Εκθεση δράσης ΕΟΚ Χανίων


Αριθ. Πρωτ. 1

Εν Χανίοις 8 Φεβρουαρίου 1949
Ο Πρόεδρος της Εθνικής Οργανώσεως
Κρήτης Νομού Χανίων Ε.Ο.Κ.
Νικόλαος Σκουλάς

ΑΡΙΣΤΟΜΕΝΗΣ Ν. ΚΑΡΑΚΟΥΛΑΚΗΣ
ΔΙΚΗΓΟΡΟΣ
ΟΔΟΣ ΟΔΥΣΣΕΩΣ 1 ΤΗΛΕΦΩΝΟΝ
ΕΝΑΝΤΙ ΘΕΑΤΡΟΥ ΠΕΡΡΟΚΕ 52.340

Προς
Το Υπουργείον Στρατιωτικών
Τμήμα Εθνικής Αντιστάσεως
Αθήνας
«Υποβολή αντιτύπου ιστορικής συνοπτικής εκθέσεως περί ιδρύσεως και εξελίξεως της Οργανώσεως Ε.Ο.Κ. Νομού Χανίων.»
Λαμβάνω την τιμήν να αναφέρω ότι παρά της ενταύθα Διοικήσεως Χανίων, ενεχειρίσθησαν εις εμέ, ως Πρόεδρον της Ε.Ο.Κ. Νομού Χανίων, αντίτυπα του Νόμου 840 (30-10-48) μετά της υπ’ αριθ. 686725 Φ. 38291 της 3.1.49 επεξηγηματικής εγκυκλίου του Υπουργείου Στρατιωτικών με θέμα «Υπηρεσίαι εις συμμαχικούς στρατούς και εις Ε.Ο.Α. ανταρτών».
Κατόπιν της αναγνωρίσεως διά της ως άνω εγκυκλίου Υμών, μεταξύ των άλλων οργανώσεων και της Ε.Ο.Κ. Κρήτης, ως αναμφισβητήτως δρασάσης εθνικώς και επειδή διά του επακολουθήσαντος Α.Ν. υπ’ αριθ. 844 της 22-12-1948 «περί απονομής ηθικών αμοιβών εις τας Εθνικάς ανταρτικάς Ομάδας και Εθνικας οργανώσεις εσωτερικής αντιστάσεως» αρθρ. 6 θέλουσι καθορισθή διά Βασιλικού Διατάγματος ονομαστικώς αι εθνικαί ανταρτικαί ομάδες, οργανώσεις και λοιπαί ομάδαι, κρίνω σκόπιμον, προς διευκόλυνσιν Υμών όπως υποβάλλω αντίτυπον συνοπτικής ιστορικής εκθέσεως μου, αποτελουμένης εξ 90 δακτυλογραφημένων σελίδων, συνταχθείσης κατά το παρελθόν έτος, περί ιδρύσεως και εξελίξεως της οργανώσεως Ε.Ο.Κ. Νομού Χανίων, μετά παραρτήματος περιέχοντος εν αντιγράφω τα σπουδαιότερα σχετικά έγγραφα και επιστολάς.
Eπεξηγηματικώς παρέχω τας κάτωθι εν συντομία διασαφηνίσεις:
Περί τα τέλη Ιούλιου 1941 κατηρτίσθη το πρώτον εν Χανίοις η «ΑΝΩΤΑΤΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΑΓΩΝΟΣ ΚΡΗΤΗΣ» (Α.Ε.Α.Κ.) εκ των 1) Ιωάννου Παΐζη 2) Ανδρέα Παπαδάκη 3) Νικολάου Ζουδιανού 4) Ιωάννου Ιωαννίδου 5) Αριστομένους Καρακουλάκη και 6) Ανδρέα Πολέντα (σελίς ιστορ. 1) ως Παγκρήτιος τοιαύτης, εις ην εμυήθη ο υποφαινόμενος από τα μέσα Νοεμβρίου 1941, ήτις και αντεκατεστάθη κατά το δεύτερον δεκαήμερον Ιουλίου 1943, υπό της οργανώσεως Ε.Ο.Κ. (όρα σελίς 4).
Την Νομαρχιακήν Επιτροπήν της Ε.Ο.Κ. διά τον Νομόν Χανίων απετέλεσαν 1) υποφαινόμενος διά την επαρχίαν Κυδωνίας 2) Χαρίδημος Πολυχρονίδης, διά την επαρχίαν Κισσάμου 3) Ιωσήφ Βολουδάκης, διά την επαρχίαν Σφακίων 4) Ιωάννης Σταυριανός, διά την επαρχίαν Αποκορώνου, αντικατασταθείς βραδύτερον διά λόγους υγείας υπό του Μιχαήλ Μποτονάκη και 5) Εμμανουήλ Μπασιάς διά την επαρχίαν Σελίνου.
Της Επιτροπής ταύτης συμμετέσχε επί πλέον ο Λοχαγός Μάρκος Σπανουδάκης, χρησιμοποιούμενος και ως σύνδεσμος μεταξύ οργανώσεως και του εκάστοτε αντιπροσώπου του Συμμαχικού Στρατηγείου.
Παρόμοιαι οργανώσεις υπό τον αυτόν τίτλον συνεστήθησαν και εις τους λοιπούς Νομούς της Κρήτης.
Η Ε.Ο.Κ. ανεγνωρίσθη υπό των εκάστοτε Αντιπροσώπων του Συμμαχικού Στρατηγείου Μ. Ανατολής και των Αντιπρωσώπων της εν Καϊρω Ελληνικής Κυβερνήσεως, μεθ’ ων συνειργάζετο (σελίς 4).
Η ως άνω εξαμελής Επιτροπή της Ε.Ο.Κ. διηυρύνθη βραδύτερον περί τα τέλη 1943 και αρχάς 1944 εις 15μελή προστεθέντων νέων 10 μελών (του Ιωάννου Σταυριανού αποχωρήσαντος διά λόγου υγείας) ως ακολούθως: 1) Αγγελάκη Δημητρίου εκτελούντος χρέη Γραμματέως 2) Βαλαδάκη Ματθαίου 3) Ησυχάκη Αντωνίου 4) Κωνσταντινίδη Κ. 5) Μητσοτάκη Κων/νου 6) Μποτονάκη Μιχαήλ 7) Νικολακάκη Ιωάννου 8) Νιαουνάκη Θεοδώρου 9) Νικολούδη Εμμανουήλ και 10) Χαζίρη Εμμανουήλ (σελίς 6).
Ως Πρόεδρος της οργανώσεως Ε.Ο.Κ. εξελέγη ο υποφαινόμενος, φυγοδικών τότε, την 28ην Οκτωβρίου 1944 Αντιπρόεδρος δε ο Χαζίρης Εμμανουήλ και ακολούθως επίσης Αντιπρόεδροι οι 1) Ιωσήφ Βολουδάκης 2) Χαρίδημος Πολυχρονίδης 3) Αντώνιος Ησυχάκης 4) Μιχαήλ Μποτονάκης και 5) Εμμανουήλ Μπασιάς. (σελίς 14).
Από της 1ης Νοεμβρίου 1944 μέχρι της 11ης ιδίου, η δεκαπενταμελής ως άνω Επιτροπή λόγω της ευρείας επεκτάσεως της Οργανώσεως διηυρύνθη εις 40μελή τουαύτην (όρα σελίς 15) ήτις και εξέλεξε βραδύτερον 12μελή εκτελεστικήν Επιτροπήν, με Πρόεδρον ταύτης και πάλιν τον υποφαινόμενον Αντιπρόεδρον τον Ιωσήφ Βολουδάκην και Γραμματείς τους Ευτύχιον Κοντινάκην και Δημήτριον Αγγελάκην απαρτιζομένην εκ των 1) Νικολάου Σκουλά, 2) Ιωσήφ Βολουδάκη, 3) Αντωνίου Βουχάκη, 4) Χαριδήμου Πολυχρονίδη, 5) Εμμανουήλ Μπασιά, 6) Μιχαήλ Μποτονάκη 7) Θεοδώρου Νιαουνάκη, 8) Ιωάννου Μαυρακάκη, 9) Λεωνίδου Αλιγιζάκη, 10) Ευτυχίου Κορκίδη 11) Σταύρου Κελαϊδή και 12) Κων/νου Σινολάκη.
Η οργάνωσις κατήρτισε εκ των προϋπαρχουσών ανταρτικών ομάδων τρία Τάγματα, κατόπιν των συμφωνιών Τραμάρισσας και Ζούρβας (σελίς 9 και 10) έν εις Κυδωνίαν υπό τον Ταγματάρχην Ιωάννην Βελεγρήν 2) εις την Επαρχίαν Αποκορώνου υπό τον Ταγματ. Γ. Λιόδην, 3) εις την Επαρχίαν Κισσάμου υπό τον Ταγμ. Γ. Ντιγριντήν, μίαν διλοχίαν εις την Επαρχίαν Σφακίων υπό τον Ταγματάρχην Γ. Βολουδάκην και έν ανεξάρτητον Τάγμα εις την Επαρχίαν Σελίνου, αρχικώς υπό τον Ταγματ. Ιωάννην Μαρκέτην και ήτα αλληλοδιαδόχως υπό του ομοιοβάθμου του Σεργεντάκη Αντ. Σεργεντάκη Εμμανουήλ και Πολυθεοδωράκη Ιωάννου (σελίς 12).
Εκτός των τριών Ταγμάτων της οργανώσεως Ε.Ο.Κ., ομοίαν ένοπλον δύναμιν είχε και το Ε.Α.Μ. Αμφότεραι αι ένοπλοι αύται δυνάμεις των δύο οργανώσεων, κατόπιν της ως άνω κοινής συμφωνίας Τρομάρισσας – Ζούρβας απεφάσισαν τον σχηματισμόν Συντάγματος υπό Συνταγματάρχην κοινής εμπιστοσύνης (σελίς 10).
Επειδή όμως βραδύτερον διεπιστώθη ότι ήτο αδύνατος η συγκρότησις ενιαίου Εθνικού Στρατού, εξ αμφοτέρων των Οργανώσεων (σελίς 12) ιδρύθη Ανεξάρτητον Σύνταγμα Ε.Ο.Κ. (σελίς 12 και 13) υπό τον Συνταγματάρχην Παπαδάκην Αντώνιον, εις τον οποίον υπήχθησαν τα 3 Τάγματα Κυδωνίας, Κισσάμου και Αποκορώνου μετά της διλοχίας Σφακίων, ως και το Ανεξάρτητον Τάγμα Σελίνου.
Βραδύτερον ιδρύθησαν 3 Στρατιωτικαί Διοικήσεις Ε.Ο.Κ. υπό τους Αντισυνταγματάρχας 1) Κων/νον Γαλάνην διά τας Επαρχίας Αποκορώνου και Σφακίων 2) Θεόδωρον Ραϊσάκην διά την Επαρχίαν Κισσάμου και 3) Τον Ταγματάρχην Πολυθεοδωράκην Ιωάννην διά την Επαρχίαν Σελίνου, αίτινες υπήχθησαν εις το ίδιον Ανεξάρτητον Σύνταγμα της Ε.Ο.Κ. από τακτικής μόνον απόψεως. Αι ανταρτικαί δυνάμεις της Κυδωνίας εξηρτώντο εξ ολοκλήρου εκ του ανεξαρτήτου Συντάγματος της Ε.Ο.Κ.
Εκτός της ενόπλου ανωτέρω δυνάμεως της Ε.Ο.Κ. ευρίσκετο εις Αποκόρωνα Ανεξάρτητος οργανωμένη δύναμις Εθνικοφρόνων υπό τον Καπετάν Πέτρακα (σελίς 12) .
Εις την έδραν του Ανεξαρτήτου Συντάγματος (Κωμόπολις Λάκκοι Κυδωνίας) ελειτούργει από της ιδρύσεως του Συντάγματος Στρατιωτικόν Νοσοκομείον υπό την διεύθυνσιν των Ιατρών Ιωάννου Γεωργιακάκη και Ιωάννου Ντουντουλάκη.
Γενομένης ακολούθως επιστρατεύσεως κατά τας αρχάς Μαρτίου 1945 συνεκροτήθη η 19η Ταξιαρχία, υπό τον άνω Συνταγματάρχην Παπαδάκην με έδραν την Παλαιόχωραν (σελίς 13) το δε ανεξάρτητον Σύνταγμα της Ε.Ο.Κ. μετωνομάσθη κατά τα τέλη Φεβρουαρίου 1945 εις ανταρτικόν Συγκρότημα, εις ο υπήχθησαν αι μη επιστρτευθείσαι ανταρτικαί ομάδες της Ε.Ο.Κ. με διοικητήν τον υποδιοικητήν του Ανεξαρτήτου Συντάγματος Ταγματάρχην Εμμανουήλ Νικολούδην (σελίς 15 και 62α).
Ταυτοχρόνως εγένετο και ανταρτική Ταξιαρχία υπό τον Αντισυνταγματάρχην Παύλον Γύπαρην. Τόσον αι δυνάμεις Ε.Ο.Κ. του Νικολούδη όσον και αι τοιαύται Αποκορώνου και Σφακίων, εις ας είχον τότε προστεθή αι προσωπικαί δυνάμεις των Γύπαρη και Πέτρακα, απελύθησαν βραδύτερον υπ’ αυτών, λόγω της διαλύσεως των ανταρτικών τμημάτων (σελίς 13).
Βάσει της αναφερομένης ως άνω κοινής συμφωνίας Τρομάρισσας – Ζούρβας, και του καταρτισμού κοινής Διοικητικής Επιτριπής (Κ.Δ.Ε.) εδρευούσης εις χωρίον Παναγιά Κυδωνίας, άπασαι αι ένοπολοι δυνάμεις των οργανώσεων προεβλέπετο ότι θα εξηρτώντο αποκλειστικώς από αυτήν.
Επειδή όμως υπήρξε διαφωνία εκάστη οργάνωσις εξηκολούθει να διευθύνη τας ενόπλους δυνάμεις της, με σύμπραξιν μόνον εις περίπτωσιν ανάγκης.
Κλείων την παρούσαν μου θεωρώ επάναγκες ίνα τονίσω κατηγορηματικώς ότι η οργάνωσις Ε.Ο.Κ. ουδαμόθεν εχρηματοδοτήθη.
Μετά σεβασμού
Ν. Σκουλάς
Ότι ακριβές αντίγραφον του επιδειχθέντος μοι πρωτοτύπου.
Χανιά 12 Φεβρουαρίου 1949
Το Φρουραρχείον Χανίων
Υ.Δ

Advertisements