Εκθεση επιχειρήσεων ΚΟΡΩΝΙΣ (επιχειρήσεις ΓΡΑΜΜΟΥ), Α’ΣΣ/22 Αυγ 1948


Α΄ Σ.ΣΤΡΑΤΟΥ
ΓΡΑΦΕΙΟΝ Α1

Ε Κ Θ Ε Σ Ι Σ
ΠΕΠΡΑΓΜΕΝΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΓΡΑΜΜΟΥ
υπό συνθηματικόν «ΚΟΡΩΝΙΣ»

από 20 Ιουλίου
με 22 Αυγούστου 1948.

————————————————————-
1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ:
(α) Κατόπιν αποφάσεως του Ανωτάτου Πολεμικού Συμβουλίου και ΓΕΣ μετά το πέρας των επιχειρήσεων ΡΟΥΜΕΛΗΣ «ΧΑΡΑΥΓΗ» υπό του Α΄ Σώματος Στρατού, ανετέθη εις το Β΄ΣΣ η επιχείρησις εκκαθαρίσεως ΓΡΑΜΜΟΥ και η συντριβή του εκεί ισχυρώς οργανωμένου κυρίου όγκου των Συμμοριακών δυνάμεων.
(β) Εις την διάθεσιν του Β΄ΣΣ ετέθη το σύνολον σχεδόν των δυνάμεων, Στρατού εκστρατείας ήτοι Ι, ΙΙ, VIΙΙ, ΙΧ, Χ, και XV Μερ/χία αρκετά ελαφρά Τάγματα Πεζικού, το σύνολον του Πυρ/κού και των λοιπών όπλων υποστηρίξεως.
(γ) Η ζώνη επιχειρήσεων του Β΄ΣΣ περιλαμβάνουσα την ΗΠΕΙΡΟΝ και Δυτικήν ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΝ διεχωρίζετο σαφώς εις δύο κύρια θέατρα επιχειρήσεων, διά της κυρίας κορυφογραμμής της Βορείας ΠΙΝΔΟΥ ήτοι της οροσειράς ΓΡΑΜΜΟΣ (υψ. 2520) – ΣΚΙΡΤΣΗ – ΚΙΑΦΑ – ΑΡΕΝΑΙ – ΜΠΟΥΧΕΤΣΙ – ΡΩΜΗΟΣ – ΒΟΥΖΙΟΝ και εδημιούργει αυτό τούτο το έδαφος την ανάγκην της υπάρξεως δύο Διοικήσεων Σωμάτων Στρατού, μιας εις την περιοχήν ΗΠΕΙΡΟΥ διά τον Νότιον ΓΡΑΜΜΟΝ και μιας εκ την περιοχήν Δυτικής ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ διά τον Βόρειον ΓΡΑΜΜΟΝ, συμπεραλαμβανομένου και του ΒΙΤΣΙ.
Εκτός των εδαφικών αναγκών και του μεγάλου εύρους της εξωτερικής περιμέτρου της ζώνης ευθύνης του Β΄ΣΣ και η διάθεσις έξ (6) Μεραρχιών, αρκετών ελαφρών Συνταγμάτων και Ταγμάτων και του συνόλου των μέσων υποστηρίξεως διά τας επιχειρήσεις του ΓΡΑΜΜΟΥ, ήτο πρόσθετος λόγος επιβάλων από της αρχής των επιχειρήσεων την οργάνωσιν δύο Διοικήσεων αντί της ορισθείσης μιας τοιαύτης.
(δ) Οπωσδήποτε υπό τας ανωτέρω καθοριζομένας συνθήκας ήρξατο εις τας αρχάς του τρίτου δεκαημέρου του Ιουνίου αι κατά ΓΡΑΜΜΟΥ επιχειρήσεις υπό του Β΄ Σ.Στρατού.
Μετά την επίτευξιν αρχικώς ωρισμένων εδαφικών κερδών, πραγματοποιηθέντων όμως κατόπιν σφοδρών αγώνων και σοβαρωτάτων ημετέρων απωλειών, χωρίς καν να επιτευχθή κατά τους σκληρούς τούτους αγώνας μία σοβαρά εξάρθρωσις του όγκου των συμμοριακών δυνάμεων, κατά τας αρχάς Ιουλίου άπασαι σχεδόν αι δυνάμεις του Β΄ΣΣ είχον καθηλωθεί επικινδύνως προ της κυρίας τοποθεσίας αντιστάσεως των συμμοριτών και ουδαμού, δυστυχώς διεφαίνετο η πιθανότης διασπάσεως της κυρίας ταύτης τοποθεσίας και ούτω ο τεθείς Βασικός σκοπός της συντριβής των συμμοριτών και της καταλύσεως του συμμοριακού κράτους του ΓΡΑΜΜΟΥ δεν παρουσίαζε ελπίδας επιτυχίας, κυρίως διότι αι απώλειαι εις Αξιωματικούς και οπλίτας ήσαν σοβαρώταται και ήρχισε να χάνεται βαθμιαίως η πίστις επί την Νίκην.
(ε) Υπό την πίεσιν των ανωτέρω γεγονότων η Ανωτάτη Διοίκησις του Στρατού απεφάσισε ν’ απαλλάξη το Β΄Σ.Στρατού της Βαρείας ευθύνης διευθύνσεως του συνόλου των επιχειρήσεων ΓΡΑΜΜΟΥ και διετάχθη παρά ταύτης η οργάνωσις, της αρχικώς επιβαλλομένης, δευτέρας διοικήσεως εις την περιοχήν ΗΠΕΙΡΟΥ και Νοτίου ΓΡΑΜΜΟΥ.
Ούτω εισέρχεται και το Α΄ Σ.Στρατού, ως Διοίκησις μόνον, εις τον αγώνα του ΓΡΑΜΜΟΥ, του οποίου αγώνος η έκβασις θα ερρύθμιζε οριστικώς κατά μίαν ή άλλην έννοιαν την τύχην της ΕΛΛΑΔΟΣ.
2. ΑΝΑΤΕΘΕΙΣΑ ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΕΙΣ Α΄ Σ.ΣΤΡΑΤΟΥ
(α) Αποφασισθείσης της ούτω πως οργανώσεως των Ανωτάτων Διοικήσεων διά τας επιχειρήσεις ΓΡΑΜΜΟΥ το Γεν. Επιτ. Στρατού διά της Α.Π 5970/4009/Ι/31/14-7-48 διαταγής του καθώρισε ως κατωτέρω τας αποστολάς των Α΄ και Β΄ΣΣ.
(β) ΠΡΟΣ: Α΄και Β΄ΣΣ ΕΞΑΙΡ. ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ
ΑΣΔΣΕ (Υπουρ. Κετσέαν) ΑΠΟΡΡΗΤΟΣ
ΓΕΣ /Α1
Α.Π 5970/4009/14-7-48

1- Η πρώτη φάσις των επιχειρήσεων ΚΟΡΩΝΙΣ ήχθη επιτυχώς εις πέρας υπό του Β΄ΣΣ
Κατά ταύτην ετέθησαν υπό τον έλεγχον των εθνικών δυνάμεων πλέον των 108 χωρίων και 2300 τετρ. χιλιομέτρων εθνικού εδάφους και έχει εξοντωθεί το εν τρίτον περίπου των εις περιοχήν ΓΡΑΜΜΟΥ αρχικών συμμοριακών δυνάμεων.
2- Από της 20ης Ιουλίου άρχεται η δευτέρα φάσις ΚΟΡΩΝΙΣ.
Κατά την φάσιν ταύτην ο τιθέμενος υπό της Διοικήσεως του Στρατού αντικειμενικός σκοπός είναι.
(α) Άμεσος συνένωσις των δυνάμεων των επιτιθεμένων εξ Ανατολών και Δυσμών και ολοκλήρωσις της γραμμής ΣΑΡΑΝΤΑΠΟΡΟΥ, διά περικυκλώσεως και συντριβής των εις περιοχήν ταύτην συμμοριακών δυνάμεων.
(β) Κατάληψις υψ. ΣΤΕΝΟΝ (Μ.998125) και ΑΜΜΟΥΔΑ (Ν.220342) ει κατάλληλον ευκαιρίαν.
(γ) Συνέχισις άνευ απωλείας χρόνου προσπαθειών διά συνεχούς πιέσεως διά την κατάληψιν υπολοίπου ΓΡΑΜΜΟΥ και την ολοκλήρωσιν της κατοχής υπό των Εθνικών δυνάμεων ολοκλήρου του υπό των συμμοριτών κατεχομένου εδάφους «ΚΟΡΩΝΙΣ»
(δ) Καταδίωξις και εξόντωσις των εις ΒΔ ΕΛΛΑΔΑ εισδυσάντων συμμοριακών συγκροτημάτων.
(ε) Προστασία συγκοινωνιών και σημαντικών εγκαταστάσεων.
(στ) Εκπαίδευσις των μη απασχολουμένων εις επιχειρήσεις Μονάδων προς βελτίωσιν της μαχητικής των στάθμης.
Εις τον επιδιωχθησόμενον ανωτέρω σκοπόν ο παράγων χρόνος έχει πρωταρχικήν σημασίαν.
3- Η όλη οργάνωσις της Διοικήσεως από της ανωτέρω ημερομηνίας 20 Ιουλίου θα λάβη την εξής μορφήν:
(α) Α΄ΣΣ Ζώνη ενεργείας: Η περιοχή γενικώς προς ΔΥΣΜΑΣ της ΠΙΝΔΟΥ από ΑΛΒΑΝΙΑΣ μέχρι του ΚΟΡΙΝΘΙΑΚΟΥ κόλπου.
(β) Β΄ΣΣ Ζώνη ενεργείας: Η σημερινή περιοχή, πλην της τοιαύτης ΗΠΕΙΡΟΥ.
(γ) ΑΣΔΣΕ (Συγκροτουμένη ήδη) Ζώνη ενεργείας: Η τέως περιοχή Α΄ΣΣ πλην της Δυτικής τοιαύτης (ΑΙΤΩΛΟΑΚΑΡΝΑΝΙΑΣ)
(δ) Ακριβή όρια ζωνών όρα συναπτόμενον διαφανές.
Οι ενδιαφερόμενοι Διοικηταί Α΄, Β΄ΣΣ και Α.Σ.Δ.Σ.Ε. θα έλθουν εις απ’ ευθείας συνεννόησιν διά τα επί των ορίων των σημεία κοινής ευθύνης και θα αναφέρουν ταύτα εις ΓΕΣ
4- Η διάταξις μάχης εμφαίνεται εις τον συνημμένον πίνακα.
Τίθεται περιορισμός εις την χρησιμοποίησιν της 71 Ταξιαρχίας εις την Νότιαν περιοχήν της ζώνης του Α Σ.Σ. με δυνατότητα εν περιπτώσει εμφανίσεως συμμοριτών εις περιοχήν Α.Σ.Δ.Σ.Ε. να δύναται να διατεθή υπέρ ταύτης.
5- Αποστολαί
(α) Α΄ΣΣ Ο Διοικητής του Α΄ΣΣ θα μεταβή αμέσως εις ΙΩΑΝΝΙΝΑ (έδρα Σώματος Στρατού) και θα αναλάβη την διοίκησιν το βραδύτερον από 20 Ιουλίου με τας κάτωθι αποστολάς:
(ια) Να συνεχίση την υπό της ΙΧ Μεραρχίας αναληφθείσαν επίθεσιν προς κατάληψιν ΓΥΦΤΙΣΣΑ (Ν.0806) και εν συνεχεία άνευ χρονοτριβής να επιτεθή ίνα καταλάβη τον ορεινόν όγκον Β. ΦΟΥΡΚΑ (Ν.1504) ίνα ενωθή μετά των αντιθέτως δρωσών δυνάμεων Β΄ΣΣ.
Τούτο αποτελεί την άμεσον και κυρίαν προσπάθειαν του Σώματος Στρατού.
(ιβ) Να διατηρήση συνεχή πίεσιν επί των θέσεων των συμμοριτών εις την κυρίαν περιοχήν ΓΡΑΜΜΟΥ.
(ιγ) Να επιζητήση εις πρώτην ευκαιρίαν την κατάληψιν υψ. ΣΤΕΝΟ (Μ.998125).
(ιδ) Να εκκαθαρίση την λοιπήν ζώνην ευθύνης του Σ.Σ. εκ των συμμοριτών.
(ιε) Να προστατεύση τα συγκοινωνίας και σημαντικάς εγκαταστάσεις της ζώνης του Σ.Σ.
(ιστ) Να οργανώση και επιβλέψη την εκπαίδευσιν όλων των μη μαχομένων Μονάδων.
(β) Β΄ΣΣ
(ια) Να εξακολουθήση την ήδη διεξαγομένην επίθεσιν εκ ΒΑ. και Α. ίνα συνδεθή το ταχύτερον μετά των τμημάτων του Α΄ΣΣ τα οποία δρουν εκ δυσμών.
Τούτο αποτελεί την άμεσον και κυρίαν προσπάθειαν του Σώματος Στρατού.
(ιβ) Να καταλάβη και διατηρήση την κορυφογραμμήν ΑΛΕΒΙΤΣΑ – ΑΜΜΟΥΔΑ εις πρώτην ευκαιρίαν.
(ιγ) Να διατηρήση συνεχή πίεσιν επί των θέσεων των συμμοριτών και εις το Ανατολικόν τμήμα του κυρίου ορεινού όγκου του ΓΡΑΜΜΟΥ.
(ιδ) Να απαγορεύση αναμόλυνσιν υπό των συμμοριτών της περιοχής του Σ.Σ.
(ιε) Να προστατεύση τας συγκοινωνίας και σημαντικάς εγκαταστάσεις της περιοχής του.
(ιστ) Να οργανώση και επιβλέψη την εκπαίδευσιν όλων των μη μαχομένων Μονάδων.
(γ) ΑΣΔΣΕ Ο Διοικητής θα αναλάβη αμέσως την Διοίκησιν με τας εξής αποστολάς:
(ια) Να εξακολουθήση την καταδίωξιν και εξόντωσιν των εν τη ζώνη του συμμοριτών.
(ιβ) Να οργανώση και επιβλέψη εκπαίδευσιν όλων των εις την περιοχήν του Μονάδων.
(ιγ) Να εξασφαλίση την προστασίαν των σημαντικών εγκαταστάσεων και συγκοινωνιών της περιοχής του.
6- Θα επακολουθήσουν ειδικαί διαταγαί διά την οργάνωσιν του Στρατηγείου Α.Σ.Δ.Σ.Ε. των Μονάδων Διαβιβάσεων και Διοικητικής μερίμνης του Α΄ΣΣ και ΑΣΔΣΕ.
7- ΑΝΑΦΕΡΑΤΕ ΛΗΨΙΝ.-
Αντιστρ. Γιατζής Δημ.

Αρχηγός ΓΕΣ – Διοικητής

  1. ΚΙΝΗΣΙΣ ΣΤΡΑΤΗΓΕΙΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ
    (α) Κατόπιν της άνω Διαταγής ΓΕΣ ο Διοικητής του Α΄ΣΣ παραδώσας εις τον Διοικητήν της Α.Σ.Δ.Σ.Ε. Υποστρ. Κετσέαν την τέως ζώνην ευθύνης του Αττικοβιωτίας, ΕΥΒΟΙΑΣ και ΡΟΥΜΕΛΗΣ, ανεχώρησε μετά του Επιτελείου του την 17ην Ιουλίου αεροπορικώς διά ΙΩΑΝΝΙΝΑ, όπου ωρίσθη ως έδρα του Σ.Στρατού.
    (β) Από 18 Ιουλίου ήρχισε η μελέτη της καταστάσεως, η προσωπική επαφή με Δ/τάς Μεραρχιών και αι αναγνωρίσεις, προς διαπίστωσιν της κρατούσης εν τη νέα ζώνη εθύνης του Σώματος καταστάσεως και λήψιν αποφάσεων, ίνα την 20 Ιουλίου ημέραν καθ’ ην διετάσσετο υπό του ΓΕΣ η ανάληψις της Διοικήσεως, το Σώμα Στρατού είναι έτοιμον προς δράσιν.
  2. ΤΑΚΤΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΙΣ ΕΝ ΗΠΕΙΡΩ ΚΑΙ Νοτίω ΓΡΑΜΜΩ
    (α) Δυνάμεις υπό Διαταγάς Σώματος
    (ι) Στρατηγείον Α΄ΣΣ ΙΩΑΝΝΙΝΑ με Τ.Σ. ΚΟΝΙΤΣΑ

– Αντ/γος ΤΣΑΚΑΛΩΤΟΣ ΘΡΑΣΥΒΟΥΛΟΣ Διοικητής
– Συντ/ρχης Κετσέας Γρηγόριος Επιτελάρχης
– Αντ/ρχης Καραδήμας Παν. Αρχηγός Α΄ Κλάδου
– Επίλαρχος Γεωργιάδης Δημ. Δ/τής Α1 Γραφείου
– -//- Κατσαδήμας Ιωάν. -//- Α2 Γραφείου
– Συντ/ρχης Μηχ. Ιωαννίδης Χρισ. Δ/τής Β΄ και Γ΄ Κλάδου
– Αντ/ρχης Μηχ, Ιορδανίδης Γεωργ. -//- Γ1 Γραφείου
– Συντ/ρχης Πεζ. Ρουσσάκης Επαμ. -//- Γ2 Γραφείου
– Συντ/ρχης Τσινάρης Ιωάν. Δ/τής Γ3 Γραφείου
– -//- Παπαδάκης Ζαχ. -//- Γ4 Γραφείου
– Αρχίατρος Ανδρεόπουλος Αντ -//- Β6 Γραφείου
– Αντ/ρχης Μάντζος Μιχαήλ Δ/τής Διαβιβάσεων
– Συντ/ρχης Αρβανίτης Κων. -//- Πυρ/κού
– -//- Λαμπίρης Γεώργιος -//- Μηχ/κού
(ιι) VIΙΙ Μεραρχία Υποστρ. ΜΠΑΛΟΔΗΜΟΣ ΑΝΔΡ. ΙΩΑΝΝΙΝΑ
74 Ταξιαρχία Ταξ. Ιατρίδης Δημ.
75 -//- -//- Κετσέας Θεμ.
76 -//- -//- Φραγκιαδάκης Γεώργ.
36 -//- -//- Σφέτσος Θωμάς
16, 17, 18, 65, 66, 80, 88, 87 και 8ον Ελ. Τάγμα Πεζικού
(ιιι) ΙΧ Μεραρχία. Υποστρ. Μανιδάκης Στυλ. ΚΟΝΙΤΣΑ
41 Ταξιαρχία Ταξ. Πρόκος Στέφανος
42 -//- -//- Νικολόπουλος Πέτρος
43 Ταξιαρχία Συντ/ρχης Κωσταρέλλος Γεώργ.
(ιν)86 Περιοχή Συντ/ρχης Μπαλαντάς Γεώρ. ΑΓΡΙΝΙΟΝ με 1, 6, 9, και 68 Ελ. Τάγμα Πεζ. 6ον Τάγμα Χωρ/κής, Διλοχία Πεζ. Μπραϋμη.
(ν) Ανεξάρτητος 71 Ταξιαρχία Ταξ. Τζίμας Κ. ΑΡΤΑΝ
(νι) 84 Περιοχή Συντ/ρχης Χατζηπαναγιώτης Αθ. ΠΡΕΒΕΖΑΝ
(υιι) ΠΥΡΟΒΟΛΙΚΟΝ
– 105 Συν/μα Πεδ. Πυρ/κού 16 Πυρ/λα
– 102 Μοίρα Π.Π. 8 -//-
– 144 -//- Ο.Π. 6 -//-
– 152 -//- Μ.Π. 8 -//-
(υιιι)ΙΧ Συν/μα Αναγνωρίσεως
3 Ίλαι τεθωρακισμένων
1 Ίλη Εφόδου
1 Ίλη αρμάτων
(ιχ)- Σχηματισμοί και υπηρεσίαι Μερ/χιών και Σώματος
(β) ΖΩΝΗ ΕΥΘΥΝΗΣ Σ.ΣΤΡΑΤΟΥ
Άπασα περιοχή ΗΠΕΙΡΟΥ, ΑΡΤΗΣ, ΑΓΡΙΝΙΟΥ και ΝΑΥΠΑΚΤΙΑΣ με κάτωθι Βόρεια και Ανατολικά όρια:
ΓΡΑΜΜΟΣ (υψ. 2520) – ΚΙΑΦΑ – ΑΝΩ- ΚΑΤΩ ΑΡΕΝΑΙ – ΤΑΜΠΟΥΡΙ – ΡΩΜΗΟΣ – ΣΜΟΛΙΚΑΣ – ΔΙΣΤΡΑΤΟΝ – ΜΕΤΣΟΒΟ – ΑΝΩ ΑΧΕΛΩΟΣ (μέχρι συμβολής ΒΑΘΥ – ΡΕΜΑΤΟΣ) (Σ.4126) ΒΑΘΥΡΕΜΑ – ΒΟΥΤΣΙΚΑΚΙ – ΠΟΤ. ΑΓΡΑΦΙΩΤΗΣ – ΑΧΕΛΩΟΣ – ΜΕΓΔΟΒΑΣ – ΤΕΜΛΑ – ΧΕΛΙΔΩΝ – ΚΑΛΙΑΚΟΥΔΑ – ΤΥΜΠΑΝΟΝ – ΣΑΡΑΝΤΑΙΝΑ – ΨΗΛΗ – ΠΥΡΓΟΣ (Χ.9034) – ΚΕΡΑΣΟΒΟΥΝΙ – ΝΑΥΠΑΚΤΟΣ.
(γ) ΕΧΘΡΟΣ:
(ι) Περιοχής ΗΠΕΙΡΟΥ
– Περιοχή ΣΟΥΛΙΟΥ Ταξιαρχία Πετρίτη με Τάγμα Βασιλάρη – Βρασίδα συνολικής δυνάμεως ……………………………………………500
Εκ μεταφοράς ……………………………………………… 500
– Περιοχή ΠΩΓΩΝΙΟΥ ΚΑΣΥΔΙΑΡΗ Ταγ/τα, Παπαδημητρίου, Παπαγεωργίου, Λεπενιώτη συνολικής δυνάμεως ……….750

– Περιοχή ΜΟΥΡΓΚΑΝΑΣ. Αρχηγείον ΗΠΕΙΡΟΥ και Ταγ/τα Σκεύη, Φωκά συνολικής δυνάμεως …………………………………..1000

2250
(ιι)Περιοχή ΓΡΑΜΜΟΥ
– Περιοχή ΚΛΕΦΤΗ: 105 Ταξιαρχία Τομοσλίδη με Ταγ/τα Μακεδόνα, Παλαιολόγου και Λόχους Φλόγα και Κόκκα συνολικής δυνάμεως …………………………………………………………………………………………….520
– Περιοχή ΓΥΦΤΙΣΣΑ – ΜΠΟΛΙΑΝΑ:
103 Ταξιαρχία Υψηλάντη με Ταγ/τα ΚΑΠΛΑΝΗ, ΕΡΜΗ, Λόχον, Ταγ. Ζάρα, Λόχον αυτοματιστών και δύο Ουλαμούς Πυρ/κού (Πυρ/λα συνολικής δυνάμεως ……………………………………………………………….490
– Περιοχή ΚΑΜΕΝΙΚ – ΣΤΕΝΟ, 102 Ταξιαρχία ΓΙΑΝΝΟΥΛΗ με Ταγ/τα Γρεβενιώτη, Αυγερινού, Λόχου αυτοματιστών και 2 πυροβόλα, συνολικής δυνάμεως ………………………485
– Περιοχή ΠΑΔΕΣ – ΑΡΜΑΤΑ – ΕΛΕΥΘΕΡΟΝ διλοχία συνολικής δυμάμεως ………………………………………………………………..120

——- Σύνολον 1615

Γενικόν Σύνολον 3865
(δ) ΦΙΛΙΑ ΤΜΗΜΑΤΑ:
(ι) ΙΧ ΜΕΡΑΡΧΙΑ
Κατέχει την γραμμήν ΓΚΟΡΙΤΣΑ – ΠΡΟΦΗΤΗΣ ΗΛΙΑΣ ΚΑΜΕΝΙΚ – ΠΥΡΓΟΣ ΣΤΡΑΤΣΑΝΗΣ – δύο υψώματα επί δυτικών κρασπέδων ΜΠΟΛΙΑΝΗΣ – υψ. ΤΣΟΠΑΝΗ – υψ. 1583 εν στενή επαφή με εχθρό κατέχοντα ισχυρώς οργανομένην γραμμήν υψ. ΜΑΡΙΑ – υψ. ΚΑΜΕΝΙΚ – ΓΚΟΛΙΟ – ΚΑΡΔΑΡΙ – ΣΤΕΝΟ – ΜΟΚΟΛΙΒΟ – ΠΥΡΣΟΓΙΑΝΝΗ – ΜΠΟΛΙΑΝΑ – ΠΟΥΡΝΙΑ – ΚΛΕΦΤΗΣ
(ιι) VIΙΙ ΜΕΡΑΡΧΙΑ: Κατέχει:
– Διά 75 Ταξιαρχίας ανώνυμον (Σ.0597) αυχήν ΣΟΥΣΝΙΤΣΑΣ (Σ.0494) – ΤΡΑΠΕΖΙΤΣΑ με 583 εφεδρεία περιοχήν ΚΟΝΙΤΣΗΣ, εν επαφή με εχθρόν κατέχοντα ισχυρώς οργανωμένην τοποθεσίαν ΚΛΕΦΤΗΣ – ΕΛΕΥΘΕΡΟΝ – ΠΑΔΕΣ.
– Διά 76 Ταξιαρχίας κατέχει υψώματα εκατέρωθεν αμαξιτής ΜΠΟΥΡΑΖΑΝΙ – ΚΑΛΠΑΚΙ – ΙΩΑΝΝΙΝΑ, ΚΑΛΠΑΚΙ – ΔΕΛΒΙΝΑΚΙ – με επιδρομάς εκάστοτε κατά ΚΑΣΙΔΙΑΡΗ – ΠΩΓΩΝΙΟΥ.
– Διά 74 Ταξιαρχίας (μείον 628 Τάγμα) κατέχει γραμμήν ΓΚΕΛΗΛ – ΠΛΟΚΙΣΤΑ – ΜΕΓΑΛΗ ΡΑΧΗ – ΒΕΛΟΥΝΑ εν επαφή με τον εχθρόν κατέχοντα ισχυρώς οργανωμένην τοποθεσίαν ΜΟΥΡΓΚΑΝΑΣ.
– Διά 36 Ταξιαρχίας (565, 566, 596 Τ.Π.) συν 628 Τάγμα ενεργεί επιδρομάς περιοχήν ΣΟΥΛΙ – ΞΗΡΟΒΟΥΝΙ κατά Ταξιαρχίας Πετρίτη.
– Τα εννέα Ταγ/τα Εθνοφρουράς διεσπαρμένα στατικώς εφ’ όλης της ζώνης VIΙΙ Μεραρχίας προστατεύουν ζωτικούς χώρους και κατωκημένους τόπους, και τας συγκοινωνίας:
– ΠΡΕΒΕΖΗΣ – ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ – ΚΟΝΙΤΣΗΣ
– ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ – ΜΕΤΣΟΒΟΥ
– ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ – ΗΓΟΥΜΕΝΙΤΣΗΣ
– ΚΑΛΠΑΚΙ – ΔΕΛΒΙΝΑΚΙ.
– Γενικώς η VΙΙΙ Μεραρχία διαθέτει κατά ΓΡΑΜΜΟΥ διά «ΚΟΡΩΝΙΔΑ». Εκ των 21 Ταγμάτων της μόνον δύο Τάγματα 75 Ταξιαρχίας.
(ιιι) 86 Περιοχή και 71 Ταξιαρχία, συν 4 Λόχοι Ορ. Καταδρομών περιοχάς ΑΡΤΗΣ – ΑΓΡΙΝΙΟΥ – ΝΑΥΠΑΚΤΙΑΣ.
(ιν) 84 Περιοχή ΠΡΕΒΕΖΑΝ δι’ ασφάλειαν λιμένος και αποθηκών.
(ε) ΗΘΙΚΟΝ
(ι) Συμμοριτών
Η σταθερά και επιτυχής των άμυνα επί 40ήμερον επί της γραμμής ΚΛΕΦΤΗ – ΜΠΟΛΙΑΝΑ – ΓΥΦΤΙΣΣΑ – ΚΑΜΕΝΙΚ – ΓΚΟΛΙΟ – ΣΤΕΝΟ και αι ανεπιτυχείς απόπειραι των ημετέρων προς διάσπασιν της γραμμής ταύτης έχει δημιουργήσει εις τους συμμορίτας την πεποίθησιν πλέον ότι ο ΓΡΑΜΜΟΣ θα κρατηθή οπωσδήποτε και συνεπώς το ηθικόν των λίαν υψηλόν, με μεγάλας ελπίδας τελικής επικρατήσεως.
Εις απάσας τας περιελθούσας εκ χείρας μας βραδύτερον διαταγάς των, εις τας ραδιοφωνικάς των εκπομπάς και από συλλαμβανομένους αιχμαλώτους, διαφαίνεται σαφής η πεποίθησις αύτη και επί πλέον αι προπαρασκευαί των προς μεταπήδησιν εκ της αμύνης εις την γενικήν αντεπίθεσιν διά την τελικήν επικράτησιν.
(ιι) Ημετέρων
Η επί 40ήμερον αδυναμία διασπάσεως της άνω αμυντικής τοποθεσίας των συμμοριτών, αι σοβαρώταται απώλειαι, ιδία εκ των ναρκών, η γενική καθήλωσις και επί του υπολοίπου τομέως του ΓΡΑΜΜΟΥ (Β΄ΣΣ) έχουν δημιουργήσει διάχυτον το πνεύμα της αποτυχίας εν ΓΡΑΜΜΩ και συνεπώς το ηθικόν των Αξιωματικών και οπλιτών είναι λίαν μειωμένου, το επιθετικόν πνεύμα έχει σχεδόν εξατμησθή και ελάχιστοι πιστεύουν εις την τελικήν Νίκην εις ΓΡΑΜΜΟΝ.
5. ΕΝΕΡΓΕΙΑΙ ΚΑΙ ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ Α΄ Σ.ΣΤΡΑΤΟΥ
(α) Από αφίξεως Α΄ΣΣ εις ΙΩΑΝΝΙΝΑ (17 Ιουλίου) μέχρι της 20 Ιουλίου ημέρας καθ’ ην ανελήφθη η Διοίκησις της νέας ζώνης ευθύνης του, ο Δ/της του Σώματος Στρατού επεκοινώνησε διαδοχικώς με τους Διοικητάς VIΙΙ και ΙΧ Μεραρχιών Υποστράτηγος ΜΠΑΛΟΔΗΜΟΝ και ΜΑΝΙΔΑΚΗΝ τους Δ/τάς Ταξιαρχιών και τους πλείστους των Διοικητών Ταγ/των από τους οποίους προσηνατολίσθη επί της καταστάσεως ιδία του ηθικού και του επιθετικού πνεύματος, και τους οποίους προσηνατόλισε επί της αποστολής και των προθέσεων του Σώματος. Προ παντός ο Δ/της του Σώματος προσεπάθησε να εμφυσήση εις τους πάντας την απόλυτον εθνικήν ανάγκην του ταχέως επιτυχούς τερματισμού των επιχειρήσεων ΓΡΑΜΜΟΥ, διότι εν εναντία περιπτώσει το μέλλον της ΕΛΛΑΔΟΣ διεγράφετο λίαν σκοτεινόν.
Εις όλους ετονίσθη ότι το Σώμα Στρατού αφίχθη εν ΗΠΕΙΡΩ με την απόφασιν να επιτεθή και να συντρίψη τους συμμορίτας οπωσδήποτε.
Διά των προσωπικών επαφών ο Δ/της του Σώματος επεδίωξε όπως η πίστις του Σώματος επί την Νίκην γίνη πίστις όλων μέχρι και του τελευταίου Στρατιώτου.
(β) Δεδομένου ότι το Σώμα Στρατού αφιχθέν εν ΗΠΕΙΡΩ δεν προσέθεσε εις τα εκεί υπάρχοντα τμήματα ουδέ μιας Διμοιρίας δύναμιν, αλλά έπρεπε να φέρη εις πέρας την βαρειάν αποστολήν του με ότι δυνάμεις εύρει εν ΗΠΕΙΡΩ, απεφάσισε όπως δημιουργήση τας προϋποθέσεις εκείνας αι οποίαι θα του επέτρεπον το ταχύτερον δυνατόν να αναλάβη αντίθεσιν ισχύος προς διάσπασιν της οχυρωμένης τοποθεσίας των συμμοριτών και συντριβήν τούτων.

Τούτο επέβαλλε:
(ι) Αναπτέρωσιν του ηθικού και δημιουργίαν κλίματος επιθετικού πνεύματος, ενθουσιασμού και αισιοδοξίας.
(ιι) Πραγματοποίησιν μιας ασφαλούς επιτυχίας διά την επίτευξιν του ανωτέρω σκοπού, προκριθείσης ως τοιαύτης επιχειρήσεως της κατά ΚΛΕΦΤΗ όστις λόγω των μέχρι τότε ημετέρων αποτυχιών είχε καταστή το σύμβολον των συμμοριτών.
(ιιι) Ταχυτάτην εκκαθάρισιν, προ της υπάρξεως των κατά ΓΡΑΜΜΟΥ επιχειρήσεων, των περιοχών ΗΠΕΙΡΟΥ – ΣΟΥΛΙΟΥ – ΠΩΓΩΝΙΟΥ προς τον σκοπόν εξοικονομήσεως όσον τον δυνατόν περισσοτέρων δυνάμεων διά τας κυρίας κατά ΓΡΑΜΜΟΥ επιχειρήσεις.
(ιν) Καθορισμόν κατόπιν προσωπικής αναγνωρί-σεως του εδάφους του σχεδίου ενεργείας του Σ.Στρατού προς διάσπασιν της οχυρωμένης τοποθεσίας του ΓΡΑΜΜΟΥ.
6. ΑΠΟΦΡΑΞΕΙΣ – ΑΠΟΣΤΟΛΑΙ
(α) VIΙΙ ΜΕΡΑΡΧΙΑ διετάχθη όπως:
(ι) Εκκαθαρίση το ταχύτερον την περιοχήν ΣΟΥΛΙΟΥ- ΚΑΣΙΔΙΑΡΗ, χρησιμοποιούσα προς τούτο το μείζον των δυνάμεων της Στρατού και Εθνοφρουράς και μη διστάζουσα προς εξοικονόμησιν περισσοτέρων δυνάμεων να εγκαταλείψη την στατικήν κατάστασιν και αυτήν ακόμη την ασφάλειαν των κατωκημένων τόπων και άλλων ζωτικών περιοχών.
(ιι) Μετά εκκαθάρισιν ΣΟΥΛΙΟΥ να συγκεντρώση ολόκληρον 75 Ταξιαρχίαν διά ενέργειαν κατά ΚΛΕΦΤΗ, εναντίον του οποίου μέχρι σήμερον διατίθεται εν μόνον τάγμα της Ταξιαρχίας ταύτης.
(ιιι) Να συγκεντρώση 36 Ταξιαρχίαν διά ενέργειαν, αν παραστή ανάγκη, μέσω ΖΑΓΟΡΙΩΝ από Νότου κατά ΚΛΕΦΤΗ αυχένων ΣΜΟΛΙΚΑ.
(ιν) Να ελευθερώση εγκαίρως 602 Τάγμα 71 Ταξιαρ-χίας διά χρησιμοποίησιν και τούτου κατά ΚΛΕΦΤΗ – ΣΜΟΛΙΚΑ από Νότου.
Απωτέρα σκέψις του Σώματος είναι η συγκέντρωσις και της υπολοίπου 71 Ταξιαρχίας διά χρησιμοποίησιν κατά ΓΡΑΜΜΟΥ.
(ν) Κατά ενεργείας εναντίον ΚΛΕΦΤΗ το σύνολον Πυρ/κού – Αεροπορίας τίθενται διάθεσίν της.
(β) ΧΙ ΜΕΡΑΡΧΙΑ:
(ι) Να διαθέση το σύνολον του Πυρ/κού της εις VIΙΙ Μερ/χίαν διά κατά ΚΛΕΦΤΗ ενέργειαν.
(ιι) Να συμβάλη εις την κατά ΚΛΕΦΤΗ επιχείρησιν δι’ ενός Ταγ/τος 42 Ταξιαρχίας της.
(ιιι) Να προπαρασκευασθή και να είναι έτοιμη, μετά κατάληψιν ΚΛΕΦΤΗ και εντός διημέρου από λήψεως διαταγής του Σώματος, να επιτεθή προς διάσπασιν της οχυρωμένης γραμμής ΚΑΜΕΝΙΚ – ΓΚΟΛΙΟ – ΣΤΕΝΟ και ακολούθως να υπερκεράση ΜΠΟΛΙΑΝΑ – ΓΥΦΤΙΣΣΑ από Β.Δ. και Βορρά.
(ιν) Κατά άνω ενεργείας της το σύνολον Πυρ/κού και Αεροπορίας τίθενται διάθεσίς της.
(γ) Κατωτέρω κοινοποιείται εκδοθείσα επιβεβαίωσις προφορικών συνεννοήσεων εν ΚΟΝΙΤΣΗ την 21-Ιουλίου.

ΘΕΜΑ: Οδηγίαι διά την συνέχισιν ΕΞ. ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ
Επιχειρήσεων ΚΟΡΩΝΙΣ ΑΚΡΩΣ ΑΠΟΡΡΗΤΟΣ
ΠΡΟΣ: ΙΧ, VIΙΙ Μεραρχίας Α΄Σ.ΣΤΡΑΤΟΥ/Α1
ΚΟΙΝ: ΓΕΣ/Α1-Α΄Σ.Σ./Α1 Εδακτυλογραφήθη υπό
Β΄ΣΣ/Α1-Γραφ. Συνδέσμων Ανθ/γού Δ.Ι ΧΟΪΔΑΣ
75 Ταξιαρχία Αριθ. Φ. 1 / 2
Β.Σ.Τ. 902 τη 21-7-48
Αριθ. Αντ. 11

Επιβεβαίωσις προφορικών συνεννοήσεων εν Κονίτση.
1. Κατά τας μέχρι σήμερον επιχειρήσεις εις περιοχήν ΚΟΡΩΝΙΣ, οι συμμορίται έχουσι υποστή σημαντικάς απωλείας. Υπάρχουν πληροφορίαι ότι έχουσι εξαντλήση και τας τελευταίας των εφεδρείας και μετακαλούσιν εσπευσμένως ενισχύσεις εξ άλλων περιοχών.
2. Προέχει όθεν όπως ενταθώσιν αι επιθετικαί ενέργειαι των Μονάδων αίτινες συμμετέχουσιν εις την επιχείρησιν ΚΟΡΩΝΙΣ προς εκκαθάρισιν της μεγαλυτέρας δυνατής περιοχής, πριν η εισέλθωσιν αι μετακαλούμεναι ενισχύσεις, ως και επιχειρήσεις των εκτός ΚΟΡΩΝΙΔΟΣ Μονάδων είτε προς παρεμπόδισιν ή επιβράδυνσιν αφίξεως ενισχύσεων επ’ ωφελεία του ΓΡΑΜΜΟΥ, είτε προς εξουδετέρωσιν αντιπερισπασμών δυναμένων να επιδράσωσι δυσμενώς επί των επιχειρήσεων ΚΟΡΩΝΙΣ.
3.- Αι προθέσεις της Ανωτάτης Διοικήσεως είναι:
(α) Εις πρώτην φάσιν να καταλάβη την γραμμήν του ΣΑΡΑΝΤΑΠΟΡΟΥ.
(β) Εις δευτέραν φάσιν να επιζητήση δραστηρίαν και βαθείαν εκμετάλλευσιν προς ολοκλήρωσιν της καταλήψεως και εκκαθαρίσεως του ΓΡΑΜΜΟΥ μέχρι των συνόρων.
4.- Το Σ.Στρατού έχει την κάτωθι αποστολήν:
(α) Να συνεχίση την υπό της ΙΧ Μεραρχίας αναληφθείσαν επίθεσιν προς κατάληψιν ΓΥΦΤΙΣΣΑ (Ν.0906) και εν συνεχεία άνευ χρονοτριβής να επιτεθή ίνα καταλάβη τον ορεινόν όγκον Β. ΦΟΥΡΚΑ (Ν.1504) ίνα ενωθή μετά των αντιθέτως δρωσών δυνάμεων του Β΄ΣΣ
Τούτο αποτελεί την άμεσον και κυρίαν προσπάθειαν του Σ.Στρατού
(β) Τούτου επιτυγχανομένου να αναλάβη άμεσον εκμετάλλευσιν προς ΚΙΑΦΑΝ (Ν.0829) και ΑΕΤΟΜΗΛΙΤΣΑΝ (Ν.0921).-
(γ) Να εκκαθαρίση την λοιπήν ζώνην ευθύνης του Σ.Σ.-
(δ) Να προστατεύση τας συγκοινωνίας και ιδία τας εξυπηρετούσας τας επιχειρήσεις ΚΟΡΩΝΙΣ.
5.- Διά την εκπλήρωσιν της αποστολής του Σ.Σ. εις ότι αφορά την Α΄ Φάσιν της επιχειρήσεως ΚΟΡΩΝΙΣ και την υπόλοιπον ζώνην ευθύνης του Σ.Σ. περέχω τας κάτωθι οδηγίας αίτινες αποτέλουσιν τας αποστολάς των Μερ/χιών.
6.- ΙΧ Μεραρχία Μετά την διαπιστωθείσαν αδυναμίαν ενεργείας προς κατάληψιν ΜΠΟΛΙΑΝΑΣ (Ν.0607) από ΝΔ και Δ. κατευθύνσεων, οφειλομένην εις το εξαιρετικώς δύσβατον έδαφος και την ύπαρξιν ναρκοπεδίων:
(α) Να διατηρήση το καταληφθέν έδαφος επί της γενικής γραμμής ΤΣΟΜΠΑΝΗΣ (Σ.0599) – ΠΟΥΡΝΙΑ (Ν.0601 – υψ. 1061 (Ν.0505) – ΔΕΙΛΙΤΣΑ (Ν.0407) διαρκώς πιέζουσα τούτο επιθετικώς.
(β) Να διευρύνη τον ελιγμόν της διά καταλήψεως του συγκροτήματος ΣΤΕΝΟ (Ν.0012) – ΠΥΡΣΟΓΙΑΝΝΗ (Ν.0411). Μεθ’ ο καλυπτομένη από ΠΥΡΣΟΓΙΑΝΝΗ να ενεργήση κατά ΜΠΟΛΙΑΝΑ από ΒΑ και Β. επί της γενικής κατευθύνσεως ΠΥΡΣΟΓΙΑΝΝΗ ΜΠΟΛΙΑΝΑ.
(γ) Μετά κατάληψιν ΜΠΟΛΙΑΝΑΣ να συνεχίση επίθεσιν προς ΓΥΦΤΙΣΣΑ ΤΑΜΠΟΥΡΙ.
(δ) Να βοηθήση ενέργειαν της VIΙΙ Μεραρχίας κατά ΚΛΕΦΤΗ (Σ.0697)
Προς τούτο:
(ι) Να ενεργήση διά δυνάμεως τάγματος εν τη κατευθύνσει ΛΟΜΠΟΤΣΑΝΗ (Σ.0599) – ΝΤΑΛΙΟΠΟΛΙ (Σ.0899).
(ιι) Να διαθέση το σύνολον του Πυρ/κού διά την υποστήριξιν.
VIΙΙ Μεραρχία
(α) Ενεργούσα υπέρ ΚΟΡΩΝΙΔΟΣ να καταλάβη το υψ. ΚΛΕΦΤΗΣ (Σ.0697).
Προς τούτο θα βοηθηθή υπό της ΙΧ Μεραρχίας
Πάσα ευκαιρία εκμεταλλεύσεως προς υψ. 2221 (Σ.0987) να επιζητηθή επιμόνως.
(β) Να συνεχίση αρξαμένην εκκαθάρισιν περιοχής ΣΟΥΛΙΟΥ μέχρι ποταμού ΚΑΛΑΜΑ.
(γ) Να αρχίση το ταχύτερον εκκαθαριστικήν ενέργειαν περιοχών ΠΩΓΩΝΙΟΥ – ΚΑΣΙΔΙΑΡΗ.
(δ) Αφίνουσα τας απαραιτήτους δυνάμεις εδραιώσεως εις τας περιοχάς ΣΟΥΛΙΟΥ και ΠΩΓΩΝΙΟΥ να προσανατολίση το βάρος των δυνάμεών της εις περιοχήν ΚΑΛΠΑΚΙΟΥ – ΜΟΥΡΓΚΑΝΑΣ επί τω σκοπώ:
(ι) Να διατηρήση τον απόλυτον έλεγχον περιοχής ΚΑΛΠΑΚΙΟΥ ΜΠΟΥΡΑΖΑΝΙ.
(ιι) Να περισφίγξη την περιοχήν ΜΟΥΡΓΚΑΝΑΣ κατά τρόπον απαγορεύοντα πάσαν επικοινωνίαν και κινήσεις συμμοριακών δυνάμεων μεταξύ ταύτης και της υπολοίπου ΗΠΕΙΡΟΥ.
(ιιι) Να αναλάβη επίθεσιν κατά ΜΟΥΡΓΚΑΝΑΣ εν ευθέτω χρόνω ενισχυομένη εις μέσα υποστηρίξεως και βάσει νεωτέρας διαταγής του Σ.Στρατού.
(ε) Να εξασφαλίση τον πλήρη έλεγχον επί των συγκοινωνιών της ζώνης ευθύνης της και ιδία επί της αμαξιτής ΦΙΛΙΠΠΙΑΔΟΣ – ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ – ΚΟΝΙΤΣΗΣ.-
(στ) Να αποκαταστήση το ταχύτερον τους οργανικούς δεσμούς των Μονάδων της και να χρησιμοποιήση εντατικώς τα Τάγματα Εθνοφρουράς και εις τας εκκαθαριστικάς ενεργείας καθοριζομένης επί πλέον ζώνης ευθύνης εκάστου εφ’ όσον δύνανται να αναλάβουν ευθύνη περιοχής.
(ζ) Ι Τάγμα της 71 Ταξιαρχίας και
Ι Ίλη Τεθωρακισμένων της VIΙΙ Μεραρχίας να συγκεντρωθώσιν εις περιοχήν ΙΩΑΝΝΙΝΑ – ΑΕΤΟΡΑΧΗΣ ως εφεδρεία Σ.Στρατού.
(η) Χρονικά όρια εκτελέσεως
Αι επιχειρήσεις VIΙΙ Μεραρχίας κατά ΚΛΕΦΤΗ και εις περιοχήν ΠΩΓΩΝΙΟΥ θα αρχίσωσι συγρόνως από 24ης Ιουλίου.
Είναι ανάγκη όπως αναληφθή και διατηρηθή η πρωτοβουλία υπό των Μονάδων της Μεραρχίας.
Αι επιχειρήσεις της ΙΧ Μεραρχίας προς ΣΤΕΝΟ και ΜΠΟΛΙΑΝΑ θα αρχίσωσι το βραδύτερον την 26ην ΙΟΥΛΙΟΥ.
Η Μεραρχία θα αρχίση ταύτας εντός 48ώρου από της ειδοποιήσεως υπό του Σ.Στρατού.

Θ. ΤΣΑΚΑΛΩΤΟΣ
ΑΝΤΙΣΤΡΑΤΗΓΟΣ
ΔΙΟΙΚΗΤΗΣ

ΙΧ Μεραρχία αντιτ υπ’ αριθ. 1
VIΙΙ -//- -//- -//- -//- 2
ΓΕΣ/Α1 -//- -//- -//- 3
Α΄ΣΣ /Α1 -//- -//- -//- 4
Β΄ΣΣ/Α1 -//- -//- -//- 5
Γραφείον Συνδέσμων -//- -//- -//- 6
75 Ταξ. -//- -//- -//- 7
-//- -//- 8
-//- -//- 9
-//- -//- 10
-//- -//- 11

7.- ΕΝΑΡΞΙΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ
(α) Επιχειρήσεις ΣΟΥΛΙΟΥ – ΚΑΣΙΔΙΑΡΗ από 20 με 25 Ιουλίου 1948
(ι) Η VIΙΙ Μεραρχία χρησιμοποιήσασα την 36 Ταξιαρχίαν, ένα Τάγμα της 74 τοιαύτης και δύο Τάγματα Εθνοφρουράς κατόπιν δραστηρίας και συνεχούς ενεργείας κατώρθωσε εντός του άνω 5θημέρου να επιτύχη την εξάρθρωσιν του εις περιοχήν ΣΟΥΛΙΟΥ δρώντος συγκροτήματος Αρχισυμμορίτου Πετρίτη, να εκκαθαρίση την περιοχήν ΣΟΥΛΙΟΥ και ν’ αναγκάση τον Πετρίτην με σοβαράς απωλείας να εγκαταλείψη το ΣΟΥΛΙ και να συμπτυχθή εις την ωχυρωμένην περιοχήν ΜΟΥΡΓΚΑΝΑΣ, όπου και περιεσφίχθη υπό 74 Ταξιαρχίας, συμφώνως προς τας προθέσεις του Σώματος Στρατού.
(ιι) Ανωτέρω πρώται επιτυχίαι επέτρεψαν εις το Σώμα Στρατού να απελευθερώση 36 Ταξιαρχίαν προς χρησιμοποίησιν βραδύτερον κατά ΓΡΑΜΜΟΥ, να συγκεντρώση ολόκληρον 75 Ταξιαρχίαν διά ενέργειαν κατά ΚΛΕΦΤΗ, και ν’ αρχίση διαδοχικώς την συγκέντρωσιν της 71 Ταξιαρχίας περιοχήν ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ διά χρησιμοποίησιν και ταύτης εν ευθέτω χρόνω διά κυρίαν κατά ΓΡΑΜΜΟΥ ενέργειαν.
Ήρξατο ούτω πραγματοποιούμενον το σχέδιον του Σώματος Στρατού της συγκεντρώσεως του μείζονος των δυνάμεων εις τον χώρον της κυρίας προσπαθείας, τον ΓΡΑΜΜΟΝ
(ιιι) ΑΠΩΛΕΙΑΙ
Ημετέρων ………………………………………………………….
Εχθρού ……………………………………………………………..
(β) Διά της Α.Π. 5970/40009. 14-7-48 Δ/γής ΓΕΣ/Α1 ετίθετο ως κυρία αποστολή του Σ.Στρατού η διά της ΙΧ Μεραρχίας συνέχισις της επιθέσεως άξονος επί του ΜΠΟΛΙΑΝΑ – ΓΥΦΤΙΣΣΑ – ΤΑΜΠΟΥΡΙ προς συνένωσιν μετά των εξ ανατολών δρωσών δυνάμεων Β΄ΣΣ
Το Α΄ΣΣ κατόπιν λεποτομερών αναγνωρίσεων διεπίστωσε ότι ήτο αδύνατος η επιτυχία επί της άνω κατευθύνσεως δι’ ο και εγνώρισε τούτο σχετικώς εις Υπαρχηγόν ΓΕΣ Αντιστράτηγον Κιτριλάκην, όστις ανεφέρθη εις Αρχηγόν ΓΕΣ., όστις ενέκρινε προτάσεις Σώματος όπως προηγηθή η κατά ΚΛΕΦΤΗ ενέργεια.
Κατόπιν τούτου το Σώμα Στρατού εξέδωκε κατωτέρω κοινοποιουμένην Α.Π. 3/11/23- Ιουλίου 48 Διαταγήν του. (Έπεται διαταγή)

ΘΕΜΑ: Οδηγίαι Επιχειρήσεων ΕΞ. ΕΠΕΙΓΟΝ
ΠΡΟΣ: VIΙΙ, ΙΧ Μεραρχίας ΑΚΡΩΣ ΑΠΟΡΡΗΤΟΣ
ΚΟΙΝ: ΓΕΣ/Α1- Α΄ΣΣ /Α1-75 Ταξ. Α΄ ΣΩΜΑ ΣΤΡΑΤΟΥ/Α1
Αριθ. Φ3/ΙΙ
23 ΙΟΥΛΙΟΥ 1948
Εδακτυλογραφήθη υπό
Ανθ/λγού ΧΟΪΔΑ Δ.
Αριθ. Αντιγ. 10

1.- Κατόπιν προσωπικώς δοθεισών εντολών του Αρχηγού Στρατού διά του Υπαρχηγού του Επιτελείου Αντιστρατήγου Κιτριλάκη εις τον Διοικητήν του Σώματος Στρατού διά τον συντονισμόν των ενεργειών των Α΄ και Β΄ Σωμάτων Στρατού προς ολοκλήρωσιν των διά των υπ’ αριθ. Α.Π. 1/2/21/7/48 οδηγιών καθοριζομένου αντικειμενικού σκοπού Α΄ φάσεως επιχειρήσεων ΚΟΡΩΝΙΣ αι ανωτέρω οδηγίαι τροποποιούνται ως κάτωθι:
(α) Κυρία προσπάθεια του Σ.Στρατού έσεται η κατάληψις της κορυφογραμμής ΚΛΕΦΤΗΣ – υψ. 2221 (Σ.0997) και περαιτέρω προς ΚΕΡΑΣΟΒΟΝ εκμετάλλευσις.
(β) Η ενέργεια αύτη θα συνδιασθή με τοιαύτην του Β΄ΣΣ εν τη κατευθύνσει ΒΟΥΣΙΟΝ (Σ.1600) – ΦΟΥΡΚΑ (Σ.1504) – ΤΑΜΠΟΥΡΙ (Σ.1205)
2.- Αποστολαί Μεραρχιών
(α) VIΙΙ Μεραρχία
(ι) Διά της 75 Ταξιαρχίας (μείον Τάγμα) συν Τάγμα ΙΧ Μεραρχίας θα επιτεθή προς κατάληψιν του υψ. ΚΛΕΦΤΗΣ και εκείθεν του υψ. 2221 (Σ.0997) εκείθεν θα εκμεταλλευθή προς ΜΠΙΓΚΙΟΣΙ (0900) – ΚΕΡΑΣΟΒΟΝ
(ιι) Θα κινήση 36 Ταξιαρχίαν συν 596 Τάγμα επί της γενικής κατευθύνσεως ΚΗΠΟΣ (Ρ.9972) – ΚΟΥΚΟΥΡΟΥΤΖΟΣ (Σ.1576) – ΛΑΪΣΤΑ (Σ.1481) ΔΙΣΤΡΑΤΟΝ (με αποστολήν να κλείση την κατεύθυνσιν ΔΙΣΤΡΑΤΟΝ – ΚΕΡΑΣΟΒΟΝ πριν ή αι από περιοχής ΤΖΟΥΜΕΡΚΩΝ προς Βορράν κινούμεναι συμμοριακαί δυνάμεις εισέλθουν εις την περιοχήν ΓΡΑΜΜΟΥ.
-Εάν συναντήση συμμοριακάς δυνάμεις κατά την κίνησιν της θα περεμποδίση οπωσδήποτε ταύτας να εισέλθωσι περιοχήν ΓΡΑΜΜΟΥ.
-Αφικνουμένη περιοχήν ΔΙΣΤΡΑΤΟΥ θα λάβη εντολάς εν τω πλαισίω των αποστολών του Σώματος Στρατού διά την ολοκλήρωσιν της Α΄ φάσεως της επιχειρήσεως ΚΟΡΩΝΙΣ.
(ιιι) Διά των λοιπών δυνάμεών της θα ενεργήση βάσει των Α.Π./Ι/2/21-7-48 οδηγιών μου.
(ιν) Σταθμός Διοικήσεως Τακτικού Στρατηγείου Μεραρχίας ΕΛΑΙΑ (Ρ.8576)
(β) ΙΧ Μεραρχία
(ι) Θα θέση από διαταγάς 75 Ταξιαρχίας εν Τάγμα δι’ επιχείρισιν κατά ΚΛΕΦΤΗ – ΚΕΡΑΣΟΒΟΥ.
(ιι) Διά των υπολοίπων δυνάμεών της θα πιέση εφ’ όλου του μετώπου δημιουργούσα κυρίως απειλήν προς ύψωμα ΣΤΕΝΟΝ ωθούσα και μέχρι τούτου αν υπάρχη τοιαύτη ευχέρεια.
(ιιι) Να είναι έτοιμη να εκμεταλλευθή πάσαν ευκαιρίαν προς κατάληψιν ΜΠΟΛΙΑΝΑΣ – ΓΥΦΤΙΣΣΑΣ δημιουργουμένην εκ της εξελίξεως των επιχειρήσεων των γειτονικών Μεραρχιών.
(ιν) Να διαθέση το σύνολον των πυρών του Πυρ/κού της υπέρ επιχειρήσεως ΚΛΕΦΤΗΣ και μέρος του μακρού Πυρ/κού της επί ΤΑΜΠΟΥΡΙ υπέρ ΙΙ Μεραρχίας επί αιτήσει της.
(υ) Επιχείρησις προς κατάληψιν ΣΤΕΝΟ θ’ αποτελέση την δευτέραν προσπάθειαν της Μεραρχίας βάσει νεωτέρας Διαταγής Σώματος Στρατού ως έχει ήδη καθορισθή.

3.- Χρονικά όρια εκτελέσεως
(α) Έναρξις επιχειρήσεως κατά ΚΛΕΦΤΗ η 26 ΙΟΥΛΙΟΥ ώρα καθορισθήσεται διά νεωτέρας διαταγής Σώματος με συνθηματικόν ΔΙΑΚΟΣ.
(β) Έναρξις κινήσεως 36 Ταξιαρχίας η 26 ΙΟΥΛΙΟΥ.-
4.- Αναφέρατε λήψιν.

Θ. ΤΣΑΚΑΛΩΤΟΣ
ΑΝΤΙΣΤΡΑΤΗΓΟΣ
ΔΙΟΙΚΗΤΗΣ

Το Γραφείον Α1
Π. ΚΑΡΑΔΗΜΑΣ
ΑΝΤ/ΡΧΗΣ – Δ/ΝΤΗΣ

ΑΠΟΔΕΚΤΑΙ
VIΙΙ Μεραρχία αριθ. αντιτ. 1
ΙΧ -//- -//- -//- 2
ΓΕΣ/Α1 -//- -//- 3
75 Ταξιαρχία -//- -//- 4
Α΄ΣΣ /Α1 -//- -//- 5
-//- -//- 6
-//- -//- 7
-//- -//- 8
-//- -//- 9
-//- -//- 10

(γ) ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΚΑΤΑ ΚΛΕΦΤΗ
26 Ιουλίου με 2 Αυγούστου 1948
26 Ιουλίου
Τακτικόν Στρατηγείον Σώματος ΚΟΝΙΤΣΑ
(ι) Βάσει προπαρασκευασθείσης υπό της VIΙΙ Μερ. επιχειρήσεως την 260650 ώραν η 75 Ταξιαρχία επετέθη με το 584 Τάγμα εν πρώτω κιμακίω κατά ΚΛΕΦΤΗ υποστηριζομένη με το σύνολον Πυρ/κού, Αεροπορίας όλμων.
(ιι) Κατόπιν σκληρού 4ώρου αγώνος επί εδάφους τελείως αποτόμου και παρεχούσης μόνον ωρισμένας διαβάσεις προς κίνησιν, ωργανωμένη δε ισχυρώτατα με οπλοβολεία ανθεκτικώτατα εις βομβαρδισμούς και πυκνά ναρκοπέδια, το ύψωμα ΚΛΕΦΤΗΣ κατελήφθη την 1055 ώραν.
(ιβ) «Τ.Σ. Α΄ΣΣ/Α1
Α.Π. 3/53/26 1655’
Π Ρ Ο Σ
Διοικητάς VIΙΙ – ΙΧ Μεραρχιών.
Αντικειμενικός σκοπός καταλαμβανόμενος δεν θα εγκαταλείπητε ποτέ άνευ διαταγής του υπευθύνου Διοικητού Ταγ/τος και διά τούτου του υπευθύνου Ταξιάρχου (.)
Εντολή αύτη είναι βασική δι’ επιχειρήσεις του Σώματος (.)

ΤΣΑΚΑΛΩΤΟΣ»

27 – Ιουλίου 48
Τ.Σ. / Α΄ΣΣ ΚΟΝΙΤΣΑ
Την 0730 ώραν επανελήφθη επίθεσις 75 Ταξιαρχίας διά 582 Ταγ/τος εν α’ κλιμακίω τη υποστηρίξει του συνόλου του Πυρ/κού και της Αεροπορίας.
Τμήματα ήχθησαν 1200 ώραν εις απόστασιν 100-200 μέτρων από της κορυφής όπου διεξήχθη αγών σκληρότατος, χωρίς να καταστή δυνατή ολοκλήρωσις ΚΛΕΦΤΗ τμήματα 524 Ταγ/τος (ΙΧ Μεραρχίας) επιτιθέμενα από ΤΣΟΠΑΝΗ προς ύψωμα 1789 (Βορ. κράσπεδα ΚΛΕΦΤΗ) δεν επραγματοποίησαν αντικειμενικόν σκοπόν.
-Κίνησις Λοιπών Μονάδων
36 Ταξιαρχία συγκεντρωθείσα περιοχήν ΑΣΠΡΑΓΓΕΛΩΝ διετάχθη κινηθή επί γενικής κατευθύνσεως ΚΗΠΟΙ – ΚΑΖΑΓΜΑ – ΚΟΥΚΟΥΡΟΥΝΤΖΟΣ με δυνατότητα κινήσεως εκείθεν είτε προς ΛΑΙΣΤΑΝ – ΔΙΣΤΡΑΤΟΝ, είτε ευθέως προς Βορράν, επί τω σκοπώ προσβολής από Νότου των αυχένων ΣΜΟΛΙΚΑ και υπερκεράσεως ΚΛΕΦΤΗ από Ανατολών.
71 Ταξιαρχία συνεκεντρώθη ΙΩΑΝΝΙΝΑ διάθεσιν (VIΙΙ) Μεραρχίας με 602 Τάγμα περιοχήν ΚΟΝΙΤΣΗΣ προς συμμετοχήν εις κατά ΚΛΕΦΤΗ ενέργειαν.
6 Λόχοι Α΄ Μ.Ο.Κ. περιοχήν ΤΕΜΠΛΑΣ (ΑΧΕΛΩΟΣ)
4 Λόχοι Α΄ Μ.Ο.Κ. ΒΟΥΛΓΑΡΕΛΙ.
ΙΧ Μεραρχία. Αμετάβλητος προπαρασκευάζει ενεργείας της κατά ΣΤΕΝΟ – ΚΑΜΕΝΙΚ.
Σώμα Στρατού εξέδωκε κάτωθι Α.Π. 3/54/271915 Δ/γήν του.
«Προς 75 Ταξιαρχίαν και VIΙΙ Μεραρχίαν
Γνωρίζω λύσσαν συμμοριτών διά ΚΛΕΦΤΗΝ (.) Δεν υποτιμώ προσπαθείας γενναίων Πεζικού (.)
Παραμένει γεγονός ότι κατελήφθη (.) Προσωπικώς αντελήφθην ότι Δ/ταί Ταγ/των ενεργήσαντες τολμηρώς δεν ενήργησαν συνετώς μη υποστηρίξαντες επίθεσιν (.) Άπαντες Δ/ταί Ταγ/των θα ενστερνηθώσιν ότι δεν ακυρώ αναφοράν μου (.) ΚΛΕΦΤΗΝ θεωρώ καταληφθέντα υπό 75 Ταξιαρχίας και ανέφερον απόψε ‘ ότι διεξάγεται αγών ‘ διότι δεν πρόκειται να σταματήση (.) Επιμένω επί της υποδείξεώς μου ότι θα διατεθώσι 6 Λόχοι με επικεφαλής δύο Ταγ/χας και θα συνεχισθή οπωσδήποτε και εκείθεν ΚΛΕΦΤΗ ενέργεια διά την εξασφάλισιν (.)
Απόψε νυκτεριναί συνεχείς επιδρομαί και φραγμοί (.) Λοιπαί ενέγειαι κατά απόλυτον πρωτοβουλίαν και κρίσιν σας (.)

Θ. ΤΣΑΚΑΛΩΤΟΣ»

Η άνοδος των τμημάτων Β΄ κλιμακίου προς σταθεροποίησιν των καταληφθεισών θέσεων λόγω της αποτομότητος του εδάφους εγένετο βραδύτητα, τα δε ανελθόντα επί του ΚΛΕΦΤΗ πρώτα κλιμάκια είχον υποστεί σοβαράς απωλείας και ήσαν κατάκοπα.
(ιιι) Την 1150 ώραν κατόπιν προπαρασκευής Πυρ/κού και όλμων οι συμμορίται εξαπέλυσαν αντεπίθεσις ήτις ανέτρεψε 584 Τάγμα και ηνάγκασε τούτο συμπτυχθή εις βάσεις εξορμήσεως επί ανωνύμου (Σ.0597).
(ιν) Την 1515 ώραν επίθεσις επαναλήφθη τη υποστηρίξει Πυρ/κού και αεροπορίας άνευ όμως αποτελέσματος, λόγω πείσμονος αντιστάσεως του εχθρού και εξαιρετικών δυσκολιών εδάφους.
(υ) Απώλειαι εκατέρωθεν λίαν σοβαραί.
(υι) Η μετά την κατάληψιν του ΚΛΕΦΤΗ απώλεια τούτου δι’ αντεπιθέσεως προκληθείσα και εκ σφαλμάτων των ενεργούντων τμημάτων άτινα δεν έλαβον δραστήρια μέτρα διά την επί ΚΛΕΦΤΗ εδραίωσιν, προκάλεσε τας κατωτέρω Διαταγάς του Δ/τού του Σώματος.
(ια) «Τ. Σ. / Α΄ΣΣ/Α1
Α.Π./Φ.3/52/26-13.20
Π Ρ Ο Σ
Ταξίαρχον Κετσέαν Δ/τήν 75 Ταξιαρχίας.
Γνωρίζω επιμονήν σας ώστε να μη παρίσταται ανάγκη να προσθέσω τι. (.) Γνωρίσατε όμως εις Δ/τάς Μονάδων ότι κατάληψις ΚΛΕΦΤΗ, βάσει αναφοράς σας ανεκοινώθη προς όλους ως χαρμόσυνος (.) Τοιαύτη αναφορά δεν θα ακυρωθή (.)
ΚΛΕΦΤΗΣ θα ανακαταληφθή οπωσδήποτε απόψε υπό οιασδήποτε προϋποθέσεως έστω και διά της λόγχης (.)

Τ Σ Α Κ Α Λ Ω Τ Ο Σ»

Απώλειαι σοβαραί εκατέρωθεν.
28 ΙΟΥΛΙΟΥ
Τ.Σ. / Α΄ΣΣ ΚΟΝΙΤΣΑ
Κύριον ΙΩΑΝΝΙΝΑ
Συμβάντα ενέργειαι
0300 ώραν τμήματα 75 Ταξιαρχίας ενήργησαν νυκτερινήν έφοδον κατά ΚΛΕΦΤΗ αχθέντα εγγύτατα κορυφής, χωρίς δυνηθώσι ολοκληρώσουν ταύτην.
Αγών υπήρξε σκληρός με σοβαράς εκατέρωθεν απωλείας.
Εξεδόθη Α.Π. 3/55/280800 διαταγή Σώματος προς VIΙΙ Μεραρχίαν.
Ως κυρία αποστολή Μεραρχίας παραμένει κατά ΚΛΕΦΤΗ ενέργεια άνευ διακοπής, πλην 24 ωρών ανασυγκροτήσεως. (.)
Δύνασθε χρησιμοποιήσητε μέχρι δύο Ταγ/των 36 Ταξιαρχίας (.)
ΚΟΝΙΤΣΑ και γέφυρα ΜΠΟΥΡΑΖΑΝΙ να εξασφαλισθώσι ισχυρώς (.)
Θ. Τ Σ Α Κ Α Λ Ω Τ Ο Σ
ΑΝΤΙΣΤΡΑΤΗΓΟΣ
Ομοίως επί προφορικής αιτήσεως 75 Ταξιαρχίας όπως τα εν επαφή επί ΚΛΕΦΤΗ τμήματα 582 Τάγματος συμπτυχθώσι επί ανωνύμου (Δυτικώς ΚΛΕΦΤΗΣ), λόγω μεγάλων δυσκολιών εκεί παραμονής των Σώμα Στρατού εξέδωσε κάτωθι Διαταγήν ‘ Τ.Σ. / Α΄ΣΣ /Α1 Αριθ. Α.Π. 3/58/281700 ώρα.
Προς VIIΙ Μεραρχίαν και 75 Ταξιαρχίαν επί σχετική προφορική αναφορά (.) Απαγορεύω υπ ευθύνη και του τελευταίου Στρατιώτου σύμπτυξιν από το καταληφθέν έδαφος (.)
Θα κρατηθή σταθερώς το ανώνυμον οι δε έξ (6) Λόχοι θα ενεργούν από της ήδη κατεχομένης γραμμής επί ΚΛΕΦΤΗ κατά κορυφής του ΚΛΕΦΤΗ (.) Παρακαλώ Δ/τήν Μεραρχίας μεταβή επί τόπου (.) Άπασαι δυνάμεις Μεραρχίας άνευ περιορισμού διατεθώσι κατά ΚΛΕΦΤΗ (.)

Θ. ΤΣΑΚΑΛΩΤΟΣ

  • Κινήσεις λοιπών τμημάτων.
  • Διετάχθη 566 Τάγμα (36 Ταξ.) αντικαταστήση 583 Τάγμα εκ περιοχής ΚΟΝΙΤΣΗΣ.
    583 διετέθη 75 Ταξιαρχίαν διά κατά ΚΛΕΦΤΗ ενέργειαν-
    Λόγω ισχυρών αντιδράσεων εχθρού επί ΚΛΕΦΤΗ Σ.Στρατού διέταξε 36 Ταξιαρχίαν συνεχίση κίνησίν της επί κατευθύνσεως ΓΥΦΤΟΚΑΜΠΟΣ – ΛΑΪΣΤΑ – ΠΑΔΕΣ προς αυχένας ΣΜΟΛΙΚΑ διά προσβολήν ΚΛΕΦΤΗ από Νότου και Ανατολών.
  • 602 Τάγμα (71 Ταξιαρχία) συγκεντρωθή ΚΟΝΙΤΣΑΝ ενεργήση κατά ΚΛΕΦΤΗ από Νότου.
  • Κατόπιν διαταγής ΓΕΣ – Α΄ ΜΟΚ διετάχθη κινηθή από περιοχήν ΤΕΜΠΛΑΣ προς ΚΑΡΠΕΝΗΣΙ τιθεμένη διάθεσιν Ανωτέρας Στρατιωτικής Διοικήσεως Στερεάς Ελλάδος.
    Λοιπαί Μονάδες VIΙΙ Μεραρχίας συνεχίσουν εκκαθάρισιν περιοχών ΣΟΥΛΙΟΥ και ΠΩΓΩΝΙΟΥ.
    Απεστάλη προς ΓΕΣ /Α1 κάτωθι σήμα.
    Α.Π. 3/60/282040.
    Αγών επί ΚΛΕΦΤΗ εξακολουθεί και θα εξακολουθήση μέχρι πλήρους καταλήψεως, εν στενωτάτη επαφή εγγύς κορυφής (.)
    Αύριον επί τόπου Μέραρχος (.)

Θ.ΤΣΑΚΑΛΩΤΟΣ’
29 ΙΟΥΛΙΟΥ
Ημέτερα τμήματα η στενωτάτη επαφή εγγύς κορυφής ΚΛΕΦΤΗ.
Ισχυρά εχθρική αντεπίθεσις απεκρούσθη μετά σοβαρών διά συμμορίτας απωλειών.
Επραγματοποιήθη αντικατάστασις 583 Τάγματος περιοχής ΚΟΝΙΤΣΗΣ υπό 566 Τάγματος.
Λοιπήν περιοχήν VIΙΙ Μεραρχίας συνεχίζεται δίωξις Κ. Σ. περιοχάς ΣΟΥΛΙΟΥ – ΠΩΓΩΝΙΟΥ.
ΙΧ Μεραρχία: Κατέλαβε άνευ αντιστάσεως ύψωμα 1806 ανατολικώς ΚΑΜΕΝΙΚ.
Λοιπήν περιοχήν ζωηρά απασχόλησις εκατέρωθεν

Εκδοθείσαι Διαταγαί Σώματος
ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ – ΑΠΟΡΡΗΤΟΣ
Τ.Σ. / Α΄ΣΣ /Α1
Αριθ. Α.Π. 3/64/29 Ιουλίου
Π Ρ Ο Σ
Δ/τάς VIΙΙ και ΙΧ Μεραρχιών
ΘΕΜΑ: Οδηγίαι Επιχειρήσεων ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ/ΑΠΟΡΡΗΤΟΣ
ΠΡΟΣ: Δ/τάς VIΙΙ-ΙΧ Μεραρχιών Τ.Σ./ Α΄ΣΣ /Α1
ΚΟΙΝ: Α΄ΣΣ/Α1 – ΓΕΣ/Α1 Αριθ. Α.Π. Φ3/64
Σ.Τ.Γ. 918 τη 29/7/48

Κατόπιν γενικωτέρας μεταβολής των ενεργειών Β΄ΣΣ η επιχείρησις κατά ΣΤΕΝΟ θα αναβληθή προσωρινώς.
Η κατά ΚΛΕΦΤΗ ενέργεια μετά γενικωτέρας εκμεταλλεύσεως προς ΚΕΡΑΣΟΒΟΝ θα αποτελέση συνεπώς την κυρίαν προσπάθειαν του Σ.Στρατού.
Προς τον σκοπόν του συνδιασμού των προσπαθειών μεταξύ των δρώντων από ΚΛΕΦΤΗ, μέχρι ΚΑΜΕΝΙΚ δυνάμεων ΙΧ και VIΙΙ Μεραρχιών, μετά την κατάληψιν ΚΛΕΦΤΗ αι 75 και 36 Ταξιαρχίαι υπαχθήσονται υπό ΙΧ Μεραρχίαν διά την προς ΚΕΡΑΣΟΒΟΝ εκμετάλλευσιν.
Το Σώμα Στρατού αποβλέπει μετά την κατάληψιν της κορυφογραμμής ΚΛΕΦΤΗ υψ. 2221 να αντικαταστήση την 75 διά της 71 Ταξιαρχίας θέτουσαν την τελευταίαν ταύτην υπό διοίκησιν ΙΧ Μεραρχίας διά την χρησιμοποίησιν όπου αι δημιουργηθησόμεναι συνθήκαι επιτρέψωσιν την καλλιτέραν εκμετάλλευσιν.
Οπωσδήποτε η κατά ΣΤΕΝΟ επιχείρησις αποτελεί άμεσον σκοπόν του Σώματος μετά τον ΚΛΕΦΤΗΝ ον εκπληρώση η ΙΧ Μεραρχία χρησιμοποιούσα τ’ ανωτέρω μέσα εκτός εάν η διδομένη πίεσις υπό της ΙΧ Μεραρχίας ανοίξη άλλην κατεύθυνσιν
Ο Δ/τής ΙΧ Μεραρχίας να θέση εν ΚΟΖΑΝΗ τας παρούσας ενεργείας υπ’ όψει του Αρχιγού του Στρατού.

Θ. ΤΣΑΚΑΛΩΤΟΣ
ΑΝΤΙΣΤΡΑΤΗΓΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΗΣ
Το
Α1 Γραφείον
Π. ΚΑΡΑΔΗΜΑΣ
ΑΝΤ/ΡΧΗΣ ΠΕΖ.
30 ΙΟΥΛΙΟΥ
(α) Μεταβολαί Διατάξεως
583 Τάγμα εις ανώνυμον Δυτικώς ΚΛΕΦΤΗ προπαρασκευάζον επίθεσιν κατά ΚΛΕΦΤΗ.
566 Τάγμα (36 Ταξ.) Περιοχήν ΚΟΝΙΤΣΑΝ – ΛΥΚΟΜΟΡΟΝ – ΜΠΟΥΡΑΖΑΝΙ.
602 Τάγμα από ΙΩΑΝΝΙΝΑ συνεκεντρώθη ΚΟΝΙΤΣΑΝ.
36 Ταξιαρχία. Τ. Σ. συν 596 Τάγμα ΛΕΣΝΙΤΣΑ (Σ.095870).
565 Τ. Ράχη ΒΑΛΤΟΥ (Σ.135835).
(β) Συμβάντα ενέργειαι:
VIΙΙ Μεραρχία Περενοχλήσεις διά πυρών εκατέρωθεν περιοχήν ΚΛΕΦΤΗ και προπαρασκευή επιχειρήσεως κατά ΚΛΕΦΤΗ.
ΙΧ Μεραρχία: Διάταξις αμετάβλητος.
Παρανοχλήσεις εκατέρωθεν. Προπαρασκευή επιχειρήσεων προς ΣΤΕΝΟ – ΓΚΟΛΙΟ – ΚΑΜΕΝΙΚ
(γ) Αεροπορία
3 έξοδοι αεροπλάνων αναγνωρίσεως περιοχών ΚΥΛΑΔΟΣ – ΑΩΟΥ – ΤΑΜΠΟΥΡΙ.
10 έξοδοι Σπίτ φαιρ και προσβολή στόχων περιοχήν ΚΛΕΦΤΗ – ΤΑΜΠΟΥΡΙ.
31 ΙΟΥΛΙΟΥ
(α) Καιρός Από εσπερινών ωρών ραγδαία βροχή
(β) Τ.Σ. /Σώματος ΚΟΝΙΤΣΑ με παρατηρητήριον ΠΡΟΦ. ΗΛΙΑΝ ΚΟΝΙΤΣΗΣ.
(γ) Μεταβολαί διατάξεως
36 Ταξιαρχία με 596 και 565 Τ.Π. Βορείως ΑΩΟΥ εν επαφή με εχθρόν περιοχήν (Σ.0891) – (Σ.086916) – (Σ.115895).
602 Τάγμα από ΚΟΝΙΤΣΑΝ μετεκινήθη περιοχήν ΠΕΚΛΑΡΙ προς συμμετοχήν από Νότου εις κατά ΚΛΕΦΤΗ ενέργειαν.
71 Ταξιαρχία συν 613 τάγμα από ΙΩΑΝΝΙΝΑ εις ΖΙΤΣΑΝ.
630 Τάγμα διετάχθη κινηθή 1 Αυγούστου από ΙΩΑΝΝΙΝΑ εις ΑΓΡΙΝΙΟΝ.
74 Ταξιαρχία με 627, 628, 629, Τάγματα περισφίγγει ΜΟΥΡΓΚΑΝΑΝ κατέχουσα ΜΕΓΑΛΗΝ ΡΑΧΗΝ – ΒΕΛΟΥΝΑ – ΓΚΕΛΙΑ – ΠΛΟΚΙΣΤΑ – ΣΟΥΛΙ – ΒΟΥΤΣΑΡΑ.
76 Ταξιαρχία:
581 Τάγμα ΔΟΛΙΑΝΑ – Προφ. ΗΛΙΑΣ (R.8478)
611 -//- Προφ. ΗΛΙΑΣ ΚΕΡΑΣΟΒΟΥ – ΚΕΡΑΣΟΒΟΥ- ΡΟΝΙΣΤΑ – ΒΙΛΓΑ
625 Τάγμα ΒΙΛΓΑ – ΝΤΟΥΣΚΑ
(δ) Συμβάντα ενέργειαι
VIΙΙ Μεραρχία Ανταλλαγή πυρών περιοχήν ΚΛΕΦΤΗ – Συνεχίζονται προπαρασκευή δι’ επίθεσιν.
ΙΧ Μεραρχία:
Μεσημβρίαν εξεδηλώθη διά 42 Ταξιαρχίας παραπλανητική ενέργεια κατά ΜΠΟΛΙΑΝΑΣ προς υποβοήθησιν ενεργειών Β΄ΣΣ περιοχήν ΦΟΥΡΚΑΣ – ΤΑΜΠΟΥΡΙ – ΖΕΚΙΡΙ.
(ε) Εκδοθείσαι Διαταγαί Σώματος
Προς 602 Τάγμα όπως 1 Αυγούστου ενεργήση επί κατευθύνσεως ΕΛΕΥΘΕΡΟΝ – ΣΥΜΠΛΙΑ ΝΤΑΛΙΟΠΟΛΙΝ προς υποβοήθησιν κυρίας κατά ΚΛΕΦΤΗ ενεργείας.
Να καλυφθή εκ κατευθύνσεως ΤΣΙΓΚΟΥ
Προς 36 Ταξιαρχίαν
Όπως συνεχίση πρωίαν 1 Αυγούστου έπίθεσίν της επί κατευθύνσεως ΠΑΛΑΙΟΣΕΛΙ – ΠΕΤΡΑ – ΚΑΤΗ και ΠΡΟΦ. ΗΛΙΑΣ – ΠΑΔΕΣ προς υποστήριξιν κυρίας επιθέσεως κατά ΚΛΕΦΤΗ 75 Ταξιαρχίας.
Προς ΙΧ Μεραρχίαν
Όπως θέση διάθεσιν 75 Ταξιαρχίας Διλοχίαν 524 Τάγματος δι’ επιχείρησιν κατά ΚΛΕΦΤΗ 1 Αυγούστου.
1 Αυγούστου
(α) Τ.Σ./Α΄ΣΣ ΚΟΝΙΤΣΑ
(β) Καιρός Καλός

(γ) Συμβάντα Ενέργειαι
Την 0430 ώραν το 583 Τάγμα εξόρμησεν αιφνηδιαστικώς και έχοντας εν πρώτω κλιμακίω επιλέκτους Αξιωματικούς και οπλίτας του έθεσε πόδα επί κορυφής ΚΛΕΦΤΗ και εν συνεχεία μέχρι 0630 ώρας κατόπιν αγώνος σώματος προς σώμα ολοκλήρωσε ΚΛΕΦΤΗΝ, συμμοριτών συμπτυχθέντων προς ανώνυμα αμέσως Ανατολ. ΚΛΕΦΤΗ.
Εν συνεχεία ωθήθη ταχέως προς ΚΛΕΦΤΗΝ το 584 Τάγμα, ενώ χρόνω η Διλοχία 524 Τάγματος εκινείτο προς Βόρεια κράσπεδα ΚΛΕΦΤΗ (Σ.0898)-
Μετά άνοδον και 584 Ταγ/τος και σταθεροποίησιν επί ΚΛΕΦΤΗ ο Δ/τής 583 Τάγματος διοικών το σύνολον της γραμμής μάχης προώθησε ταχέως τμήματα 583 και 584 Ταγμάτων προς ανώνυμα Ανατολικώς ΚΛΕΦΤΗ και ανατρέψας προσπαθούντα ανασυνταχθή εχθρόν εξεμεταλλεύθη ταχύτατα προς ανατολάς και την 1945 ώραν κατέλαβε ύψωμα 2221, και συνεπώς κατέρρευσε πλέον το σύνολον της επί ΣΜΟΛΙΚΑ αμυντικής τοποθεσίας του εχθρού, συμπτυχθέντος εν αταξία προς ΚΕΡΑΣΟΒΟΝ – ΤΑΜΠΟΥΡΙ ΓΥΦΤΙΣΣΑ.
Ενώ χρόνω διεξήγετο ο κατά ΚΛΕΦΤΗ κύριος αγών το 602 Τάγμα κατέλαβον το ΕΛΕΥΘΕΡΟΝ ήχθη εσπερινάς ώρας επί ΤΣΙΓΚΟΥ, ενώ η 36 Ταξιαρχία Ανατολικώτερον εσυνέχισε σκληρόν αγώνα προς κατάληψιν ΠΕΤΡΑΣ – ΚΑΤΗ ην δεν κατώρθωσε ολοκληρώση κυρίως λόγω εξαιρετικής αποτομότητος και βραχώδους εδάφους.
Οπωσδήποτε η ισχυρά πίεσις των Μονάδων τούτων από Νότου εβοήθησαν ιδιαιτέρως την κυρίαν προσπάθειαν της 75 Ταξιαρχίας κατά ΚΛΕΦΤΗ και εκτός της απειλής του ΚΛΕΦΤΗ από Νότου και ΝΑ, ηγγίστρωσαν σημαντικάς δυνάμεις, αίτινες εν εναντία περιπτώσει θα εχρησιμοποιούντο διά την αποτελεσματικωτέραν άμυναν του ΚΛΕΦΤΗ.
Το Πυρ/κόν υπεστήριζε λίαν αποτελεσματικώς τα κατά ΚΛΕΦΤΗ ενεργούντα τμήματα και τη υποδείξει αεροπλάνου αναγνωρίσεως περιισταμένου κατά την κατάληψιν του ΚΛΕΦΤΗ υπεράνω αυτού, διέλυσε και συνέτρεψε δι’ ισχυρών πυρών συγκέντρωσιν συμμοριτών αποπειραθέντων να εκτοξεύσωσι αντεπίθεσιν.
Η αεροπορία παρατηρήσεως και μάχης από της εω ευρίσκετο διαρκώς υπεράνω του πεδίου μάχης διά συνεχών αναγνωρίσεων και προσβολών, αφ’ ενός μεν συνέβαλε ιδιαιτέρως εις την ολοκλήρωσιν του ΚΛΕΦΤΗ και αφ’ ετέρου εβοήθησε τα τμήματα κατά την κρίσιμον στιγμήν της επί ΚΛΕΦΤΗ εδραιώσεως και εν συνεχεία της εκμεταλλεύσεως προς ύψωμα 2221 μη επιτρέψασα εις τον εχθρόν ν’ ανασυγκροτηθή προς αντεπίθεσιν ή προσβολήν αμύνης επί υπαρχουσών ισχυρωτάτων διαδοχικών θέσεων επί των ανωνύμων και του υψ. 2221 5 έξοδοι χάρβαϊ και 26 έξοδοι ΣΠΙΤ – ΦΑΙΡ αποδεικνύουν την εξαιρετικήν προσπάθειαν ην οι εξαίρετοι αεροπόροι μας κατέβαλον κατά την σκληράν ταύτην μάχην.
Γενικώς κατά τον σκληρότατον κατά του απροσίτου τούτου υψώματος αγώνα, πεζοί αεροπόροι, πυροβολυταί, διαβιβασταί απεδείχθησαν υπέροχοι και εδικαίωσαν απολύτως την πεποίθησιν ην εστήριζε επ’ αυτού ο Δ/της του Σώματος κατά την 6ήμερον επιμονήν του προς κατάληψιν του ΚΛΕΦΤΗ.
Η κατάληψις του ΚΛΕΦΤΗ τον οποίον η συμμοριακή προπαγάνδα διετυμπάνιζε επί μήνα περίπου ως το ‘ άπαρτον κάστρον του ΓΡΑΜΜΟΥ’, υπήρξε το σημαντικώτερον γεγονός και επέδρασε ιδιαιτέρως επί των μετέπειτα κατά ΓΡΑΜΜΟΥ επιχειρήσεων.
Δύναται τις μετά πεποιθήσεως να ειπή ότι υπήρξε η απαρχή της καταρρεύσεως του συμμοριακού Κράτους του ΓΡΑΜΜΟΥ διότι ανεπτέρωσε το ηθικόν απασών των Μονάδων του Σώματος VIΙΙ και ΙΧ Μεραρχιών και εδημιούργησε το τόσον απαραίτητον διά τα μετέπειτα επιχειρήσεις κατά ΓΡΑΜΜΟΥ επιθετικόν πνεύμα όπερ υπήρξε και εις των σκοπών του Σώματος κατά την επιχείρησιν ταύτην.
Κατέδειξε και εις τους συμμορίτας αλλά και εις τα ημέτερα τμήματα την επιμονήν, αισιοδοξίαν και απόφασιν του Σώματος όπως εξαθρώση την αμυντικήν διάταξιν των συμμοριτών και συντρίψη το Κράτος του ΓΡΑΜΜΟΥ.
Αι Μονάδες αντελήφθησαν πλέον ότι τιθέμενοι υπό του Σώματος αντικειμενικός σκοπός θα κατελαμβάνετο υπό οιασδήποτε συνθήκας (εδάφους – εχθρού) και συνεπώς ήλλαξαν νοοτροπίαν αποκτήσασαι την επιβαλλομένην αποφασιστικότητα και το επιθετικόν πνεύμα.
Η επιμονή του Σώματος επί εξαήμερον κατά ΚΛΕΦΤΗ δεν άφηνε εις ουδένα καμμίαν αμφιβολίαν επί των προθέσεων του Σώματος.
Η κατάληψις ολοκλήρου του ορεινού συγκροτήματος ΣΜΟΛΙΚΑ, και εν συνεχεία η κατάληψις ΚΕΡΑΣΟΒΟΥ, διηυκόλυνε κατά πολύ τας επιχειρήσεις Β΄ΣΣ, προς κατάληψιν ΖΕΚΙΡΙ – ΛΙΑΓΚΙ – ΤΑΜΠΟΥΡΙ πραγματοποιήθησαν μετά διημέρον από καταλήψεως ΚΛΕΦΤΗ.
Απήλλαξε την ΙΧ Μεραρχίαν της υποχρεώσεως να διατηρή δυνάμεις Ανατολ. ΣΑΡΑΝΤΑΠΟΡΟΥ ας εξοικονόμησε υπέρ των μετέπειτα επιχειρήσεων κατά ΚΑΜΕΝΙΚ – ΓΚΟΛΙΟ – ΣΤΕΝΟ και βορειότερον προς ΟΞΥΑ – ΛΙΟΚΟΥ.
Απήλλαξε το Σώμα ενός επικινδύνου εμβόλου εις το δεξιόν του πλευρόν και εν μέρει εις τα νώτα του και του επέτρεψε να πραγματοποιήση βραδύτερον βαθύτατον ελιγμόν προς ΣΤΕΝΟΝ ΣΚΙΡΤΣΗ- ΚΙΑΦΑ.
Επέτρεψε την συνένωσιν των δύο Σωμάτων Στρατού Α΄ και Β΄ τον περιορισμόν κατά πολύ του μετώπου και την εξοικονόμησιν σοβαρών δυνάμεων διά τας μετέπειτα επιχειρήσεις.
Γενικώς υπήρξε η απαρχή της υπέρ του Εθνικού Στρατού μεταβολής της μέχρι τότε κρισίμου εν ΓΡΑΜΜΩ καταστάσεως και έδωσε εις πάντας τας πρώτας ελπίδας της Νίκης.
Το Σώμα Στρατού ανέφερε την κατάληψιν του ΚΛΕΦΤΗ διά του κάτωθι σήματός του.

Από Τ.Σ./ Α΄ΣΣ/Α1 011000
Προς ΓΕΣ/Α1
Κοιν Α΄ΣΣ./Α1, Β΄ΣΣ/Α1, VIΙΙ – ΙΧ Μεραρχίας
ΑΣΔΕ. – 36 Περιοχήν
Φ. 3/77. Κατόπιν γνωστών συνεχών αγώνων ΚΛΕΦΤΗΣ ολοκληρώθη 0630 ώραν σήμερον διά νυκτερινής αιφνηδιαστικής ενεργείας από 0430 ώρας (.) 583 Τάγμα ολόκληρον επί ΚΛΕΦΤΗ με προωθημένα τμήματα εις (Σ.067972) (.) 584 κινείται κινείται προς κινείται ΚΛΕΦΤΗΝ (.) 524 Τάγμα εις (Σ.065984) προς (Σ.0898) (.) Απώλειαι ημετέρων ελάχισται.
Εχθροί δεν ανεφέρθησαν εισέτι (.) Πρόθεσίς μου (.) Συνέχισις προς 2221 και ΝΤΑΛΙΟΠΟΛΙΝ (.)

Θ. Τ Σ Α Κ Α Λ Ω Τ Ο Σ
2 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ
(α) Τ.Σ./ Α΄ΣΣ ΚΟΝΙΤΣΑ
(β) Μεταβολαί Διατάξεως
– Τ.Σ./75 Ταξιαρχίας εις υψ. 1583
– 584 Τάγμα ΜΠΙΓΚΙΟΖΗ – ΜΗΛΙΑ – ΚΕΡΑΣΟΒΟΝ
– 583 -//- ΚΛΕΦΤΗΣ – υψ. 2221
– 583 -//- Ανώνυμον Δυτ. ΚΛΕΦΤΗ – ΠΟΥΡΝΙΑ MONAΣΤΗΡΙ
– Σ.Δ. 36 Ταξιαρχία συν 565 Τάγμα ΕΛΕΥΘΕΡΟΝ
– 596 Τάγμα υψ. 2221 – ΝΤΑΛΙΟΠΟΛΙΣ
– 566 -//- ΚΟΝΙΤΣΑ – ΛΥΚΟΣΤΟΜΟ – ΜΠΟΥΡΑ- ΖΑΝΙ
– 602 -//- Αυχήν ΣΟΥΣΝΙΤΣΑΣ υψ. Νοτίως ΚΛΕΦ-ΤΗ.

(γ) Συμβάντα ενέργειαι
(ι) 75 Ταξιαρχία τμήματά της συνεχίσαντα σήμερον κίνησίν των κατέλαβον ΚΕΡΑΣΟΒΟΝ και εξεκαθάρισαν άπασα περιοχήν ΣΜΟΛΙΚΑ μέχρι ΒΟΥΡΚΟΠΟΤΑΜΟΥ.
(ιι) 36 Ταξιαρχία: Κατέλαβε ΠΕΤΡΑ ΚΑΤΗ και ακολούθως προωθήθη αυχένος ΣΜΟΛΙΚΑ άνευ αντιστάσεως.
(δ) Αεροπορία
– Εξετέλεσε αναγνωρίσεις περιοχήν ΣΜΟΛΙΚΑ και ΒΟΥΡΚΟΠΟΤΑΜΟΥ – ΤΑΜΠΟΥΡΙ – ΓΥΦΤΙΣΣΑ.
Διά 3 ντακότα επιτεύχθη ανεφοδιασμός εις τρόφιμα 36 Ταξιαρχίας περιοχών ΕΛΕΥΘΕΡΟΝ – ΠΑΔΕΣ.
(ε) Συνολικαί απώλειαι μαχών ΚΛΕΦΤΗ από 26 Ιουλίου με 2 Αυγούστου.
Ημετέρων
Νεκροί : Αξιωματικοί 6 οπλίται 25

Τραυματίαι : -//- 12 -//- 234

Σύνολον 18 259
Συμμοριτών:
Νεκροί 191
συλληφθέντες 6
παραδοθέντες 44

τραυματίαι 287

Σύνολον 528
Λάφυρα
Πολυβόλα 7
Οπλοπολυβόλα 15
Όλμοι 4
Τόμιγκαν 6
Τυφέκια 56
Πίατ 1
Ασύρματοι 1
Χειροβομβίδες 200
Άφθονα πυρομαχικά παντός τύπου

3 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ
(α) Τ.Σ./ Α΄ΣΣ ΚΟΝΙΤΣΑ
(β) Συμβάντα ενέργειαι
ΙΧ Μεραρχία
Μετά την κατάληψιν ΚΛΕΦΤΗ και την εκκαθάρισιν ολοκλήρου της περιοχής ΣΜΟΛΙΚΑ μέχρι ΒΟΥΡΚΟΠΟΤΑΜΟΥ το Σώμα Στρατού μετέφερε την κυρίαν αυτού προσπάθειαν προς το αριστερόν του μετώπου του.
Ήτοι από της 3ης Αυγούστου εκδηλούται η επίθεσις της ΙΧ Μερ/χίας προς ΚΑΜΕΝΙΚ και ΓΚΟΛΙΟ – ΣΤΕΝΟ – ΚΑΡΔΑΡΙ.
Ούτω τμήματα της ΙΧ Μεραρχίας εξορμήσαντα της 0200ω επέτυχον διά νυκτερινής επιθέσεως την κατάληψιν του ΚΑΜΕΝΙΚ.
Ο επί τούτου εχθρός (εις Λόχος) υπέστη πλήρη αιφνιδιασμόν εξοντωθείς (μέχρις ενός) κυρίως εκ της συγκεντρώσεως 60 σωλήνων, όλμων και πυρ/λων.
Μετά την κατάληψιν ΚΑΜΕΝΙΚ η επίθεσις εσυνεχίσθη προς ΓΚΟΛΙΟ ΚΑΡΔΑΡΙ – ΣΤΕΝΟ.
Καθ’ όλην την διάρκειαν της ημέρας διεξήχθη σκληρός αγών τη υποστηρίξει ολοκλήρου του πυρ/κού και της αεροπορίας.
Την 2000ω τα τμήματα της ΙΧ Μεραρχίας ήχθησαν εις μικράν απόστασιν από ΓΚΟΛΙΟ και ΜΟΚΟΛΙΒΟ εν στενωτάτη επαφή μετά των Κ.Σ.
VIΙΙ Μεραρχία
Η 75 Ταξιαρχία εξέπεμψε επιθετικάς αναγνωρίσεις προς ΤΣΟΥΜΑ (υψ. 1440).
Η 36 Ταξιαρχία εξηρεύνησε περιοχήν ΠΑΔΕΣ – ΕΛΕΥΘΕΡΟΝ.
Αι λοιπαί Μονάδες της VIΙΙ Μεραρχίας συνεχίζουν καταδίωξιν ΚΣ συγκροτημάτων εις υπόλοιπον περιοχήν ΗΠΕΙΡΟΥ.
(γ) Εκδοθείσαι Διαταγαί Σώματος
– Προς VIΙΙ Μεραρχίαν (Φ3/265/030800)
36 Ταξιαρχία μέχρι μεσημβρίας αντικαταστήση διά Τάγματος δυνάμεις της 75 Ταξιαρχίας επί υψ. 2221 (ΣΜΟΛΙΚΑΣ) προκειμένου ολόκληρος 75 Ταξιαρχία ενεργήση ΒΟΡ. ΚΕΡΑΣΟΒΟΥ ίνα συμβάλη εις αγώνα δυνάμεων Β΄ΣΣ κατά ΤΑΜΠΟΥΡΙ.
Πάσα βραδύτης είναι επί βλάβη της εκπληρώσεως της κυρίας αποστολής του Σώματος Στρατού ήτοι ο σύνδεσμος με τας δυνάμεις του Β΄ΣΣ
– Προς 602 Τ.Π. (Φ3/266/030845)
602 Τ.Π. μετά άφιξιν 36 Ταξιαρχίας εις ΕΛΕΥΘΕΡΟΝ κινηθή διά ΚΟΝΙΤΣΑΝ.-
4 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ
(α) Τ.Σ. / Α΄ΣΣ ΚΟΝΙΤΣΑ
(β) Μεταβολαί Διατάξεως
Διλοχία 602 Τ.Π. από ΚΟΝΙΤΣΑΝ εις ΑΓΙΟΝ ΜΗΝΑΝ
(γ) Εκδοθείσαι Διαταγαί Σώματος
Προς VIΙΙ Μεραρχίαν (Φ3/275/040930) προς βοήθειαν ενεργουσών κατά ΤΑΜΠΟΥΡΙ δυνάμεων Β΄ΣΣ Τάγμα 75 Ταξιαρχίας ενεργήση από ΚΕΡΑΣΟΒΟΝ προς υψ. 1440 – υψ. 1550.
Ομοίως ισχυραί αναγνωρίσεις προωθηθώσι από ΠΟΥΡΝΙΑ προς ΑΓΙΟΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΝ – ΠΩΓΩΝΙΣΚΟΝ.
(δ) Συμβάντα ενέργειαι
ΙΧ Μεραρχία
Από πρωίας εσυνεχίσθη η προσπάθεια της ΙΧ Μεραρχίας προς κατάληψιν της τοποθεσίας ΓΚΟΛΙΟ – ΚΑΡΔΑΡΙ – ΣΤΕΝΟ.
Εσημειώθη σημαντική προώθησις των τμημάτων δεν κατέστη όμως δυνατή η ολοκλήρωσις των αντικειμενικών σκοπών.
VIΙΙ Μεραρχία
Τάγμα της 75 Ταξιαρχίας εκινήθη από πρωίας εκ ΚΕΡΑΣΟΒΟΥ προς υψ. 1140 – υψ. 1550.
Εις περιοχήν υψ. 1550 συνεδέθη μετά τμημάτων Χ Μεραρχίας.
5 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ
(α) Τ.Σ./ Α΄ΣΣ ΚΟΝΙΤΣΑ
(β) Συμβάντα ενέργειαι
ΙΧ Μεραρχία
– Από της εω ήρξατο προπαρασκευασμένη επίθεσις υπό των 41 και 43 Ταξιαρχιών προς κατάληψιν της τοποθεσίας ΓΚΟΛΙΟ – ΚΑΡΔΑΡΙ – ΣΤΕΝΟ.
Της επιθέσεως προηγήθη σφοδρά προπαρασκευή διά συγκεντρώσεως του συνόλου των όλμων, πυρ/κού και αεροπορίας επί των αντικειμενικών σκοπών.
Μέχρι της 1230ω κατελήφθη ολόκληρος η τοποθεσία.
Προέλασις των τμημάτων εσυνεχίσθη με ταχύν ρυθμόν προς ΑΣΗΜΟΧΩΡΙ ΒΟΥΡΜΠΙΑΝΗΝ και ΟΞΥΑΝ.
Ταυτοχρόνως εξεδηλώθη και η επίθεσις της 42 Ταξιαρχίας προς ΜΠΟΛΙΑΝΑΝ ήτις και κατελήφθη περί την μεσημβρίαν.
Την 1515ω κατελήφθη η ΚΑΣΤΑΝΙΑΝΗ.
(γ) Εκδοθείσαι Διαταγαί Σώματος
– Προς VIΙΙ Μεραρχίαν (Φ3/282/051705) Μετά κατάληψιν υπό ΙΧ Μεραρχίας ΓΚΟΛΙΟ – ΚΑΡΔΑΡΙ – ΣΤΕΝΟ, ΜΠΟΛΙΑΝΑΣ ΚΑΣΤΑΝΙΑΝΗΣ και υπό ΙΙ – Χ Μεραρχιών ΤΑΜΠΟΥΡΙ – ΓΥΦΤΙΣΣΑ η VIΙΙ Μεραρχία αναλάβη ευθύνην ζώνης ΝΟΤ. ΚΕΡΑΣΟΒΟΥ – ΒΟΥΡΚΟΠΟΤΑΜΟΣ – ΒΑΡΒΑΡΑΣ ΜΑΡΙΑΣ (άπαντα ΝΑΙ) απαλλάσουσα τα εν τη ζώνη ταύτη τμήματα της ΙΧ Μεραρχίας και 36 Ταξιαρχίας (.)
36 Ταξιαρχία συγκεντρωθή μέχρις εσπέρας 6ης Αυγούστου περιοχήν ΚΕΡΑΣΟΒΟΝ – ΜΟΛΙΣΤΑ διάθεσιν Α΄ΣΣ. (.)
ΙΧ Μεραρχία συνεχίση διώξιν Κ.Σ. προς ΠΥΡΣΟΓΙΑΝΝΗ – ΒΟΥΡΜΠΙΑΝΗ – ΑΣΗΜΟΧΩΡΙ – ΧΙΟΝΑΔΕΣ καλύπτουσα πάντοτε το αριστερόν της (.)
602 Τ.Π. συγκεντρωθή μέχρις εσπέρας 6ης Αυγούστου εις ΧΑΝΙ ΚΟΚΛΙΟΥΣ.
Διά της Α.Π. 7415/5-3-49 Δ/γής ΓΕΣ η Χ Μεραρχία υπαχθήσεται υπό το Α΄ΣΣ από 0500ω της 7ης Αυγούστου.
Κατόπιν τούτου εξοδόθη η κάτωθι προπαρασκευαστική Δ/γή του Σώματος προς την Χ Μεραρχίαν.
Προς Χ Μεραρχίαν (Φ.3/283/051750)
Διά 7415/5-8-48 Δ/γής ΓΕΣ Χ Μεραρχία από 0800 7ης Αυγούστου υπαχθή υπό Δ/γάς Α΄ΣΣ (.) 36 Ταξιαρχία μέχρι 070800ω συγκεντρούνται ΚΕΡΑΣΟΒΟΝ – ΜΟΛΙΣΤΑ διάθεσίν σας (.)
Μεραρχία χρησιμοποιηθή επί γενικής κατευθύνσεως ΤΑΜΠΟΥΡΙ – ΘΕΟΤΟΚΟΣ – ΑΕΤΟΜΗΛΙΤΣΑ – ΚΙΑΦΑ (.) 35 και 37 Ταξιαρχίαι συγκεντρωθώσι ΦΟΥΡΚΑ – ΤΑΜΠΟΥΡΙ – ΚΑΝΤΖΙΚΟΝ – ΛΑΓΚΑΔΑ μέχρι 070800ω (.) Ταξιαρχία περιοχήν ΤΑΜΠΟΥΡΙ –

ΓΥΦΤΙΣΣΑ διάθεσιν ΓΕΣ (.) Τ.Σ. /Μεραρχίας εις ΦΟΥΡΚΑ (.) Κύριον Στρατηγείον εις ΝΙΚΑΝΩΡΑ (.)

6η ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ
(α) Τ.Σ. / Α΄ΣΣ ΚΟΝΙΤΣΑ
(β) Μεταβολαί Διατάξεως
ΙΧ Μεραρχία
41 Ταξιαρχία περιοχή ΚΑΜΕΝΙΚ – ΣΤΕΝΟ
42 -//- -//- ΠΥΡΣΟΓΙΑΝΝΗΣ
43 -//- -//- ΜΕΤΣΟΡΑΒΙΑΝΗ – ΒΟΥΡΜΠΙΑ-ΝΗ
VIΙΙ Μεραρχία
75 Ταξιαρχία ΚΟΝΙΤΣΑ
582 Τ.Π. ΕΞΟΧΗ – ΒΡΑΝΙΣΤΑ – ΜΑΡΙΑ
583 Τ.Π. ΚΟΝΙΤΣΑ – ΛΥΚΟΜΟΡΟΝ – ΜΠΟΥΡΑΖΑΝΙ
584 Τ.Π. ΚΛΕΦΤΗΣ – ΚΕΡΑΣΟΒΟΝ – ΕΛΕΥΘΕΡΟΝ
36 Ταξιαρχία ΠΟΥΡΝΙΑ
565 Τ.Π. -//-
566 Τ.Π. ΜΟΛΙΣΤΑ
596 Τ.Π. ΚΕΡΑΣΟΒΟΝ
602 Τ.Π. ΑΓΙΟΣ ΜΗΝΑΣ
(γ) Συμβάντα ενέργειαι
ΙΧ Μεραρχία
Μονάδες ΙΧ Μεραρχίας συνεχίσασι από πρωίας την προέλασίν των κατέλαβον την 1230ω ΒΟΥΡΜΠΙΑΝΗΝ.
Άπασα η περιοχή εκ της χθεσινής σφοδράς επιθέσεως και εν συνεχεία θυελλώδους προελάσεως είναι σπαρμένη με άφθονον πολεμικόν υλικόν των Κ.Σ.
Αι απώλειαί των τόσον εις προσωπικόν όσον και εις υλικόν υπήρξαν τεράστιαι.
7 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ
(α) Τ.Σ. / Α΄ΣΣ ΚΟΝΙΤΣΑ
(β) Μεταβολαί διατάξεως
ΙΧ Μεραρχία
Τ.Σ. /ΙΧ ΠΥΡΣΟΓΙΑΝΝΗ
41 Ταξιαρχία ΓΚΟΛΙΟ – ΠΤΕΤΣΙΟ – ΑΣΗΜΟΧΩΡΙ
42 -//- ΠΥΡΣΟΓΙΑΝΝΗ – ΑΓ. ΤΡΙΑΣ
43 -//- ΒΟΥΡΜΠΙΑΝΗ – ΠΡΙΑΣΟΤΟΣ
Χ Μεραρχία
Τ.Σ. /Χ ΦΟΥΡΚΑ
35 Ταξιαρχία ΛΑΓΚΑΔΑ – ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΙΣ
37 -//- ΚΑΝΤΖΙΚΟΝ – ΤΑΜΠΟΥΡΙ – ΦΟΥΡΚΑ
602 Τ.Π. ΠΥΡΣΟΓΙΑΝΝΗ
(γ) Συμβάντα ενέργειαι
Χ Μεραρχία
Από της 0800ω η Χ Μεραρχία υπήχθη διά της Δ/γής ΓΕΣ εις το Α΄ΣΣ
Εξεδόθη η κάτωθι Δ/γή επιχειρήσεων καθορίζουσα την αποστολήν της Μεραρχίας.
Προς Χ Μεραρχίαν (Φ3/149/071000)
Αποστολή Μεραρχίας (.) Να καταλάβη τελικώς ΚΙΑΦΑ και αυχένα ΑΝΑΤ. ΚΙΑΦΑ (Ν.0825) όπου συνδεθή με από ΒΟΡ. τμήματα Β΄ΣΣ (.) Γενική κατεύθυνσις ΛΑΓΚΑΔΑ – ΠΑΤΩΜΑ – ΠΕΤΡΑ – ΜΟΥΚΑ – ΚΙΑΦΑ (.) Να βοηθή δεξιόν ΙΧ Μεραρχίας ενεργούσης επί κατευθύνσεως ΠΡΟΦ. ΗΛΙΑΣ – ΛΙΟΚΟΥ- ΣΤΑΥΡΟΣ – ΣΚΙΡΤΣΗ (.)
Να συνδέηται δεξιά με ΙΙ Μεραρχίαν (.) Δεξιόν όριον ΖΕΡΜΑ (ΝΑ: ΤΑΜΠΟΥΡΙ (ΝΑΙ) ΕΠΑΝΩ – ΚΑΤΩ ΑΡΡΕΝΑ (ΟΧΙ) – ΤΣΙΟΥΜΙΑ (ΝΑΙ) – ΚΙΑΦΑ (ΝΑΙ) (.) Αριστερόν όριον ΠΡΟΦ. ΗΛΙΑΣ – ΛΙΟΚΟΥ – ΣΚΙΡΤΣΙ (άπαντα εις ΙΧ Μεραρχίαν) (.) Να τηρήση μίαν Ταξιαρχίαν εις περιοχήν ΤΑΜΠΟΥΡΙ – ΓΥΦΤΙΣΣΑ ως εφεδρείαν ΓΕΣ (.)
ΙΧ Μεραρχία ενεργεί σήμερον προς κατάληψιν ΠΡΟΦ. ΗΛΙΑ – ΧΙΟΝΑΔΕΣ (.) Ανάγκη ωθήσητε σήμερον τμήμα σας ΜΕΓΑΛΗ ΡΑΧΗ (.)
Αντικειμενικός σας σκοπός 8ην Αυγούστου (.) ΖΕΡΜΑ – ΒΑΓΓΟΥΡΝΟΣ ΠΑΤΩΜΑ – υψ. 1209 (.)
Τ.Σ. Μεραρχίας ΛΑΓΚΑΔΑ μέχρι μεσημβρίας 9ης Αυγούστου (.)
Κ. Στρ. ΒΡΑΝΙΣΤΑ (.)
ΙΧ ΜΕΡΑΡΧΙΑ
Από πρωίας εσυνεχίσθη η επίθεσις ολοκλήρου της Μεραρχίας.-
Κατόπιν αγώνος και τη υποστηρίξει όλων των μέσων πυρός μέχρις εσπερινών ωρών κατελήφθησαν ΠΕΤΣΙΟ – ΑΣΗΜΟΧΩΡΙ – υψ. 1246 (ΠΡΙΑΣΟΤΟΣ) – ΑΓΙΑ ΤΡΙΑΣ – ΟΞΥΑΣ.
Διά της Φ3/151/071225/Δ/γής Σώματος διετέθη εις την ΙΧ Μεραρχίαν το 602 Τ.Π. εις ΠΥΡΣΟΓΙΑΝΝΗ.
VIΙΙ Μεραρχία
Εξεδόθη η Φ3/150/071100 Δ/γή προς την VIΙΙ Μεραρχίαν ίνα το ταχύτερον προπαρασκευάση και εκδηλώση ενέργειαν προς εκκαθάρισιν ΠΩΓΩΝΙΟΥ.
Προς τούτο της διαθέτη το 613 Τ.Π. της 71 Ταξιαρχίας.
(δ) Τας μεσημβρινάς ώρας σήμερον ο Δ/τής του Σώματος μετέβη εις ΣΑΡΑΝΤΑΠΟΡΟΝ αμέσως Νοτίως ΠΥΡΣΟΓΙΑΝΝΗΣ όπου συνηντήθη με τον Υποστρ. Βασιλά Ευθ. Δ/τήν Χ Μεραρχίας.
Κατά την επακολουθήσασαν σύσκεψιν ο Δ/τής του Σώματος εζήτησε από τον Δ/τήν της Μεραρχίας να του αναφέρη την κατάστασιν της Μεραρχίας.
Ο Υποστρ. Βασιλάς παρουσίασε την Μεραρχίαν του ως εξαιρετικώς κουρασμένην, μη δυναμένη να μετάσχη αμέσως των επιχειρήσεων και έχουσαν απόλυτον ανάγκην τουλάχιστον 10ημέρου αναπαύσεως.
Ο Δ/τής του Σώματος ανέπτυξε εις Υποστρ. Βασιλάν τας απόψεις του Σώματος, περί ταχείας προσβολής του εχθρού δι’ όλων των μέσων του Σώματος, ίνα μη ούτος συνέλθη εκ των προσφάτων καιρίων κτηπημάτων εις ΚΛΕΦΤΗ – ΤΑΜΠΟΥΡΙ – ΓΥΦΤΙΣΣΑ – ΚΕΜΕΝΙΚ – ΓΚΟΛΙΟ – ΣΤΕΝΟ.
Του ετόνισε χαρακτηριστικώς ότι ο Μάρκος ακριβώς αυτήν τη ανάπαυλαν χρειάζεται ίνα συνέλθη ανασυγκροτηθή και προβάλη νέαν λυσώδη άμυναν.
Κατόπιν τούτου ο Δ/τής Μεραρχίας ανέφερε ότι οι Δ/ταί Ταξιαρχιών (Συντ/ρχης Βουργουράκης και Ταξιάρχος Νικολαϊδης Μιχ) τω ανέφερον περί της τοιαύτης καταστάσεως των Ταξιαρχιών των, οπότε ο Δ/τής του Σώματος εις έντονον ύφος απήντησεν εις τον Μέραρχον ‘ Οι Ταξίαρχοι να καταποιούν την γλώσσαν των ‘ και τελικώς καθώρισε μη επιτρέψας περαιτέρω συζήτησιν διήμερον ανάπαυσιν, μετά την οποίαν η Μεραρχία θα ήτο έτοιμη να ενεργήση.
Ο Σωματάρχης καλέσας την επομένην τον Δ/τήν 35 Ταξιαρχίας Συντ/ρχην Βουργουράκην επληροφορείτο παρ’ αυτού ότι η Ταξιαρχία του ευρίσκετο εις καλήν κατάστασιν και όχι όπως την παρουσίασε ο Δ/τής της Μεραρχίας, όπερ απεδείχθη άλλωστε κατά τας μετέπειτα επιχειρήσεις.
Γενικώς ο Υποστρ. Βασιλάς από της πρώτης συναντήσεώς του με τον Διοικητήν του Σώματος δεν επέδειξε πνεύμα καταννοήσεως των αναγκών του αγώνα και των δυσκόλων στιγμών, αλλά μίαν οξείαν εριστικήν διάθεσιν, διατηρηθείσαν καθ’ όλην την διάρκειαν των επιχειρήσεων ΓΡΑΜΜΟΥ.
8 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ
(α) Τ.Σ./ Α΄ΣΣ ΚΟΝΙΤΣΑ
(β) Συμβάντα ενέργειαι
ΙΧ Μεραρχία
Εσυνεχίσθη και σήμερον προέλασις των Ταξιαρχιών της ΙΧ Μερ/χίας.
Ούτω η 41 Ταξιαρχία ήχθη μέχρι ΓΟΡΓΟΠΟΤΑΜΟΥ και ΝΟΤ. αντερεισμάτων ΟΡΛΑΣ.
Η 42 Ταξιαρχία κατέλαβε χωρίον ΟΞΥΑ και έτερα τμήματα της ήχθησαν περιοχήν ΤΕΣΚΟΥΡΑ – ΔΕΝΔΡΑ-
Τμήματα της 43 Ταξιαρχίας προωθήθησαν από ΠΡΙΑΣΟΤΟΝ προς ΚΑΝΑΛΙΑ.
Χ Μεραρχία
35 Ταξιαρχία διαπεραιωθείσα ΒΟΡ. ΣΑΡΑΝΤΑΠΟΡΟΥ κατόπιν αγώνος κατέλαβε την 1300ω υψ. 940 ΝΟΤ. ΘΕΟΤΟΚΟΥ.
(γ) Εκδοθείσαι Διαταγαί
Προς 36 Ταξιαρχίαν (Φ3/157/080935)
Ίνα κινήση Τάγμα εις περιοχήν ΠΥΡΣΟΓΙΑΝΝΗΣ υψ. 970 ως εφεδρείαν Σώματος Στρατού.
Προς Χ Μεραρχίαν (Φ.3/184/082015)
36 Ταξιαρχία διετεθείσα ως εφεδρεία ΓΕΣ διαθέση από 9ης Αυγούστου Τάγμα εις περιοχήν ΠΡΟΦ. ΗΛΙΑ – ΦΛΙΑΜΑΣ – ΓΚΡΙΜΠΟΜΑΝ διά τον έλεγχον της περιοχής.
9η ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ
(α) Τ.Σ./ Α΄ΣΣ ΚΟΝΙΤΣΑ
(β) Μεταβολαί διατάξεως ΙΧ Μεραρχία
– 41 Ταξιαρχία ΣΤΕΝΟ
521 Τ.Π. ΚΑΡΔΑΡΙ – ΠΤΕΤΣΙΟ – ΛΑΙΜΟΣ
522 -//- ΚΑΜΕΝΙΚ – ΓΚΟΛΙΟ
523 -//- ΣΤΡΟΥΓΚΟΣ – ΓΟΡΓΟΠΟΤΑΜΟΣ
– 42 Ταξιαρχία ΑΓΙΑ ΤΡΙΑΣ
524 Τ.Π. ΤΣΕΚΟΥΡΑ ΔΕΝΔΡΑ
525 -//- ΟΞΥΑ
526 -//- ΑΓ. ΔΗΜΗΤΙΟΣ – υψ. 970 – ΟΞΥΑ
43 Ταξιαρχία ΒΟΥΡΜΠΙΑΝΗ – ΜΕΤΣΟΡΑΒΙΑΝΗ
528 Τ.Π. ΠΡΙΑΣΟΤΟΣ
529 -//- ΒΟΡ. ΠΡΙΑΣΟΤΟΥ
Χ Μεραρχία
– Τ.Σ. /Χ ΤΑΜΠΟΥΡΙ
35 Ταξιαρχία ΛΑΓΚΑΔΑ
561 Τ.Π. ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΙΣ (Ν.0709)
562 -//- ΛΑΓΚΑΔΑ
563 -//- υψ. 1236 (ΝΟΤ ΛΑΓΚΑΔΑ)
37 Ταξιαρχία ΤΑΜΠΟΥΡΙ
567 Τ.Π. ΚΑΣΚΟΥΡΙ
568 -//- ΚΑΝΤΖΙΚΟΝ
569 -//- ΠΡΟΦ. ΗΛΙΑΣ – ΦΛΙΑΜΑΣ
(γ) Συμβάντα ενέργειαι
ΙΧ Μεραρχία
– Από πρωίας εξεδηλώθη επίθεσις 42 Ταξιαρχίας προς κατάληψιν ΠΡΟΦ. ΗΛΙΑ – ΟΞΥΑΣ.
Κ.Σ. προέβαλον ισχυράν αντίστασιν ματαιώσαντες προσπάθειαν.
Τμήματα 41 Ταξιαρχίας κινηθέντα προς ΠΛΗΚΑΤΙ προσέκρουσαν εις ισχυράς αντιστάσεις Κ.Σ.
Χ Μεραρχία
Τάγμα 35 Ταξιαρχίας επιτεθέν προς ΜΕΓΑΛΗ ΡΑΧΗ επέτυχε κατάληψιν ΑΓ. ΓΕΩΡΓΙΟΥ.
Δεχθέν σφοδράν αντεπίθεσιν Κ.Σ. συνεπτύχθη ΝΟΤ. ΣΑΡΑΝΤΑΠΟΡΟΥ.
37 Ταξιαρχία παρά προσπαθείας δεν κατώρθωσε διαβή ΣΑΡΑΝΤΑΠΟΡΟΝ. Τελικώς συνεπτύχθη προς ΚΑΝΤΖΙΚΟΝ.
(δ) Εκδοθείσαι Διαταγαί
Πρός 36 Ταξιαρχίαν (Φ.3/185/091215)
36 Ταξιαρχία συγκεντρωθή μέχρι μεσημβρίας 10ης Αυγούστου περιοχήν ΠΥΡΣΟΓΙΑΝΝΗΣ- υψ. 970 (.) Δ/τής Ταξιαρχίας αχθή μέχρις εσπέρας 9ης Αυγούστου ΠΥΡΣΟΓΙΑΝΝΗΝ προς συνάντησιν Δ/τού ΙΧ Μεραρχίας εις ου την διάθεσιν τίθεται (.)
Διατεθέν εις ΠΡΟΦ. ΗΛΙΑΝ ΦΛΙΑΜΑΣ Τάγμα παραμείνη θέσιν του διάθεσιν Χ Μεραρχίας.
10η ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ
(α) Τ.Σ./Α΄ΣΣ ΚΟΝΙΤΣΑ
(β) Μεταβολαί Διατάξεως
36 Ταξιαρχία ΠΥΡΣΟΓΙΑΝΝΗ
565 Τ.Π ΠΡΟΦ. ΗΛΙΑΣ ΦΛΙΑΜΑΣ- ΓΚΡΙΜΠΟΜΑΝ
566 Τ.Π ΠΥΡΣΟΓΙΑΝΝΗ
596 -//- υψ. 970

(γ) Συμβάντα ενέργειαι
ΙΧ Μεραρχία
Από πρωίας σκληρός αγών διεξήχθη υπό των 42 και 43 Ταξιαρχιών προς κατάληψιν ΠΡΟΦ. ΗΛΙΑ ΟΞΥΑΣ και ΚΑΝΑΛΙΩΝ αντιστοίχως.
Εσημειώθη σημαντική προώθησις των τμημάτων αχθέντων εις εγγυτάτην απόστασιν από εκλησσίας ΠΡΟΦ. ΗΛΙΑ και υψ. 1735 (ΚΑΝΑΛΙΑ). Επιθετικαί αναγνωρίσεις 41 Ταξιαρχίας προς αντερείσματα ΟΡΛΑΣ και ΠΛΗΚΑΤΙ προσέκρουσαν εις ισχυράς Κ.Σ. αντιστάσεις.
Χ Μεραρχία
Ουδεμίαν πρόοδον εσημείωσεν.
Εκδοθείσαι Διαταγαί
Προς Δ/τάς Χ Μεραρχίας -35, 37 Ταξιαρχιών
(Φ3/193/100830)
Ο Δ/τής Μεραρχίας εις πρώτην συνάντησιν μου υπέβαλεν αίτησιν όπως αναπαυθήτε (.) Θα ήμην εκτός πραγματικότητος εάν δεν ανεγνώριζα σωματικούς σας κόπους (.)
Υπάρχουν όμως άλλαι Μεραρχίαι ών αι απώλειαι εις αίμα είναι μεγαλύτεραι της Μεραρχίας σας (.)
Πάσα αίτησις αναπαύσεως αποτελεί αίτησιν χάριτος διά τον Μάρκον και αυτοκτονίαν δι’ ημάς (.)
Όταν η ΙΧ Μεραρχία εγγίζει τας πύλας του ΛΙΟΚΟΥ η Χ θα εξορμά με την σκέψιν ότι κερδίζει εις αίμα εαυτής και όλου του Στρατού μας (.)
Κρατώ συνεπώς ως αποτέλεσμα της πρώτης συναντήσεως την βεβαίωσιν του πολυτίμου Μεράρχου σας ότι αι Δ/γαί του Α΄ΣΣ θα εκτελεσθούν και ως πρώτη εντολή εδόθη η ανακατάληψις του πρώτου υψώματος επί του οποίου τρεις Λοχαγοί εναπέθισαν τα αιματηρά σας δικαιώματα (.)
Η Μεραρχία ενεργεί δραστηρίως δεξιά σας (.)
Πρός Χ Μεραρχίαν (Φ3/195/101715)
Επιβάλλεται όπως υποβοηθήσητε προσπαθείας ΙΧ Μεραρχίας (.)
Υπενθυμίζω προς τούτο προφορικήν Δ/γήν μου δι’ ενέργειαν σήμερον προς ΜΕΓΑΛΗ ΡΑΧΗ (.)
Ομοίως αύριον ισχυράν ενέργειαν προς ΠΑΤΩΜΑ (.)
Αναφέρατε αποφάσεις σας (.)

Πρός Δ/τάς Χ Μεραρχίας -35 Ταξιαρχίας
(Φ3/211/102100)
Σας αφίνω να κρίνητε μόνοι σας αν επιτρέπεται να αφίνωμε εις τον εχθρόν να συγκεντρώνη τας δυνάμεις του μόνον επί της ΙΧ Μεραρχίας (.)
Η κατάστασίς σας είναι γνωστή (.)
Η εντολή σαφής (.) θα αναμείνω τα αποτελέσματά σας αύριον (.)
11η ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ
(α) Τ.Σ/ Α΄ΣΣ ΚΟΝΙΤΣΑ
(β) Συμβάντα Ενέργειαι
ΙΧ Μεραρχία
Κατά διάρκειαν νυκτός και μέχρι πρωϊνών ωρών ΚΣ εξεδήλωσαν επανειλλημένας σφοδράς αντεπιθέσεις προ του μετώπου 42 και 43 Ταξιαρχιών.
Άπασαι απεκρούσθησαν.
Μεραρχία αναπροσαρμόζει διάταξίν της και προπαρασκευάζη επίθεσιν.
Χ Μεραρχία
Από πρωίας εκδηλωθείσα επίθεσις έσχεν ως αποτέλεσμα την κατάληψιν υψ. 940 και ΘΕΟΤΟΚΟΥ.
(γ) Εκδοθείσαι Δ/γαί
Πρός Χ Μεραρχίαν (Φ3/215/111235)
Ταυτοχρόνως με ενέργειαν νύκτα σήμερον προς ΘΕΟΤΟΚΟΝ και ΜΕΓΑΛΗ ΡΑΧΗ να κινηθή και έτερον Τάγμα υμών προς ΣΙΟΥΚΟΥΛΑΖΑΡΗ ΠΑΤΩΜΑ (.)
Κίνησις αιφνιδιαστική κατά την νύκτα (.)
Απόλυτος ανάγκη γενικής επιθετικής ενεργείας (.)

12η ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ
(α) Τ.Σ./Α΄ΣΣ ΚΟΝΙΤΣΑ
(β) Συμβάντα Ενέργειαι
ΙΧ Μεραρχία
Κατά διάρκεια νυκτός Κ.Σ. εξαπέλυσαν εκ του ΠΡΟΦ. ΗΛΙΑ ΟΞΥΑΣ σφοδράν αντεπίθεσιν κατά τμημάτων 42 Ταξιαρχίας αποκρουσθείσαν.
Πρωϊνάς ώρας 42 Ταξιαρχία επετέθη προς κατάληψιν ΠΡΟΦ. ΗΛΙΑ ΟΞΥΑΣ.
Μετά σκληρόν αγώνα ύψωμα κατελήφθη την 09000.
Την 1030ω Κ.Σ. εξαπέλυσαν αντεπίθεσιν αναγκάσαντα τμήματα 42 Ταξιαρχίας συμπτυχθώσι.
Επίθεσις ημετέρων επανελήφθη και τελικώς την 1630ω τμήματα 42 Ταξιαρχίας εδραιώθησαν επί ΠΡΟΦ. ΗΛΙΑ ΟΞΥΑΣ.
Κατά διάρκειαν νυκτός τμήματα 43 Ταξιαρχίας επί ΓΕΡΑΚΟΦΩΛΗΑΣ και υψ. 1735 (ΚΑΝΑΛΙΑ) εδέχθησαν σφοδράν επίθεσιν Κ.Σ. αποκρούσθησαν.
Χ Μεραρχία
Τμήματα 37 Ταξιαρχίας επιτεθέντα από πρωίας 0930ω κατέλαβον ΜΕΓΑΛΗ ΡΑΧΗ.
Έτερα τμήματα της αυτής Ταξιαρχίας διαβάντα ΣΑΡΑΝΤΑΠΟΡΟΝ επετέθησαν προς κατάληψιν ΣΙΟΥΚΟΥΛΑΖΑΡΗ καθηλωθέντα προ ισχυρών αντιστάσεων.
(γ) Εκδοθείσαι Διαταγαί
Προς ΙΧ Μεραρχία (Φ. 3/219/121915)
– Επιβεβαίωσις προφορικής συνεννοήσεως (.)
– Όπως αποφευχθή απώλεια χρόνου 36 Ταξιαρχία κινηθή πρωίαν 13 Αυγούστου προς ΓΟΡΓΟΠΟΤΑΜΟΝ (.)
Εκείθεν προς ΣΤΑΥΡΟΝ – ΣΚΙΡΤΣΗ – ΚΙΑΦΑ υπερβαίνουσα 41 Ταξιαρχίαν (.)
602 Τ.Π. επανέλθη διάθεσιν Σώματος ΠΥΡΣΟ-ΓΙΑΝΝΗΝ 15 τρεχ. λόγω αναγκών. Περιοχήν ΚΑΛΑΜΠΑΚΑΣ (.)

13η ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ
(α) Τ.Σ./ Α΄ΣΣ
(β) Συμβάντα Ενέργειαι
ΙΧ Μεραρχία
Εκκαθάρισις καταληφθείσης περιοχής ΠΡΟΦ. ΗΛΙΑ ΟΞΥΑΣ.
Προπαρασκευή δι’ εκδήλωσιν επιθέσεως εφ’ ολοκλήρου του μετώπου.
X Mεραρχία
Συνέχεια προσπαθειών 35 Ταξιαρχίας διά κατάληψιν ΣΙΟΥΚΟΥΛΑΖΑΡΗ απέβη άκαρπος λόγω ισχυράς αντιδράσεως εχθρού και λίαν αποτόμου εδάφους.
(γ) Εκδοθείσαι Διαταγαί
Προς Χ Μεραρχίαν (Φ.3/222/13-8-48)
Ουδεμία δέσμευσις υπάρχει διά την Μεραρχίαν όσον αφορά τον τρόπον ενεργείας της (.)
Μία μόνη υπάρχει τοιαύτη η ταχυτέρα επιθετική ενέργεια’ (.) Και χθες ακόμη η 37 Ταξιαρχία ουδεμίαν πρόοδον εσημείωσε (.) Πλήν της ενεργείας προς ΜΕΓΑΛΗ ΡΑΧΗ άπασα η Ταξιαρχία από πενθημέρου ευρίσκεται εν επαφή με τον ΣΑΡΑΝΤΑΠΟΡΟΝ (.) Δεν νομίζω ότι απαλλάσεται της ευθύνης ο Ταξίαρχος (.) Όσον αφορά το Τάγμα προς ΠΑΛΗΟ – ΜΟΝΑΣΤΗΡΟ σημειώ ότι τοιαύτη και λογικωτάτη ήτο και η πρόθεσιν να υπάρξη κάλυψις – σύνδεσμος και δυνατότης ελιγμού προς ΠΑΤΩΜΑ (.)
Μοί ετονίσατε συγκεκριμμένως ότι εν Τάγμα θα βαδίση προς ΠΑΛΗΟΜΟΝΑΣΤΗΡΟ από ΜΕΓΑΛΗ ΡΑΧΗ και τρία προς ΠΑΤΩΜΑ (.)
Είχον μείνη απολύτως σύμφωνος αλλά ουδεμία πρόοδος εσημειώθη (.) Συγκεκριμμένος αντικειμενικός σκοπός ΜΟΥΚΑ ΠΕΤΡΑ ΑΕΤΟΜΗΛΙΤΣΑ (.)
Κατά τα άλλα ουδεμία δέσμευσις (.) Αλλά ας βαδίση επί τέλους εις 37 Ταξιαρχία (.)
Προς Χ Μεραρχίαν (Φ. 3/309/132145)
Μεραρχία σας διετέθη Σώμα από 7ης (.)
Έκτοτε αναφοραί διαρκούς αδυναμίας (.) Ερωτήσατε το εαυτόν σας τι επιτύχατε από 7ης (.) Επί τέλους τι θέλετε (.)
Τι προτείνετε (.) Διά να παύσουν αναφοραί σας αύριον προσέλθετε Σ.Δ. Σώματος ίνα ακούσω προτάσεις σας (.)
Δι’ αύριον εγκρίνεται ανάπαυσις – ανασυγκρότησις (.)
14η ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ
(α) Τ.Σ/Α΄ΣΣ
(β) Μεταβολαί Διατάξεως
ΙΧ Μεραρχία
– Τ.Σ./ΙΧ ΣΤΡΟΥΓΚΕΣ
– 42 Ταξιαρχία ΠΡΟΦ. ΗΛΙΑΣ ΟΞΥΑΣ
524 Τ.Π. ΤΣΕΚΟΥΡΑ ΔΕΝΔΡΑ
525 -//- ΠΡΟΦ. ΗΛΙΑΣ ΟΞΥΑΣ
526 -//- -//- -//- -//-
36 Ταξιαρχία από ΟΞΥΑ εις περιοχήν ΓΕΡΑΚΟ-ΦΩΛΗΑΣ
Χ Μεραρχία
– 35 Ταξιαρχία
561 Τ.Π. ΛΕΙΒΑΔΙΑ (ΝΟΤ. ΣΑΡΑΝΤΑΠΟΡΟΥ)
562 -//- ΘΕΟΤΟΚΟΣ
563 -//- ΚΡΑΝΙΑ (ΑΝΑΤ. ΛΑΓΚΑΔΙΑ)
– 37 Ταξιαρχία
567 Τ.Π. ΜΕΓΑΛΗ ΡΑΧΗ
568 -//- ΚΑΝΤΖΙΚΟΝ
569 -//- υψ. 1110
(γ) Συμβάντα Ενέργειαι
ΙΧ Μεραρχία
Παρενοχλήσεις εκατέρωθεν
Αναπροσαρμογή διατάξεως και λοιπαί προπαρασκευαί δι’ εκτόξευσιν επιθέσεως 15ην τρεχ.
Χ Μεραρχίαν
Παρενοχλήσεις εκατέρωθεν – Προπαρασκευαί επιθέσεως.
(δ) Εκδοθείσαι Διαταγαί Σώματος
Προς Χ Μεραρχίαν (Φ3/313/141250)
15ην Αυγούστου κυρία προσπάθεια Σώματος κατάληψις ΛΙΟΚΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ με ΙΧ Μεραρχίαν (.)
Χ Μεραρχία από 150500ω ενεργήση παραπλανητικώς ισχυρώς από ΝΟΤΟΥ και ΔΥΣΜΩΝ κατά έναντι εχθρού ίνα αγκιστρώση σοβαρώς τούτον (.)
Να κινήση Τάγμα προς διασταύρωσιν Ν.073160 διά κάλυψιν δεξιού πλευρού ΙΧ Μεραρχίας (.)
Προς ΙΧ Μεραρχίαν (Φ.3/314/141310)
Άπασα αεροπορία Σώματος διάθεσίν σας (.)
Εζητήθη ενίσχυσις μέσω ΓΕΣ και ΚΟΖΑΝΗΣ (.)
Χ Μεραρχία ενεργήση διά μείζονος μέσων της προς ΣΙΟΥΚΟΥ-ΛΑΖΑΡΗ και με Τάγμα προς διασταύρωσιν (Ν.073160) διά κάλυψιν πλευρούσαι (.)
(ε) Προς Αρχηγόν ΓΕΣ επιβλήθη κάτωθι επιστολή.
Α΄ ΣΩΜΑ ΣΤΡΑΤΟΥ
ΣΤΡΑΤΗΓΟΣ Κόνιτσα 14-8-48
Σεβαστέ μου Κύριε Αρχηγέ,
Όπως σας είχα τηλεφωνικώς αναφέρει, φαίνεται ότι οι συμμορίται συνεκέντρωσαν πολλάς δυνάμεις έναντι του Σώματος Στρατού (εξηκριβωμέναι 4 Ταξιαρχίαι) αι οποίαι αμύνονται με λύσσαν. Όλμοι πολλοί. Στον Πρ. Ηλία ευρήκαμε και αποθήκην καινουργούς ιματισμού Μπούλκες, άρβυλλα εγχωρίου κατασκευής πλειστά πυρομαχικά.
Εξ άλλου ρηταί εντολαί προς 1500 Μουργκάνας- Πωγωνίου δι’ αντιπερισπασμόν.
Παρ’ όλα ταύτα όταν είδα ότι μου διαθέτετε και την Χ (επερίμενα την ΙΙ όπως μου είχατε ειπή) ήλπιζα πολύ και είχα κρυφήν την σκέψιν ότι την 15 Αυγούστου θα πατούσαμε πολύ ψηλά καίτοι, επαναλαμβάνω, όλαι αι δυνάμεις των είναι συγκεντρωμέναι εδώ.
Έχω πολλάς απωλείας βέβαια αφ’ ης άρχισα ΙΙ Αξ/κοί νεκροί, οπλίται 65, τραυματίαι Αξιωματικοί 84- οπλίται 556 (και με την Δ/σιν Πεζικού απούσαν) αλλά αυτό δεν έχει την ώρα του.
Οπωσδήποτε τέτοια σαπίλα της Χ δεν περίμενα.
Σας εσωκλείω ένα τηλ/μά μου, όχι για να ενεργήσητε τίποτε αλλά για να ξέρετε.
Και εκείνη η επιχείρησις προς Θεοτόκον έγινε διότι ήτο ως λιθάρι της γερό η ΙΧ Μεραρχία. Οι δε 3 Λοχαγοί και Σπηλιωτόπουλος πήγαν άδικα διότι είχον συγκεντρωθή περί έναν ασύρματον.
Πάντως παρ’ όλα αυτά δεν ησυχάζουμε και μόνον με την ΙΧ την οποίαν ενίσχυσα όσο μπορώ (τρία Τάγματα) ριχνόμεθα διαρκώς προς την κορυφογραμμήν του Σταυρού και επίμονα δι’ ευρέος ελιγμού.
Ελπίζομεν η Παναγία να Βοηθήση. Άλλως τε βλέπω η ΙΙ Μεραρχία προχωρεί καλά.
Αι προβλέψεις μου είναι ότι πολύ γρήγορα θα πατήσω την κορυφογραμμήν Γράμμου.
Εγώ τότε, πρέπει να είμαι αμέσως προπαρασκευασμένος για τας επιχειρήσεις καθαρώς Ηπείρου.
Ήδη έδωσα οδηγίας. Εκάλεσα τον Μπαλοδήμον, θα γίνουν αναγνωρίσεις, προωθήσεις δρόμων διά να είμεθα έτοιμοι.
Βέβαια θα φροντίσω εγκαίρως να της διαθέσω την 75 Ταξιαρχίαν αντικαθιστωμένην από μίαν της ΙΧ.
Αυτό όμως δεν φθάνει. Για να ξεσηκώσω όλον τον κόσμον τότε ήθελα να γνωρίσω το εξής:
Μπορώ να υπολογίζω επί της Χ μέχρι 15 Σεπτεμβρίου.
Θα την τοποθετήσω στατικώς στο Μπουραζάνι μέχρι Κατάρας ώστε να μου απαλλάξη κάθε μονάδα και Ταγμάτων Εθνοφρουράς ακόμη.
Εν τω μεταξύ θα αναπαύεται ώστε όταν θα πάη στο Γ΄ Σώμα Στρατού να μη λέγη ότι είναι κουρασμένη.
Δεν πρέπει επ’ ουδενί λόγω η επιχείρησις Μουργκάνας ούτε ν’ αργήση αλλά και πρέπει να επιτύχη 100% για να μη σκούζη ο Μάρκος έπειτα ότι κάπου επέτυχε.
Σημειώ ότι η Μουργκάνα είναι βάσις ανεφοδιασμού και εξορμήσεως (μικρός Γράμμος).
Παρ’ όλα αυτά άλλοι λόγοι θα σας αναγκάσουν να την πάρετε τότε θα πρέπη να την πάρετε όπως ήλθε.
Η 36 Ταξιαρχία θα μείνη εδώ έως το τέλος Σεπτεμβρίου και το βαρύ πυροβολικόν.
Έτσι όλα θα πάνε καλά, περίφημα νομίζω.
Μόλις αυτήν την στιγμήν πήρα την διαταγήν σας για τον Βασιλάν.
Ένα είναι αληθές ότι είναι γκρινιάρης μέχρις παλαβωμάρας θα σας ζητούσα να φύγη αν δεν ευρισκώμεθα εις το τέλος.
Ο κ. Κετσέας έχων εντολήν να ιδή και τας ανάγκας Αγρινίου διετάχθη να σας αναφέρη και προσωπικώς δι’ επιχειρήσεις Πωγωνίου- Μουργκάνας.
15η Αυγούστου
(α) Τ.Σ./Α΄ΣΣ ΚΟΝΙΤΣΑ
Στρατηγός Δ/τής εις Τ.Σ. /ΙΧ Μεραρχίας
(β) Συμβάντα Ενέργειαι
Την 2100ω της 14 Αυγούστου ήρχισεν εκδηλουμένη η ενέργεια του Σώματος Στρατού προς διάσπασιν της κυρίας αμυντικής τοποθεσίας του ΓΡΑΜΜΟΥ η πτώσις της οποίας θα επέφερεν την ολοσχερή διάλυσιν των Κ.Σ. δυνάμεων.
Το σχέδιον ενεργείας του Σώματος προέβλεπεν κυρίαν προσπάθειαν διά του μείζονος των δυνάμεων του (41,42,43, 36 Ταξιαρχίαι και 602 Τ.Π.) και του συνόλου των μέσων πυρός (άπαν το διαθέσιμον πυρ-κόν και άπασα η αεροπορία) υπό την Δ/σιν ΙΧ Μερ. κατά του αριστερού και κατά μήκος των συνόρων επί της γενικής κατευθύνσεως ΟΡΛΑ-ΓΡΑΜΜΟΣ (υψ.2520), σύγχρονον δε δραστηρίαν επιθετικήν ενέργειαν διά της Χ Μεραρχίας (35-37 Ταξιαρχίαι) επί του από ΜΕΓΑΛΗ ΡΑΧΗ μέχρι ΜΠΟΥΧΕΤΣΙ μετώπου προς καθήλωσιν την εν τω μετώπω τούτω διατεταγμένων Κ.Σ. δυνάμεων.
Η επί διήμερον προπαρασκευασθείσα αύτη επιχείρησις παρουσίασε την κάτωθι εξέλιξιν:
Την 2100ω της 14ης Αυγούστου εξορμήσασα η 41 Ταξιαρχία διά νυκτερινής αιφνηδιαστικής ενεργείας κατέλαβε την 0600ω της 15 Αυγούστου άπασαν την κορυφογραμμήν ΟΡΛΑΣ μέχρι των συνόρων.
Ο εχθρός (ταξιαρχία ΓΙΑΝΝΟΥΛΗ) υποστάς πλήρη αιφνηδιασμόν εγκατέλειψε τα πάντα τραπείς εις άτακτον φυγήν προς ΒΟΡ.
Συνεχίσασα την προέλασίν της η 41 Ταξιαρχία συν 602 Τάγμα καταδίωξε με ταχύτητα θυέλλης τους υποχωρούντας Κ.Σ.
Ούτω κατέλαβε διαδοχικώς ΜΑΥΡΗ ΠΕΤΡΑ – ΚΟΥΚΟΥΛΗ – ΜΑΥΡΗ ΠΕΤΡΑ και την 1700ω ευρίσκετο εν στενή επαφή 300 μέτρα ΝΔ της κορυφής ΓΡΑΜΜΟΣ (υψ. 2520).
Αι 42 και 43 Ταξιαρχίαι εξορμήσασαι άμα τη έω διεξήγαγον καθ’ όλην την ημέραν σκληρόν αγώνα κατά του πεισμόνου αμυνομένου επί ΛΙΟΚΟΥ εχθρού.
Εσημειώθη σημαντική προώθησις δεν επετεύχθη όμως η κατάληψις του ΛΙΟΚΟΥ.
Διλοχία της 43 Ταξιαρχίας επιτεθείσα άμα τη έω εκ ΠΤΕΤΣΙΟ προς κατάληψιν αυχένος ΜΠΑΡΑ κατόπιν σκληρού αγώνος επέτυχε την 1800ω την κατάληψιν τούτου των Κ.Σ. διαφυγόντων εις ΑΛΒΑΝΙΑΝ.-
Η 36 Ταξιαρχία προωθήθη διά ΒΟΥΡΜΠΙΑΝΙΤΙΚΟΥ εις ΠΛΙΚΑΤΙ.-
Χ Μεραρχία
Από της έω εξήσκησεν σοβαράν πίεσιν εφ’ όλου του μετώπου της επιτυχούσα την καθήλωσιν των Κ.Σ. επί τούτου δυνάμεων.

16η ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ
(α) Τ.Σ. / Α΄ΣΣ ΚΟΝΙΤΣΑ
(β) Συμβάντα ενέργειαι
Κατόπιν του ιδεόδους ελιγμού της 15ης Αυγούστου διά της ΙΧ Μεραρχίας οι Κ.Σ. απειληθέντες με αποκοπήν ήρχισαν κατά την διάρκειαν της νυκτός συμπτυσσόμενοι προς ΒΟΡΡΑΝ εγκαταλείποντες τα πάντα.
Η επίθεσις από της έω επανελήφθη σφοδροτάτη εφ’ ολοκλήρου του μετώπου. Ούτω:
ΙΧ Μεραρχία
Την 1230ω κατελήφθη ΛΙΟΚΟΥ και προ της επελεύσεως του σκότους ο ΣΤΑΥΡΟΣ
Χ Μεραρχία
1010ω κατελήφθη ΠΑΤΩΜΑ, 1300ω ΛΥΚΟΡΡΑΧΗ, ΖΕΡΜΑ, ΠΕΤΡΑ – ΜΟΥΚΑ, 1500ω ΑΕΤΟΜΗΛΙΤΣΑ, 1830ω υψ. 1740 (ΒΟΡ. ΑΕΤΟΜΗΛΙΤΣΗΣ) και υψ. 1665 (ΤΑΜΠΟΥΡΙ), 1800ω ΜΠΟΥΧΕΤΣΙ και 1900ω αυχένα ΠΡΙΑΣΠΟΥ.
Κινήσις τμημάτων και καταδιώξις εχθρού εσυνεχίσθη μέχρι νυκτός.
17η ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ
(α) Τ.Σ. / Α΄ΣΣ ΚΟΝΙΤΣΑ
Στρατηγός Δ/της Σ.Σ. καθ’ όλην την ημέραν επί ΛΙΟΚΟΥ
(β) Μεταβολαί Διατάξεως
Τ.Σ. /ΙΧ ΠΡΟΦ. ΗΛΙΑΝ ΟΞΥΑΣ
– 41 Ταξιαρχία ΠΡΟΦ. ΗΛΙΑΝ ΠΛΗΚΑΤΙ
521 Τ.Π. εν επαφή εν επαφή με υψ. 2520
522 -//- ΜΑΥΡΗ ΠΕΤΡΑ
523 -//- ΟΡΛΑ
602 -//- ΚΟΥΚΟΥΛΗ
– 42 Ταξιαρχία ΑΓΙΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ
524 Τ.Π. ΣΤΑΥΡΟΣ
525 Τ.Π. ΠΡΟΦ. ΗΛΙΑΣ ΟΞΥΑΣ
526 -//- -//- -//- -//-
– 43 Ταξιαρχία ΒΟΥΡΜΠΙΑΝΗ
527 Τ.Π. ΜΠΑΡΑ
528 -//- ΚΑΜΕΝΙΚ – ΓΚΟΛΙΟ
529 -//- ΣΤΕΝΟ – ΑΣΗΜΟΧΩΡΙ
– 36 Ταξιαρχία υψ. 2166 (ΒΟΡ. ΣΤΑΥΡΟΥ)
596 Τ.Π. -//- -//- -//-
566 -//- προς ΣΚΙΡΤΣΗ από Δ.
Τ.Σ. Χ Μεραρχίας ΠΑΤΩΜΑ
– 35 Ταξιαρχία ΑΕΤΟΜΗΛΙΤΣΑ
561 Τ.Π. ΚΑΖΑΝΙ
562 -//- υψ. 1740
563 -//- ΑΕΤΟΜΗΛΙΤΣΑ
– 37 Ταξιαρχία ΒΑΓΓΟΥΡΝΟΣ
567 Τ.Π. ΛΥΚΟΡΑΧΗ
568 -//- ΣΤΑΥΡΟΣ
569 -//- υψ. 1665
565 -//- ΜΠΟΥΧΕΤΣΙ
(γ) Συμβάντα Ενέργειαι
Από πρωίας επανελήφθη η επίθεσις εφ’ ολοκλήρου του μετώπου προς κατάληψιν της κυρίας κορυφογραμμής του ΓΡΑΜΜΟΥ εφ’ ης εγκατεστάθη ο ανατραπείς εχθρός.
ΙΧ Μεραρχία
Την 0800ω κατελήφθη το υψ. 2166 και την 1900ω το υψ. ΝΙΕΣΚΑ διά της 36 Ταξιαρχίας και κυρίως 596 Τάγμα αυτής όπερ διεξήγαγε τον σκληρότερον επί ΓΡΑΜΜΟΥ αγώνα προς κατάληψιν ΣΚΙΡΤΣΗ.
Χ Μεραρχία
Την 1020ω κατελήφθη υψ. ΚΑΖΑΝΙ και το υψ. 1776.
Με την επέλευσιν του σκότους τμήματα της 35 Ταξιαρχίας ευρίσκοντο εν στενή επαφή μετά των Κ.Σ. κατεχόντων την ΜΑΥΡΗΝ ΠΕΤΡΑ.
(δ) Εκδοθείσαι Διαταγαί Σώματος
Προς ΙΧ – Χ Μεραρχίας (Φ3/347/172245)
ΙΧ Μεραρχία μετά κατάληψιν ΝΙΕΣΚΑ συνεχίση προς κατάληψιν ΣΚΙΡΤΣΗ – ΓΡΑΜΜΟΣ (.) Να βοηθήση Χ Μεραρχίαν προς ΚΙΑΦΑΝ (.) Χ Μεραρχία ολοκληρώση ΜΑΥΡΗ ΠΕΤΡΑ και συνεχίση προς κατάληψιν ΚΙΑΦΑΣ (.) Επιζητήση κατάληψιν αυχένος ΑΝΩ ΑΡΕΝΑΣ και ΤΣΙΟΥΜΙΑ (.) Διάθεσίν της πυρ/χία Μ. πυρ/κού (.)
18η ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ
(α) Τ.Σ./ Α΄ΣΣ ΚΟΝΙΤΣΑ
(β) Συμβάντα Ενέργειαι
ΙΧ Μεραρχία
Διά νυκτερινής επιθέσεως κατελήφθη την 0430ω ΑΝΩΝΥΜΟΝ μεταξύ υψ. 2520 (ΓΡΑΜΜΟΣ) και ΣΚΙΡΤΣΗ.
Από πρωίας διεξήχθη σκληρός αγών υπό της 36 Ταξιαρχίας διά την κατάληψιν του ΣΚΙΡΤΣΗ τη υποστηρίξει του συνόλου του πυρ/κού και της αεροπορίας.
Τα ημέτερα τμήματα έθεσαν πόδα τρίς επί της κορυφής αλλά ανετράπησαν κατόπιν σφοδρών αντεπιθέσεων.
Τελικώς άμα τη επελεύσει του σκότους τα τμήματα της 36 Ταξιαρχίας ευρίσκοντο εν στενοτάτη επαφή 100 μ. από του τριγωνομετρικού.
Χ Μεραρχία
Από πρωίας επιτίθενται η 35 Ταξιαρχία προς κατάληψιν ΜΑΥΡΗΣ ΠΕΤΡΑΣ.
Διεξήχθη σκληρός αγών και την 1500ω καταλαμβάνεται.
Σφοδροτάτη αντεπίθεσις των Κ.Σ. υποστηριζομένη υπό Πυρ/κού και όλμων εκτοξευθείσα επικαιρώς ανέτρεψε τα τμήματα της 35 Ταξιαρχίας.
Μέχρι της νυκτός κατέστη αδύνατος η ανακατάληψις παρά τας επανειλημμένας προσπαθείας.
Η 37 Ταξιαρχία ενήργησε προς ολοκλήρωσιν της κορυφογραμμής των ΑΡΕΝΩΝ άνευ σοβαρών προωθήσεων.
Ο εχθρός κατέχων άπασαν την κορυφογραμμήν προέβαλε λυσσαλέαν αντίστασιν.
(γ) Εκδοθείσαι Διαταγαί
Προς ΙΧ – Χ Μεραρχίας (Φ3/354/182100)
Ενέργειαι διά 19ην Αυγούστου (.) ΙΧ Μεραρχία συνεχίση επίθεσιν προς ΣΚΙΡΤΣΗ (.)
Χ Μεραρχία (.) Κυρία προσπάθεια προς ολοκλήρωσιν ΜΑΥΡΗΣ ΠΕΤΡΑΣ και εν συνεχεία ΚΙΑΦΑ (.)
Επιδιώξη κατάληψιν αυχένος εις ΑΝΩ ΑΡΕΝΑΣ (.)
Μείζον αεροπορία εις Χ Μεραρχίαν επί ΜΑΥΡΗΣ ΠΕΤΡΑΣ (.)
ΙΧ Μεραρχία βοηθήση με υπόλοιπον μέσου Πυρ/κού Χ Μερ. επί αιτήσει της (.)

19η ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ
(α) Τ.Σ. / Α΄ΣΣ ΚΟΝΙΤΣΑ
(β) Μεταβολαί Διατάξεως
ΙΧ Μεραρχία
522 Τ.Π. αντερείσματα ΑΝΩΝΥΜΟΥ ΔΥΤ. ΣΚΙΡΤΣΗ
523 -//- ΑΝΩΝΥΜΟΝ
602 -//- ΣΚΑΛΑ
524 -//- ΔΙΟΚΟΥ – ΚΑΝΑΛΙΑ
525 -//- ΠΡΟΦ. ΗΛΙΑΣ ΟΞΥΑΣ
526 -//- ΚΟΝΙΤΣΑ
Χ Μεραρχία
567 Τ.Π. ΠΕΤΡΑ ΜΟΥΚΑ
568 -//- ΝΟΤ. ΕΠΑΝΩ ΑΡΕΝΑΣ
565 -//- ΤΑΜΠΟΥΡΙ – ΠΡΙΑΣΠΟΣ
561 -//- ΠΑΤΩΜΑ
569 -//- ΜΑΥΡΗ ΠΕΤΡΑ
(γ) Συμβάντα Ενέργειαι
Λόγω των σοβαρών απωλειών των προηγουμένων ημερών, της κοπώσεως των τμημάτων και της αδυναμίας του Πυρ/κού πλην του Μέσου προς υποστήριξιν της επιθέσεως λόγω Βεληνεκούς, δεν εγένετο σοβαρά επιθετική ενέργεια, αλλά αναπροσαρμογή διατάξεως προώθησις Πυρ/κού και προπαρασκευαί διά την εκτόξευσιν της τελικής επιθέσεως προς κατάληψιν της κορυφογραμμής ΓΡΑΜΜΟΥ
(δ) Εκδοθείσαι Διαταγαί
Προς ΙΧ – Χ Μεραρχίας (Φ3/380/191230)
Επιβεβαίωσις προφορικών συνεννοήσεων περατουμένης σήμερον προωθήσεως πεδινού Πυρ/κού διά 20ην Αυγούστου καθορίζω (.) ΙΧ Μεραρχία διά νυκτερινής ενεργείας καταλάβη ΣΚΙΡΤΣΗ (.) Συνεχίση προς ΑΝΩΝΥΜΟΝ – ΚΙΑΦΑΝ Χ Μεραρχία ολοκληρώση κατάληψιν ΜΑΥΡΗΣ ΠΕΤΡΑΣ (.) Συνεχίση προς κατάληψιν ΚΙΑΦΑΣ καλυπτομένη προς ΤΣΙΟΥΜΙΑ (.) Επί ανωτέρω προσπαθειών συγκεντρώση μείζον δυνάμεών της (.)
Επιζητήση εκκαθάρισιν αυχένος ΑΝΩ ΑΡΕΝΑΣ. Αναφερθώσι εγκαίρως ώραι εξορμήσεως διά προσανατολισμόν αεροπορίας (.)
20η ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ
(α) Τ.Σ. / Α΄ΣΣ ΚΟΝΙΤΣΑ
(β) Συμβάντα Ενέργειαι
Το Σώμα Στρατού εξορμήσας από 0700ω διά των ΙΧ και Ι Μερ/χιών του κατόπιν ισχυράς προπαρασκευής Πυρ/κού και τη υποστηρίξει της αεροπορίας ανέτρεψεν τας Κ.Σ. δυνάμεις εκ της ισχυρώς κατεχομένης και φύσει οχυράς κυρίας κορυφογραμμής του ΓΡΑΜΜΟΥ. Ούτω:
Διά της ΙΧ Μεραρχίας κατέλαβε την 1030ω υψ. ΣΚΙΡΤΣΗ και υψ. ΓΡΑΜΜΟΣ (2520).
Εν συνεχεία διά κεραυνοβόλων ενεργείας κατελήφθησαν διαδοχικώς εντός της ζώνης του Β΄ΣΣ τα ΣΑΚΟΥΛΙ – ΜΟΥΤΣΕΛΗ ΓΚΟΥΠΕΛ και τας εσπερινάς ώρας δι’ υπερόχου προσπαθείας κατελήφθησαν ΦΛΑΜΠΟΥΡΟ – ΠΟΡΤΑ ΟΣΜΑΝ και χωρίον ΓΡΑΜΜΟΣ.
Διά της Χ Μεραρχίας την 1200ω κατελήφθη ΜΑΥΡΗ ΠΕΤΡΑ και την 1315ω η ΚΙΑΦΑ τη βοηθεία τμημάτων της ΙΧ εκ ΔΥΣΜΩΝ.
Εν συνεχεία κατελήφθησαν ΑΝΩ και ΚΑΤΩ ΑΡΕΝΑ και ΤΣΙΟΥΜΙΑ.
Μέχρις εσπερινών ωρών συνεχίσθη η προέλασις προς ΣΟΥΦΛΙΚΑ και ΜΥΡΟΒΛΗΤΗΝ των τμημάτων αχθέντων τελικώς μέχρι ΒΑΡΙ ΝΤΕΡΒΙΣΙ
(γ) Εκδοθείσαι Διαταγαί
Προς ΙΧ – Χ Μεραρχίας (Φ3/396/202130)
Επιβεβαίωσις προφορικής συνεννοήσεως (.)
Μετά σημερινήν κεραυνοβόλου ενέργειαν Μεραρχιών διά 21ην Αυγούστου καθορίζω (.) ΙΧ Μεραρχία συστηματική έρευνα καταλη-φθείσης περιοχής (.) Κίνησις προς ΦΟΥΣΙΑ και ΑΓΙΟΝ ΖΑΧΑΡΙΑΝ κατά κρίσιν της (.)
Χ Μεραρχία προώθησις τμήματος μέχρι ΣΓΚΟΥΡΟ και επιδίωξις συνδέσμου με ΙΙ Μεραρχίαν (.)
Συστηματική έρευνα καταληφθείσης περιοχής (.)
21η ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ
(α) Τ.Σ. / Α΄ΣΣ ΚΟΝΙΤΣΑ
(β) Μεταβολαί Διατάξεως
ΙΧ Μεραρχία
– 41 Ταξιαρχία ΑΝΩΝΥΜΟΝ ΑΝΑΤ. υψ. 2520
521 Τ.Π. ΓΚΟΥΜΠΕΛ
522 -//- ΦΛΑΜΠΟΥΡΟ
523 -//- ΣΑΚΟΥΛΙ – ΜΟΥΤΣΕΛΗ
602 -//- υψ. 2520 (ΓΡΑΜΜΟΣ)
– 42 Ταξιαρχία ΣΤΑΥΡΟΣ
524 -//- χωρίον ΓΡΑΜΜΟΣ
525 -//- ΛΙΟΚΟΥ
526 -//- ΚΟΝΙΤΣΑ
– 36 Ταξιαρχία ΝΙΕΣΚΑ
566 Ταξιαρχία ΣΚΑΛΑ
596 -//- ΣΚΙΡΤΣΗ – ΚΙΑΦΑ
Χ Μεραρχία
Τ.Σ. /Χ ΑΕΤΟΜΗΛΙΤΣΑ
– 35 Ταξιαρχία ΜΑΥΡΗ ΠΕΤΡΑ
561 Τ.Π. ΠΑΛΗΟΜΟΝΑΣΤΗΡΟ – ΣΙΟΥ – ΚΟΥΛΑ-ΖΑΡΗ
562 -//- ΑΕΤΟΜΗΛΙΤΣΑ
563 -//- ΤΣΙΟΥΜΙΑ – ΚΙΑΦΑ
565 -//- ΣΓΚΟΥΡΟ
569 -//- ΚΙΑΦΑ – ΣΟΥΦΛΙΚΑΣ
– 37 Ταξιαρχία ΛΥΚΟΡΡΑΧΗ
567 Τ.Π. ΒΑΡΙ ΝΤΕΡΒΙΣΙ
568 -//- ΑΝΩ – ΚΑΤΩ ΑΡΕΝΑ
(γ) Συμβάντα Ενέργειαι
ΙΧ Μεραρχία
Τμήματα 41 Ταξιαρχίας εκινήθησαν από ΓΚΟΥΠΕΛ προς ΜΠΑΤΑΡΟΣ και από ΦΛΑΜΠΟΥΡΟ – ΒΕΡΤΕΝΙΚΟΝ προς ΦΟΥΣΙΑ – ΣΛΗΜΝΙΤΣΑ προς αποκοπήν δρομολογίων συμπτύξεως Κ.Σ. εις ΑΛΒΑΝΙΑΝ.
Το χωρίον ΦΟΥΣΙΑ κατελήφθη την 1230ω περαιτέρω προώθησις προς ΣΛΗΜΝΙΤΣΑ προσέκρουσε εις ισχυράς αντιστάσεις των Κ.Σ. επί της κορυφογραμμής ΚΟΥΡΙΑ από συνόρων μέχρι ΑΛΙΑΚΜΩΝΟΣ.
Χ Μεραρχία
35 Ταξιαρχία πρωϊνάς ώρας κατέλαβε ΣΟΥΦΛΙΚΑ και 1400 συνεδέθη με τμήματα ΙΙ Μεραρχίας εις αυχένα ΣΓΚΟΥΡΟ.
37 Ταξιαρχία συνεδέθη 1500ω με 77 Ταξιαρχίαν εις περιοχήν ΜΥΡΟΒΛΗΤΗ.
Εις άπασαν καταληφθείσαν περιοχήν ανευρίσκονται μεγάλαι ποσότητες πολεμικού υλικού, τροφίμων, παντοειδών εφοδίων ως και πάσης φύσεως εγκαταστάσεις.
22η ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ
(α) Τ.Σ./ Α΄ΣΣ ΚΟΝΙΤΣΑ
(β) Μεταβολαί Διατάξεως
ΙΧ Μεραρχία
521 Τ.Π. ΠΟΡΤΑ – ΟΣΜΑΝ – ΦΟΥΣΙΑ
524 -//- ΦΛΑΜΠΟΥΡΟ
525 -//- ΣΚΙΡΤΣΗ – ΚΙΑΦΑ
566 -//- ΦΛΑΜΟΥΡΑ – ΣΚΑΛΑ
596 -//- ΛΙΑΤΟΝΟΠΙΟΝ – ΠΑΛΑΙΟΧΩΡΙ
Χ Μεραρχία
561 Τ.Π ΛΕΙΒΑΔΙΑ
562 -//- ΚΑΣΚΟΥΡΙ
563 -//- ΜΑΥΡΗ ΠΕΤΡΑ
565 -//- ΓΚΟΥΡΙΤΣΑ
567 -//- ΠΑΝΩ ΑΡΕΝΑ – ΤΣΙΟΥΜΙΑ
568 -//- ΚΑΤΩ ΑΡΕΝΑ
569 -//- ΣΟΥΦΛΙΚΑΣ – αυχήν ΣΓΚΟΥΡΟ
(γ) Συμβάντα ενέργειαι
Τμήματα 41 Ταξιαρχίας συνεδέθησαν μετά Ι Μεραρχίας εις περιοχήν ΦΟΥΣΙΑ.
Άπαντα τα τμήματα ΙΧ και Χ Μεραρχιών ενεργούν εξερευνήσεις καταληφθείσης περιοχής και συγκεντρώνουν ανευρισκόμενα υλικά.
(δ) Εκδοθείσαι Διαταγαί
Α.Π. 3/507/22-8-48 κατωτέρω Διαταγή

ΘΕΜΑ: Οδηγίαι Επιχειρήσεων ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ
ΠΡΟΣ: IX, X Μεραρχίας ΑΠΟΡΡΗΤΟΣ
ΚΟΙΝ: ΓΕΣ/Α1 – Α΄ΣΣ/Α1 – VIΙΙ Μερ. ΤΣ/ Α΄ΣΣ /Α1
Αριθ. Φ3/507
22 Αυγούστου 1948
Ο Δ Η Γ Ι Α Ι Ε Π Ι Χ Ε Ι Ρ Η Σ Ε Ω Ν
1.- Το Σώμα Στρατού από 20 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ ολοκλήρωσε τον τεθέντα υπό ΓΕΣ αντικειμενικόν σκοπόν (ΓΡΑΜΜΟΣ – 2520 – ΣΚΙΡΤΣΗ – ΚΙΑΦΑ – ΜΑΥΡΗ ΠΕΤΡΑ – ΤΣΟΝΙΑ) και εκμεταλλευθέν την επιτυχίαν του ταύτην διά κεραυνοβόλου ενεργείας προήλασεν εντός της ζώνης του Β΄ΣΣ ανατολικώς μέχρι της γραμμής ΑΝΩ ΣΑΡΑΝΤΑΠΟΡΟΣ – ΑΝΩ ΑΛΙΑΚΜΩΝ βορείως μέχρι γραμμής ΦΟΥΣΙΑ (Ν.105352) ΡΟΜΠΟΛΟ ΔΑΣΟΣ (Ν.083365) και Δυτικώς μέχρι των Αλβανικών συνόρων.
2.- Μετά αντικατάστασιν των εκτός της ζώνης του Σώματος ημετέρων τμημάτων υπό τοιούτων του Β΄ΣΣ ζητηθείσαν ήδη από το ΓΕΣ καθορίζω κάτωθι διάταξιν και αποστολάς Μεραρχιών:
(α) ΙΧ Μεραρχία
(ι) Ζώνη ευθύνης
– Δυτικόν όριον: Ελληνοαλβανική μεθόριος από υψ. 2520 (ναι) μέχρι συμβολής ΑΩΟΥ – ΣΑΡΑΝΤΑΠΟΡΟΥ (R.8497)
– Βόρειον και ΒΑ: υψ. 2520 ΚΙΑΦΑ – ΤΣΟΥΜΙΑ (Ν.1123) – ΚΑΖΑΝΙ (Ν.1220) – ΖΕΡΜΑ – ΤΑΜΠΟΥΡΙ (Ν.1205) – ΣΜΟΛΙΚΑΣ – ΑΡΜΑΤΑ (Σ 1690) άπαντα (ναι).
– Νότιον: Ποταμός ΑΩΟΣ μέχρι συμβολής με ΣΑΡΑΝΤΑΠΟΡΟΝ – γέφυρα. ΜΠΟΥΡΑΖΑΝΙ (ναι).
(ιι) Αποστολή
– Απαγόρευσις επαναμολύνσεως της περιοχής υπό συμμοριτών ιδία εκ της Αλβανικής μεθορίου, προς ην η διάταξις να είναι ισχυροτέρα.
– Εκκαθάρισις συμμοριακών υπολειμμάτων και συστηματική συνέχεια ερεύνης προς ανεύρεσιν υλικών συμμοριτών.
– Επιζήτησις συνδέσμου μετά γειτονικών Μονάδων Β΄ΣΣ
(ιιι) Συμπληρωματικά μέσα:
– Μια Ταξιαρχία Χ Μεραρχίας με κάτωθι διάταξιν: Τάγμα περιοχήν ΤΑΜΠΟΥΡΙ (Ν.125054) – ΠΡΟΦ. ΗΛΙΑΣ ΦΛΙΑΜΑΣ (Ν.14064) και δύο Τάγματα περιοχήν ΛΥΚΟΥΡΑΧΗ- ΑΕΤΟΡΑΧΗ – ΑΕΤΟΜΗΛΙΤΣΑ κατά κρίσιν Μεραρχίας.
– Εκ του πυροβολικού Πεδινού και μέσου να τηρήση μίαν Πυρ/χίαν Πεδινού του υπολοίπου τιθεμένου διάθεσιν Σ.Στρατού.
(ιν) Μετά πραγματοποίησιν ανωτέρω διατάξεως ΣΔ Μεραρχίας ΚΟΝΙΤΣΑ.
(β) Χ Μεραρχία (μείον Ταξιαρχία)
(ι) Να θέση διάθεσιν ΙΧ Μεραρχίας προσωρινώς μίαν Ταξιαρχίαν.
(Εντολή ΓΕΣ εφεδρεία)
(ιι) Πεδινή Πυρ/χία και ουλαμός Μέσου επιστρέψωσι ΙΧ Μεραρχίαν δι’ αυτής διάθεσιν Σώματος.
(ιιι) Διάταξις Μεραρχίας πραγματοποιηθησομένη κατόπιν νεωτέρας Δ/γής μου.
– Μία Ταξιαρχία περιοχήν ΒΑΣΙΛΙΚΟΝ – ΓΕΡΟ-ΠΛΑΤΑΝΟΣ – ΑΝΩ ΡΕΒΕΝΙΑ ΑΡΙΣΤΗ – ΔΟΛΙΑΝΑ.
– Μία Ταξιαρχία: ΚΑΛΠΑΚΙ – ΜΟΝΗ ΒΕΛΑ – ΝΕΓΡΑΔΕΣ – ΑΣΦΑΚΑ.
– Σ.Δ. Μεραρχίας ΜΟΝΗ ΒΕΛΑΣ.
(ιν) Αποστολή:
– Εξασφάλισις άνω περιοχής και αμαξιτής οδού ΜΠΙΣΔΟΥΝΙ μέχρι γεφύρας ΜΠΟΥΡΑΖΑΝΙ (όχι).
– Ανάπαυσις και ανασυγκρότησις (.)
3. Χρονικά όρια
(α) Άνω διάταξις πραγματοποιηθή ευθύς ως τμήματα Β΄ΣΣ αναλάβουν ζώνην ευθύνης των.
(β) Πάντως αι Μεραρχίαι από τούδε προοδευτικώς δύνανται προβαίνουν αναγκαίας μετακινήσεις διά τμημάτων άτινα δεν θεωρούσι απαραίτητα παρούσας θέσεις:
(γ) Πάσα μετακίνησις να αναφέρεται ημίν αμέσως.
(δ) Η ΙΧ Μεραρχία το δυνατόν ταχύτερον να απαλλάξη το 582 Τάγμα 75 Ταξιαρχίας, προκειμένου τελευταία αύτη διατεθή δι’ επιχειρήσεις ΗΠΕΙΡΟΥ εις VIΙΙ.
4. Γενικαί οδηγίαι
Επαναλαμβάνεται:
(α) Εις την καταληφθείσαν περιοχήν υπάρχουν μεγάλαι ποσότητες υλικών και συμμοριτών,
Θα έχουν ασφαλώς παραμείνει συμμορίται και προ παντός τραυματίαι.
Η έρευνα προς ανεύρεσίν των δέον να θεωρηθή ως κυρία προσπάθεια των Μονάδων.
(β) Η οργάνωσις των εκάστοτε καταλαμβανομένων θέσεων δέον να αποτελέση πίστιν των Διοικητών.
Οι συμμορίται κατώρθωσαν να συγκρατούνται εις τας θέσεις των παρά τους σφοδρούς βομβαρδισμούς Πυρ/κού και αεροπορίας χάρις εις την οργάνωσιν.
(γ) Η περιοχή των συνόρων δέον να ελέγχηται κατά τρόπον απόλυτον.
Εκτός της λεπτολόγου διατάξεως, ενέδραι, περίπολοι και ευρεία χρήσις ναρκοπεδίων δέον να αποτελέσουν φράγμα αδιάβατον από τους συμμορίτας εκ του Αλβανικού εδάφους.
(δ) Ουδέν μέτρον δέον να παραλείπηται διά την ασφάλειαν των Μονάδων και των κινουμένων εκάστοτε ανεφοδιαστικών οργάνων.
Ναρκαλιεία τμήματα συνοδείας στατικά τμήματα εις επικαίρους θέσεις δέον να αποκλείσουν τελείως ατυχήματα.
Τέλος εξασφάλισις συγκοινωνιών και διαφόρων τεχνικών έργων.
5. Αναφέρατε λήψιν.
Θ. ΤΣΑΚΑΛΩΤΟΣ
ΑΝΤΙΣΤΡΑΤΗΓΟΣ
ΔΙΟΙΚΗΤΗΣ
Το Γραφείον Α1
Δ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ
Επίλαρχος
δι’ Αντ/ρχην / Δ/ντήν
(ε) Αφ’ ης στιγμής το Σώμα Στρατού υπερβάν τους καθωρισθέντας υπό του ΓΕΣ τελικούς αντικειμενικούς σκοπούς ΓΡΑΜΜΟΣ (υψ. 2520) – ΣΚΙΡΤΣΗ – ΚΙΑΦΑ – ΑΝΩ – ΚΑΤΩ – ΑΡΕΝΑΙ, και κινηθέν εξ ιδίας πρωτοβουλίας εντός της ζώνης του Β΄ΣΣ, ήχθη ταχύτατα διά της κορυφογραμμής των συνόρων (υψ. 2520) – ΓΚΟΥΜΠΕΛ – ΠΟΡΤΑ ΟΣΜΑΝ μέχρι ΦΟΥΣΙΑ – ΣΛΙΜΝΙΤΣΑ η υπόθεσις ολοκλήρου του ΓΡΑΜΜΟΥ (Νοτίου – Βορείου), είχε λυθή και συνεπώς ετερματίσθησαν ουσιαστικώς αι επιχειρήσεις «ΚΟΡΩΝΙΣ».
Ο ελιγμός, του Σώματος Στρατού επί του αριστερού της ζώνης του και ιδία επί της γραμμής των συνόρων (ΜΠΑΡΑ – ΟΡΛΑ – ΜΑΥΡΗ ΠΕΤΡΑ – ΓΡΑΜΜΟΣ υψ. 2520) τροφοδοτηθείς προ της εκδηλώσεως του διά τεσσάρων Ταξιαρχιών και 602 Τάγματος, διά του συνόλου του Πυρ/κού Πεδινού Βαρέος και ορειβατικού (μείον Μοίρα Ορ. εις Χ Μεραρχίαν) του συνόλου του Μηχανικού προς διάνοιξιν ταχύτητα αμαξιτής οδού μέσου ποτ. ΣΑΡΑΝΤΑΠΟΡΟΥ, δι’ ης μετεκινήθη ταχέως Πεδινόν και βαρύ Πυρ/κόν μέχρι ΠΛΗΚΑΤΙ, και η εν συνεχεία πρωτόβουλος και κεραυνοβόλος εκμετάλλευσις εντός της ζώνης του Β΄Σ.Στρατού μέχρι ΜΠΑΤΗΡΟΣ – ΦΟΥΣΙΑ, αιφνιδίασε πλήρως τους συμμορίτας, παρέλυσε την προς άμυναν διάθεσιν τούτου και τους ηνάγκασε να τραπώσι πανικόβλητοι προς Βορράν και να εγκαταλείψουν το σύνολον της ισχυρώτατα ωργανωμένης τοποθεσίας του ΓΡΑΜΜΟΥ τον οποίον διετυμπανίζουν ως απόρθητον Φρούριον και τάφον των ημετέρων.
Η μάχη του ΓΡΑΜΜΟΥ απέδειξε διά πολλοστήν φοράν, ότι όπου επιτηδείως εφαρμόζονται αι βασικαί αρχαί του Πολέμου (αιφνιδιασμός – επίθεσις – ελιγμός σαφής και ισχυρώς τροφοδοτούμενοι) και προ παντός επιδεξία έγκαιρος και αποφασιστική διεύθυνσις της μάχης με πίστιν απόλυτον επί την Νίκην ουδεμία τοποθεσία και η πλέον ωργανωμένη είναι δυνατόν να ανθέξη.
Αι ιδίαι δυνάμεις αι οποίαι προ ενός μηνός ευρίσκοντο έναντι του ΓΡΑΜΜΟΥ εν πλήρει αδυναμία και διά ένα τοπικόν ακόμη επιθετικόν εγχείρημα, αι ίδιαι αυταί δυνάμεις, όταν ερρίφθησαν υπό ευνοϊκάς συνθήκας εις τον αγώνα, επετέλεσαν θαύματα και ημιλλώντο εις ταχύτητα καταλήψεως αντικειμενικών σκοπών.
Εθεάθησαν τμήματα κινούμενα επί της κορυφογραμμής των συνόρων προς υψ. 2520 με βηματισμόν τροχάδην.
Τούτο δεικνύει την τεραστίαν μεταβολήν του ηθικού των ιδίων Μονάδων.
(στ) Δεδομένου ότι το Σώμα Στρατού υπερέβη την ζώνην ευθύνης του (κυρία κορυφογραμμή υψ. 2520 – ΣΚΙΡΤΣΗ – ΚΙΑΦΑ – ΑΡΕΝΑΙ) αχθέν εντός της ζώνης του Β΄ΣΣ, μέχρι ΠΟΡΤΑ ΟΣΜΑΝ – ΚΟΥΡΙΑ το ΓΕΣ/Α1 εξέδωσε κάτωθι Α.Π. 2626/4009/23-8-48 διαταγήν του όπως Σώμα Στρατού τηρήση τας καταληφθείσας θέσεις.
Έπεται Διαταγή:

23/8/48
ΑΠΟ : ΓΕΣ/Α1
ΠΡΟΣ: Τ.Σ./Α΄και Β΄ΣΣ
Σ Η Μ Α
ΑΡ. ΠΡ. 2626 Β/Φ.4009/31 (.)
Σχετικά 8457 Α/21-8-48 (.)
2580 Β/23-8-48 σήματα ΓΕΣ (.)
Δι’ ανάγκας διατάξεως εδραιώσεως και εξερευνήσεως ΓΡΑΜΜΟΥ (.) Απαγορεύσεως πάσης επανεισδύσεως τυχόν καραδοκούντων συμμοριτών ΓΕΣ προέχει κατεχόμεναι ζώναι υπό Σωμάτων προσωρινώς και μέχρι νεωτέρας Δ/γής παραμένονται ως έχουσιν (.) Τούτο επιβάλλεται επί πλέον εκ της ανάγκης όπως Β΄ΣΣ συνεχίση αγώνα προς εκκαθάρισιν ΒΙΤΣΙ προ ανασυγκροτήσεως καταφυγόντων εκεί υπολειμμάτων ΓΡΑΜΜΟΥ (.)
Χρόνος εκτελέσεως επιχειρήσεως ΜΟΥΡΓΚΑΝΑΣ υπό Α΄ΣΣ καθορισθήσεται εγκαίρως (.)
Γ Ι Α Τ Ζ Η Σ

(γ) Απώλειαι: Από 20 Ιουλίου μέχρι 23 Αυγούστου 1948
Κ Ο Ρ Ω Ν Ι Σ
(Περιοχή Σ.ΣΤΡΑΤΟΥ)
ΑΠΩΛΕΙΑΙΣ ΑΠΟ 20 ΙΟΥΛΙΟΥ – 23 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ 1948
Α Π Ω Λ Ε Ι Α Ι Π Ρ Ο Σ Ω Π Ι Κ Ο Υ
1) ΣΝΕ 639
2) ΣΝΠ 18
3) ΣΤΟ 492
4) ΣΣ ένοπλοι 60
5) ΣΣ άοπλοι 123
6) ΣΠ ένοπλοι 103
7) ΣΠ άοπλοι 130
————————————– ΣΥΝΟΛΟΝ 510 1109
Α Π Ω Λ Ε Ι Α Ι Ο Π Λ Ι Σ Μ Ο Υ
1) Τυφέκια 1938
2) Αυτόματα 104
3) Οπλοπολυβόλα 204
4) Πυροβόλα 54
5) -//- α/α 6
6) -//- βαρέα 1
7) Οπλομηχανήματα άγνωστα 4
8) Όλμοι ομαδικοί 60
9) -//- ατομικοί 53
10) Πίατ 1
11) α/α γροθιές 137
12) α/α τυφέκια 1
13) Νάρκαι Κιβωτ 23 συν τεμάχια 171
14) Χειροβομβίδες Κιβωτ 25 συν τεμάχια 1167
15) Φυσίγγια Κιβωτ 139 συν τεμάχια 265000
16) Βλήματα όλμου ομαδ 1088
17) -//- -//- ατομ 1168
18) -//- -//- μη καθοριζόμενα 1120
19) -//- πίατ Κιβώτ 5 συν τεμάχια 201
20) -//- Πυροβολικού 107
21) Πυρ/κά διάφορα Φόρτοι 690
22) Ανταλλ, κάναι αυτ, όπλων 46
23) Γεμιστήρες -//- -//- 1147
24) Τρίποδες βαρέος πολ/λου 1
25) -//- Α/Α -//- 3
26) Βάσεις Α/Α πυροβόλου 1
27) Βάσεις όλμων 2
ΙΙΙ. Α Π Ω Λ Ε Ι Α Ι Υ Λ Ι Κ Ο Υ
1) Ασύρματοι Νο 18 16
2) -//- Νο 22 12
3) -//- Γερμανικοί 1
4) Άτρακτοι καλωδίου 16
5) Παντοειδές υλικόν φόρτοι 26
6) Τηλέφωνα 2
7) Μηχαναί φορτίσεως 3

23 με 30 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ
Κατά το άνω χρονικόν διάστημα, εκκαθαρισθείσης όλης της περιοχής του ΓΡΑΜΜΟΥ, το Σώμα Στρατού προέβη εις αναπροσαρμογήν την διατάξεώς του με σκοπόν την συγκέντρωσιν ολοκλήρου της VIΙΙ Μεραρχίας διά επιχειρήσεως κατά ΜΟΥΡΓΚΑΝΑΣ, και μιας εισέτι Ταξιαρχίας της Χ Μερ/ χίας διά τας αυτάς επιχειρήσεις.
Κατά το αυτό χρονικόν διάστημα εσυνεχίσθη συστηματική έρευνα της περιοχής ΓΡΑΜΜΟΥ, ανευρεθέντος αφθόνου οπλισμού πυρομαχικών και παντοίων άλλων υλικών των συμμοριτών και κατεστράφησαν τας πάσης φύσεως οχυρωματικά έργα των συμμοριτών.
Ομοίως μετεκινήθη η 71 Ταξιαρχία εκ της περιοχής ΗΠΕΙΡΟΥ εις περιοχήν ΑΜΦΙΛΟΧΙΑΣ – ΒΑΛΤΟΥ προς αντιμετώπισιν εκεί δημιουργηθείσης καταστάσεως υπό των συμμοριτών ΡΟΥΜΕΛΗΣ.
Κατά το αυτό χρονικόν διάστημα εγένετο υπό του Σ.Στρατού άπασα η προπαρακευαστική εργασία διά τας επιχειρήσεις ΜΟΥΡΓΚΑΝΑΣ.-
ΚΡΙΣΕΙΣ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ
(α) Ως εν τη εισαγωγή συνοπτικώς αναπτύσσεται η κρίσις του ΓΡΑΜΜΟΥ (διότι πράγματι υπήρξε κρίσις βαρυτάτη) προήλθεν εκ του γεγονότος ότι δεν ετηρήθησαν, κατά την μελέτην και προπαρασκευήν των μεγάλης κλίμακος επιχειρήσεων τούτων, βασικαί αρχαί του πολέμου.
(ι) Ένα Σώμα Στρατού είναι οργανωμένον ώστε να έχη την δυνατότητα να διοικήση το μέγιστον τέσσαρας Μεραρχίας και το ελάχιστον δύο.
Αι τρεις Μεραρχίαι πρέπει ν’ αποτελούν την κανονικήν σύνθεσιν ενός Σώματος Στρατού.
Παρά την άνω αρχήν εις το Β΄ΣΣ ανετέθη η Διοίκησις επτά Μεραρχιών (με τα ελαφρά Συντάγματα).
(ιι) Αι ανετιθέμεναι εις τας Μεγάλας Μονάδας ζώναι ευθύνης, ιδία όταν πρόκειται περί σοβαρών επιχειρήσεων, δέον να είναι ανάλογοι προς τας δυνατότητάς των οργανώσεων.
Δεν είναι δυνατόν ένα Σώμα Στρατού να διευθύνη σοβαράς επιχειρήσεις, έχων ως ζώνην ευθύνης ολόκληρον την Δυτικήν ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΝ, ολόκληρον την ΗΠΕΙΡΟΝ, ολόκληρον την ΘΕΣΣΑΛΙΑΝ, δηλαδή τρία θέατρα επιχειρήσεων σαφώς διαχωριζόμενα αλλήλων και εδαφικώς, αλλά και από απόψεως σκοπού επιδιωκομένου.
Δεν ήτο δυνατόν, ο έχων την ευρυτάτην ταύτην ζώνην Διοικητής του Σώματος Στρατού, να έχη προσωπικήν αντίληψιν της καταστάσεως των μαχομένων Μονάδων του, να εκτελή προσωπικάς αναγνωρίσεις του εδάφους επιχειρήσεων, των Μεραρχιών του, ώστε να βεβαιούται ότι ο συλλαμβανόμενος υπ’ αυτού ελιγμός είναι λόγω εδάφους πραγματοποιήσιμος, δεν ήτο δυνατόν να ελέγχη από παρατηρητηρίου τινός τας προσπαθείας των Μεραρχιών του και τα επιτυγχανόμενα υπ’ αυτών αποτελέσματα και ήτο γενικώς υποχρεωμένος να δεχεται ανεξελέγκτως τας αναφοράς και τας προτάσεις των υφισταμένων του, ή να μη εγκρίνει προτάσεις των Μεραρχιών του επιβαλλομένας εκ της πλήρους υπό των τελευταίων γνώσεων του εδάφους, ως συνέβαινε με την ΙΧ Μεραρχίαν ήτις διετάσσετο διαρκώς να φέρη την κυρίαν προσπάθειάν της επί της γενικής κατευθύνσεως, (από Δυσμών προς Ανατολάς) ΠΥΡΓΟΣ ΣΤΡΑΤΣΑΝΗΣ – ΜΠΟΛΙΑΝΑ – ΓΥΦΤΙΣΣΑ – ΤΑΜΠΟΥΡΙ, ενώ η κατεύθυνσις αύτη λόγω αποτομότητος και μεγίστων δυσκολιών εδάφους κυρίως ΜΠΟΛΙΑΝΑΣ – ΓΥΦΤΙΣΣΑΣ, ήτο εκ των πραγμάτων καταδικασμένη εις αποτυχίαν:
Τούτο διεπίστωσε το Α΄ΣΣ μετά την ανάληψιν της ευθύνης και την εκτέλεσιν της πρώτης αναγνωρίσεως και την απόρριψιν άνευ ουδενός ενδοιασμού, δικαιωθέν απολύτως εκ των μετέπειτα εξελίξεων.
(β) Η έλλειψις επ’ αρχής ενός συντονιστού των δυνάμεων ΗΠΕΙΡΟΥ – Νοτίου ΓΡΑΜΜΟΥ, όπου οι τρεις συμμαθηταί Υποστράτηγοι Μανιδάκης ΙΧ Μεραρχίας, Μπαλοδήμος VIΙΙ Μεραρχίας και Ταξίαρχος Κετσέας Θεμ. 75 Ταξιαρχίας (ο τελευταίος με ανεξάρτητον σχεδόν αποστολήν κατά ΚΛΕΦΤΗ), ενήργουν έκαστος προς ιδίον τοπικόν όφελος, άνευ κεντρικής ιδέας ελιγμού, με καθορισμόν κυρίου σκοπού και δευτερευόντων τοιούτων, υπήρξε από τας σπουδαιοτέρας αιτίας των αποτυχιών μέχρι της 20 Ιουλίου.
(γ) Ενώ ο κύριος σκοπός των επιχειρήσεων «ΚΟΡΩΝΙΣ» ήτο η κατάληψις του ΓΡΑΜΜΟΥ, όταν το Α΄Σ.Στρατού ανέλαβε την ευθύνην των επιχειρήσεων εύρεν εκ των 39 Ταγμάτων μόνον τα 11 ενεργούντα κατά ΚΛΕΦΤΗ – ΓΡΑΜΜΟΥ τα δε υπόλοιπα 28, δηλαδή τον όγκον των δυνάμεων, διεσπαρμένα εις περιοχήν ΗΠΕΙΡΟΥ και απασχολούμενα με δίωξιν μικροσυμμοριών.
Παντελής συνεπώς έλλειψις ιδέας κυρίας προσπαθείας και κατ’ ακολουθείαν συγκεντρώσεως του μείζονος των μέσων προς πραγματοποίησιν του ΕΛΙΓΜΟΥ.
Το Α΄ΣΣ μη αφιστάμενον ποτέ των βασικών αρχών καθόρισε άμα τη αναλήψει της ευθύνης ΗΠΕΙΡΟΥ, την ΕΠΙΘΕΣΙΝ, ως προϋπόθεσιν της επιτυχίας.
Δεδομένου ότι νέαι δυνάμεις δεν τω διετέθησαν έπρεπε να καθωρισθή σχέδιον ΕΛΙΓΜΟΥ επιτρέπον την συγκέντρωσιν των διεσπαρμένων δυνάμεων και την χρησιμοποίησιν τούτων εκάστοτε προς την κατεύθυνσιν της ΚΥΡΙΑΣ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΑΣ. Ούτω:
(ι) Εις την περιοχήν του ΚΛΕΦΤΗ αντί των ενεργούντων δύο Ταγ/των μέχρι τότε συγκεντρώθησαν (75 Ταξιαρχία, 36 Ταξιαρχία, 602 Τάγμα 71 Ταξιαρχίας, 524 Τάγμα, ΙΧ Μεραρχία) ήτοι Τάγματα οκτώ αντί των δύο, και το σύνολον του Πυρ/κού.
Ως ήτο φυσικόν ο ΚΛΕΦΤΗΣ έπεσε και εντός της αυτής ημέρας ολόκληρος ο ορεινός όγκος ΣΜΟΛΙΚΑ, διανοιγείσης ούτω της οδού προς τον κύριον ΓΡΑΜΜΟΝ.
(ιι) Ακολούθως η προσπάθεια εστράφη προς την ΙΧ Μεραρχίαν, η οποία απαλλαγείσα της Ανατολικώς ΣΑΡΑΝΤΑΠΟΡΟΥ ζώνης καθώς και της προστασίας των μετόπισθέν της και συγκεντρωθείσα ολόκληρος Δυτικώς ΣΑΡΑΝΤΑΠΟΡΟΥ με το σύνολον του Πυρ/κού του Σώματος κατώρθωσε εντός τριημέρου χάρις εις την επάρκειαν των δυνάμεων αίτινες της διετέθησαν να εκκαθαρίση ολόκληρον τον ορεινόν όγκον ΚΑΜΕΝΙΚ – ΓΚΟΛΙΟ – ΣΤΕΝΟ – ΠΕΤΣΙΟ μέχρι ΒΟΥΡΜΠΙΑΝΙΤΙΚΟΥ ποτ. και με ελαχίστας απωλείας.
(ιιι) Κατά την τελικήν φάσιν των επιχειρήσεων προς κατάληψιν κυρίας κορυφογραμμής ΓΡΑΜΜΟΥ (υψ. 2520 – ΣΚΙΡΤΣΗ – ΚΙΑΦΑ – ΑΡΕΝΑΙ).
Το σχέδιον ΕΛΙΓΜΟΥ του Σώματος προέβλεψε διά την ΙΧ Μεραρχίαν εις ην ανετέθη η ΚΥΡΙΑ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΑ, ζώνην ενεργείας εξ (6) χιλιομέτρων μεταξύ ΛΙΟΚΟΥ – ΣΚΙΡΤΣΗ αφ’ ενός και συνόρων (αυχήν ΜΠΑΡΑΣ – ΜΑΥΡΗ ΠΕΤΡΑ – υψ. 2521) αφ’ ετέρου τροφοδοτήσαν ταύτην διά 4 Ταξιαρχιών (41,42,43,36), και του 602 Τάγματος, διά 16 πεδινών, 6 ορειβατικών και 12 Βαρέων Πυρ/λων, σύνολον 34 ενώ εις την Χ Μεραρχίαν ανετέθη ζώνη 7-8 χιλιομέτρων, με δύο μόνον Ταξιαρχίας (35,37) και μίαν Μοίραν Ορειβ. Πυρ/κού.
Αλλά και εν τη ζώνη της ΙΧ Μεραρχίας ο όγκος των δυνάμεών της εστράφη επί της κατευθύνσεως των συνόρων (ΜΠΑΡΑ – ΜΑΥΡΗ ΠΕΤΡΑ – υψ. 2520).
Ούτω η αρχή του ΕΛΙΓΜΟΥ εύρε εις το Σώμα Στρατού όλην της την εφαρμογήν με αποτέλεσμα, φυσικόν άλλωστε την εντός της 20 Αυγούστου διάσπασιν και κατάληψιν της κορυφογραμμής υψ. 2520 – ΣΚΙΡΤΣΗ – ΚΙΑΦΑ και εν συνεχεία κεραυνοβόλον εκμετάλλευσιν μέχρι και ΠΟΡΤΑΣ ΟΣΜΑΝ – ΦΛΑΜΠΟΥΡΟ, εντός της ζώνης Β΄ΣΣ την αυτήν ημέραν.
(δ) Ηθικόν – Πίστις επί την Νίκην:
To ηθικόν των τμημάτων άμα τη αναλήψει της ευθύνης υπό του Σώματος Στρατού, ήτο λόγω των μέχρι τότε αποτυχιών, πολύ μειωμένον η δε πεποίθησις επί την Νίκην, είχε τόσο χαλαρωθή, ώστε παρέστη ανάγκη ο Δ/της του Σώματος αφ’ ενός μεν να επικοινωνήση με το μείζον σχεδόν των Αξιωματικών και των τμημάτων, εις τα οποίαν ουδεμίαν άφησε αμφιβολίαν επί της Εθνικής ανάγκης όπως λυθή το ταχύτερον η υπόθεσις του ΓΡΑΜΜΟΥ δι’ επιθετικής ενεργείας, αφ’ ετέρου δε να πραγματοποιήση μίαν ασφαλή επιτυχίαν προς ανύψωσιν του ηθικού και επαναφοράν του επιθετικού πνεύματος.
Ο σκληρός αγών κατά ΚΛΕΦΤΗ και η επιμονή του Σώματος διά την κατάληψιν τούτου, ει είχον ως κύριον σκοπόν την αναπτέρωσιν του ηθικού, σκοπόν τον οποίον επέτυχε πλήρως το Σώμα Στρατού διότι και το ηθικόν και το επιθετικόν πνεύμα ανεπτύχθησαν εις υψηλόν σημείον μετά την κατάληψιν του ΚΛΕΦΤΗ.
Η προσπάθεια του Σώματος όπως αλλάξη την μέχρι τότε κρατούσα νοοτροπίαν και μεταδώση το επιθετικόν πνεύμα και την επιμονήν εμφαίνεται εκ της κατωτέρω κοινοποιημένης διαταγής του, εις απάντησιν προφορικής προτάσεως Δ/του 75 Ταξιαρχίας όπως εγκριθή σύμπτυξις 582 Τάγματός της εκ των αμέσως Δυτικώς της κορυφής ΚΛΕΦΤΗ θέσεών του ας προσφάτως είχε καταλάβει.
Τ.Σ/ Α΄ΣΣ/Α1
Αριθ. Α.Π. 3/58/28-7-48
ώρα 1700
Προς VIΙΙ Μεραρχίαν και 75 Ταξιαρχίαν
Επί σχετική προφορική αναφορά (.) Απαγορεύω υπ’ ευθύνη και του τελευταίου Στρατιώτου σύμπτυξιν από το καταλειφθέν έδαφος (.) Θα κρατηθή σταθερώς το ανώνυμον, οι δε έξ (6) Λόχοι θα ενεργούν από της ήδη κατεχομένης γραμμής επί ΚΛΕΦΤΗ κατά κορυφής του ΚΛΕΦΤΗ (.) Παρακαλώ τον Δ/την της Μεραρχίας μεταβή επί τόπου (.) Άπασαι δυνάμεις Μεραρχίας άνευ περιορισμού διατεθώσι κατά ΚΛΕΦΤΗ (.)

Θ. Τ Σ Α Κ Α Λ Ω Τ Ο Σ

Και πράγματι οι εξαίρετοι Αξιωματικοί και Στρατιώται μας παρέμειναν εις απόστασιν εκατοντάδων μέτρων κάτωθι της κορυφής ΚΛΕΦΤΗ μέχρι 1 Αυγούστου, παρά τας απωλείας, τας δυσκολίας του εδάφους και τας συνεχείς αντεπιθέσεις των συμμοριτών, αλλά εκ της γραμμής ταύτης όμως, χρησιμοποιηθείσης ως τοιαύτης εξορμήσεως. Το 583 Τάγμα δι’ ενός νυκτερινού άλματος κατέλαβε την 1 Αυγούστου τον ΚΛΕΦΤΗΝ.
Είναι χαρακτηριστικόν παράδειγμα πείσματος και επιμονής διά την επιτυχίαν.
Η τοιαύτη πίστις, αισιοδοξία και επιμονή επί την Νίκην απετέλεσε κατά τας μετέπειτα επιχειρήσεις κατά ΓΡΑΜΜΟΥ την βάσι της επιτυχίας.

(ε) ΠΕΖΙΚΟΝ
Όταν διοικήθη καλώς και αφού επίστευσε ότι απετέλει υπερτάτην Εθνικήν ανάγκην η κατάλυσις του Κράτους του ΓΡΑΜΜΟΥ, απεδείχθη, ως πάντοτε υπέροχον.
Απώλειαι, τεράστιαι εδαφικαί δυσκολίαι, κακουχίαι και στερήσεις, ετέθησαν εκποδών και έβλεπε κανείς μετά συγκινήσεως και υπερηφανείας τούτο ν’ αναρριχάται εις τας δυσπροσίτους κορυφάς του ΚΛΕΦΤΗ, του ΚΑΜΕΝΙΚ, του ΠΡΟΦΗΤΗ ΗΛΙΑ της ΟΞΥΑΣ των ΑΡΕΝΩΝ, της ΚΙΑΦΑΣ, του ΣΚΙΡΤΣΗ και του 2520 με ενθουσιασμόν και πίστιν και ν’ αμιλλάται διά τα πρωτεία της ΝΙΚΗΣ, της ΝΙΚΗΣ η οποία κατά πρώτον λόγον του ανήκει.
(στ) ΠΥΡΟΒΟΛΙΚΟΝ
Υπήρξε ο πολύτιμος συμπαραστάτης του σκληρός αγωνιζομένου πεζικού και διά των ευστόχων, επικαίρων και δραστικών πυρών του συνέτρεβε την άμυναν των συμμοριτών και συνέβαλε κατά πολύ εις την επιτυχίαν.
Εχρησιμοποιήθη παντού κατά μάζας και ωθείτο ταχύτατα διά μέσου απειγόντως διασκευασθείσης οδού επί του ποτ. ΣΑΡΑΝΤΑΠΟΡΟΥ μέχρι ΠΛΗΚΑΤΙ (Πεδινόν και Μέσον), ώστε οι συμμορίται νομίζοντες ότι ήσαν ασφαλείς επί κυρίας κορυφογραμμής ΓΡΑΜΜΟΥ, όπως έλεγον οι Αρχηγοί των μέχρι τότε, να αιφνιδιασθώσι πλήρως, όταν ήρχισαν οι σφοδρότατοι βομβαρδισμοί της κορυφογραμμής ταύτης διά 40 περίπου πυροβόλων.
Το ζήτημα του συνδέσμου Πεζικού – Πυρ/κού είχεν τελείως εξασφαλισθεί διά της προωθήσεως Αξιωματικών παρατηρητών Πυρ/κού μέχρι και λόχου.
Γενικώς η δράσις του υπήρξε ανταξία των παραδόσεών του.
(ζ) ΜΗΧΑΝΙΚΟΝ
Ουδέποτε το Μηχανικόν μας συνέβαλε τόσον πολύ εις την επιτυχίαν όσον εις τας επιχειρήσεις του ΓΡΑΜΜΟΥ, και ουδέποτε η παρουσία του υπήρξε τόσον αναγκαία όσον κατά τας επιχειρήσεις ταύτας.
Αξιωματικοί και οπλίται ηργάσθησαν με εξαιρετικήν ευσυνειδησίαν και κατανόησην των αναγκών του αγώνος και κατώρθωσαν να διανοίξουν οδόν από ΧΑΝΙ ΚΟΚΛΙΟΥΣ και μέσω της κοίτης του ΣΑΡΑΝΤΑΠΟΡΟΥ μέχρι ΠΛΗΚΑΤΙ αφ’ ενός και ΠΗΤΣΙΛΙΑΤΙ ποτ. αφ’ ετέρου, εις χρονικά όρια προκαλέσαντα τον θαυμασμόν και των Αμερικανών και Άγγλων Αξιωματικών, δι’ ών προωθήθη ταχύτατα το Πυρ/κόν και τα παντοία εφόδια διά την διεξαγωγήν των αγώνων.
Εν συνεχεία διεσκεύασεν οδόν διά της Ανατολικής κοίτης του ΣΑΡΑΝΤΑΠΟΡΟΥ μέχρι ΕΠΤΑΧΩΡΙΟΥ, διά της οποίας βραδύτερον μετεφέρθησαν επ’ αυτοκινήτων εις ΒΙΤΣΙ αι Χ και ΙΧ Μεραρχίαι και επενέβησαν εγκαίρως εις τον αγώνα.
Η αύξησις των Μονάδων του Μηχανικού απεδείχθη εις τας επιχειρήσεις ΓΡΑΜΜΟΥ ως επιβαλλομένη απολύτως, διότι αυξάνει το βεληνεκές των επί τροχού πυρ/λων και γενικώς περιορίζει εις το ελάχιστον τας εξαιρετικάς δυσκολίας των αγώνων επί ορεινού εδάφους.
(η) ΔΙΑΒΙΒΑΣΕΙΣ
Ελειτούργησαν όπως πάντοτε άριστα παρά τας δυσκολίας του εδάφους.
Το Σ.Στρατού ήτο πάντοτε ταχύτατα ενήμερον των συνθηκών του αγώνος και ηδύνατο εντός βραχυτάτου χρονικού διαστήματος να μεταβιβάζη τας αποφάσεις τους εις τας μαχομένας Μονάδας.
Η συνεργασία Πεζικού – Πυρ/κού – Αεροπορίας υπήρξε πλήρης χάρις εις την θαυμασίαν οργάνωσιν και λειτουργίαν των διαβιβάσεων και προπαντός χάρις εις το έκτακτον πνεύμα κατανοήσεως, όπερ έχει αναπτυχθή εις Αξιωματικούς και οπλίτας του νεαρού τούτου όπλου.
(θ) ΑΕΡΟΠΟΡΙΑ
Τόσον εις επιχειρήσεις κατά ΚΛΕΦΤΗ όσον και εις τας τοιαύτας του κυρίου ΓΡΑΜΜΟΥ, η αεροπορία μας έπαιζε συμαντικώτατον ρόλον εις την επιτυχίαν.
Ήτο συγκινητική η παρατηρηθείσα αυτοθυσία και κατανόησις των αναγκών του σκληρού αγώνος του Πεζικού υπό των αεροπόρων μας, οι οποίοι κατήρχοντο εις ύψος κάτω των 50 μέτρων, διά να προσβάλλουν τους μετά λύσσης αμυνομένους συμμορίτας και ν’ αναγκάσουν τούτους να εγκαταλείψουν τας ισχυράς θέσεις των και να συμπυχθούν.
Εις πλείστας των περιπτώσεων η άνοδος του Πεζικού επί των απροσίτων κορυφών υπήρξε έργον των, όπως έργον των υπήρξε πλειστάτις η σταθεροποίησις του Πεζικού επί των καταλαμβανομένων θέσεων.
Εις ΚΛΕΦΤΗΝ προσπάθεια αντεπιθέσεως συνετρίβη κυρίως υπό της αεροπορίας.
Η έλλειψις αεροπλάνων ανεπληρούτο εν πολλοίς διά πραγματοποιήσεως υπό των εξαιρέτων αεροπόρων μας τριών και τεσσάρων ενίοτε εξόδων υπό των αυτών χειριστών.
Όπως επετεύχθη πλήρης συντονισμός ενεργείας Πεζικού, Πυρ/κού, αεροπορίας το αποτέλεσμα υπήρξε πάντοτε εξαιρετικόν.
Χρειάζεται εις το κεφάλαιον της συνεργασίας συστηματική εκπαίδευσις, προς κατανόησιν εκατέρωθεν (Πεζικόν – Αεροπορία) των δυνατοτήτων και των αναγκών.
Η διάθεσις υπό του Αρχηγού της αεροπορίας εις τας Μεγάλας Μονάδας (Μεραρχίας – Ταξιαρχίας) Αξιωματικών αεροπόρων ως συνδέσμων, με μέσα ασυρμάτου δυνάμενα να επικοινωνούν και με τα ιπτάμενα αεροπλάνα, και να τους μεταβάλλουν, όταν παρίσταται ανάγκη τας αποστολάς μάχης απεδείχθη άμεμπτον μέτρον συνεργασίας και κατανοήσεως των αναγκών.
Οι παρακολουθήσαντες τας Μονάδας Πεζικού αεροπόροι, αντιλαμβάνοντο καλλίτερον τς ανάγκας του Πεζικού και προ παντός τας δυσκολίας του αγώνος του, ιδία επί ορεινού εδάφους και συνεπώς κατέβαλλον μεγαλυτέραν προσπαθείαν διά να το βοηθήσουν εις το επίμονον έργον του.
(η) ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ
Είχε πολύ καλώς οργανωθή και απέδωσε σημαντικώτατον έργον εβοηθήθη προς τούτο υπό του Μηχανικού διά της διανοίξεως οδών διά τροχόν, δι’ ών η μεταφορά των τραυματιών επραγματοποιείτο παρά το ορεινόν του εδάφους, εντός των υπό της επιστήμης προβλεπομένων χρονικών ορίων με αποτέλεσμα την διάσωσιν του μείζονος των σοβαρών τραυματισμένων ανδρών.
(θ) ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΜΕΡΙΜΝΑ
Παρά τας εξαιρετικάς δυσκολίας του εδάφους, παρά τον όγκον των εφοδίων, ιδία εις Πυρ/κά Πυρ/κού, τα πάσης φύσεως εφόδια έφθανον εγκαίρως εις τας Μονάδας και ουδεμία αισθητή έλλειψις παρετηρήθη κατά τας επιχειρήσεις.
Τα νέα Σώματα ΣΕΜ-ΣΥΠ-ΣΤΥ απεδείχθησαν αντάξια του προορισμού των, και η νέα οργάνωσίς των αντεπεκρίθη πλήρως εις τας ανάγκας των μαχομένων τμημάτων.
Και πάλιν η ταχεία διάνοιξις οδών υπό του Μηχανικού του Σώματος, διηυκόλυνε ιδιαιτέρως το έργον των ποικίλων ανεφοδιασμών.
(ι) Γενικώς κατά την μάχην του ΓΡΑΜΜΟΥ, κατά την οποίαν η ΕΛΛΑΣ διήλθε την κρισιμωτέραν περίοδον της ιστορίας της, απεδείχθη διά πολλοστήν φοράν η αξία των γενικών αρχών του Πολέμου η καλή εφαρμογή των οποίων δίδει την Νίκην.
Αι αυταί Μονάδες, με την αυτήν αποστολήν και επί του αυτού εδάφους καθηλωθείσαι επί 40ήμερον, λόγω των γνωστών αιτιών απώλεσαν το ηθικόν των και συνεπώς την πίστιν των επί την Νίκην και ηχρηστεύθησαν.
Ουδείς δύναται να προΐδη μέχρι ποίου σημείου θα έφθανε η κατιούσα, αν εγκαίρως δεν μετεβάλετο άρδην η κατάστασίς των εν ΓΡΑΜΜΩ.
Αι ίδιαι αυταί Μονάδες καλώς κατευθυνθείσαι εις τον αγώνα, αξιοποιηθείσαι διά διοικητικών μέτρων και κατανοήσασαι τον σκοπόν του αγώνος διά το δίκαιον και την αναγκαιότητα του οποίου μετεδόθη όλη η πίστις, ο ενθουσιασμός και η επιμονή της Διοικήσεως, επετέλεσαν το θαύμα του ΓΡΑΜΜΟΥ, εντός ελαχίστου σχετικώς χρόνου και με τας ολιγωτέρας απωλείας.
Ανήκει τιμή και ευγνωμοσύνη εις τους ήρωας τούτους του ΓΡΑΜΜΟΥ, οι οποίοι διά των θυσιών των διετήρησαν την Πατρίδα μας ελευθέραν.

Τ.Υ.
Θ. Τ Σ Α Κ Α Λ Ω Τ Ο Σ
ΑΝΤ/ΓΟΣ – ΔΙΟΙΚΗΤΗΣ