Εκθεση γεγονότων Λεχαινών-Ανδραβίδας-Καβασίλων, ΤΣΠ/11 Ιουν 1948


ΘΕΜΑ.Έκθεσις γεγονότων Λεχαινών                            
Ανδραβίδος – Καβασίλων                                                        

ΑΠΟ ΤΑΚΤΙΚΟΝ ΣΤΡΑΤΗΓΕΙΟΝΠΥΡΓΟΥ
ΠΡΟΣ Α.Σ /Α1 Αριθ. Α.Π 4909/Α1

Σ.Τ.Γ 909β 11-6-48

ΚΟΙΝ. ΓΕΣ (Γραφείον Στρατηγού Κιτριλάκη)
Αναφέρω ότι,
Την 0730΄ώραν της 8ης τρέχ. έλαβον τηλεφ/κήν αναφοράν του εν Πύργω 21ου Τ.Ε ότι από πρωϊνών ωρών εξεδηλώθη επίθεσις κατά Λεχαινών και Ανδραβίδος και ταυτοχρόνως απασχόλησις Αμαλιάδος.
Εις απάντησιν διέταξα το τμήμα τούτο να κινηθή αμέσως διά λόχου κατά ουλαμού αρμάτων προς Λεχαινά και επιτεθή κατά των εκεί συμμοριτών και δι’ ετέρου λόχου μετά αρμάτων μάχης να κινηθή προς Χάβαρι (31-45) Κέντρον (37-50) Ξενιές (42-53) προς αποκοπήν των προς την κατεύθυνσιν ταύτην μελλόντων να υποχωρήσωσιν ανταρτών.
Ταυτοχρόνως ανέφερα και ημίν τα της επιθέσεως των ανταρτών κατά των Λεχαινών τηλ/κώς και υπέβαλα υμίν την παράκλησιν.
α) Να διαταχθή η αεροπορία και βομβαρδίση τους κατά Λεχαινών επιτιθεμένους συμμορίτας και
β) όπως εισηγηθήτε εις ΓΕΣ και διατάξη το εν Πάτραις Π.Τ.Ε να θέση εις την διάθεσίν μου μίαν διλοχίαν (διότι το ΤΣΕΠ ουδεμίαν δύναμιν διέθετεν εν Πάτραις) ίνα και εκ Πατρών κινηθώ προς Λεχαινά και επιτεθώ κατά των εκεί ανταρτών.
Διά να αχθώ το δυνατόν ταχύτερον εις Λεχαινά χωρίς να χάσω ουδέ στιγμήν και επί τη προόψει ότι το ΓΕΣ θα διατάξη να τεθή εις την διάθεσίν μου η ανωτέρω διλοχία, διέταξα να ετοιμασθή εντός ημισείας ώρας συρμός Σιδηροδρομικός, ίνα μεταφέρη την διλοχίαν εις Λεχαινά.

Μοι ανέφερον
Οι αρμόδιοι του ΣΠΑΠ ότι δεν είναι δυνατόν εντός ημισείας ώρας να ετοιμασθή ο συρμός, αλλ’ ούτε και διαθέτουν βαγόνια διά τον σκοπόν τούτον.
Τους ηπείλησα ότι θα διωχθούν ποινικώς, εάν δεν εκτελέσουν ή βραδύνουν να εκτελέσουν την ανωτέρω διαταγήν μου και εάν δεν επιδιώξουν να εξευρεθούν οπωσδήποτε βαγόνια, προβαίνοντες εν ανάγκη εις την ταχίστην εκφόρτωσιν τυχόν υπαρχόντων φορτωμένων τοιούτων.
Εν συνεχεία διέταξα να εξευρεθώσιν αμέσως 12 φορτηγά αυτοκίνητα, τα οποία να συγκεντρωθώσιν έξωθι των στρατώνων του Π.Τ.Ε.Π ίνα μεταφέρωσιν την διλοχίαν εις τον Σιδηροδρομικόν Σταθμόν, ευθύς ως φθάση η διαταγή του ΓΕΣ.
Ακολούθως δε τα αυτά αυτοκίνητα μεταφέρωσιν λόχον πεζικού εις Γαλαρός (54-56) Ρουπακιά (57-58) Προστοβίτσαν (63-50), ίνα καταλάβη ενεδρευτικώς θέσεις εις οδεύσεις, τας οποίας θα ηκολούθουν οι Σ. υποχωρούντες από Λεχαινά, ως η υπ’ αριθ. ΑΠ 4787 τηλ/κή αναφορά μου.
Εν συνεχεία διέταξα το ΠΤΕΠ να ετοιμάση αμέσως μίαν διλοχίαν προς αναχώρησιν ευθύς και λάβη διαταγήν του ΓΕΣ και τούτο, ίνα μη καθυστερήση παράπανω η αναχώρησις των ανδρών.
Το Τάγμα όμως ευρίσκετο εις το πεδίον ασκήσεων και έδει να ειδοποιηθή να επιστρέψη εις τους Στρατώνας, ίνα εκτελεσθή η ανωτέρω Δ/γή μου.
Τούτο συνετέλεσεν να απωλεσθή έστω και ολίγος χρόνος.
Η εγκριτική δ/γή του ΓΕΣ ελήφθη την 09.15΄ώραν περίπου και αμέσως ετέθησαν εις εφαρμογήν πάντα τ’ ανωτέρω, τουτέστιν
Είς λόχος μετά ουλαμού αρμάτων μάχης εκινήθη προς Γαλαρός (54-56) ως ανωτέρω, έτερος λόχος επεβιβάσθη εις Σιδηροδρομικόν Συρμόν διά να κινηθή προς Λεχαινά.
Επί πλέον ουλαμός αρμάτων έτοιμος καθ’ όλα διετάχθη να κινηθή αμέσως οδικώς προς Λεχαινά.
Η κίνησις του Ουλαμού ήρξατο την 09.15΄ώραν.
Η αναχώρησις του Σιδηροδρομικού συρμού διά Λεχαινά παρ’ όλα τα ανωτέρω ληφθέντα προληπτικώς μέτρα κατέστη δυνατόν να πραγματοποιηθή την 11ην ώραν.
Την 13ην ώραν ο συρμός είχε φθάσει εις Μανωλάδα (Βάρδαν) Βορείως Λεχαινών, όπου διέταξα και εσταμάτησε, ίνα συλλέξω πληροφορίας περί της καταστάσεως εις Λεχαινά.
Πληροφορούμαι ότι οι Σ. υπεχώρησαν από Λεχαινά από της 8.30 ώρας προς ΒΑ.
Διέταξα αμέσως να αποβιβασθή ο λόχος του Σιδ. Συρμού και να τεθή εις φάλαγγα πορείας προς χωρίον Κάνδαλον ΒΑ Λεχαινών οπόθεν το δρομολόγιον υποχωρήσεως των συμμοριτών.
Ητο ανάγκη να φθάσωμεν εκεί το δυνατόν ταχύτερον και διά τούτο αντιληφθείς διερχόμενα τρία ιδιωτικά αυτοκίνητα φορτωμένα, διάταξα την άμεσον και ταχείαν εκφόρτωσιν τούτων και επιβιβάσας μέρος του λόχου εκινήθην μετά των αρμάτων μάχης, άτινα είχον ήδη φθάση εις Βάρδαν οδικώς, ως προαποσταλέντα, δι’ όλης της δυνατής ταχύτητος προς Κρεμμύδι (35-57) Μπόρσι (36-53) Κάνδαλον (42-56).
Υπόλοιπος δύναμις του λόχου διετάχθη να ακολουθήση πεζή το αυτό δρομολόγιον.
Την 15ην ώραν έφθασα μετά των αρμάτων και της επ’ αυτοκινήτων δυνάμεως εις χωρίον Κρεμμύδι, όπου πληροφορούμαι ότι οι Συμμορίται υποχωρούντες εκ Λεχαινών έφθασαν εις χωρίον Μπόρσι.
Κινούμαι τάχιστα προς Μπόρσι όπου λαμβάνω επαφήν μετά των συμμοριτών και επιτίθεμαι κατά τούτων.
Διέταξα τα αυτοκίνητα να επιστρέψουν και παραλάβουν την υπόλοιπον δύναμιν του Λόχου την κινουμένην πεζή και να την φέρουν ταχύτατα εις το πεδίον της μάχης.
Οι συμμορίται δεν υπελόγιζον ότι θα ευρεθώμεν προ του δρομολογίου κινήσεώς των και αιφνιδιάσθησαν πλήρως, εγκαταλείψαντες υπολλείματα φαγητού των, αρχείον των, ελάχιστα πυρομαχικά και διάφορα εφθαρμένα είδη ιματισμού τραπέντες εις φυγήν εντός των μη θερισμένων εισέτι αγρών και δασωδών εκτάσεων.
Συνεχίζεται η μάχη, των συμμοριτών υποχωρούντων κανονικώς προς ΒΑ. και μη δυναμένων να απαγγιστρωθώσιν λόγω της διώξεώς των.
Η μάχη διήρκεσεν από της 15.30 ώρας μέχρι της 20.30 ώρας, οπότε επελθόντος του σκότους και διασκορπισθέντων των συμμοριτών εις μικράς ομάδας εντός πυκνοτάτου δάσους, διεκόπη η μάχη εν τη περιοχή Βελίτσες (45-55) Πόρτες (48-54).
Ήμην απολύτως βέβαιος, όπως άλλως τε προϋπελόγιζον ότι η φάλαγξ των ανταρτών θα ακολουθήση δρομολόγιον προς Γαλαρός-Σανταμέρι-Προστοβίτσαν και θα εμπέση εις την ενέδραν του εκεί αποσταλέντος εγκαίρως λόχου πεζικού μετά αρμάτων, όπως άλλως τε και εγένετο ως κατωτέρω θα αναφέρω.
Αποτελέσματα της 5ώρου σχεδόν μάχης εν τη περιοχή Μπόρσι-Κάνδαλος-Βελίτσες ήσαν τα κάτωθι.
30 περίπου τραυματίαι και νεκροί εξακριβωθέντες.
Σύλληψις 9 συμμοριτών και αυτοαμυνιτών.
Ανεύρεσις αρχείου συμμοριτών και ελαχίστων πυρομαχικών και ειδών ιματισμού.
Εάν εν τω πεδίω της μάχης μεταξύ Μπόρσι-Κάνδαλον-Βελίτσες είχον θερισθή οι αγροί ουδείς των συμμοριτών θα διέφευγε. Ατυχώς τούτο δεν συνέβη και οι συμμορίται εκμεταλλευόμενοι την κάλυψίν των διά μέσου των αθερίστων αγρών έσχον μόνον τας ανωτέρω απωλείας.
Η διλοχία 21 Τάγματος Πύργου μετά ουλαμού αρμάτων, κινηθείσα ως ανωτέρω αναφέρω προς Χάβαρι-Ξενιές δεν έλαβεν επαφήν μετά των συμμοριτών ουδόλως.
Ο ουλαμός αρμάτων Αμαλιάδος με δύναμιν προστασίας του ελαχίστους Χωρ/κας και ΜΑΥ συνεπλάκη επί ημίωρον εις περιοχήν χωρίων Ανω και Κάτω Ολγας με αποτέλεσμα 3 νεκρούς και 10 τραυματίας. Συνελήφθησαν προσέτι 6 συμμορίται ζώντες αιχμάλωτοι, οίτινες κατόπιν διαταγής υμών απεστάλησαν εις Τρίπολιν συνοδεία σήμερον.
Ο αποσταλείς εις περιοχήν Σανταμέρι-Προστοβίτσαν λόχος πεζικού μετά ουλαμού αρμάτων συμφώνως τη διαταγή, ήτις τω εδόθη εγκατεστάθη ενεδρευτικώς προ του χωρίου Προστοβίτσα κατά μήκος της προς ταύτην αγούσης οδού επί βάθους 700 μ. και ανέμενεν.
Την 02.00 ώραν της 10ης τρέχ. φάλαγξ συμμοριτών με επί κεφαλής 3 εφίππους επλησίασεν τον χώρον της ενέδρας και οι έφιπποι εισήλθον εντός της ενέδρας.
Ο Δ/τής του λόχου είχεν διατάξει να μη πυροβολήση κανείς, εάν η κεφαλή της φάλαγγος δεν φθάσει εις το άκρον αριστερόν του.
Ατυχώς όμως στρατιώτης τις εξ απροσεξίας ίσως ή νευρικής ταραχής επυροβόλησεν προώρως και οι Συμμορίται ετράπησαν εις φυγήν εξαφανισθέντες εντός των υψηλών θάμνων, βοηθούμενοι και υπό του σκότους.
Επί του προκειμένου διέταξα ένορκον προανάκρισιν, διότι φοβούμαι μήπως ο πυροβολήσας στρατιώτης σκοπίμως επυροβόλησεν, ίνα μη υποστώσιν καταστροφήν οι συμμορίται λαμβανομένου υπ’ όψιν, ότι άπαντες οι άνδρες του λόχου είναι εκ των ανανηψάντων της Μακρονήσου.
Η επίθεσις κατά των Λεχαινών εγένετο υπό συγκροτημάτων Μπασακίδη Πέρδικα- Κονταλώνη υπό 300 περίπου Συμμοριτών.
Κατά Ανδραβίδος επετέθη το συγκρότημα Νικήτα με 50 συμμορίτας.
Κατά Καβασίλων επετέθη το συγκρότημα Ζαχαριά με ετέρους 50 συμμορίτας.
Η επίθεσις εξεδηλώθη ταυτοχρόνως και εις τα 3 κέντρα την 4ην πρωϊνήν ώραν της 8ης τρέχοντος και διήρκεσεν μέχρι της 08.30 περίπου, οπότε οι συμμορίται απεχώρησαν.
Οι επιτιθέμενοι συμμορίται διέθετον άρτιον οπλισμόν και βαρέα πολυβόλα, πιθανώς και αντιαρματικά, δι’ ών διέτρησαν και κατέστρεψαν δύο πολυβολεία εκ μπετόν εις Λεχαινά.
Απώλειαι ημετέρων εις Λεχαινά είς Χωρ/λαξ νεκρός και 3 τραυματίαι 28 πολίται νεκροί και 10 ελαφρώς τραυματίαι.
Εκ των νεκρών πολιτών εις Λεχαινά οι 10 προέρχονται εκ των αόπλων του αμάχου πληθυσμού σφραγισθέντες υπό των συμμοριτών, εκ των υπολοίπων 5-6 παραδοθέντες μετά την καταστροφήν των πολυβολείων εσφάγησαν υπό των συμμοριτών και συμμοριτισσών, αίτινες επέδειξαν πρωτοφανή θηριωδείαν και αγριότητα.
Ανδραβίδος απώλειαι 3 νεκροί ιδιώται.
Καβασίλων είς νεκρός υπενωματάρχης και είς τραυματίας Χωρ/λαξ.
Απώλειαι οπλισμού ημετέρων Μ.Α.Υ εις Λεχαινά 20 ατομικά όπλα, ένα μπρέν και 3 αυτόματα.
Απώλειαι συμμοριτών εκ της επιθέσεως εις τα άνω τρία κέντρα 4 νεκροί καταμετρηθέντες και 10 παραληφθέντες επί κάρρων υπό των συμμοριτών.
Οι συμμορίται επεχείτησαν καταστροφήν γεφυρών, Σιδηροδρομικής και οδικής Καβασίλων, πλήν όμως ουδέν επέτυχον.
Εξερευνήσαντες την περιοχήν δράσεως της αεροπορίας εξηκριβώσαμεν δύο νεκρούς και πλέον των 15 τραυματιών παραληφθέντων.
Η αεροπορία ανέπτυξεν εξαιρετικήν δραστηριότητα επί του πεδίου της μάχης, βάλουσα μετ’ αξιεπαίνου επιμονής κατά των ανταρτών καθ’ όλην την διάρκειαν της ημέρας, πλήν όμως το κεκαλυμμένον του εδάφους υπό σιτηρών και θάμνων δεν επέδωκεν τα αναμενόμενα αποτελέσματα.
Εκ της όλης επιχειρήσεως περιήλθον εις χείρας ημετέρων τμημάτων 2 οπλοπολυβόλα, 2 αυτόματα και 6 ατομικά τυφέκια, επί πλέον δε μία σέλα του αρχισυμμορίτου Μπασακίδη.
Λεηλασίαι δεν έλαβον χώραν, εκτός του Ταχυδρομικού γραφείου Λεχαινών όπου αφήρεσαν έν τηλέφωνον, περίπου έν εκατομμύριον δραχμών και διάφορα αντικείμενα εκ ταχυδρομικών δεμάτων.
Υπό των συμμοριτών απήχθησαν εκ Λεχαινών και Καβασίλων 9 πολίται εξ ών οι περισσότεροι επανήλθον αφεθέντες ελεύθεροι.
Το ηθικόν του πληθυσμού εν τω Νομώ Ηλείας έχει καταπέσει τελείως και πάντες εμφανίζονται ως εν απογνώσει.
Κατά την κηδείαν των θυμάτων μεταβάς εις Λεχαινά παρέστην και κατέθεσα στέφανον τόσον εκ μέρους μου, όσον και του Στρατηγού Δ/τού Πελ/σου.
Επεκοινώνησα εκεί μετά πολλών διανοουμένων προς ους ωμίλησα ότι επιβάλεται ούτοι να συγκρατήσωσι το ηθικόν του κόσμου εις ικανοποιητικόν επίπεδον και να μη αφίσωσι τούτο να καταπίπτη και τους ετόνισα ότι τώρα πρέπει να φανατισθή ο πληθυσμός και άσπονδα να μισίση τους συμμορίτας, οίτινες επιδεικνύουν τοιαύτην θηριωδίαν.
Πάντως παρίσταται ανάγκη το ταχύτερον να σταλώσιν ισχυραί δυνάμεις εις τον Νομόν Ηλείας δι’ εκκαθάρισιν τούτου, διότι μέγας αριθμός συμμοριτών διωκόμενος εκ Ταϋγέτου, Γορτυνίας και Ολυμπίας εισέβαλεν εις Ηλείαν όπου δεν υπάρχουν Στρατιωτικαί δυνάμεις και κατέστησαν εξαιρετικώς επικίνδυνοι διά τους κατοίκους.
Η αποστολή ισχυρών δυνάμεων εις Ηλείαν δέον να είναι άμεσος, ίνα μη θρηνήσωμεν νέα θύματα.
Η Χωρ/κή ελάχιστα συνέβαλεν εις τον αγώνα ως μη διαθέτουσα δυνάμεις, έλαβον μέρος 10 περίπου Χωρ/κες ως στήριγμα του ουλαμού αρμάτων Αμαλιάδος και έτεροι 15 περίπου κατά την άμυναν των 3 κέντρων, άτινα εδέχθησαν την επίθεσιν.

Τ.Υ.
ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ
ΣΥΝ/ΡΧΗΣ ΠΕΖΙΚΟΥ

Advertisements