Εκθεση Οργανώσεως Ελληνικού Στρατού από 1-3-1945 μέχρι 31-8-1948, ΓΕΣ/31 Αυγ 1948


Α3/ΓΕΣ
Χρήσις Περιωρισμένη
Αρ. Αντ. 3
ΑΠΟΡΡΗΤΟΝ

Περιληπτικόν Σημείωμα επί της ενάρξεως και εξελίξεως της Οργανώσεως του Ελληνικού Εθνικού Στρατού από 1-3-1945 μέχρι 31-8-1948
————————

Το παρόν Θέμα πραγματεύεται υπό τας κάτωθι επικεφαλίδας:
Α) Εισαγωγή.
Β) Ι Περίοδος Μάρτιος 1945 – Μάρτιος 1946.
Γ) ΙΙ Περίοδος Απρίλιος 1946 – Αύγουστος 1947.
Δ) ΙΙΙ Περίοδος Σεπτέμβριος 1947 – Αύγουστος 1948.
Ε) ΙV Περίοδος Αύγουστος 1948 – Ιούνιος 1949 (Προτάσεις).
ΣΤ) Υλικά – Εφόδια.
Ζ) Συμπεράσματα – Προτάσεις.
————————————–

Α) Εισαγωγή.
1.- Μετά την καταστολήν του κινήματος Δεκεμβρίου 1944 και την υπογραφήν της συμφωνίας της Βαρκίζης η μόνη υπολογίσιμος δύναμις του Ελληνικού Στρατού ήτο:
α) 4.000 περίπου μόνιμοι Αξ/κοί παντός βαθμού.
β) 3η Ταξιαρχία Ρίμινι δυνάμεως 3.000.
γ) Ταξιαρχία Καταδρομών (Ιερός Λόχος) δυνάμεως περίπου 1.800 (ων 600 Αξ/κοί).
δ) Ειδικά τινά Τάγματα Στελεχών οργανωθέντα εις την Μ. Ανατολ.
ε) Εφόδια – Υλικά – Μηδέν.
2.- Διά των δεδομένων τούτων ως πυρήνων ανελήφθη υπό της πρώτης Βρεττανικής Αποστολής εν συνεργασία μετά του ανασυγκροτηθέντος ΓΕΣ η Οργάνωσις του Ελληνικού Στρατού επί νέων βάσεων.
3.- Η έλλειψις παντός υλικού και εφοδίων ιδία δε οπλισμού η παντελής έλλειψις χρημάτων διά την αγοράν ιματισμού, οπλισμού κ.λ.π. όλων εκ του ελευθέρου εμπορίου αλλά και η μη ύπαρξις τόπων και μέσων συναλλαγής, έφερον μοιραίως την Ελληνικήν Κυβέρνησιν εις την ανάγκην όπως δεχθή την οργάνωσιν του Ελληνικού Στρατού βάσει των αποφάσεων και περιορισμών οίτινες ετέθησαν υπό των Αρχηγών και Επιτελείων των Συμμαχικών Στρατών εν Ουασιγκτώνι καθ’ ας απεφασίσθη όπως χορηγηθή ιματισμός και πάσης φύσεως υλικόν διά την Οργάνωσιν Ελληνικού Στρατού 100.000 συμπεριλαμβανομένων όλων των βαθμών ανετέθη δε η Οργάνωσις τούτου και ο εφοδιασμός εις υλικά και οπλισμόν εις την Βρεττανικήν Κυβέρνησιν διά του Στρατηγείου Μ. Ανατολής.-
Η παραδοχή του Βρεττανικού συστήματος εντελώς νέου και διαφόρου του ισχύοντος μέχρι του 1940 Ελληνικού, εδημιούργησεν ανάγκας και υποχρεώσεις του ΓΕΣ αίτινες εκ πρώτης όψεως εφαίνοντο σχεδόν ανυπέρβλητοι.
Πάντως διά καταλλήλων συνεργασιών συσκέψεων και μελετών καθωρίσθησαν αι βάσεις Οργανώσεως του Ελληνικού Στρατού, η δύναμις η Οργάνωσις και Σύνθεσις τούτου.-
Καίτοι από Ελληνικής πλευράς η οργάνωσις αύτη ήτο αντίθετος προς τα Ελληνικά εδάφη, τας ιδιότητας και παραδόσεις του Ελληνικού Στρατού, λόγω ανάγκης, εγένετο αύτη δεκτή ως προυτάθη παρά των Βρεττανών με την βεβαιότητα ότι η Οργάνωσις αύτη προοδευτικώς θα προσηρμόζετο προς την Ελληνικήν πραγματικότητα.-

Β) Ι.- Περίοδος Μάρτιος 1945 – Απρίλιος 1946
Βάσει των άνω δεδομένων και σχετικών προτάσεων της ΒΣΑ συνεκροτήθη Επιτροπή διά την μελέτην της Οργανώσεως του Ελληνικού Στρατού εντός του τεθέντος ανωτάτου ορίου των 100.000 ανδρών και των διατεθειμένων μέσων παρά της Βρεττανικής Αποστολής.
Της Επιτροπής ταύτης, Πρόεδρος ωρίσθη ο Υποστράτηγος Στεριόπουλος Σωτ. και μέλη οι Συν/ρχαι Τσακαλώτος Θρ., Λάϊος, Μπαλοδήμος, Κατσαρίδης και Καπετανάκης.
Η Επιτροπή αύτη παρεδέχθη την Οργάνωσιν του Στρατού εις τρία ΣΣ, Α΄, Β΄, και Γ΄ περιλαμβάνοντα τρεις Μεραρχίας τύπου Πεδινού, τέσσαρας Μεραρχίας Ορεινάς διαφόρου συνθέσεως εκάστης έτι δε δύο Ανεξαρτήτους Ταξιαρχίας.-
Συνεφώνησαν κατά το πλείστον μετά των Βρεττανικών Απόψεων εις ότι αφορά την δημιουργίαν Ταξιαρχικής Πεδινής και Ορεινής Συνθέσεως του Τάγματος Πεζικού Πεδινού και Ορεινού κ.λ.π. Μονάδων του Στρατού.
Η όλη δύναμις του Ελληνικού Στρατού ωρίσθη εις 100.000 βάσει δε ταύτης καθ’ όλην την διάρκειαν του 1945 και μέχρι Μαρτίου 1946 εγένετο συγκρότησις και Οργάνωσις Μονάδων, εκπαίδευσις στελεχών, οργάνωσις Επιτελείων και εκπαίδευσις νεοσυλλέκτων.-
Γ) ΙΙ.- Περίοδος 1946 Απρίλιος – 1947 Αύγουστος.
Κατά Απρίλιον 1946 κατηρτίσθη η πρώτη Διάταξις Μάχης του Ελληνικού Στρατού βάσει των 100.000 ων οι 6.755 ήσαν Αξ/κοί και 93.245 Οπλίται.
Εκ των 93.245 Οπλιτών οι 13.870 ήσαν νεοσύλλεκτοι υπό εκπαίδευσιν.-
Επομένως ο πραγματικός Στρατός Εκστρατείας θα ανήρχετο εις 86.130 οργανωμένος εις τρεις Μεραρχίας τύπου Πεδινού, των τριών Ταξιαρχιών εκάστη, σύνολον Ταγμάτων 27. Τέσσαρες Ορεινάς Μεραρχίας ιδίας εκάστη συνθέσεως, Τάγματα 27 και δύο Ανεξαρτήτους Ταξιαρχίας Τάγματα 6. Σύνολον Ταγμάτων Πεζ. 60.-
Από του Σεπτεμβρίου 1946, αρξαμένου συστηματικού ανταρτοπολέμου και αναλαβόντος του Στρατού την καταστολήν της ανταρσίας, εγένετο σειραί συσκέψεων μεταξύ Αξ/κών ΓΕΣ και ΒΣΑ επί τω σκοπώ όπως καθορισθή νέα Διάταξις Μάχης του Ελληνικού Στρατού, αυξανομένης της δυνάμεώς του δεδομένου ότι, ως διεπιστώθη, άμα τη ενάρξει του ανταρτοπολέμου, η υπάρχουσα τότε δύναμις ήτο ανεπαρκής και τα διαθέσιμα μέσα ιδίως πολυβόλα ανεπαρκή, το δε χορηγηθέν Βρεττ. Ορειβ. Πυρ/κόν των 3.7’’ ακατάλληλον λόγω βεληνεκούς και δυσμετακομίστου.
Αι συζητήσεις αύται κατέληξαν εις σύνταξιν Πρακτικού δι’ ου επροτείνετο αύξησις του Στρατού (πλήν της Χωρ/κής) εις 130.000 διά την αντιμετώπισιν της ανταρσίας και εις 165.000 διά την περίπτωσιν εισβολής (έγγραφον ΓΕΣ προς ΒΜΜ/Α.Π.409875/Α3/Ι/23-9-46).-
Επί του θέματος τούτου απεστάλη υπό του τότε Προέδρου της Κυβερνήσεως κ. Τσαλδάρη τηλεγράφημα εις την Α.Μ. τον Βασιλέα εις Λονδίνον όπως παρακληθή η Βρεττανική Κυβέρνησις και δεχθή αύξησιν Στρατού κατά 30.000 (τηλεγράφημα προς Ελληνικήν Βασιλικήν Πρεσβείαν Λονδίνου διά Α.Μ. τον Βασιλέα της 23-9-1946).-
Κατά Οκτώβριον 1946 διεξήχθη αλληλογραφία μεταξύ ΓΕΣ – ΒΣΑ διά την πρόσκλησιν 2.500 Εφέδρων προς αύξησιν της δυνάμεως 17 Ταγμάτων Εθν/ράς. Τελικώς επραγματοποιήθη τούτο μόνον διά το Β΄ΣΣ (επιστολή Αρχηγού ΓΕΣ προς Στρατηγόν Ρόλλινς της 15-10-46 και απάντησις Στρατηγού Ρόλλινς της 18-10-46).
Ομοίως αλληλογραφία διά την συγκρότησιν 7 Ταγμάτων Εθν/ράς και 2 Ταγμ. Ασφαλ. Γραμμών Συγκοινωνιών, ήτις ενεκρίθη και επραγματοποιήθη (Α.Π.403905/2-10-46).
Κατά Νοέμβριον 1946 εγένετο συζήτησις μεταξύ ΒΣΑ, Στρατηγείου Βρεττανικών Δυνάμεων εν Ελλάδι και ΓΕΣ διά την οργάνωσιν 40 Λόχων Κομάντος ήτις και τελικώς ενεκρίθη κατά Δεκέμβριον 1946 (έγγραφον ΒΜΜ/51/ /. . /3-12-46).
Εμελετήθη εν συνεχεία η προσθήκη τετάρτης Διμοιρίας εις έκαστον Λόχον του τακτικού Στρατού και Εθνοφυλακής χωρίς τελικώς τούτο να εγκριθή (προπαρασκευαστική Διαταγή Α.Π. 410508/Α3/4-12-47).-
Την 28-11-46 ελήφθη εκ Λονδίνου τηλεγράφημα υπό του τότε εκεί ευρισκομένου Αρχηγού ΓΕΣ ότι ενεκρίθη αύξησις του Στρατού κατά 4.000 έναντι ανεπιθυμήτων ταραξιών (Α.Π. 410462/28-11-46 τηλ. Αρχηγού ΓΕΣ εκ Λονδίνου διά κ. Πρωθυπουργόν).-
Επηκολούθησε καθ’ όλον τον Δεκέμβριον 1946 σειρά συσκέψεων Συμβουλίων, ανταλλαγή επιστολών μεταξύ ΓΕΣ – ΒΣΑ του ΓΕΣ προτείνοντος την αύξησιν του Στρατού κατά 28.000 ούτως ώστε ο Στρατός να ανέλθη εις 128.000 μεταξύ των οποίων 15.000 κληρωτών δι’ εκπαίδευσιν (Α.Α.Π. 410575/11-12-47 αναφορά ΓΕΣ προς Πρόεδρον Κυβερνήσεως) κοινοποιηθείσα εις ΒΜΜ Αριθ. Π. 410584/12-12-46).-
Αποτέλεσμα ταύτης ήτο όπως μετά την εις Αθήνα άφιξιν του Στρατηγού Μοντγκόμερυ δοθή υπόσχεσις αυξήσεως του Στρατού Εκστρατείας, από 104 εις 115 χιλιάδες άνδρας (Α.Α.Π. 410673/21-12-46 Επιστολή Αρχηγού ΓΕΣ προς Πρόεδρον Κυβερνήσεως).
Κατά Ιανουάριον 1947 το ΓΕΣ επανέρχεται επί της ανάγκης αυξήσεως του Στρατού εις 130.000 και χορηγήσεως υλικών διά τηλεγραφήματός του προς τον Στρατ/κόν Ακόλουθον εις Ουασιγκτώνα (Αρ. Α.Α.Π. 23538/Α3/5-1-1947).-
Την 23-1-1947 ο Αρχηγός ΓΕΣ υποβάλλει εις τον Πρόεδρον της Κυβερνήσεως την υπ’ αρίθ. Α.Α.Π. 23709/23-1-47 αναφοράν του δι’ ης τονίζει την ανεπάρκειαν της υποσχεθείσης αυξήσεως του Στρατού κατά 15.000 και ζητεί την παρέμβασίν του δι’ αύξησιν του Στρατού εις 130.000.-
Μέχρι τέλους Φεβρουαρίου 1947 δεν είχε δοθή η επιθυμητή και υποσχεθείσα αύξησις του Στρατού κατά 15.000 και ο τότε Αρχηγός του Επιτελείου υποβάλλει την υπ’ αρίθ. Α.Α.Π. 72 αναφοράν του προς τον Πρόεδρον της Κυβερνήσεως κρούων τον κώδωνα του κινδύνου (Αρ. Α.Α.Π. 72/Φεβρουάριος 1947, σχετικά 18286/13-2-47 και 18287/13-2-47 τηλεγρ. της Πρσβείας Ουασιγκτώνος προς Υπ. Στρατ/κών/ΓΕΣ).
Εν αναμονή της αυξήσεως του Στρατού εις 115.000 και εν όψει των εαρινών επιχειρήσεων το ΓΕΣ/Α’ Κλάδος υποβάλλει υπόμνημα αιτούν την αύξησιν του Στρατού εις 150.000.-
Την 26-2-47 ο Υπουργός των Στρατ/κών εκδίδει την υπ’ αρίθ. Α.Π. 516537/26-2-47 Διαταγήν του προς ΓΕΣ δι’ ης γνωστοποιεί ότι η Κυβέρνησις ενέκρινε την αύξησιν του Στρατού κατά 15.000 υπ’ ευθύνη της και μέχρις εγκρίσεως της αυξήσεως υπό των Συμμάχων.
Βάσει της Διαταγής ταύτης εξεδόθησαν υπό του ΓΕΣ σχετικαί Διαταγαί προσκλήσεως ωρισμένων ειδικοτήτων Εφέδρων και 15.000 Στρατευσίμων εις ΚΒΕ δι’ εκπαίδευσιν την 5-3-47.-
Την 12-3-47 ο Αρχηγός του ΓΕΣ υποβάλλει εις τον Υπουργόν των Στρατ/κών έκθεσιν του εν Λονδίνω Στρ. Ακολούθου εξ ης εμφαίνεται ότι οι Βρεττανοί θα παύσουν την συντήρησιν του Ελληνικού Στρατού μετά την 31-3-1947 και συνιστά όπως αποτανθή η Ελληνική Κυβέρνησις εις την Αμερικανικήν τοιαύτην (Αριθ. Πρωτ. Εκθ. Στρ. Ακολούθου Α.Α.Π. 22/26-2-47 υπεβλήθη εις Υπ. Στρατ/κών αριθ. Α.Π. 126/ΓΑ/12-3-47).
Την 31-3-1947 κοινοποιείται εις τας Μονάδας η Νέα Διάταξις Μάχης 1947 εις ην περιελήφθησαν νέαι Μονάδες Πεζικού κυρίως 14 Τάγματα Εθνοφυλακής, 40 Λόχοι Ορεινών Καταδρομών και τέλος άλλαι, δευτερεύουσαι Μονάδες και Στρατηγεία.
Εκ παραλλήλου επετεύχθη η από 1ης Ιουνίου ανάληψις της συντηρήσεως του Στρατού υπό της Αμερικανικής Κυβερνήσεως.
Την 30-4-1947 συγκροτείται Γνωμοδοτικόν Συμβούλιον εις ο μετέσχον οι εκπρόσωποι του ΓΕΣ με επί κεφαλής τον Αντ/γον Βεντήρην και της ΒΣΑ με τον Υποστράτηγον Ρόλλινς καθ’ ο απεφασίσθησαν τα εξής:

  • Δύναμις Στρατού Εκστρατείας ορίζεται εις 115.000

– Εις Ειδικά Κέντρα Εκπαιδεύσεως 5.000

ΣΥΝΟΛΟΝ 120.000

Δι’ εκγύμνασιν του Στρατού Εκστρατείας προσκλήσεις εις ΚΒΕ δύο σειρών στρατευσίμων, μιας τον Ιούνιον 1947 και ετέρας τον Οκτώβριον.-
Διετυπώθη ομοίως ως αξίωσις γενομένη υπό του ΓΕΣ δεκτή υποχρεωτικώς όπως ουδεμία μεταβολή της Διατάξεως Μάχης λάβη χώραν μέχρι τέλους 1947 (κοινοποίησις Πρακτικού διά της υπ’ αρίθ. Α.Π. 78591/1-5-47 Δ/γής ΓΕΣ).
Την 28-6-1947 εκ των αποτελεσμάτων των μέχρι της στιγμής επιχειρήσεων κατά των ανταρτών το Πολιτικόν Συμβούλιον της Κυβερνήσεως ζητεί τας ανάγκας του Επιτελείου διά την τελικήν νίκην κατά των συμμοριτών (σημείωμα Υπουργού Εσωτερικών κ. Παπανδρέου της 28-6-1947).
Εις απάντησιν το ΓΕΣ ζητεί διά σημειώματος υποβληθέντος την 30-6-47:
α) Αύξησιν της δυνάμεως του Στρατού από 120.000 εις 200.000.
Η αύξησις εζητείτο:
ι) Διά σχηματισμόν νέων Ταγμάτων.
ιι) Διά διόγκωσιν των υπαρχόντων εις δύναμιν 850 ανδρών έναντι.
ιιι) Διά την συγκρότησιν αναγκαιουσών Μονάδων Όπλων υποστηρίξεως κυρίως Ορ. Πυρ/κού (1 Συν/γμα κατά Ορεινήν Μεραρχίαν) και Λόχων Πολυβόλων.
β) Αύξησιν προσωρινώς των ΜΑΔ εις 15-21 χιλ. (αριθ. Α.Π. 25269/1-7-47 προς Υπουργόν Στρατ/κών).
Την 4-7-47 εις Σύσκεψιν του Γνωμοδοτικού Συμβουλίου παρουσία του Υπουργού Στρατ/κών, Γενικού Επιθεωρητού του Στρατού εξητάσθησαν ερωτήματα της Κυβερνήσεως και του Αρχηγού της Αμερ. Στρατ/κής Αποστολής κατόπιν εκφρασθείσης επιθυμίας των διά περαιτέρω αύξησιν του Στρατού.
Άπαντες συνεφώνησαν:
α) Ότι η προσωρινή δοθείσα αύξησις του Στρατού κατά 20.000 δέον να σταθεροποιηθή ίνα καταστή δυνατή η ανανέωσις των παλαιών Οπλιτών διά νέων.
β) Ότι προοδευτικώς δέον να αυξηθή ο Στρατός εις 200.000 μέχρι τέλους Δεκεμβρίου 1947 (συγκρότησις νέων Ταγμάτων και όπλων υποστηρίξεως Πυρ/κού – Πολυβόλα).
γ) Ότι δέον να αυξηθή προσωρινώς η δύναμις των ΜΑΔ εις 15-20 χιλιάδας (Α.Α.Π. 25328/Α3/4-7-47 Πρακτικόν).
Την 5-7-47 το ΓΕΣ υποβάλλει εις τον Αρχηγόν της Αμερικανικής Βοηθείας Στρατηγόν Λίβσεϋ, λεπτομερές υπόμνημα δι’ ου εζητείτο:
Η αύξησις του Στρατού εις 200.000 μέχρι Ιουλίου 1948.
Ομοίως η ανά τρίμηνον πρόσκλησις 20.000 κληρωτών διά την ανανέωσιν του Στρατού και εκπαίδευσιν των ανεκπαιδεύτων.
Τέλος αύξησιν των εθελοντών ΜΑΔ εις 15.000. Τούτο εγεγράφη εις υπόμνημα της Κυβερνήσεως κ. Μαξίμου ενώ χρόνω ευρίσκετο ο Υπουργός των Εξωτερικών εν Αμερική (Α.Α.Π. 25302/Α3/5-7-47 προς Στρατηγόν Λίβσεϋ).
Την 23ην Ιουλίου 1947 ελήφθη απάντησις του Υποστρατήγου Λίβσεϋ δηλούντος κατηγορηματικώς ότι λόγω οικονομικών λόγων ο κ. Γκρίσγουολντ έλαβε την απόφασιν όπως αι μεν Στρατ/καί δυνάμεις μη υπερβούν τας εγκεκριμένας 120.000 άνδρ. και η δοθείσα αύξησις 20.000 διά πρόσκλησιν νεοσυλλέκτων είναι προσωρινή.
Δ) ΙΙΙ Περίοδος 1947 – Αύγουστος 1948.
Τον Σεπτέμβριον 1947 ανεκοινώθη υπό της Αμερικανικής Αποστολής ότι ενεκρίθη η εφ’ άπαξ εισέτι πρόσκλησις κατά Οκτώβριον 1947 20.000 ανδρών στρατευσίμων, διά την απόλυσιν και της ΙΙ σειράς παλαιών στρατευσίμων, της 1ης σειράς απολυθείσης κατά τα μέσα Οκτωβρίου ιδίου έτους.
Άμα τη συγκροτήσει της Νέας Κυβερνήσεως κ. Σοφούλη συνήλθε το ΑΣΕΑ καθ’ ο ο Πρόεδρος της Κυβερνήσεως εζήτησε την αύξησιν του τακτικού Στρατού εις 150 Χιλιάδας, συγκρότησιν δε 100 Ταγμάτων Εθν/ράς εκ 500 ανδρών έκαστον (ήτοι 50 χιλ. ανδρών) διά την άμυναν των επαρχιών, εκτός της δυνάμεως της Χωρ/κής, επί πλέον όπως χορηγηθή Ορειβατικόν Πυρ/κόν εύχρηστον και ευμετακόμιστον επαρκές καθώς και επαρκή αριθμόν πολυβόλων, δεδομένου ότι προπολεμικώς έκαστον Τάγμα είχε Λόχον Πολ/λων ήτοι 12 Πολ/λα κατά Τάγμα ενώ μέχρι τότε ο Ελληνικός Στρατός είχε 24 Πολ/λα εις το Β’. και 24 πολυβόλα εις το Γ΄ΣΣ (Πρακτικόν ΑΣΕΑ 42/Συνεδρ. 30η/17-9-47).-
Εν συνεχεία την 19ην Σεπτεμβρίου το ΓΕΣ εν Συμβουλίω των Υπουργών των τριών Πολεμικών Υπουργείων και του Υπουργού Δημοσίας Τάξεως εζήτησε την έγκρισιν Οργανώσεως των Ταγμάτων Εθνοφρουράς αντί των ήδη ατελώς οργανωμένων μη υποκειμένων εις Στρατ/κή πειθαρχίαν Εθελοντικών Σωμάτων ΜΑΥ – ΜΑΔ-
Επειδή δε η Αμερικανική Αποστολή δεν συνεφώνει εις την Οργάνωσιν ταύτην, υπεβλήθη η παράκλησις όπως τα έξοδα των Ταγμάτων τούτων αναλάβη η Ελληνική Κυβέρνησις.
Οι παρόντες Υπουργοί συνεφώνησαν κατ’ αρχήν και ανέλαβον την υποχρέωσιν όπως πείσουν τον Πρόεδρον της Κυβερνήσεως και Αντιπρόεδρον αύτης διά την ανάληψιν της δαπάνης συνεστήθη δε όπως γίνει πρόσκλησις δι’ οργάνωσιν των 6 πρώτων Ταγμάτων εις Ρούμελην και εν συνεχεία εις τας λοιπάς επαρχίας (Διαταγή συγκροτήσεως Α.Π. 12058/Α3/27-9-47).-
Κατά τας αρχάς Οκτωβρίου 1947 η Αμερικανική Αποστολή ανεκοίνωσεν εις το ΓΕΣ ότι εγκρίνεται η επί πλέον πρόσκλησις 20.000 κληρωτών διά τους μήνας Οκτώβριον – Δεκέμβριον. Ομοίως αύξησις του Στρατού Εκστρατείας κατά 10.000 άνδρας ή ο σχηματισμός αντ’ αυτής 20 Ταγμάτων Εθν/ράς.
Κατόπιν πολλών συζητήσεων και συνδυασμών απεφασίσθη όπως τα υπό συγκρότησιν 40 Τάγματα Εθν/ράς (20 παρά της Ελληνικής Κυβερνήσεως και 20 παρά της Αμερικανικής) οργανωθούν δι’ υλικών αγοραζομένων υπό της Ελληνικής Κυβερνήσεως διατρέφωνται δε και συντηρώνται διά κονδυλίων της Αμερικανικής Βοηθείας (Πρακτικόν συσκέψεως μικτόν Ελληνο-Βρεττανο-Αμερικανών 4-11-47).
Ομοίως κατά τον ίδιονμήνα απεφασίσθη ο περιορισμός της Χωρ/κής εις τα έργα αστυνομεύσεως, η ανάληψις της πολεμικής ευθύνης εν Πελοππονήσω υπό του Στρατού και η απόλυσις 7.100 άνευ θητείας Χωρ/κών (κοινή αποφασις Υπουργών Στρατ/κών – Δημ. Τάξεως 12-11-47 κοινοποιηθείσα διά της υπ’ αρίθ. Α.Π. 13572/14-11-47 Δ/γής ΓΕΣ).
Εις αντικατάστασιν των απολυομένων Χωρ/κών απεφασίσθη η οργάνωσις αναλόγων Ταγμάτων Εθν/ράς.
Την 15-12-47 κατόπιν επανειλημμένων συσκέψεων και βάσει της μέχρι Οκτωβρίου 1947 πείρας επί των επιχειρήσεων κατά των συμμοριτών, συνετάγη υπό του ΓΕΣ μελέτη δι’ ης εζητείτο συμπλήρωσις του Στρατού Εκστρατείας εις 150.000 περίπου ανδρών και ολοκλήρωσιν των Ταγμάτων Εθν/ράς εις 100. Αύξησις των όπλων υποστηρίξεως και ιδία του Ορειβ. Πυρ/κού και Πολυβόλων (Μελέτη ΓΕΣ 50/15-12-47).
Η μελέτη αύτη ετέθη υπό την κρίσιν των Συμμαχικών Αποστολών, αίτινες μετά λεπτομερή μελέτην επρότειναν μερικήν αποδοχήν του ης εις Ουάσιγκτων (Μελέτη και προτάσεις και αναφορά ΓΕΣ σχετικώς με την ενίσχυσιν και βελτίωσιν του Ελληνικού Εθνικού Στρατού).
Βάσει της μελέτης ΓΕΣ και τη προτάσει των Συμμαχικών Αποστολών από Φεβρουαρίου 1948 επήλθον γενικώς αι κάτωθι κύριοι βελτιώσεις και αύξησις του Ελληνικού Στρατού:
Ι.- ΣΤΡΑΤΟΣ ΕΚΣΤΡΑΤΕΙΑΣ
α) Πεζικόν.
Ηυξήθη το Ανώτατον όριον Δυνάμεως Στρατού από 120.000 εις 132.000 και βάσει τούτου διηρθώθη ο Στρατός Εκστρατείας εις 8 Μεραρχίας και εις τρείς ανεξαρτήτους Ταξιαρχίας. Συνεκροτήθησαν 8 Λόχοι πολ/λων των 4 Διμοιριών έναντι των 6 Λόχων των 2 Διμοιριών.
Ανασυνεκροτήθησαν αι δυνάμεις Καταδρομών εις 4 Μοίρας των 8 Λόχων εκάστη της διοικήσεως αυτών αντιστοιχούσης προς διοίκησιν ανεξαρτήτου Ταξιαρχίας.
β) Μηχανικόν.
Ηυξήθησαν οι Λόχοι Μηχανικού κατα 4.
γ) Πυροβολικόν.
Μετετράπησαν αι τρείς Μοίραι Όλμων των 4,2 χιλ. και 3 Μοίραι Ορειβ. Πυρ/κού των 3,7 χιλ. με Βρεττανικόν υλικόν εις 6 Μοίρας Ορειβ. Πυρ/κού των πυροβόλων των 75 χιλ. Αμερικανικού τύπου ιδιοτήτων των προηγουμένων.
Οργανώθησαν δύο Μοίραι Μ.Πυρ/κού των 6 πυροβόλων εκάστη και μία Ανεξάρτητος Πυρ/χία των δύο πυροβόλων.
Οργανώθησαν 13 στατικοί Ουλαμοί των 2 σωλήνων Όλμων των 4.2’’ εις τα Β΄, Γ΄ΣΣ.
Συνεκροτήθη μία Μοίρα Πεδ. Πυρ/κού των 25 λιβρών των 8 Πυρ/λων.-
Συνεκροτήθη τοπογραφική Μοίρα Πυρ/κού.
δ) Διαβιβάσεις.
Άπασαι αι Μονάδες Διαβιβάσεων έλαβον βελτιωμένην σύνθεσιν ανταποκρινομένην προς τον προορισμόν των.
ε) Ιππικόν – Τεθωρακισμένα.
Ωργανώθη και 4ον Σύνταγμα Αναγνωρίσεως.-
Ωργανώθησαν 3 Ίλαι Αρμάτων Μάχης Κένταυρος.-
στ) Υγειονομικόν.
Ωργανώθησαν 4 νέα Νοσοκομεία, 1 των 1.000 κλινών, 1 των 600 και 2 των 400 κλινών.
Ηυξήθη ο αριθμός των κλινών των λοιπών Στρατ/κών Νοσοκομείων.
ζ) Λοιπά Σώματα και Υπηρεσίαι.
Ωργανώθησαν νέαι Μονάδες και εβελτιώθησαν αι συνθέσεις των παλαιών ίνα ανταποκρίνωνται καλύτερον εις την εξυπηρέτησιν των Μονάδων του Στρατού.
Κατά Μάρτιον 1948 κατόπιν σχετικής μελέτης της Οργανώσεως του ΓΕΣ ενεκρίθη η κατά Τάγμα Πεζικού του Στρατού Εκστρατείας προσθήκη ημιονηγών και 140 συνολικώς ημιόνων Στρατού εις τας 6 Μεραρχίας και 2 Ανεξαρτήτους Ταξιαρχίας αίτινες επρόκειτο να λάβωσι μέρος εις τας επιχειρήσεις της Ανοίξεως και Θέρους.-
Από 20 Απριλίου τη επιμόνω παρακλήσει του ΓΕΣ εδόθη προσωρινή αύξησις του Στρατού κατά 15.000 και επί έν εξάμηνον με προοπτικήν την αντικατάστασιν των κατά τας επιχειρήσεις απωλειών του Στρατού και την έναρξιν ανανεώσεως των Ταγμάτων Εθν/ράς διά Στρατευσίμων.
ΙΙ.- ΕΘΝΟΦΡΟΥΡΑ
Ενεκρίθη βάσει της μελέτης του ΓΕΣ η Οργάνωσις 97 Ταγμάτων Εθν/ράς 500 ανδρών έκαστον.
Η Οργάνωσις: 6 Διοικήσεων Εθν/ράς
16 Στρατηγείων Εθν/ράς, ήτις και συνεπληρώθη μέχρι 31 Μαρτίου 1948.-
Εβελτιώθη ο οπλισμός των Ταγμάτων Εθν/ράς διατεθέντων εις έκαστον τούτων 36 Οπλοπολυβόλων Μπρεν, 4 Όλμων 3’’, 12 Όλμων 60 χιλ. και 4 Μέσων Πολυβόλων Βίκερς.-
Διετέθησαν 3 οχήματα 3 Τόνν. κατά Τάγμα και 1 Τζίπ.
Από 20ης Ιουνίου ήρξατο η ανανέωσις των Ταγμάτων Εθν/ράς αντικαθισταμένων των Εθνοφρουρών διά στρατευσίμων.
Ήδη ανανεώθησαν ολοκληρωτικώς 22 Τάγματα και κατά 80% έτερα 28 Τάγματα. Η εργασία της ανανεώσεως συνεχίζεται.
ΙΙΙ.- Οπλίται Γ’. κατηγορίας.
α) Διά συστηματικού τρόπου επετεύχθησαν:
Η απομάκρυνσις από τας Μονάδας του Στρατού και Εθν/ράς παντός υπόπτου στοιχείου υποσκάπτοντος την πειθαρχίαν και την συνοχήν του Στρατεύματος και η συγκέντρωσίς των και εις Μακρόνησον, της Αμερικανικής Αποστολής αναλαβούσης την δαπάνην της διατροφής των επί πλέον του κανονικού Στρατού.
Εν τη νήσω ταύτη ωργανώθησαν 3 Τάγματα και έν Κέντρον παρουσίας Αξ/κών Γ’. Κατηγορίας αναδειχθέντα εις πρότυπα σχολεία αναμορφώσεως και εξαγνισμού Ελληνοπαίδων.
Χάρις εις την συντελεσθείσαν και συντελουμένην υπέροχον εργασίαν συνεκροτήθη εξ’ Οπλιτών της Μακρονήσου αναληψάντων το 596 Τ. Πεζικού όπερ μετά σχετικήν εκπαίδευσιν έλαβεν μέρος εις τας επιχειρήσεις Ρούμελης – Γράμμου με αρίστην απόδοσιν.-
β) Από Απριλίου μέχρι Αυγούστου 1948:
Απεστάλησαν έτεροι 3.000 άνδρες αποχαρακτηρισθέντες εις ΚΒΕ Πατρών οίτινες υποστάντες την βασικήν των εκπαίδευσιν διετέθησαν εις Τάγματα Στρατού και Εθν/ράς ωσαύτως με αρίστην απόδοσιν.
γ) Τέλος 400 Αξ/κοί Γ’. Κατηγορίας και 500 Οπλίται απετέλεσαν ειδικόν Τάγμα Αξ/κών κατά το πρότυπον του Ελληνικού Ιερού Λόχου, οίτινες συμπληρούντες την εκπαίδευσίν των πρόκειται να χρησιμοποιηθούν εις τας επιχειρήσεις ως απλοί Στρατιώται.
Η εργασία της αναπλάσεως και αναμορφώσεως συνεχίζεται.
Ε) ΙV.- Περίοδος Αύγουστος 1948 – Ιούνιος 1949
Το ΓΕΣ επί τη προόψει λήξεως της παρασχεθείσης εκτάκτου αυξήσεως του αν. ορίου δυνάμεως του Στρατού κατά 15.000 άνδρας την 20-10-48 και επί τω τέλει όπως συνεχισθή μετά της αυτής εντάσεως ο αναληφθείς αγών μέχρι τουλάχιστον της 31-12-48, διά του υπ’ αρίθ. 12326/Α3/5-8-48 εγγράφου του προς τον Αρχηγόν της ΣΟΗΠΕ εζήτησεν έγκρισιν διατηρήσεως του συγκεκριμένου αν. ορίου δυνάμεως Στρατού μέχρι 31-12-48.-
Η Αμερικανική Αποστολή διά της από 12-8-48 επιστολής του Αρχηγού της, προς τον Αρχηγόν ΓΕΣ ανακοινεί ότι ο Ελλ. Εθν. Στρατός πρέπει από 20-10-48, να περιορισθή εις 132.000 Στρατού Εκστρατείας και 50.000 Εθν/ράς μη εγκρινομένης της περαιτέρω διατηρήσεως της προσωρινής αυξήσεως των 15.000 ανδρών.-
Επί πλέον δηλοί ότι ευρίσκεται υπό μελέτην παρά τοις Αποστολαίς σχέδιον Οργανώσεως του Ελλ. Στρατού εντός του ορίου των 180.000 διά το έτος 1949.-
Το ΓΕΣ μελετά εκ παραλλήλου το ίδιον θέμα ελπίζεται δε λίαν προσεχώς να γίνη αποδεκτή η οριστική Οργάνωσις και διάρθρωσις του Στρατού κατά το προσεχές έτος.-
ΣΤ) Κεφάλαιον V.- Εφόδια – Υλικά
Από της απελευθερώσεως και μέχρι τέλους Μαρτίου 1947 η διατροφή και ο εφοδιασμός του Ελληνικού Στρατού εις παντοειδή εφόδια, οπλισμόν, πυρομαχικά, κ.λ.π. είχεν αναληφθή εξ ολοκλήρου υπό της Μεγάλης Βρεττανίας, πλην ελαχίστων υλικών ων η προμήθεια εγένετο εκ των εγχωρίων πηγών εις βάρος του Ελληνικού Προϋπολογισμού και της εις βάρος επίσης τούτου παροχής μικράς χρηματικής ενισχύσεως προς βελτίωσιν του παρεχομένου συσσιτίου των Οπλιτών.
Από 1ης Απριλίου 1947 την ευθύνην της διατροφής και του εφοδιασμού του Ελληνικού Στρατού ανέλαβον αι Ηνωμέναι Πολιτείαι. Εσυνεχίσθη όπως υπό της Μεγάλης Βρεττανίας μέχρι τέλους Ιουνίου 1947 διά λογαριασμόν της Αμερικανικής Βοηθείας.
Ώστε δύναται να λεχθή ότι ουσιαστικώς αι Ηνωμέναι Πολιτείαι ανέλαβον τον εφοδιασμόν του Ελληνικού Στρατού από της 1ης Ιουλίου 1947. Συνεχίζεται δε ούτος μέχρι σήμερον ανελλιπώς διά της εξασφαλίσεως των πάσης φύσεως εφοδίων, οπλισμού, πυρομαχικών, πετρελαιοειδών κ.λ.π.
Τα εκ των εγχωρίων πηγών και εις βάρος του Ελλην. προϋπ/σμού προμηθευόμενα υλικά αποτελούν μικρόν ποσοστόν η δε παρεχομένη χρηματική βελτίωσις συσσιτίου περιωρίσθη εις δραχ. 400 ημερησίως κατά συσσιτούντα Οπλίτην.
Πίνακες των πάσης φύσεως υλικών – οπλισμού – πυρ/κών και εφοδίων ευρίσκονται εις ΓΕΣ διαθέσιμοι διά λεπτομερεστέρας πληροφορίας.
Ζ. Συμπεράσματα – Προτάσεις
Ι.- Συμπεράσματα.
1.- Διά της κτηθείσης μακροχρονίου πείρας εκ πολυετών πολέμων, ο Ελληνικός Στρατός κατέληξεν εις ωρισμένην οργάνωσιν – σύνθεσιν και εκπαίδευσιν των Μονάδων αυτού μέχρι του 1940.-
Και από της εποχής εκείνης ιδία κατά την διάρκειαν του Ελληνοϊταλικού πολέμου, απεδείχθησαν:
α) Η ανεπάρκεια της χώρας εις ημιόνους εγχωρίου παραγωγής και η δουλεία συνεπώς του Ελληνικού Στρατού εις ξένας αγοράς διά την εξασφάλισιν των αναγκαίων κτηνών.
β) Η ανάγκη του εφοδιασμού του διά μεταφορικών μηχανοκινήτων μέσων ων η έλλειψις υπήρξεν λίαν αισθητή κατά τον πόλεμον εκείνον.
γ) Η ανεπαρκής σύνθεσις και διάρθρωσις των Μονάδων του ίνα ανταπεξέλθη κατά συγχρόνου μηχανοκινήτου Στρατού.
δ) Η έλλειψις επαρκών και καταλλήλων οδών διά την κίνησιν και ανάπτυξιν μηχανοκινήτων μέσων.
2.- Εκ της παρακολουθήσεως των Ξένων Στρατών, οίτινες περιοδικώς από του 1915 μέχρι σήμερον ηγωνίσθησαν εν Ελλάδι εξάγεται:
α) Ότι ούτοι κατ’ αρχήν ήσαν σχηματισμών Πεδινών και κατά το πλείστον μηχανοκινήτων.
β) Ότι εντός ενός ελαχίστου χρονικού διαστήματος κατεσκεύασαν οδούς βατές εις τροχούς μέχρι και των υψηλοτέρων παρυφών των ορίων (Καϊμάκτσαλαν – Βίτσι – Βέρμιον – Πάϊκον).
3.- Εκ της κτηθείσης μεταπολεμικής πείρας προκύπτει ότι:
α) Η δοθείσα αρχικώς σύνθεσις των Μονάδων Πεζικού δεν είναι η ενδεδειγμένη διά το Ελληνικό έδαφος.
β) Ότι ο διατεθείς οπλισμός ιδίως εις Πολυβόλα δεν ήτο επαρκής.
γ) Ότι το οργανωθέν Πυρ/κόν ήτο ανεπαρκές και εν μέρει ακατάλληλον δι’ Ελληνικόν έδαφος.
δ) Ότι γενικώς ο Στρατός ούτε επαρκής ούτε καταλλήλως εξοπλισμένος ήτο.
ε) Ότι άπασαι αι από της απελευθερώσεως Κυβερνήσεις κατέβαλον και καταβάλλουν πάσαν ανθρωπίνην δυνατήν προσπάθειαν διά την αριθμητικήν αύξησιν του Στρατού και διά την βελτίωσιν των μέσων εξοπλισμού του.
στ) Ότι αι γενόμεναι προοδευτικώς εργασίαι εις το ΓΕΣ διά την συγκρότησιν, εκπαίδευσιν, αξιοποίησιν και προσαρμογήν της συνθέσεως αυτού προς το Ελληνικόν έδαφος, πιθανούς αντιπάλους, υπήρξαν άξιοι εξάρσεως.
ΙΙ.- Προτάσεις.
1.- Η αναδιοργάνωσις του Στρατού να συνεχισθή με προοπτικήν την βελτίωσιν ποσοτικώς και ποιοτικώς του Στρατού ούτως ώστε να τείνη προς ένα σύγχρονον Στρατόν, ενώ συγχρόνως θα δύναται να διεξαγάγη αγώνας διαρκείας επί ορεινού εδάφους.

2.- Θα πρέπει να δοθή ιδιάζουσα σημασία:
α) Εις την διάνοιξιν υπαρχουσών και κατασκευήν νέων οδών.
β) Εις την δημιουργίαν εγχωρίων καυσίμων διά την κίνησιν των οχημάτων και εν ανάγκη δημιουργία βιομηχανίας αυτοκινήτων εν Ελλάδι.-
γ) Ότι ο Στρατός δέον από του καιρού της ειρήνης να η εφοδιασμένος δι’ επαρκών στελεχών ικανών και ετοίμων εντός του ελαχίστου δυνατού χρόνου να ανταπεξέλθουν κατά πάσης έξωθεν εισβολής.
δ) Ο Ελληνικός Στρατός έχει σήμερον στελέχη έχοντα επαρκή πείραν, διά της βοηθείας δε και κοθοδηγήσεως των οργανωτικών αποστολών των δύο Συμμαχικών Δυνάμεων δύναται να αποβή βάσει και των Ελληνικών δυνατοτήτων, μετά την πλήρη καταστολήν της ανταρσίας, Στρατός υπολογίσιμος δι’ οιονδήποτε θέατρον επιχειρήσεων και εναντίον οιουδήποτε αντιπάλου.-
Αθήναι τη 31η Αυγούστου 1948
Τ.Υ.
Γ.Ρούσος
Συν/ρχης Πυρ/κού
Διευθυντής Διευθύνσεως Α3

Advertisements