμουνιστών (ΕΑΜ-ΕΛΑΣ) επετέθησαν αιφνιδιαστικώς κατά του 13ου Συντάγματος (Κιλκίς) των ΕΟΕΑ. Κατά τας επιθέσεις ταύτας 600 αντάρται μας και περί τους 2.500 εκ του αμάχου πληθυσμού υπήρξαν τα θύματα της επιθέσεως ταύτης.

Αι απώλειαι των ομάδων των ΕΟΕΑ από τας αρχάς του αγώνος μέχρι της 4-11-44 ανέρχονται εις 864 νεκρούς πεσόντας επί του πεδίου της μάχης χωρίς όμως να υπολογίζονται οι της Μακεδονίας, Πελοποννήσου και άλλων περιοχών, καθώς και οι εκ του αμάχου πληθυσμού, και εις 2.755 αναπήρους και τραυματίας. Αντιθέτως αι απώλειαι του εχθρού ανέρχονται κατά τους μετριοτέρους υπολογισμούς εις 3 έως 4.000 νεκρούς και εις αιχμαλώτους, Γερμανούς μόνον 1.606 οίτινες και παρεδόθησαν υφ’ ημών διά κανονικών προτοκόλλων εις το Στρατηγείον ΜΑ.

ΣΤ. ΠΕΡΙΟΔΟΣ

Ευθύς από της ανόδου μας εις τα βουνά και άμα τη ιδρύσει του Κράτους της Ελευθέρας Ορεινής Ελλάδος ηρξάμεθα του έργου της Διοικήσεως και οργανώσεως αυτής. Ούτω εις ολόκληρον την απελευθερωθείσαν περιοχήν την ελεγχομένην υπό των ΕΟΕΑ ήρχισεν εντατικώς και μετά πάσης στοργής και πόνου το έργον της επανεγκαταστάσεως, ανασυγκροτήσεως και αμέσου επανελειτουργίας των δημοσίων Υπηρεσιών. Η ανακατασκευή και επιδιόρθωσις των καταστραφεισών γεφυρών, οδών και άλλων τεχνικών έργων, υπήρξεν το πρώτον μας μέλημα. Ούτω επιτύχαμεν να διευκολυνθή η προώθησις τροφίμων και ειδών ιματισμού εις τους γυμνώττοντας και πενομένους ορεινούς πληθυσμούς, πράγμα όπερ επετεύχθη εντός βραχυτάτου χρονικού διαστήματος. Η οργάνωσις επίσης της Υπηρεσίας περιθάλψεως επετεύχθη ταχύτατα καθώς και η συγκρότησις και εμπλουτισμός των Νοσοκομείων. Ομοίως κατεβλήθη όλως ιδιαιτέρα προσπάθεια διά την προώθησιν και ανάπτυξιν της καλλιεργείας διά της παντοειδούς ενισχύσεως των αγροτών. Άπαντα τα σχολεία, ως εικός, ελειτούργησαν αμέσως από των πρώτων ημερών της δημιουργίας της Ελευθέρας Ορεινής Ελλάδος. Ομοίως εφηρμόσθη ένα σύστημα απονομής Δικαιοσύνης. Ενί λόγω οι κάτοικοι της Ελευθέρας Ορεινής Ελλάδος έζησαν επί των ημερών μας υπό ένα σχετικόν πνεύμα κοινωνικής δικαιοσύνης, ισονομίας και ελευθερίας.

Την 23ην Νοεμβρίου 1944 εκλήθην εις τας Αθήνας παρά του Στρατηγού Σκόμπυ. Σκοπός της προσκλήσεως ταύτης ήτο η κοινοποίησις διαταγών της Ελληνικής Κυβερνήσεως και του Αρχηγού των εν Ελλάδι δυνάμεων Στρατηγού Σκόμπυ, όπως αι οργανώσεις αντιστάσεως ΕΔΕΣ – ΕΛΑΣ δεχθούν και καταθέσουν τα όπλα των ανδρών αυτών αποστρατευομένων την 10ην Δεκεμβρίου 1944. Ημείς απεδέχθημεν αμέσως και ανεκοινώσαμεν ότι την τακτήν ημερομηνίαν θα διαλύσωμεν τας ΕΟΕΑ και θα παραδώσωμεν εις την υπεύθυνον Κυβέρνησιν τον οπλισμόν αυτών. Κατόπιν τούτου ήρχισαν να ετοιμάζονται όλα τα σχετικά με την αποστράτευσιν, εξεδώσαμεν δε και την διαταγήν της αποστρατεύσεως ην και εκοινοποιήσαμεν εις όλας τας μονάδας με την προσθήκην όμως ότι ταύτης θα διαταχθή η εκτέλεσις διά νεωτέρας μας τοιαύτης.

Από τας Αθήνας ανεχώρησα δι’ Ιωάννινα την 1ην Δεκεμβρίου αφού προηγουμένως έκρινα καθήκον μου να είπω τόσον εις τον Στρατηγόν Σκόμπυ όσον και εις τον Πρωθυπουργόν κ. Παπανδρέου ότι οφείλουν να λάβουν τα μέτρα τους διότι η επίθεσις των Κομμουνιστών (ΕΑΜ-ΕΛΑΣ) θα εξεδηλούτο ταχύτατα.

Μετά πάροδον ολίγων ημερών από της αναχωρήσεώς μου εξ Ιωαννίνων δι’ Αθήνας και ειδικώς από της 27ης Νοεμβρίου 1944 ήρχισαν να φθάνουν εις το Στρατηγείον δελτία πληροφοριών περί μετακινήσεων και συγκεντρώσεων μονάδων των Κομμουνιστών (ΕΑΜ-ΕΛΑΣ) εις τας αμέσως προς ημάς γειτνιαζούσας περιοχάς. Μετά την επάνοδόν μου εις Ιωάννινα εξ Αθηνών την 2-12-44 αι μετακινήσεις και συγκεντρώσεις των Κομμουνιστών με ταχύτατο ρυθμόν επολλαπλασιάσθησαν. Ούτω προωθήθησαν έναντι των θέσεών μας η Μεραρχία ΕΛΑΣ Κοζάνης πλήρης, εις την περιοχήν Καλπάκι, Μιτσικέλι.

Εις την δύναμιν ταύτης συμπεριλαμβάνοντο κατά το μεγαλύτερον ποσοστόν Βουλγαρόφωνοι και Βουλγαρόφρονες της ΝΟΦ.

Η Μεραρχία ΕΛΑΣ – Θεσσαλίας εις την περιοχήν Μετσόβου.

Το 38ον Σύνταγμα ΕΛΑΣ εις την περιοχήν Αγνάντων.

Τα 15ον, 27ον, 52ον, 53ον Συντάγματα ΕΛΑΣ, μία Ταξιαρχία Τσέτα και μία μικτή ΕΛΑΣ-ΤΣΕΤΑ εις την περιοχήν Φιλιάτες μέχρι Μιτσικελίου.

Τα 4ον, 5ον, 28ον Συντάγματα ΕΛΑΣ από της γεφύρας Μπαλντούμας μέχρι των Καλαβρύτων.

Μια Ταξιαρχία διεθνής του ΕΛΑΣ συγκειμένη από Γερμανούς, Ιταλούς και Σλαύους εις την περιοχήν Μιτσικέλι – Γέφυρα Μπαλυτούμας. Τα 3/40, Ιιο, 2/39 και 36 Συντάγματα ΕΛΑΣ εις την περιοχήν Νοτίως Άρτης και μέχρις Αμβρακικού.

Ισχυραί εξ’ άλλου μονάδες ΕΛΑΣ εκ της Στερεάς Ελλάδος εις την περιοχήν Άρτης.

Μέχρι και της 16ης Δεκεμβρίου 1944, καθ’ εκάστην και μετά σπουδής αι ανωτέρω δυνάμεις των Κομμουνιστών (ΕΑΜ-ΕΛΑΣ) προσήγοντο έτι περισσότερον εγγύς των ημετέρων γραμμών. Επανειλημμένα τηλεγραφήματα απεστάλησαν προς τον Στρατηγόν Σκόμπυ περί των συγκεντρώσεων τούτων καθώς και περί των προθέσεών τους. Ταύτα συνέβαιναν καθ΄ην περίοδον η δράσις των Κομμουνιστών (ΕΑΜ-ΕΛΑΣ) εις τας Αθήνας ευρίσκετο εις το κορύφωμά της.

Το Γενικόν Αρχηγείον των ΕΟΕΑ ητήσατο, μετ’ επιμονής και κατ’ επανάληψιν από τον Στρατηγόν Σκόμπυ να μας επιτρέψη και συντρέξωμεν τόσον τον αγώνα των Αθηνών όσο και να προσβάλωμεν τας συγκεντρωμένας δυνάμεις των Κομμουνιστών (ΕΑΜ-ΕΛΑΣ) προ της πλήρους συμπληρώσεως της συγκεντρώσεώς των. Επίσης εζητήσαμεν πυρομαχικά, διότι, ως γνωστόν, ταύτα είχον σχεδόν καταναλωθεί κατά τας τελευταίας επιχειρήσεις μας εναντίον των Γερμανών.

Εις απάσας τας αιτήσεις μας ελαμβάνετο η στερεότυπος απάντησις ότι απαγορεύεται η μετακίνησίς μας και ότι οφείλομεν να τηρήσωμεν αυστηρώς αμυντική στάσιν και μόνον εάν προσβληθώμεν και εάν εισχωρήσει ο εχθρός εντός της περιοχής μας τότε μας επιτρέπεται να εκδιώξωμεν τούτον έξω του καθορισθέντος ορίου διαχωρισμού ζωνών, ως η συμφωνία ΚΑΖΕΡΤΑΣ μεταξύ ΕΔΕΣ-ΕΛΑΣ. Και είναι γνωστόν ότι το όριο αυτό ήτο 2 χιλιόμετρα έξωθι της Άρτης και 4 έξωθι των Ιωαννίνων. Ακόμα και σήμερα μας είναι δύσκολον να εννοήσωμεν που οφείλετο η επιμονή του Στρατηγού Σκόμπυ. Εδώ κρίνομεν αναγκαίον να τονίσωμεν ότι το κακόν το οποίον επήλθε μετέπειτα εις την Ελλάδα οφείλεται κυρίως εις την συμφωνίαν ΚΑΖΕΡΤΑΣ, διότι, κατά ταύτην διά λόγους, τους οποίους δεν δυνάμεθα να εκθέσωμεν εις την παρούσαν έκθεσιν, τόσον η Ελληνική Κυβέρνησις, όσον και οι Αντιπρόσωποι της Μεγάλης Βρεττανίας, εφάνησαν περισσότερο του επιβαλλομένου ενδοτικοί εις τας απαιτήσεις των Κομμουνιστών (ΕΑΜ-ΕΛΑΣ).

Η συμφωνία της Καζέρτας μας περιόρισεν εις έναν στενόν χώρον το δε ανάπτυγμα του Μετώπου των ΕΟΕΑ ήτο 380 χιλιόμετρα και εξετείνετο από των Αγίων Σαράντα – Αλβανική Μεθόριος – Ιωάννινα – Άραχθος – Άρτα – Αμβρακικός.

Την πρωίαν της 18ης τέλος Δεκεμβρίου 1944 το σύνολον των δυνάμεων των Κομμουνιστών (ΕΑΜ-ΕΛΑΣ) εξαπέλυσαν γενικήν επίθεσιν απροκλήτως και αιφνιδιαστικώς. Μέχρι της 30-12-44 σκληραί και αιματηραί μάχαι διαξήχθησαν. Εξαντληθέντων όμως εξ ολοκλήρου των Πυρομαχικών (καθ’ όσον, και κατά την κρίσιμον αυτήν ώραν αι αλλεπάλληλαι εκκλήσεις μας τόσον προς τον Στρατηγόν Σκόμπυ όσον και προς την Ελληνικήν Κυβέρνησιν περί αποστολής πυρομαχικών και μόνον πυρομαχικών, απέβησαν άκαρποι) και κατόπιν ρητής διαταγής του Στρατηγού Σκόμπυ συνεπτύχθημεν προς την Πρέβεζαν διαπεραιωθέντες εις την Κέρκυραν την 31ην Δεκεμβρίου 1944.

Από της επομένης της αφίξεώς μας εις Κέρκυραν, ήρχισεν η ανασυγκρότισις των Εθνικών μας Ομάδων.

Εσχηματίσθησαν 4 Ταξιαρχίαι Ι, ΙΙ, ΙΙΙ και IV καθώς και οι λοιποί σχηματισμοί.

Την 8ην Ιανουαρίου 1945 διετάχθη υπό της Ελληνικής Κυβερνήσεως η διάλυσις των Εθνικών Ομάδων Ελλήνων Ανταρτών ΕΟΕΑ και η συγκρότησις μιας Μεραρχίας Εθνοφυλακής τακτικού Στρατού με βάσιν τους Αξιωματικούς και τους Αντάρτας των επιστρατευομένων κλάσεων 1934 έως 1943 των Εθνικών Ομάδων Ελλήνων Ανταρτών ΕΟΕΑ καθώς και τους εφέδρους των ως άνω κλάσεων της Κερκύρας εκ των οποίων άλλως τε μεγάλος αριθμός υπηρέτουν εις τας ΕΟΕΑ.

Την 12ην Φεβρουαρίου 1945 συμπληρωθείσης της συγκροτήσεως της Μεραρχίας Εθνοφυλακής Κερκύρας ανελήφθη υπ’ αυτής η ασφάλεια της Νήσου Κερκύρας.

Και ούτω από της ημέρας ταύτης έπαυσαν υφιστάμεναι αι Εθνικαί Ομάδες Ελλήνων Ανταρτών ΕΟΕΑ.

Άπας ο πληθυσμός και τα ελάχιστα απομείναντα πυρομαχικά, τα μεταγωγικά και λοιπά υλικά παρεδόθησαν διά πρωτοκόλλων εις το Ελληνικόν Δημόσιον.

Αυτός εις μίαν σκιαγραφίαν με πολύ γενικάς γραμμάς υπήρξεν ο ΕΔΕΣ και ΕΟΕΑ του ΕΔΕΣ.

Υπήρξεν η Οργάνωσις Εθνικής Αντιστάσεως η οποία εδημιουργήθη εις χρόνον κατά τον οποίον τα πάντα έκυπτον υπό το βάρος του τρόμου και της ωμής βίας της τριπλής Ξενικής Κατοχής και η πολιτική ηγεσία τόσον η καταφυγούσα εις το εξωτερικόν όσον και η παραμείνασα ενταύθα, εκτός ελαχίστων εξαιρέσεων, δεν έδινε κανένα σημείον υπάρξεως.

Ο Λαός εν τούτοις δεν έχασε ποτέ ουδ’ επί στιγμήν την πίστην και την διάθεσιν δι’ αγώνας, έχασε όμως τους οδηγούς του.

Εις αυτήν την δύσκολον στιγμήν επωμίσθημεν μόνοι, άνευ ουδεμίας παροτρύνσεως ή καθοδηγήσεως το ιστορικόν έργον της αξιοποιήσεως της Εθνικής Πίστεως, κατήλθομεν εις τον Λαόν και εστάθημεν πλησίον του εις όλον εκείνο το φοβερό διάστημα της Εθνικής δοκιμασίας.

Όταν εφεύγαμε εξ’ Αθηνών την 23ην Ιουλίου 1942 απηυθύναμεν μίαν προκήρυξιν εις τους αδελφούς του ΕΔΕΣ τους παραμείναντας κατόπιν της αδηρίτου ανάγκης εδώ και ετέραν προς τον Ελληνικόν Λαόν, υποσχόμενοι ότι θα δημιουργήσωμεν συντόμως μίαν «Ελευθέραν Ορεινήν Ελλάδα», όπου κάθε Έλλην θα ηδύνατο να εύρη καταφύγιον εις το οποίον να ζήση ελεύθερος, η ακόμη και αν απέθνησκε να αποθάνη σαν ελεύθερος άνθρωπος.

Και την υπόσχεσιν αυτήν την εξεπληρώσαμεν, διότι από του Οκτωβρίου του 1942 είχαμεν πραγματοποιήσει την εξασφάλισιν «Ελευθέρας Ελλάδος» εις τα βουνά της Ηπείρου και της Αιτωλοακαρνανίας και τον χώρον αυτόν εκρατήσαμεν μέχρι τέλους ελεύθερον παρά την λύσσαν των κατακτητών και των Κομμουνιστών (ΕΑΜ-ΕΛΑΣ) κλπ.

Αι υπηρεσίαι τας οποίας προσέφερεν ο ΕΔΕΣ με την δράσιν του εις τα βουνά και εις τας πόλεις απετέλεσαν πολυτίμους περγαμηνάς, ισχυράς συναλλαγματικάς εις διαταγήν της Ελλάδος τας οποίας το Έθνος διά των επισήμων εκπροσώπων του έπρεπε και εδικαιούτο να εξαργυρώσει.

Δεν εκάναμε έναν αγώνα προσωπικόν χάριν ημών, εκάναμε τουναντίον ένα αγώνα υπέρ της Ελλάδος.

Και αυτό ακριβώς είναι εκείνο το οποίον δεν έγινε όσον επεβάλλετο αντιληπτόν επί βλάβη πάλιν, όχι ημών αλλά επί βλάβη της Πατρίδος.

Και είναι γνωστόν ότι δεν άργησε να φανή και έτερος εχθρός εξ ίσου αν μη περισσότερο επικίνδυνος του κατακτητού, ο Συμμοριακός Κομμουνισμός.

Η γνώσις των προσώπων και των πραγμάτων μας επέτρεψε να διαγνώσωμεν σαφώς από του 1942, την φύσιν και τους σκοπούς του κομμουνισμού ΕΑΜ-ΕΛΑΣ κλπ και εσπεύσαμεν από τότε μετ’ επιμονής και δι’ όλων των τρόπων να κατατοπίσωμεν τους Συμμάχους αλλά και τους Έλληνας υπευθύνους περί αυτού. Ατυχώς δεν κατορθώσαμεν να γίνωμεν νοητοί και ούτω αφέθη το ΕΑΜ ελεύθερον και ασύδοτον και ακόμη ενισχύθη πανταχόθεν κατά τρόπον όχι μόνον επικίνδυνον αλλά και ασυγχώρητον. Και ακόμη όταν από του 1943 το ΕΑΜ αφήρει μόνον του το προσωπείον και εμφάνιζε γυμνούς και καταδήλους τους σκοπούς και τας προθέσεις του και πάλιν παρά την επίμονον προσπάθειάν μας δεν κατέστη δυνατόν να πεισθούν οι υπεύθυνοι. Ούτε αι επιθέσεις του εναντίον των Εθνικών Ανταρτικών Οργανώσεων ούτε τα κινήματα της Μ. Ανατολής ήσκησαν επίδρασιν και επιρροήν διά την διαφώτισιν και την λήψιν των επιβαλομένων μέτρων και αποφάσεων.

Αποβαίνει ιστορική αναγκαιότης να είπωμεν ότι μέχρι του Απριλίου 1944 ο κομμουνισμός ΕΑΜ-ΕΛΑΣ κλπ είχε διαλύσει όλας τας Εθνικάς Οργανώσεις Αντιστάσεως και είχε σχεδόν κατασφάξει τους αποτελούντας αυτάς πλην των Ανταρτικών Μονάδων των τελουσών υπό την ηγεσίαν μας.

Είναι εν τούτοις αληθές ότι από τότε η κατάστασις αυτή αρχίζει κάπως να ανησυχή και τους Συμμάχους και την Ελληνικήν Κυβέρνησιν του Εξωτερικού και η ανησυχία αυτή είχε ως αποτέλεσμα να αρχίσουν και συζητούν εις Κάιρον διά μίαν διάσκεψιν όπου θα μετείχον όλαι αι εν Ελλάδι πολιτικαί και δυναμικαί (ανταρτικαί) αποχρώσεις.

Και τότε ωρίσθη όπως συγκληθή τον Απρίλιον 1944 η διάσκεψις αύτη εις τον Λίβανον. Εν όψει της διασκέψεως του Λιβάνου το ΕΑΜ ωργάνωσε προ μηνών δραστηρίως και ταχέως τρία πράγματα:

1)     Την ΠΕΕΑ η οποία ήτο σαφώς η Κυβέρνησις του ΕΑΜ (κατά το πρότυπον της οποίας έγινε και η σημερινή κυβέρνησις Δ.Σ. υπό τον έκπτωτον Μάρκον).

2)     Το τελευταίο στασιακό κίνημα του Καϊρου και

3)     Μίαν λυσσώδη γενικήν επίθεσιν εναντίον των υπό την ηγεσίαν μας Εθνικών Ομάδων Ελλήνων Ανταρτών ΕΟΕΑ. Ο σκοπός ήτο προφανής. Πτώσις της κυβερνήσεως του Καϊρου εξουδετέρωσις της μόνης απομενούσης δυνάμεως αντιστάσεως των ΕΟΕΑ, επικράτισις του ΕΑΜ καθ’ όλην την Ελλάδα και βεβαία πλέον και επισήμως αναγνώρισης της ΠΕΕΑ ως της μόνης νομίμου Κυβερνήσεως και τέλος ως συνέπεια θα ήρχετο η ολοκληρωτική στρατιωτική και πολιτική επικράτησις του Εαμοκομμουνισμού, όπως ακριβώς εγένετο εις την γείτονα Γιουγκοσλαυίαν.

Πρέπει να είπωμεν και ταύτην την μεγάλην αλήθειαν. Και αν ακόμη απετύγχανε το στασιαστικόν κίνημα της Μ. Ανατολής ως απέτυχε επετύγχανεν όμως η εναντίον μας επίθεσις και επραγματοποιείτο η διάλυσίς μας ο Κομμουνισμός πάλιν και εν τη περιπτώσει αυτή θα εκέρδιζε το παιχνίδι διότι η ολοκληρωτική επικράτησις καθ’ όλην την Ελλάδα, μόνον του ΕΑΜ, θα είχε όλα τα παρά του Κομμουνισμού επιδιωκόμενα αποτελέσματα με μίαν ίσως μικράν το πολύ πολύ καθυστέρησιν ολίγων εβδομάδων. Και τούτο, διότι, η διεθνής οργάνωσις της τρομεράς προπαγάνδας του η απόλυτος και αποφασιστική υποστήριξις της υποθέσεως από την κυρίως ενδιαφερομένην δύναμιν τη Σοβιετική Ρωσία και η πασίγνωστος ενδοτικότης των Συμμάχων, απετέλουν αρκετάς και ασφαλείς εγγυήσεις περί της επιτυχίας των κομμουνιστικών σκοπών.

Η Ελλάς θα είχε γίνει κομμουνιστική από των αρχών του 1944. Και εφ’ όσον αυτό απεφεύχθη ο ΕΔΕΣ και το ένοπλον τμήμα αυτού αι ΕΟΕΑ κολακεύονται να διεκδικούν ένα μέγα μέρος της τιμής αυτής, αν όχι και το όλον.

Ας αφήσωμεν όμως τον ιστορικόν να κρίνη κατά δικαιοσύνην, ημών αρκουμένων εις την ικανοποίησιν ότι επράξαμεν το προς την Πατρίδα καθήκον εις μίαν περίοδον κατά την οποίαν αύτη τόσον μεγάλην ανάγκην είχεν των υπηρεσιών αυτών.

Όσοι καλούνται εκ του Νόμου 844 να κρίνουν ημάς και το έργον του ιδρυθέντος υφ’ ημών ΕΔΕΣ, ίσως δεν είχον ανάγκην των εν τη παρούση πληροφοριών, διότι και περισσότερα των γραφομένων ίσως γνωρίζουν. Ημείς όμως είχομεν χρέος έναντι των νεκρών μας των αναπήρων και όλων των επιζησάντων συμπολεμιστών και συνεργατών μας να παραδώσωμεν εις μίαν επίσημον έκθεσιν τας ολίγας αυτάς γραμμάς ως ελάχιστον φόρον τιμής προς το σύνολο αυτό των μαχητών της καθολικής μας Εθνικής Αντιστάσεως.

                                              Εν Αθήναις τη 19 Φεβρουαρίου 1949

                                                                           Ο

                                                Τέως Γενικός Αρχηγός των ΕΟΕΑ

                                                                   Ν. Ζέρβας

Advertisements