Εκθεση ελιγμού Βίτσι-Καϊμακτσαλάν-Έδεσσας-Νάουσας(21-22/12/1948)-Αρδέας(28-29/12/1948), ΔΣΕ/26 Ιαν 1949


ΕΚΘΕΣΗ
Για τον ελιγμό Βίτσι- Καϊμακτσαλάν-«Επιχείρηση» Έδεσσας-Νάουσας-
21-22/12/48 και Αρδέας 28-29/12/48.

Ι. ΠΡΟΠΑΡΑΣΚΕΥΗ
α) Με την ΕΠΕ 385 διαταγή του Γενικού Αρχηγείου δίνονταν η παρακάτω αποστολή στην Χη Μεραρχία, στη 18η Ταξιαρχία και δυνάμεις Καϊμακτσαλάν. «Κατάληψη των πόλεων Έδεσσας, Νάουσσας, Αρδέας, Γιαννιτσών και διατήρησή τους επ’ αρκετό για στρατολογία όσο το δυνατό μεγαλυτέρου αριθμού νέων μαχητών για το ΔΣΕ. Φθορά όσο το δυνατό μεγαλυτέρων δυνάμεων του εχθρού κατά την κατάληψη των πόλεων και στη κίνηση, τη στιγμή που ο εχθρός θα επιχειρούσε την ανακατάληψή τους. Προμήθεια υλικών αναγκαίων για τις ανάγκες του ΔΣΕ»
β) Άρχισε η στρατιωτική, οργανωτική και ηθικοπολιτική προετοιμασία της Χης Μεραρχίας. 1)ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΑ: Εκπαίδευση των τμημάτων για μάχες σε κατωκοιμένους τόπους. 2) Οργανωτικά: Ξεκαθάρισμα των ανδρών που δεν ήταν ικανοί για πορεία. Συμπλήρωση των κενών σε άνδρες και στελέχη των Ταξιaρχιών, αύξηση της δύναμης των ομάδων, διμοιριών, λόχων. Ένα μέρος των ανδρών για την συμπλήρωση των κενών δόθηκε στις δύο τελευταίες μέρες. Οργανώθηκε καλά η μεταφορά των βαρειών όπλων και πολεμοφοδίων και εφοδιάστηκαν με όλα τα μέσα διαβιβάσεων, τηλεφωνικό καλώδιο, ασυρμάτους για επαφή και με τα τάγματα. Έτσι τα τμήματα γίνονταν ικανά να σαρώσουν τις εχθρικές αντιστάσεις. Έγινε συγκρότηση των λόχων τέτοια που να είναι σε θέση να ανοίγουν ρήγμα και καταστρέφουν τα ναρκοπέδια, να τρυπάν τα σπίτια που τους στέκονται εμπόδιο, και να εξοντώνουν τις οχυρές αντιστάσεις. Οργανώθηκε σχολαστικά η κίνηση της Φάλαγγας, έτσι που να διατηρεί τη συνοχή, την ταχύτητα, τα μέτρα ασφάλειας για κάλυψη της κίνησης. 3)Έγινε αρκετή ηθικοπολιτική προετοιμασία σε στελέχη και μαχητές για τη σημασία της αποστολής τους.
γ) Ημερομηνία χτυπήματος της Έδεσσας καθωρίσθηκε η νύχτα της 20-21/12/48 από τις δυνάμεις της Χ Μεραρχίας συν δυνάμεις Καϊμακτσαλάν. Την ίδια ημερομηνία η 18η Ταξιαρχία θα ενεργούσε μαζί με δύναμη Βερμίου στην πόλη Νάουσσας.
Οι δυνάμεις αυτές με βάση εξόρμησης το Βίτσι έπρεπε να πραγματοποιήσουν τα παρακάτω άλματα, παίρνοντας όλα τα μέτρα κατά τη κίνηση για να μη γίνουν αντιληπτά από τον εχθρό και τα κατάλληλα μέτρα στους χώρους κάλυψης στο κάθε τους άλμα. Η Χ μεραρχία έπρεπε να πραγματοποιήσει τα παρακάτω άλματα.
Την νύκτα 17-18/12/48 από Μακροχώρι στο Ράντοσι όπου και ο χώρος κάλυψης.
Τη νύκτα της 18-19/12/48 από Ράντοσι προς Βύσημα όπου και ο χώρος κάλυψης.
Τη νύκτα της 19-20/12/48 από Βύσημα μέσω Αγίου Αθανασίου – μεταξύ Παναγίτσας – Άρνισσας στις Κερασιές, όπου και ο τελευταίος χώρος κάλυψης και η τελευταία βάση εξόρμησης προς Έδεσσας.
Η 18η Ταξιαρχία τη νύκτα 17-18/12/48 από Μελά προς Ράντοσι όπου και χώρος κάλυψης. Τη νύκτα 18-19/12/48 από Ράντοσι προς Μπουρίκα Βέρμιον όπου και χώρος κάλυψης και βάση εξόρμησης για τη Νάουσσα πλησίον Νάουσσας.
Το πρώτο άλμα από μέρους της Χης Μεραρχίας και 18ης ταξιαρχίας δεν πραγματοποιήθηκε γιατί η 18η καλύφθηκε προς Τρανταφυλλιά.
Έτσι είναι δυνατόν να πετύχει το δεύτερο άλμα. Αλλά και της Χ Μεραρχίας τα τμήματα δεν φτάσαν στο χώρο κάλυψής τους και η κίνηση έγινε αντιληπτή. Στο δεύτερο άλμα η Χ μεραρχία έφθασε στο Βύσημα. Η δε 18η έφθασε στο Ράντοσι. Στο τρίτο άλμα η Χ Μεραρχία λόγω χιονοθύελλας έμεινε στον Άγιο Αθανάσιο, η δε 18η στον τελευταίο χώρο κοντά στη Νάουσα.
Η πορεία παρουσίασε πολλές αδυναμίες κυρίως των στελεχών που δεν παίζουν το ρόλο τους, ήταν οι πρώτοι από την αρχή της κίνησης κουράστηκαν, γιατί από τη στασιμότητα δεν προετοίμασαν τον εαυτό τους για την κίνηση, χαλάρωσαν τα μέτρα τους, με αποτέλεσμα να φύγει ο κόσμος κατά την κίνηση, να μπουν σε χωριά και να φλυαρούν.
Έτσι ο εχθρός αντελήφθη την κίνηση της φάλαγγας, όμως την προσοχή του την έστρεψε προς Φλώρινα. Όταν τα τμήματά μας φτάσαν μια στις Κερασιές και αντελήφθηκε την κίνηση της φάλαγγας δεν είχε τη δυνατότητα να κινήσει δυνάμεις. Τη νύκτα 21-22/12/48 πριν αρχίσει η μάχη κατώρθωσε να μπάσει στην Έδεσσα μόνο μία Διλοχία.
δ) Από τις αρχές του Δεκέμβρη 1948 ο συνταγ. Βενετζανόπουλος του γραφείου επιχειρήσεων του Γ.Α. πήγε στο Καϊμακτσαλάν και μαζί με το Διοικητή Καϊμακτσαλάν συν. Χείμαρρο μελέτησαν το στόχο Έδεσσας παίρνοντας λεπτομερείς πληροφορίες για τις εχθρικές αντιστάσεις Έδεσσας, Νάουσσας και γύρω περιοχής. Οργάνωσαν τη συνεχή και από κοντά παρακολούθηση του στόχου, ώστε έγκαιρα να σημειώνεται κάθε μεταβολή βρέθηκε ένας αρκετός αριθμός συνδέσμων που θα οδηγούσαν τα τμήματα από καλά δρομολόγια, παρακάμπτοντας τον εχθρό από μια σειρά θέσεις στα υψώματα και θα τα οδηγούσαν μέσα στην πόλη. Πάρθηκαν όλα τα μέτρα για την υποδοχή των τμημάτων/μέρος που θα μέναν τα τμήματα, τροφοδοσία κλπ.
Ο εχθρός στις 8/12/48 έπιασε τα υψώματα Λόχων με μια διλοχία του 618 Τ.Π. Τα υψώματα αυτά δεσπόζουν στην πόλη. Κάτω απ’ αυτές τις συνθήκες έγινε καλή αναγνώριση των δρομολογίων για το πέρασμα της φάλαγγας προς την πόλη, παρακάμπτοντας τους Λύκους και ανάμεσα Λύκων – Καρομάν. Οι πληροφορίες ήταν καλές μέχρι το μεσημέρι της μέρας που θα γινόταν η επίθεση. Ο εχθρός διέθετε στην Έδεσσα 3 Λόχους Εθνοφρουράς και μόνο την τελευταία νύκτα έφερε ακόμα μία διλοχία, λίγες ώρες πριν την επίθεση.
ΙΙ. ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΚΑΤΑ ΠΟΛΗΣ ΕΔΕΣΣΑΣ
ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ: Όπως στο δελτίο πληροφοριών.
ΣΚΟΠΟΣ: Κατάληψη Έδεσσας και διατήρησή της επί χρόνω λογικό για να γίνει γενική στρατολογία, εκμετάλλευση επιμελητειακή. Εξόντωση, αιχμαλωσία και διάλυση όσο το δυνατό μεγαλύτερης εχθρικής δύναμης.
ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΚΑΙ ΜΕΣΑ ΠΟΥ ΔΙΑΤΕΘΗΚΑΝ. Α) Ολόκληρη η Χ Μεραρχία με δύο Ταξιαρχίες της εις την 103 και 14 και τους σχηματισμούς της. β) δύο διλοχίες μειωμένης δύναμης Καϊμακτσαλάν. γ) Δύο ίλες ιππικού δύναμης 120 ανδρών. δ) Τριλοχία Σαμποτέρ μειομένης δύναμης ε) Μια ορειβατική πυροβολαρχία των 75. στ) Δύο αντιαρματικά των 37 και δύο των 20. Μέσα διαβίβασης οι Ταξιαρχίες και ιππικό με τη διεύθυνση επιχείρησης με ασύρματο. Οι Ταξιαρχίες με τα τάγματα με ασύρματο, τηλέφωνο και πεζούς.
ΑΠΟΣΤΟΛΕΣ α) Η 14η Ταξιαρχία με τα τρία τάγματά της με σχηματισμούς της κυνηγούς αρμάτων συν ένα αντιαρματικό των 37 στις Κερασιές – ανάμεσα Λύκων-Καραμάν-Βόδα-Κερασιά-στρατώνες.
Βόδα ασφαλισθεί στο ύψωμα Κερασιά με ελαφρά δύναμις/διμοιρία/, να επιτεθούν με ένα τάγμα για να καταλάβει τους στρατώνες. Ταυτόχρονα τα δύο της τάγματα διαδοχικά να χτυπήσουν την πόλη από τη Δυτική παρυφή για απόλυτη κυριαρχία στο νότιο κομμάτι της πόλης. Αν στο πέρασμα του ποταμού Βόδα που έχει υποχρεωτικά περάσματα συναντήσει αντίσταση να επιτεθεί αμέσως στην πόλη από το άκρο δεξιό της 10 Ταξιαρχίας και με ταχύτητα να ξεκαθαρίσει την πόλη στο κομμάτι που ορίζει η διαταγή. Στους στρατώνες αν η αντίσταση είναι ισχυρή για να απομονώσει και μ’ όλη την δύναμή του να επιζητήσει την κυριαρχία στην πόλη στο κομμάτι που ορίζει η διαταγή και ύστερα ξεκαθαρίζει τους στρατώνες.
β) Η 103 Ταξιαρχία με τα δύο τάγματά της. Με σχηματισμούς της, ένα ορειβατικό πυροβόλο, ένα αντιαρματικό των 37, με δρομολόγιο Κερασιές – Στραβού Ρέμμα – Καραμάν – Μπαξέδες, να επιτεθεί από κατεύθυνση Καραμάν, σιδηροδρ. σταθμό Μπαξέδες για κυριαρχία στο βόρειο κομμάτι της πόλης.
γ) Ένα τάγμα της 103 Ταξιαρχίας στα χέρια της διεύθυνσης της επιχείρησης ταυτόχρονα να καταλάβει τους Λύκους με την υποστήρηξη τριών ορειβατικών πυροβόλων, 4 όλμων και ενός αντιαρματικού των 37 και ενός των 20. Κυρίως την προσπάθεια έπρεπε να ρίξει στο ύψωμα 812 που ήταν και το βασικό και υπήρχαν δύο εχθρικές διμοιρίες. Τα αποτέλεσματα έπρεπε να’ ναι γρήγορα για να μπορέσει να χρησιμοποιηθεί το τάγμα κατάλληλα από τη διεύθυνση της επιχείρησης.
δ) Διλοχία Στάθη μειομένης δύναμης, να επιτεθεί για κατάληψη Κοπελίτσας. Να εγκατασταθεί και απαγορεύσει κάθε κίνηση προς την πόλη από κατεύθυνση Αρδέας.
ε) Διλοχία Μαύρου μειομένης δύναμης με ένα της λόχο να πιάση τη Μαύρη Πέτρα μεταξύ Άγρας και Έδεσσας για απαγόρευση κίνησης από Άγρα. Σε κατάλληλη στιγμή θα γινόταν χρησιμοποίηση της διλοχίας ανάλογα από διεύθυνση επιχείρησης. Ο άλλος λόχος της θα εξασφαλίσει από κίνηση εχθρού από κατεύθυνση ΝΔ Κερασιάς προς Καϊμακτσαλάν.
στ) Τριλοχία σαμποτέρ και ιππικό. Οι σαμποτέρ να ανατινάξουν τις γέφυρες Λυκοχωρίου και Ριζαρίου με ταυτόχρονο αποφασιστικό χτύπημα της φρουράς των. Μετά αφού ναρκοθετήσουν δρόμους θα εγκατασταθεί ενεδρευτικό στα υψώματα Μαυροβουνίου και ΒΔ υψώματα Ριζαρίου για απαγόρευση κίνησης εχθρού από Γιανιτσά – Σκύδρας.
ζ) Το ιππικό να πιάσει θέσεις στα υψώματα Μαυροβουνίου για απαγόρευση κίνησης από Γιαννιτσά. Ιππικό και σαμποτέρ θα’ χουν στενή επαφή και θα συνεργασθούν.
η) Τρία ορειβατικά πυροβόλα θα ταχθούν αρχικά στην Καγκάνιτσα θα υποστηρίζουν τις ενέργειες των τμημάτων μας και θα χτυπήσουν στόχους ανάλογα με την εξέλιξη της επιχείρησης. Θα χτυπήσουν στόχους ανάλογα με την εξέλιξη της επιχείρησης. Θα χτυπήσουν συγκεντρωτικά πυρά υψώματα Λύκων. Να προετοιμαστούν για βολή προς Κοπελίτσα- Άγρας.
θ) Σταθμός Διοίκησης. 1/Αρχικός σταθμός Διοίκησης της Δ/σης επιχείρησης Κερασιές και συνέχεια μετατόπιση προς της πόλη. 2/Της 103 Ταξιαρχίας με τα δύο τάγματα. 3/της 14ης στους στρατώνες και συνέχεια προς την πόλη.
ΕΚΤΕΛΕΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ
Αφού όλοι οι μαχητές της Μεραρχίας συγκεντρώθηκαν και η διεύθυνση της επιχείρησης τους μίλησε ανάλυσε τη σημασία της επιχείρησης η φάλαγγα αναχώρησε για την επιχείρηση από ώρα 6 μ.μ. επειδή ο καιρός της το επέτρεπε.
14η Ταξιαρχία: Η 14η Ταξιαρχία ξεκίνησε από το χώρο Κερασιές με δρομολόγιο. Λειβάδεια Λύκων – Στραβοπόταμος – αμπέλια ΒΔ Έδεσσας – ποταμός Βόδας κοντά στη Μαύρη Πέτρα – Κερασιά – υψώματα Μεσημεριού -απέναντι στρατώνες. Η ταξιαρχία καθυστέρησε αδικαιολόγητα στο ποτάμι. Δεν πήρε κανένα μέτρο για το γρήγορο πέρασμα των ανδρών. Δεν έφτιαξε ένα πρόχειρο γεφύρι. Μπορούσε να ρίξει μερικούς κορμούς από τις λεύκες που ήταν κοντά στο ποτάμι και να το ενώσει. Ήταν στενό το ποτάμι σε σημεία 3-4 μέτρα. Οι μαχητές περνούσαν χωρίς καμμία παρόρμηση από κανένα στελεχος ούτε από τη Δ/ση της Ταξιαρχίας, βρέχονταν και καθυστερούσαν την κίνηση της φάλαγγας. Παρά τη βραδύτητα αυτή έφθασαν τα τμήματα έγκαιρα μπροστά στους στόχους, ο δε εχθρός αιφνιδιάστηκε και μπορούσε ν’ αρχίσει την καθορισμένη ώρα 3 μετά τα μεσάνυχτα. Η Δ/ση της 14 Ταξ. καθυστέρησε και πάλι τα τμήματα, που άρχισαν πια την επίθεσή τους ώρα 4,30. Η καθυστέρηση αυτή ήταν επιζήμια, ακόμη και γιατί οι άνδρες περίμεναν βρεγμένοι ως την ώρα της επίθεσης. Η Ταξιαρχία κατένειμε ως εξής τις αποστολές στα τάγματά της:
α) το 601 Τάγμα /Σουμάδη/ πήρε αποστολή να καταλάβει τους στρατώνες.
β) Το 589 τάγμα /Δούκα/ πήρε αποστολή ν’ ανοίξει ρήγμα στα συρματοπλέγματα της πόλης και να επιτεθεί για κατάληψη Δ. Δημ. σχολείου και σε συνέχεια για κατάληψη των άλλων αντικειμενικών σκοπών στο κέντρο και να ενωθεί με τα τμήματα της 103 ταξιαρχίας που ενεργούσαν από το Β τμήμα της πόλης.
γ) Το 580 Τάγμα /Τσικιρτζή/ πήρε αποστολή να βάλει μία διμοιρία στη Κερασιά και να καλύψει την επιχείρηση από την πλευρά της Άγρας. Σύγχρονα να ξεκαθαρίσει το Μεσημέρι από τους ΜΑΥδες και να είναι εφεδρεία της Ταξιαρχίας.
Η Ταξιαρχία εγκατέστησε το σταθμό διοίκησης της της μεταξύ υψωμάτων Μεσημεριού και στρατώνων. Παρ’ όλα αυτά δεν έκαμε καμιά ουσιαστική παρακολούθηση και έλεγχο στα τάγματά της, που πήραν τις παραπάνω αποστολές. Έτσι το 601 τάγμα καθυστέρησε να επιτεθεί στους στρατώνες. Πλησίασε καλά χωρίς να γίνει αντιληπτό στα συρματοπλέγματα. Η καθυστέρηση του πρόδωσε στον εχθρό που ξαφνιασμένος έσπευσε να πιάσει θέσεις. Το 601 Τάγμα ενεργούσε την επίθεσή του αυτή με 1 λόχο. Ο Λόχος καθηλώθηκε από την αρχή και είχε αρκετές απώλειες. Οι άλλοι δύο λόχοι ούτε καν πήραν μέρος στη μάχη και δεν χρησιμοποιήθηκαν. Επίσης από την πρώτη στιγμή της επίθεσης στους στρατώνες τραυματίστηκε και οα Δ/τής του τάγματος ταγματάρχης Σουμάδης. Σε συνέχεια η Δ/ση της ταξιαρχίας δεν έκανε καμμιά προσπάθεια για συνέχιση της επίθεσης στους στρατώνες ούτε και χρησιμοποίησε τη βάση πυρός της γι’ αυτό. Έδωσε μόνο διαταγή να απομονωθούν οι στρατώνες με τον ένα λόχο και οι υπόλοιποι δύο λόχοι να μπούν και να επιτεθούν στην πόλη μαζί με το τάγμα Δούκα, που είχε εν τω μεταξύ ανοίξει ρήγμα και είχε μπάσει ένα λόχο προς το Δ΄ Δημ. σχολείο. Αλλά και αυτή η αποστολή δεν εκτελέστηκε γιατί καμμιά προσπάθεια και κανένα έλεγχο δεν κατέβαλε η Ταξιαρχία.
Το 589 τάγμα /Δούκα/ πριν ακόμα ξημερώσει είχε ανοίξει εύκολα τα συρματοπλέγματα της πόλης/ ΒΔ στρατώνων/ και έμπασε ένα λόχο του μέσα στην πόλη. Ο λόχος αυτός ανάτρεψε εύκολα εχθρικές αντιστάσεις και έφτασε κοντά στο Δ΄Δημ. Σχολείο, όπου εχθρικός λόχος εθνοφρουράς./ο Σ.Δ. με μικρή δύναμη. Η υπόλοιπη δύναμη του λόχου ήταν φυλάκια/. Η Δ/ση του τάγματος που μπήκε κι αυτή στην πόλη δεν προώθησε με ταχύτητα και τους άλλους δύο λόχους μέσα στην πόλη αλλά τους άφησε απ’ έξω. Σε λίγο που πήρε η μέρα ο εχθρός έστρεψε τα πυρά του ανενόχλητος προς την κατεύθυνση αυτή και προξενούσε αδικαιολόγητες απώλειες στα τμήματά μας που στέκονταν χωρίς να κάνουν τίποτα. Η καθυστέρηση που σημείωσε η Δ/ση του 689 τάγματος να μπάσει έγκαιρα και τους άλλους λόγους του τάγματος στην πόλη μεγάλωσε ακόμα πιο πολύ από τη διαταγή που έβγαλε η 14 Ταξιαρχία. Η ταξιαρχία ζήτησε το Δ/τή του τάγματος Δούκα να βγεί έξω από την πόλη και να την συναντήσει. Αυτό έγινε για να της ανακοινώσει ότι από την ίδια κατεύθυνση θα’ μπαιναν στην πόλη ακόμα δύο λόχοι του 601 τάγματος Σουμάδη.
Η έξοδος του Δούκα από την πόλη είχε την επίδρασή της. Οι δύο λόχοι που ήταν έξω ασφαλώς επιρρεάστηκαν μη ξέροντας γιατί γίνεται αυτό. Και μια διάδοση που μεταδόθηκε στους αντάρτες ότι χθές βράδυ ήρθαν αρκετές εχθρικές ενισχύσεις στην πόλη, και οι κακόβουλες πληροφορίες ότι τάχα ολόχος του Γράψα που μπήκε στην πόλη εξοντώθηκε και αιχμαλωτίστηκε δημιούργησαν και στον ταγματάρχη Δούκα διαφορετική αντίληψη για την πραγματική κατάσταση. Εν τω μεταξύ τραυματίστηκε και ο επίτροπος του 601 τάγματος Σταύρος που πήγε να βρεί το Δούκα για να μπουν στην πόλη και να κανονίσουν την είσοδο των δύο λόχων σ’ αυτήν. Η Δ/ση της 14ης Ταξιαρχίας όχι μόνο δεν έκανε καμμιά επέμβαση για να διορθώσει την κατάσταση, αλλά συστηματικά καθυστερούσε την προώθηση των τμημάτων προς την πόλη, μέσω του ρήγματος που ανοίχθηκε. Κι όταν πήρε ημέρα δεν χρησιμοποίησε ούτε τη βάση πυρός της ούτε και συνδέθηκε με το λόχο Γράψα που βρισκόταν στην πόλη.Μπορούσε να χρησιμοποιήσει το λόχο Γράψα για να βάζει πυρά από τις προωθημένες θέσεις του στις εχθρικές αντιστάσεις (ιδιαίτερα στο Δ΄Δημ. σχολείο), να κρατήσει ελεύθερο το ρήγμα και να μπάσει στην πόλη τους 4 λόχους που στέκονταν έξω. Ακόμα η Δ/ση της 14ης Ταξιαρχίας ύστερα από βολή εχθρικών όλμων κοντά στο σταθμό της, αποσύρθηκε και ξεκόπηκε κι απ’ το επιτελείο της και από τα τμηματά της, που’ καμαν δύο ώρες να συνδεθούν μαζί της. Η Δ/ση της 14 Ταξ/χίας έχασε το σύνδεσμό της όχι μόνο με τα τάγματά της αλλά σε συνέχεια και με το σταθμό της. Επίσης δεν επεζήτησε να βρει ούτε πλάγια επαφή με την 103 Ταξ. που τοβλεπε ότι προχωρούσε στην πόλη. Η μη επαφή της Δ/σης της 14 Ταξ. με τη διεύθυνση της επιχείρησης και με την 103 Ταξ. γινότανε συνειδητά για να μη μπορέσει η διεύθυνση της επιχείρησης να επέμβει έγκαιρα και να διορθώσει την κατάσταση. Χαρακτηρηστικό ακόμα για τη στάση της Δ/σης της 14 Ταξ. είναι ότι το 380 τάγμα που η διαταγή καθώριζε να χωθεί γρήγορα στην πόλη παίρνει από την Ταξ. διαταγή να ξεκαθαρίσει τους ΜΑΥδες Μεσημεριού χρονοτριβώντας έτσι αδικαιολόγητα και σκορπίζοντας τη δύναμή του. Παρ’ όλα αυτά το τάγμα ήταν έτοιμο και συγκεντωμένο στις 6 η ώρα το πρωΐ. Η ταξ. δεν χρησιμοποιεί το τάγμα για να το μπάσει στην πόλη από το ρήγμα, όπως καθωρίζει η διαταγή αλλά τις πρωϊνές ώρες ακόμα του δίνει διαταγή όπως έδωσε και στ’ άλλα τμήματα, να συμπτυχθούν κι’ αυτό και μάλιστα να ελιχθεί και προς Βέρμιο. Με την ενέργεια αυτή η Δ/ση της 14 Ταξιαρχίας κι αυτό το ανέπαφο τάγμα το απομάκρυνε για να μην μπορέσει η Δ/ση της επιχείρησης να το χρησιμοποιήσει.
Όταν μετά από πολλές προσπάθειες κατώρθωσε η Δ/ση της επιχείρησης να έρθει σε επαφή με την 14 Ταξ. μέσω της 103 Ταξιαρχίας και μεταβίβασε διαταγή να ενισχύσει την 103 στην πόλη, η Δ/σις της 14 Ταξ. αρνήθηκε λέγοντας ότι δεν διαθέτει πια δύναμη. Έτσι η Δ/ση της 14 Ταξ. πήρε στάση ανοιχτά προδοτική στην αρχή χρονοτριβώντας στν εκτέλεση της αποστολής και στην εκμετάλλευση, κατόπιν αφήνοντας να διαδίδονται οι κακόβουλες διαδόσεις για δήθεν αιχμαλωσία και εξόντωση του λόχου Γράψα και αφήνοντας τα τμήματά της να λιανίζονται ακάλυπτα και χωρίς αποστολή δίπλα στα συρματοπλέγματα μόλις πήρε η μέρα. Στο τέλος 3 ώρες μετά την έναρξη της επιχέιρησης δίνει διαταγή σύμπτυξης των τμημάτων της, που γίνεται μ’ έναν τέτοιο τρόπο, που χρειάστηκαν δύο μέρες να συγκεντρωθούν και να ανασυγκροτηθούν τα τμήματά της.
Από την κύρια αυτή κατεύθυνση που ενεργούσε η 14 Ταξ. με τον αιφνιδιασμό που πετύχαμε και με την άμεση διείσδυση ενός λόχου μέσα στην πόλη, η κατάσταση που δημιουργήθηκε ήταν τόσο ευνοϊκή, με τις λίγες μάλιστα δυνάμεις που διέθετε ο εχθρός, ώστε σε συνδυασμό με την αποφασιστική είσοδο της 103 Ταξ. στην πόλη (κατάληψη Κιουπρί, προώθηση προς τάγμα εθνοφρουράς) η κατάληψη της πόλης ήταν ζήτημα 4 λόχων που μπορούσε να μπάσει άνετα η ταξ. από ρήγμα. Η κυριαρχία μας στην πόλη μπορούσε να γίνει μέσα σε δύο ώρες.
103 Ταξιαρχία: Η 103 ταξ. ακολούθησε το ίδιο δρομολόγιο με τη 14 Ταξ. και λόξευσε από το Στραβοπόταμο προς κατεύθυνση Καραμάν.
Η 103 Ταξ. κινήθηκε προς Έδεσσα με το τάγμα Θησέα και με τη διλοχία Παπά.
Το τάγμα Μπαμπάνη είχε πάρη ξεχωριστή αποστολή να ξεκαθαρίσει και να καταλάβει τους Λύκους.
Στην 103 Ταξ. είχε διατεθεί ακόμη και ένα ορειβατικό πυροβόλο των 75. Το τάγμα Θησέα της 103 Ταξ. επιτέθηκε και κατέλαβε το Καραμάν όπου ήταν εχθρική διμοιρία, που αιχμαλωτίσθηκε εξολοκλήρου. Με μικρή του δύναμη ξεκαθάρισε και το χωριό Κλεισοχώρι, από τους ΜΑΥδες. Κι αφού άφησε στήριγμα στο Καραμάν συνέχισε την επίθεσή του προς σιδηροδρ. σταθμό όπου και ήρθε σε επαφή με εχθρικά τμήματα.
Η διλοχία Παπά διείσδυσε με ταχύτητα στην πόλη από τους μπεξέδες ΒΔ του σταθμού και κατέλαβε διαδοχικά τις αντιστάσεις του νεκροταφείου, του σπιτιού Κόκας, του συν/σμού Σιλιδή. Κατέλαβε σε συνέχεια γέφυρα Κιουπρί και αφού πέρασε το ποτάμι στη γέφυρα κατέλαβε και το οχυρωμένο καφενείο Κιουπρί σημαντική θέση του εχθρού. Τμήμα της διλοχίας προχώρησε ακόμα από το Κιουπρί προς την κατεύθυνση της γέφυρας Χαλιμάς και προς το τάγμα εθνοφρουράς, που ήταν από τους τελευταίους αντικειμενικούς σκοπούς της Ταξιαρχίας. Η διλοχία Παπά συνδέθηκε και με το τάγμα Θησέα που είχε καταλάβει το σιδ. σταθμό και προχωρούσε προς Χαλιμά. Η κατάληψη του Κιουπρί και η προώθησις των τμημάτων της διλοχίας Παπά και τάγματος Θησέα είχαν συντελεσθεί πριν τις 8 η ώρα το πρωΐ. Εν τω μεταξύ όμως άρχισε η σύμπτυξη της 14 Ταξ. που είχε σαν αποτέλεσμα τη συγκέντρωση όλων των εχθρικών πυρών και των θωρακισμένων του εχθρού προς την 103 Ταξ. τα τμήματα της διλοχίας Παπά μαχόμενα αναγκάστηκαν να συμπτυχθούν από τις προωθημένες θέσεις τους και από το Κιουπρί, αφού τις κράτησαν ως τις 4 η ώρα το απόγευμα. Επίσης και το τάγμα Θησέα πιέστηκε προς το σιδηροδρ. σταθμό. Έτσι η Ταξ. αργά το βράδυ αφού δεν κατόρθωσε να συνδυάσει κοινή ενέργεια με τη 14 Ταξ. για επανάληψη της επίθεσης, σύμφωνα με τη διαταγή της Δ/σης επιχείρησης, και μία και η Δ/ση της επιχείρησης με τη δύναμη που μπορούσε να διαθέσει, δεν ήταν σε θέση να αναπληρώσει το κενό που δημιουργήθηκε, συμπτύχθηκε (103 Ταξ.) με διαταγή προς Κερασιά, τη νύκτα της 22-23/12.
Το τάγμα Μπαμπάνη της 103 Ταξ. που κρατήθηκε στα χέρια της διεύθυνσης της επιχέιρησης και χρησιμοποιήθηκε με σοβαρή υποστήριξη πυρών, πυρ/κού και όλμων και πολυβόλων για γρήγορο ξεκαθάρισμα των Λύκων δεν κατόρθωσε να εκπληρώσει την αποστολή του από ανικανότητα της Διοίκησης του Τάγματος που σκόρπισε τη δύναμή του και δεν επωφελήθηκε των πυρών.
Έτσι η Δ/ση της επιχείρησης αναγκάστηκε να απομονώσει τους Λύκους. Η μη κατάληψη του τριγωνομετρικού Λύκων εμπόδισε την προώθηση του Σ.Δ. της Δ/νσης επιχέιρησης μεταξύ Μαύρης Πέτρας – Έδεσσας.
ΤΜΗΜΑΤΑ ΑΡΧΗΓΕΙΟΥ ΚΑΪΜΑΚΤΣΑΛΑΝ.
Εκπλήρωσιν της αποστολής τους. Η διλοχία Στάθη κατέλαβε και διετήρησε την Κοπελίτσα. Η διλοχία Στάθη από την πλευρά της Άγρας και κράτησε τη Μαύρη Πέτρα.
Το Ιππικό και η διλοχία Σαμποτέρ εκπλήρωσαν την αποστολή τους και χτύπησαν όλες τις εχθρικές κινλησεις απο κατεύθυνση Σκύδρας προςΈδεσσα. Προξένησαν στον εχθρό αρκετές απώλειες. Οι σαμποτέρ δεν εκπλήρωσαν μέρος της αποστολής τους να τινάξουν τη γέφυρα Λυποχωριού και τις γέφυρες Ριζαριού γιατί δεν μπόρεσαν να εκτοπίσουν τις φρουρές των γεφυρών.
Με τον τρόπο αυτό που έγινε και η εκτέλεση της Επιχείρησης κατά Έδεσσας σημειώθηκε αδικαιολόγητη αποτυχία.
Τα τμήματα της 14 Ταξ. σε τέτοια κατάσταση που ήταν κατά τη σύμπτυξη συγκεντρώθηκαν στο Σαρακίνοβο μέχρι το μεσημέρι της 23/12 καλυπτόμενοι από διλοχία Μούρου και από τα τμήματα που είχαν απομονώσει τους Λύκους. Εδώ συγκεντρώθηκε και η 103 Ταξ.
Η διλοχία Στάθη παρέμεινε στα υψώματα Σωτήρας μέχρι και της 25/2 το πρωΐ που υποδέχτηκε τα τμήματα της 18 Ταξ. που μετά την επιχείρηση της Νάουσσας πέρασαν στο Καϊμακτσαλάν.
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ
Η αποτυχία της Έδεσσας βρίσκεται στα παρακάτω λάθη.
1. Σε βασικά λάθη της Δ/σης της Επιχείρησης που είναι και τα εξής:
α) Έπρεπε ν’ αναβάλει για 24 ώρες την επιχείρηση.
Αυτό επιβάλλονταν κυρίως για να μελετήσουμε καλύτερα τα στελέχη μας και τις αλλοιώσεις τους ύστερα από μια τόσο μακρυνή πορεία. Επιβάλλονταν περισσότερο, μια και είχαμε ταλαντεύσεις του Δ/τού της 14 Ταξ. Γεωργιάδη ταυτόχρονα και ξεκούρασμα περισσότερο και προετοιμασία καλύτερη των στελεχών θα κάναμε. Δεν στάθηκε η Δ/ση της επιχείρησης αποφασιστική στις ταλαντεύσεις του Γεωργιάδη να τον αντικαταστατήσει αμέσως ή να στείλει αμέσως ένα στέλεχος κοντά του. Η πείρα δείχνει, μια διεύθυνση εφ’ όσον έχει αμφιβολίες για στελέχη της, ότι την ώρα της μάχης δεν θα εκτελέσουν σωστά τις αποστολές τους, πρέπει να τους αφαιρεί τη διοίκηση.
Η αναβολή αυτή κατά μία μέρα έδινε χρόνο στον εχθρό, μια και αντιλήφθηκε τη φάλαγγα να πάρει περισσότερα μέτρα. Αυτό όμως θα ήταν το λιγώτερο κακό και ούτε θα στεκόταν εμπόδιο στα τμήματά μας, μια και θα θα τα είχαμε καλύτερα προετοιμάσει και θα ξεκαθαρίζαμε στελέχη με ταλαντεύσεις.
β) Η Δ/ση δεν αντιμετώπισε σωστά το ζήτημα της εφεδρείας θα κρατούσε στο χέρι εκτός από το ένα τάγμα της 103 Ταξ. έπρεπε να κρατήσει και ένα της 14 ταξ. Στο τάγμα της 103 έπρεπε να μη δώσει καθόλου αποστολή στους Λύκους. Αυτό ήταν εύκολο. Ο λόχος που πήρε διάταξη ΝΔ καρυδιά θα χρησιμοποιούνταν για απομόνωση των Λύκων. Έτσι η Δ/ση της Επιχείρησης με δύο ολόκληρα τάγματα στα χέρια της ακολουθώντας την 103 Ταξ. θα ήταν σε θέση να επέμβει. Με τη δύναμη αυτή ήταν σε θέση να βάλει τη σφραγίδα της και να καλύψει αυτό που δημιούργησε η 14 Ταξ. Θα χρησιμοποιούσε τα πυροβόλα και θα είχε το χρόνο να συγκεντρώσει δύναμη από τη 14 Ταξιαρχία και όλο το άθικτο τάγμα του Τσικιρτζή. Μπορούσες ακόμη από την πλαγιοφύλαξη των Γιαννιτσών να οικονομήσει και 1 λόχο σαμποτέρ. Μετά την κατάληψη της πόλεως θα ήταν εύκολο πια να ξεκαθαρίσει και τους λύκους μια και κατελήφθη μάλιστα και η Κοπελίτσα.
2. Η προοδευτική στάση της Δ/σης της 14 ταξ. που από αδιαφορία καθυστερεί επί 3 ώρες τηγ φάλαγγα και ταλαιπωρεί στο ποτάμι. Ενώ αιφνιδιάζει τον εχθρό κάθεται δύο ώρες χωρίς να ενεργεί και ενεργεί δύο ώρες αργότερα. Ενώ ανοίγει ρήγμα στην πόλη μπάζει μόνο 1 λόχο, αφήνει έξω τα άλλα τμήματα και μετά από 3 ώρες από την έναρξη της μάχης διαλύει τα τμήματα. Εγκαταλείπει τη θέση του και αποφεύγει επαφή με τη Δ/ση Επιχείρησης για να μην της δώσει το χρόνο να επέμβει. Συμπτύσσει χωρίς διαταγή όλη την Ταξ. και με τρόπο που μετά δύο μέρες έπρεπε να ανασυγκροτηθεί.
3. Η βάση πυρός δεν χρησιμοποιήθηκε από τις Ταξ/χίες και σε συνέχεια και από τη Δ/ση της Επιχείρησης.
ΙΙΙ. ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΚΑΤΑ ΠΟΛΗΣ ΝΑΟΥΣΣΑΣ
Πληροφορίες: Όπως το Δελτίο πληροφοριών.
Σκοπός: Κυριαρχία σε μεγάλο μέρος της πόλης για στρατολογία και επιμελητειακή εκμετάλλευση.
Δυνάμεις και μέσα που διατέθηκαν: 18 ταξιαρχία/2 Τάγματα, λόχος Σαμποτέρ, λόχος κυνηγών ΧΙ Μεραρχίας, 1 πυροβόλο των 37, 1 πυροβόλο των 30/ και λόχος Βερμίου, ομάδα του Π.Ε. Νάουσσας. Ανάμεσα στη Δ/ση της επιχειρήσεως και την Ταξ. υπήρχε ραδιογραφική επαφή. Με τα τάγματά της η Ταξ. είχε επαφή με συνδέσμους και ασύρματο.
Αποστολές: Η Ταξιαρχία κατένειμε ως εξής τις αποστολές.
Το Τάγμα Τζαβέλλα με το λόχο Βερμίου πήραν αποστολή να επιτεθούν και να κυριαρχήσουν στο Νότιο κομμάτι της Νάουσας μέχρι του ποταμού Αραπίτσα και να καταλάβει και τον Άγιο Θεολόγο. Θα εξορμούσαν από τα Αρκουδοχωρίτικα, δύο χλ. Νότια Αρκουδοχωρίου, όπου και έπρεπε να βρίσκονται το πρωΐ της 21/12. Στην αποστολή τους ήταν και η κάλυψη με ελαφρή δύναμη από κατεύθυνση Βέρροιας.
Το άλλο τάγμα και η υπόλοιπη δύναμη της ταξ. πήραν αποστολή να επιτεθούν από Β κατεύθυνση και να καταλάβουν το Β κομμάτι της πόλης μέχρι το ποτάμι Αραπίτσα και αφού απομονώσουν τον εχθρικό στόχο Λαναρά και κατά την κρίση της και το στόχο του κέντρου της πόλης και της βίλλας Πετρίδη. Η δύναμη αυτή έπρεπε να καταλάβει και τους εξωτερικούς στόχους Προφ. Ηλίας και Κουκούλη. Το βράδυ της 22/12 η 18 Ταξ. έπρεπε να αποσυρθεί στο χώρο Αγ.Φωτεινής και το βράδυ της 23-24/12 έπρεπε να περάσει στο Καϊμακτσαλάν από δρομολόγιο που θα της καθορίζονταν, μαζί με νεοεπιστρατευμένους και τραυματίες.
ΕΚΤΕΛΕΣΗΣ ΤΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ
Τα τμήματα που ενήργησαν κατά της Νάουσσας από Β κατεύθυνση έφθασαν κανονικά στο τελευταίο χώρο κάλυψης και τη νύχτα της 21-22/12 άρχισαν την επίθεσή τους κατά της Νάουσσας. Κατέλαβαν τον Προφ. Ηλία, το Κουκούλη και αιχμαλώτησαν τους περισσότερους στρατιώτες των θέσεων αυτών.
Σύγχρονα μπήκαν στην πόλη από την κατεύθυνση Καταλώνια κατέλαβαν πολλά φυλάκια και ήρθαν σε επαφή με τον εχθρό στη Βίλλα Πετρίδη και σε άλλα σημεία της πόλης. Τα τμήματα της Ταξ. πολέμησαν τον εχθρό μέχρι της 4 το απόγευμα οπότε με διαταγή της Ταξιαρχίας άρχισαν ν’ αποσύρονται. Προξένησαν στον εχθρό σοβαράς απώλειες. Επιστράτευσαν 50 νέους μαχητές, πήραν πολλά λάφυρα και αρκετά επιμελητειακά είδη. Δεν κατάφεραν να πετύχουν μεγαλύτερα αποτελέσματα ιδίως σε στρατολογία παρ’ όλο που υπήρχαν δυνατότητες, γιατί η δύναμις αυτής της Ταξ. ήταν υποχρεωμένη να αντιμετωπίσει ολόκληρην την εχθρικήν φρουρά της Νάουσσας, που δεν πιάστηκαν καθόλου από το τάγμα μας που θα ενεργούσε από την κατεύθυνση Αγίου Θεολόγου.
Το τάγμα που ενήργησε από Νότια κατεύθυνση ύστερα από κοπιαστική πορεία μετά από χιονοθύελλα κατόρθωσε να φτάσει στον Άγιο Θεολόγο τις βραδυνές ώρες της 22/12, 24 σχεδόν ώρες μετά την έναρξη της επίθεσης στην πόλη. Παρ’ όλο που τα τμήματά μας είχαν αποτύχει από τη Βορ. πλευρά της πόλης, το τάγμα Τζαβέλλα ο λόχος Βερμίου μπήκαν στην πόλη από τη νότια κατεύθυνση, χτύπησαν τον εχθρό, κατέλαβαν αρκετά φυλάκια και στρατολόγησαν 45 νέους μαχητές. Η εισδυσή τους στην πόλη έγινε πιο βαθειά απ’ ότι τους είχε καθορισθεί. Ο εχθρός που είχε στραμμένη την προσοχή του προς βορράν, ξαφνιάστηκε και άργησε πολύ ν’ αντιμετωπίσει την καινούρια κατάσταση που δε γνώριζε και την έκτασή της. Τα τμήματά μας αυτά αποσύρθηκαν από την πόλη τη νύχτα της 22-23/12 προς κατεύθυνση Αρκουδοχωρίου.
Η 18 Ταξ. αφού συγκέντρωσε τη δύναμή της και αφού αντιμετώπισε όλες τις εχθρικές ενέργειες που σημειώθηκαν εναντίον της, τη νύχτα της 24-25/12 πέρασε προς Καϊμακτσαλάν από δρομολόγιο που της ώρισε η διεύθυνση της επιχείρησης. Στα υψώματα Σωτήρας για την υποδοχή της ταξ. ήταν εγκατεστημένη η διλοχία Σταθη.
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ
Η 18 Ταξ. παρά τις σοβαρές καιρικές δυσκολίες που αντιμετώπισε εκπλήρωσε βασικά καλά την αποστολή της. Η έλλειψη συγχρονισμού της επίθεσης και από τις δύο πλευρές δεν επέτρεψε να πετύχει μεγαλύτερα αποτελέσματα.
Η επιχείρηση κατά της Νάουσας διέσπασε την προσοχή του εχθρού εκτός της Έδεσσσας και προς Νάουσαν και διευκόλυνε τα τμήματα που δρούσαν στην Έδεσσα.
ΙV. ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΚΑΤΑ ΠΟΛΗΣ ΑΡΔΕΑΣ /28-29/12/48
Πληροφορίες: Όπως το δελτίο πληροφοριών.
Από την μελέτη της εχθρικής διάταξης βγαίνει ότι ο εχθρός για το κράτημα της Αρδαίας δεν περιορίστηκε σ’ ένα σχέδιο άμυνας μονάχα στην πόλη με την κατοχήν γερών κτιρίων και της παρυφής της πόλης, αλλά επέκτεινε την άμυνα της πόλης με το κράτημα θέσεων γύρω από την Αρδαία και ιδιαίτερα προς το Β και Δ μέρος της πόλης, απ’ όπου οι πιθανές κατευθύνσεις επίθεσης κατά της πόλης. Έτσι το 516 τάγμα εκτός του λόχου και λόχου Διοικήσεως, που είχε θέση στην Αρδαία κρατούσε και την Πιπεριά 5 χλμ. Δ΄ Αρδαίας και είχε οχυρωμένο το ύψωμα Γκορίτσα κοντά στη Σωσάνδρα 2 χλμ. ΒΔ Αρδέας, και γέφυρας Ν της Αρδαίας.
Τα εχθρικά αυτά τμήματα (λόχος στην Πιπεριά, 2 διμοιρίαι στην Γκορίτσα, ενισχυμένα και με ΜΑΥ) είχαν κυκλική οχύρωση με γερά αναπτυγμένο το σχέδιο πυρός τους και προς την πλευρά της Αρδέας για χτύπημα και από τις θέσεις αυτές των επιτεθεμένων τμημάτων κατά της Αρδέας.
Η επιχείρηση για την κατάληψη της Αρδέας είχε μελετηθεί παράλληλα με τις επιχειρήσεις Έδεσσας-Νάουσσας. Σύμφωνα με το σχέδιο που είχε γίνει, η ενέργεια κατά της Αρδέας θα γίνονταν μετά την κατάληψη της Έδεσσας. Τη στιγμή που ο εχθρός θα συγκέντρωνε τις δυνάμεις του προς Έδεσσα οι βασικές μας δυνάμεις θα κατευθύνονταν προς Αρδέαν και θα την χτυπούσαν αποφασιστικά. Η τέτοια ενέργεια θα ήταν πολύ πλεονεκτική γιατί ο εχθρός θα ήταν απασχολημένος στην Έδεσσα και η Αρδέα θα ήταν τελείως ανίσχυρη.
Η μη κατάληψη της Έδεσσας συγκέντρωσε την προσοχή του εχθρού στην Αρδέα και την ισχυροποίησε. Γι’ αυτό η επίθεση κατά της Αρδέας αποφασίστηκε να γίνει τη νύχτα της 28-29/12 με όλες τις δυνάμεις, δηλ. με 14, 103, 18 Ταξιαρχίες, ιππικό, σαμποτέρ, πυροβολικό.
Σκοπός: Κατάληψη Αρδέας και φαρδειά στρατολογία και επιμελητειακή εκμετάλευση.
Δυνατότητες: α) 14 ταξ., β) 103 Ταξ. γ) ιππικό 3 ίλες μειωμένης δύναμης, λόχος κυνηγών αρμάτων μάχης, δ) Ορειβατική πυροβολαρχία, Ουλαμός αντιαρματικού πυροβολικού των 37, 1 αντιαρματικό των 20. ε) 18 Ταξ. με δύο τάγματα και διλοχία σαμποτέρ, 1 αντιαρματικό των 37 και ένα των 20.
Μέσα Διαβίβασης: Οι ταξιαρχίες και Ιππικό με την διεύθυνση της επιχείρησης με ασύρματο (η 14 με το πυρ/κό είχαν και τηλέφωνο). Τα τάγματα με τις Ταξ. με συνδέσμους και τηλέφωνα.
Αποστολές: Αναλυτικά φαίνονται στη διαταγή.
ΕΚΤΕΛΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ
Όλα τα τμήματα έφθασαν μπροστά στους αντικειμενικούς τους σκοπούς και άρχισαν την επίθεσή τους στις 22,30. Τα τμήματά μας αντιμετώπισαν παντού εχθρικά πυρά. Στο τελείως πεδινό έδαφος της Αρδέας και λόγω της νύκτας δεν κατόρθωσαν ν’ αναπτύξουν όλα τα μέσα πυρός τους με επιτυχία. Αντίθετα τα εχθρικά πυρά προσαρμοσμένα σύμφωνα με το σχέδιό τους πυρός είχαν καλή εφαρμογή στο έδαφος παρά τη νύχτα.
Η 103 Ταξ. που επιτίθενταν κατά της Αρδαίας από τη ΒΔ παρυφή της πόλης με γενική κατεύθυνση το Δημ. σχολείο και σε συνέχεια το κέντρο της πόλης, αφού βρήκε πιο αδύνατα σημεία του εχθρικού σχεδίου πυρός με διάφορους ελιγμούς κατόρθωσε ν’ ανοίξει ρήγματα Νοτιώτερα από το σχολείο, απασχολώντας τον εχθρό σε μιά κατεύθυνση. Ο εχθρός όμως με τα πυρά των βαρειών όπλων του και των θωρακισμένων που έβαζαν στα ανοίγματα τα έφραξε. Τα πυρά μας όπως σημειώσαμε δεν μπόρεσαν λόγω της νύχτας να εξουδετερώσουν τα εχθρικά πυρά πίσω από το άνοιγμα στα συρματοπλέγματα, ούτε και το ορειβατικό πυροβολικό μπόρεσε να χρησιμοποιηθεί για τον ίδιο λγο. Έτσι ως την αυγήν όλες οι 8 ώρες προσπάθειας της 103 Ταξ. να μπει και να γαντζωθεί στα σπίτια της πόλης απέτυχαν, παρά τις αλεπάλληλες επιθέσεις της.
Η 18 Ταξ. που επετέθη από τη ΝΔ πλευρά της πόλης και με γενική κατεύθυνση Παράδεισος – Άσπρη αποθήκη έδρα τάγματος, αντιμετώπισε την ίδια κατάσταση. Τα ανοίγματα στα συρματοπλέγματα που κατώρθωσε να πετύχει έμειναν ανεκμετάλλευτα και εδώ όπως και της 103 Ταξ. Απόπειρα της 18 Ταξ. να χρησιμοποιήσει το πυροβόλο των 37 για εξουδετέρωση πολυβολείων πίσω από το άνοιγμα στα συρματοπλέγματα, επέσυρε τη βολή όλμων και θωρακισμένων του εχθρού. Έτσι και οι αλεπάλληλες προσπάθειες της 18 Ταξ. απέτυχαν.
Η 14 Ταξ. ενήργησε επίθεση κατά του λόχου της Πιπεριάς ενισχυμένου και με ΜΑΥ. Το τάγμα Τσικιρτσή που ενήργησε την επίθεση δεν κατώρθωσε τελικά να καταλάβει το στόχο παρ’ όλο που περιόρισε τον εχθρό στο κέντρο του χωριού. Τ’ άλλα δύο τάγματα της ήταν εφεδρεία για την Αρδέα.
Το ιππικό επίσης παρά τις επιθέσεις του δεν κατόρθωσε να καταλάβει την Κορίτσα.
Οι σαμποτέρ ανατίναξαν τη Μαύρη γέφυρα ανάμεσα Αρδέα-Εξαπλάτανον και εκπλήρωσαν την αποστολή τους.
Η διλοχία Στάθη πριν ακόμα πλησιάσει τις θέσεις που καθόριζε η διαταγή για να καταλάβει, ΒΑ Ευφώνειας, περνώντας το σχολείο Αρδέας-Ευφώνειας ήρθε σε επαφή με εχθρικό τμήμα που ενέδρευε και έπιασε μάχη.
Τελικά εκπλήρωσε την αποστολή του κάλυψης αφού ανάτρεψε και τις ενέδρες που αναφέραμε.
Η κατάληψη των εξωτερικών στόχων και ιδιαίτερα της Πιπεριάς και της Γκουρίτσας και το ότι τα τμήματα που ενεργούσαν στην πόλη δεν κατάφεραν κανένα αποτέλεσμα δεν επέτρεψαν τη συνέχιση της μάχης την ημέρα, γιατί τα τμήματα της 18 και 103 Ταξ. ήσαν εκτεθημένα στα πυρά του εχθρού και θα είχαν μεγάλες απώλειες. Γι’ αυτό σωστά αποσύρθηκαν ύστερα από διαταγή.
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ
1. Η επίθεση που γίνονταν για κατάληψη όλων των στόχων Αρδέας – Πιπεριάς – Γκουρίτσας ήταν σωστή. Είχε όμως το μειονέκτημα ότι αν δεν πετυχαίναμε μέσα στη νύχτα ξεκαθάρισμα των εξωτερικών χώρων Πιπεριάς Γκορίτσας είτε αν δεν πέφτανε οι στόχοι αυτοί δεν πετυχαίναμε γάντζωμα μέσα στην πόλη η συνέχιση της επιχείρησης την ημέρα ήταν αδύνατη, όπως και στην πραγματικότητα έγινε. Και εδώ βρίσκεται το λάθος στον τέτοιο τρόπο ενέργειας.
2. Η ενέργεια έπρεπε να γίνει σε δύο βάσεις. α) Να ξεκαθαριστούν οι αντιστάσεις Πιπεριά, Λυκόστομο, Γκορίτσα με μία ταυτόχρονη γερή κρούση σ’ όλη την περίμετρο της Αρδέας για ανεύρεση των αδυνάτων σημείων του σχεδίου αμύνης. Σύγχρονα να γινόταν και επισημάνσεις πυρ/κού κατά των στόχων της Αρδέας, ώστε μετά την κατάληψη των περιφερεικών στόχων να συνεχιστεί η δεύτερη φάση της επίθεσής μας. β) με προπαρασκευή πυρ/κού και άλλων βαρέων όπλων μας θα γινόταν τελικά η επίθεση κατά της Αρδέας. Έτσι τα τμηματά μας με ευχέρια θα ‘σπαζαν την αντίσταση του εχθρού και θα γίνονταν κύρια της πόλης. Απαραίτητο στις φάσεις αυτές θα ήταν η λήψη σοβαρών μέτρων κάλυψης γιατί θα δίνονταν αρκετός χρόνος στον εχθρό να φέρει δυνάμεις και να ενισχύσει την Αρδέα.
3. Μια και ο στόχος αυτός παρουσίαζε τέτοιες ιδιομορφίες και μια προστέθηκε στις δυνάμεις μας και η 18 Ταξ. θα μπορούσε να μη γίνει επιχείρηση κατά της Αρδέας και να μελετηθεί ξανά επίθεση για κατάληψη Έδεσσας.
Τα μέτρα που θα είχε συμπληρωματικά πάρει ο εχθρός μπορούσαν να αντιμετωπισθούν από την αυξημένη δυναμικότητα των τμημάτων μας.

26/1/49
ΓΟΥΣΙΑΣ

Αντιστράτηγος

ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΟΣ ΣΤΡΑΤΟΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΑΠΟΡΡΗΤΗ-ΠΡΟΣΩΠΙΚΗ
ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ
ΑΡΙΘ. Ε.Π.Ε. 300
ΔΙΑΤΑΓΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ
Ι. ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ Όπως στο συνημμένο δελτίο.
ΙΙ. ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΜΑΣ
Χ Μεραρχία με δύο Ταξιαρχίες και άλλους σχηματισμούς ως παρακάτω:
14 Ταξιαρχία (3 τάγματα και σχηματισμοί της).
103 Ταξιαρχία (3 τάγματα και σχηματισμοί της).
Τριλοχία σαμποτέρ.
Ιππικό (2 ίλες).
Λόχος κυνηγών αρμάτων.
Ορειβατική πυροβολαρχία.
Αντιαρματικός ουλαμός των 37 (2 κανόνια).
Αντιαρματικός ουλαμός των 20 (2 κανόνια).
Αρχηγείο Καϊμακτσαλάν
Δύο διλοχίες (κάθε μία με 155 άνδρες).
Σχολή ομαδαρχών (30 άνδρες)
Ουλαμός ιππικού (40 άνδρες)
ΙΙΙ. ΣΚΟΠΟΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΜΑΣ
-Κατάληψη Έδεσσας και διατήρησή της επί χρόνο ικανό για να γίνει γενική στρατολογία και επιμελητειακή εκμετάλλευση (ιδιαίτερα σε υφάσματα, δέρματα, άρβυλλα και ιματισμό κλπ.).
-Εξόντωση, αιχμαλωσία και διάλυση όσο το δυνατό μεγαλυτέρων εχθρικών δυνάμεων.
-Σύγχρονα με επιχείρηση κατά Έδεσσας ισχυρές δυνάμεις μας θα επιτεθούν κατά Νάουσας με τον ίδιο σκοπό. Μαζική στρατολογία και εξόντωση εχθρικών τμημάτων.
ΙV. ΙΔΕΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ
1. Με τις κύριες δυνάμεις (2 Ταξιαρχίες της Χ Μεραρχίας) κατάληψη Έδεσσας.
2. Με μικρότερες δυνάμεις κράτημα ορισμένων στηριγμάτων για απαγόρευση κίνησης εχθρικών ενισχύσεων προς Έδεσσα από εξωτερικές κατευθύνσεις. Για το σκοπό αυτό χτύπημα και εξόντωση διλοχίας Λύκων και διμοιρίας Κουμπέλιτσα και ανατίναξη γεφυρών Ριζαρίου, Λιποχωρίου.
3. Η κατάληψη της πόλης θα γίνει με αποφασιστική επίθεση κατά των πιο σοβαρών εξωτερικών αντιστάσεων (Στρατώνες, Καραμάν) και σύγχρονα κατά των πιο σοβαρών εσωτερικών αντιστάσεων. (Ταξιαρχία, τάγμα, άρματα μάχης κλπ.) από ισχυρές δυνάμεις μας που θα εισδύσουν ταχύτερα στην πόλη.
V. ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ
1. 14η Ταξιαρχία
Θα επιτεθεί κατά Έδεσσας από κατεύθυνση Μεσημεριού με το σύνολο της δύναμής της αφού καλυφθεί από Μουχαρέμ Χάνι με ελαφρά τμήματά της κοντά στο Αλγέρι. Συγκεκριμμένα:
α) Ένα τάγμα της θα επιτεθεί για κατάληψη των στρατώνων που αποτελούν σπουδαίο στήριγμα για την κατάληψη της πόλης και για την απαγόρευση κίνησης εχθρικών τμημάτων από κατεύθυνση Βέρροιας-Σκύδρας, προς Έδεσσα.
β) Ταυτόχρονα δύο τάγματα θα επιτεθούν για απόλυτη κυριαρχία στο νότιο κομμάτι της πόλης με κατάληψη των στόχων: Σπίτι Κοφού (όπου έδρα Ταξιαρχίας) Πρακτική Σχολή (όπου θωρακισμένα και ΕΣΑ), Δ΄ και Ε΄ Δημοτικά Σχολεία (όπου λόχος Κομμάντος και λόχος εθνοφρουράς), ηλεκτρικό εργοστάσιο νοσοκομείο και Υποδ/ση χωρ/κής – Αστυνομία – τμήμα αλλοδαπών – Νομαρχία Δημαρχία (όπου δυνάμεις χωρ/κής).
-Δρομολόγιο κίνησης Ταξιαρχίας: Χώρος Κερασιάς, κοντά από Λύκους, Μαύρη Πέτρα, περάσματα ποταμού Βόδα, Μεσημέρι, Στρατώνες Έδεσσας κλπ.
-Με την 14 Ταξιαρχία θα κινηθεί και ο συν. Λευθεριάς για να βοηθήσει την διοίκηση στην επιχείρηση.
-Η 14η Ταξιαρχία θα καταλάβει ακόμα και το Μεσημέρι.
-Κατά την επίθεση στους στρατώνες η 14η Ταξιαρχία να επιδιώξει το πιάσιμο και την άμεση χρησιμοποίηση κατά του εχθρού των εχθρικών πυροβόλων που βρίσκονται στους στρατώνες.
2. 103 Ταξιαρχία
α) Με ένα τάγμα της θα επιτεθεί για εξόντωση της εχθρικής διλοχίας που κατέχει τα υψώματα Λύκων και σε συνέχεια θα κρατήσει με δυνάμεις της ισχυρά, το πραγματικό Λύκων.
-Τα υψώματα Λύκων που κατέχει ο εχθρός αποτελούν βασικό στήριγμα για την όλη επιχείρηση κατά Έδεσσας και σύγχρονα βασικό στήριγμα για την ασφαλή κίνηση των στρατολογουμένων αππο Έδεσσα προς Κερασιές, για την ασφαλή διακομιδή των τραυματιών μας, για τη μεταφορά των υλικών και για την κάλυψη των τμημάτων μας μετά την επιχείρηση.
-Η 103 Ταξιαρχία να κάνει αναγνωρίσεις, να διαλέξει την αποφασιστική κατεύθυνση επίθεσης κατά Λύκων και να συνεργασθεί στενά με το πυροβολικό ώστε να εξασφαλισθεί σίγουρα η επιτυχία.
β) Με δύο τάγματα θα επιτεθεί κατά Έδεσσας από κατεύθυνση Καραμάν – σιδ. σταθμός, Μπαξέδες, με σκοπό να κυριαρχήσει στο βόρειο τμήμα της πόλης με κατάληψη των στόχων: Καραμάν – σιδ.σταθμός -σπίτι Βασδάρη – Λέσχη Αξιωματικών – αποθήκη Λάζου (που κατέχονται από δύναμη λόχου εθνοφρουράς). Με κατάληψη καφενείου Κιουπρί (όπου λόχος εθνοφρουράς) ξενοδοχείον Εθνικού κινηματογράφου Βερμίου – Γυμνάσιο (που ΜΑΚ).
-Δρομολόγιο κίνησης των δύο ταγμάτων της 103 ταξιαρχίας που θα επιτεθούν στην Έδεσσα: Από χώρο Κερασιές προς Στραβού Ρέμμα-Καραμάνη, Μπαξέδες, πόλη.
Τρόπος ενέργειας στην πόλη
Οι ταξιαρχίες που θα ενεργήσουν κατά Έδεσσας να διαλέξουν από τους στόχους της Έδεσσας τους βασικότερους και να τους χτυπήσουν από την αρχή αφού εισδύσουν με ταχύτητα στο κέντρο της πόλης. βασικοί στόχοιγια την 103 Ταξιαρχία είναι κατά σειρά: α) Σταθμός διοίκησης 43 τάγματος εθνοφρουράς, β) Λόχος εθνοφρουράς Λάζου, γ) Λόχος εθνοφρουράς Κιουπρί κλπ.
-Βασικοί στόχοι για την 14η ταξιαρχία είναι κατά σειρά: α) Στρατώνες, β) Έδρα ταξιαρχίας, γ) Άρματα μάχης – ΕΣΑ στην πρακτική σχολή, δ) Δ΄ και Ε΄ Δημοτικά σχολεία κλπ.
-Στόχους δευτερώτερους μέσα στην πόλη να τους παραβλέψουν αρχικά τα τμήματα και να τους ξεκαθαρίσουν μετά την κατάληψη των βασικών στόχων.
-Για την είσδυση στην πόλη να δημιουργηθούν ταχύτατα ανοίγματα στα συρματοπλέγματα και να εξουδετερώσουν τα πολυβολεία που θα συναντούν στην κατεύθυνσή τους.
-Να πιάνουν αμέσως σπίτια πολύ κοντά στους προσβαλόμενους στόχους για να εγκαθιστούν μέσα βάσεις πυρός.
3. Αποστολή Τριλοχίας Σαμποτέρ και Ιππικού
α) Ένας λόχος σαμποτέρ να τινάξει γέφυρα Ριζαριού και μετά να εγκατασταθεί στα υψώματα ΒΔ, Προαστείου για απαγόρευση κίνησης εχθρού από κατεύθυνση Σκύδρας προς Έδεσσα.
β) Διλοχία σαμποτέρ να τινάξει τη γέφυρα Λιποχωρίου και να γυρίσει γρήγορα να πιάσει θέσεις στα υψώματα Μαυροβουνίου. Ιππικό να πιάσει θέσεις στα υψώματα Μαυροβουνίου με αποστολή να απαγορεύσει την κίνηση εχθρού προς Έδεσσα από την πλευρά των Γιανιτσών-Σκύδρας.
Την αποστολή αυτή θα την εκπληρώσει σε στενή συνεργασία και από κοινού με την τριλοχία σαμποτέρ.
Η τριλοχία σαμποτέρ και το Ιππικό για την εκπλήρωση της αποστολής τους να ενεργήσουν ναρκοθετήσεις σ’ όλο το χώρο που ενδέχεται να κινηθεί ο εχθρός και να οργανώσουν μικρές ενέδρες με τραβηχτές σε κατάλληλα σημεία κοντινά στη διάταξή τους χωρίς κανένα σκόρπισμα των βασικών τους δυνάμεων.
4. Αρχηγείο Καϊμακτσαλάν
α) Με διλοχία Στάθη συν Σχολή θα απαγορεύση κίνηση ενισχύσεων από κατεύθυνση Αρδέας, Πολυκάρπης, Σωτήρας, Αψάλου προς Έδεσσα.
-Θα πιάσει γι’ αυτό θέσεις με βασική της δύναμη στα υψώματα Σωτήρας Κουπελίτσα αφού πρώτα καταλάβει το ύψωμα Κουπελίτσα που κατέχει ο εχθρός με μια ή με δύο διμοιρίες εθνοφρουράς. Με ελαφρές δυνάμεις θα πιάσει θέσεις για κάλυψη από Πολυκάρπη.
β) Με διλοχία Μαύρου θα απαγορεύσει κίνηση του εχθρού από Μουχαρέμ Χάνι και Άγρα προς Έδεσσα από δρομολόγιο Β του ποταμού Βόδα.
-Θα πιάσει γι’ αυτό με λόχο υψώματα ΝΔ Καρυδιάς, και με τον άλλο λόχο θα την καταλάβει ύστερα από επίθεσή του.
γ) Ουλαμός ιππικού θα πιάσει θέσεις κοντά Κερασιάς σαν εφεδρεία στον τομέα των δύο διλοχιών του Καϊμακτσαλάν.
5) Αντιαρματικό Πυροβολικό
Διατίθεται στην 103 και 14 Ταξιαρχίες ως εξής: Κάθε Ταξιαρχία θα πάρει ένα πυροβόλο των 37 και ένα των 20. Στην 103 Ταξ. ένα ορειβατικό πυροβόλο.
6) Ορειβατική Πυροβολαρχία των 7,5 με 3 Πυροβόλα
-Θα ταχθεί ολόκληρη πυροβολαρχία συγκεντρωμένη
-Θα υποστηρίζει με συγκεντρωτικά πυρά την επίθεση του τάγματος της 103 Ταξ. κατά λύκων.
-Θα υποστηρίζει και άλλες ενέργειες πιθανόν να διαταχθούν στην εξέλιξη της επιχείρησης. Επίσης θα χτυπήσει εχθρικές κινήσεις προς Έδεσσα. Γι’ αυτό να προετοιμασθεί για βολή κατά στόχων Άγρας, Κουπελίτσας, Σωτήρας κλπ. και να κάνει τις αναγκαίες αναγνωρίσεις.
-Θέση που θα ταχθεί η Πυρ/χία αρχικά να αναζητηθεί γύρω από Καγκανίτσα που προσφέρεται για τις αποστολές της.
VΙ. ΣΤΑΘΜΟΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ
Αρχικός σταθμός διοίκησης της Διεύθυνσης επιχείρησης της Χ Μεραρχίας, και του Αρχηγείου Καϊμακτσαλάν κοντά στις Κερασιές. Στραθμός Διοίκησης 103 Ταξιαρχίας, θα μετακινείται με τα δύο τάγματά της προς Καραμάν, σιδ. σταθμό και τελικά μέσα στην πόλη. Σταθμός Διοίκησης 14 Ταξιαρχίας προς Στρατώνες μετά κατάληψη στρατώνων ταχύτατη προωθήσα προς την πόλη.
VΙΙ. ΔΙΑΒΙΒΑΣΕΙΣ
α) Πυροβολικού. Ένας ασύρματος στην Πυροβολαρχία, ένας ασύρματος μαζί με αξ/κό σύνδεσμο Πυροβολικού που θα παρακολουθήσει το τάγμα στην επίθεση κατά Λύκων.
-Και να απλωθεί τηλεφωνική γραμμή από θέση Πυρ/χίας προς αρχικό σταθμό διοίκησης επιχείρησης.
β) Οι Ταξιαρχίες θα’ χουν επαφή με τα τάγματά τους με ασυρμάτους. Επίσης με τη Χ Μεραρχία.
VΙΙΙ. ΣΥΝΔΕΣΜΟΙ
Ο συνταγ. Λευθεριάς θα αναλάβει την εξεύρεση καταλλήλων συνδέσμων για όλα τα τμήματα που θα πάρουν μέρος στην επιχείρηση. (Όλα τα τμήματα που θα μπουν στην πόλη πρέπει να πάρουν σύνδεσμο μέχρι και λόχο επίσης, θα πάρουν συνδέσμους τα συνεργεία της επιμελητειακής εκμετάλλευσης, οι ομάδες που θα πιάσουν δοσιλόγους κλπ.)
ΙΧ. ΧΡΟΝΟΣ ΕΠΙΘΕΣΗΣ
Έναρξη επίθεσης στν Έδεσσα 3η πρωϊνή 22 Δεκέμβρη (δηλ. νύχτα 21 προς 22/12). Οι διάφορες φάλαγγες να ορίσουν ανάλογα την ώρα που θα ξεκινήσουν από τους χώρους κάλυψης.
Χ. ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΗ
1) Κάθε Ταξιαρχία θα οργανώσει συνεργεία, α) Επιστράτευσης, β) Επιμελητειακής εκμετάλλευσης και γ) Σύλληψης σημαινόντων εχθρών του λαού.
-Από άποψη εκμετάλλευσης να προτιμηθούν κατά σειρά: υφάσματα, δέρματα, παπούτσια, ρούχα, οπλισμός, πυρομαχικά, μεταγωγικά ζώα, αυτοκίνητα, κάρρα, φάρμακα.
2) Οι ταξιαρχίες να οργανώσουν καλά την ανατίναξη δημοσίων κτιρίων εργοστασίων και των σπιτιών που θα αντιστέκονται. Και να πάρουν τα αρχεία χωρ/κής, ταξιαρχίας, Τάγματος, εθνοφρουράς κλπ.
ΧΙ. ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ
-Ορεινό Χειρουργείο κοντά Κερασιές.
-Η Χ Μεραρχία και οι ταξιαρχίες θα μεταφέρουν τους τραυματίες ως το ορεινό χειρουργείο με δικά τους μέσα.
-Από το ορεινό χειρουργείο η μεταφορά των τραυματιών προς το Νοσοκομείο θα γίνεται από τους μαχητές και μαχήτριες των εμπέδων.
ΧΙΙ. ΕΦΟΔΙΑΣΜΟΣ-ΠΥΡΟΜΑΧΙΚΑ
Όλα τα ζώα Αρχηγείου Καϊμακτσαλάν να μπουν στο βασικό δρομολόγιο ανεφοδιασμού τροφίμων και πυρομαχικών και να προωθούν τα υλικά σε κατάλληλο χώρο κοντά στις Κερασιές. Τα τμήματα θα παραλαβαίνουν από το χώρο αυτό.
ΧΙΙΙ. ΣΤΡΑΤΟΛΟΓΙΑ
Βασικός σκοπός των επιχειρήσεών μας είναι η φαρδειά στρατολογία νέων μαχητών και μαχητριών.
-Γι’ αυτό κάθε ταξιαρχία την ώρα που θα γίνεται επιχείρηση θα ενεργεί σύγχρονα και στρατολογία.
Κάθε τμήμα που θα μπει στην πόλη θα διαθέσει τον ένα λόχο του αποκλειστικά για την επιστράτευση νέων μαχητών. Θα επιστρατεύονται όλοι άνδρες και γυναίκες μέχρι ηλικίας 40 χρονών.
Η δουλειά αυτή θα οργανωθεί με σύστημα και να γίνεται με ταχύτητα.
-Χώρος που θα διοχετεύονται οι νεοστρατολογούμενοι: Προς Κερασιές όπου θα γίνεται και η τελική διαλογή.
ΧV. ΣΥΝΘΗΜΑΤΙΚΑ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗΣ
Ο πρώτος θα ρωτάει: Γιάννη που πάς;
Ο δεύτερος θ’ απαντάει: Χτύπα στο ψαχνό.
Ακουστικά: Ο πρώτος τρία σφυρίγματα. Ο δεύτερος, δύο σφυρίγματα ή ο πρώτος τρία παλαμάκια. Ο δεύτερος δύο παλαμάκια.
Οπτικά: Ο πρώτος θ’ ανάβει τρεις φορές το φανάρι. Ο δεύτερος θ’ ανάβει δύο φορές το φανάρι.

Σ.Δ. Δ/νσης Επιχείρησης 21/12/48
Αντιστράτηγος ΓΟΥΣΙΑΣ
Υποστράτηγος ΣΚΟΤΙΔΑΣ Ώρα 12
Παραλήπτες

Χ Μεραρχία (3 αντίτυπα)
Αρχηγείο Καϊμακτσαλάν (1 αντίτυπο)
Ιππικό (Απόσπασμα διαταγής)
Σαμποτέρ (Φλόγα) (Απόσπασμα διαταγής).