Εκθεση Μάχη Πλατάνου 17-18 Ιαν. 1948, ΔΣΕ/ΑΡΧ. ΠΑΡΝΑΣΣΙΔΑΣ/3 ΕΓ/6-3-1948


ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΟΣ ΣΤΡΑΤΟΣ ΕΛΛΑΔΟΣ
ΑΡΧΗΓΕΙΟΝ ΠΑΡΝΑΣΣΙΔΑΣ
ΕΠΙΤΕΛ-ΓΡΑΦΕΙΟ ΙΙΙ
Αριθ.Ε.Π.Ε.102
Δ Ι Α Τ Α Γ Η
Κοινοποιούμε συνημμένα συμπεράσματα του Αρχηγείου Ρούμελης που μας κοινοποιήθηκαν με την υπ’ αριθ. Ε.Π.Ε 80/10-2-48 Διαταγή του, καθώς και Διαταγή και εκθέσεις επιχειρήσεων εναντίον του Πλατάνου Ναυπακτίας.
Παρακαλούμε αναλυθεί, κατά Τάγματα, σε όλα τα στελέχη.
Εν καιρώ αναφέρατε εκτέλεση.
Παραλήπτες:
Ι, ΙΙ, ΙΙΙ Τάγματα
Σ.Δ.Α.6-3-48
Ε Ρ Μ Η Σ
Για την ακρίβεια
Το ΙΙΙ Γραφείον
Τ.Σ.Υ.
—————————————
Απόρρητος – Προσωπική
ΔΗΜ.ΣΤΡΑΤΟΣ ΕΛΛΑΔΟΣ
ΑΡΧ.ΔΥΤ.ΣΤΕΡΕΑΣ
ΕΠΙΤΕΛ.ΓΡΑΦ.ΙΙΙ
Αριθ.Ε.Π.Ε 23
Δ Ι Α Τ Α Γ Η
Επιχείρησις Πλατάνου (Χάρτης Καρπενησίου 1: 100.000).
1.   ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΑΡΧΗΓΕΙΟΥ. Να καταληφθή ο Πλάτανος και οι γύρω αυτού εστίες αντίστασης και να εκμεταλευθή στρατολογικά και επιμελητειακά.
2.    ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ. Ως το συνημμένο δελτίο πληροφοριών 15/1/48
3.    ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΚΑΙ ΜΕΣΑ: Λόχοι Πεζικού 6, οπλ/λα 45, ομαδ.όλμοι 2, πολ/λα 2.
4.  ΙΔΕΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ. Με τον κύριο όγκο των δυνάμεών μας και μέσων να ενεργήσουμε αιφνιδιαστικά και αποφασιστικά κατά της Κωμόπολης και να επιμείνουμε για την κατάληψη αυτής. Με ελαφρά τμήματα να καλύψουμε τις δυνάμεις της κυρίας προσπάθειας από εχθρικά τμήματα που ήθελαν κινηθεί από τις κατευθύνσεις: 1) Θέρμου – Πλατάνου. 2)Σύμης – Πλατάνου 3) Άνω Χώρας – Πλατάνου και ταυτοχρόνως να απαγορεύσουν τη διαφυγή του εχθρού προς Νότον.
ΔΙΑΤΑΞΗ ΚΑΙ ΑΠΟΣΤΟΛΕΣ.
1/   Ο λόχος Ρουμελιώτη ομάδες (10) δέκα αφού περάσει το ποτάμι στον πόρο Πλατανιά να επιτεθή στη Γενική κατεύθυνση Άη -Ταξιάρχης – Ψωριάρης – Πλάτανος, με πρώτο αντικειμενικό σκοπό την κατάληψη των αντιστάσεων της γραμμής Αλωνάκι – Ψωριάρη – Άη Σωτήρα, δηλαδή των υπ’ αριθ.12, 13 και 14 φυλακίων, δεύτερον και τελικόν αντικειμενικόν σκοπόν 7,8 και 11 αναγνωρισθείσας αντιστάσεις ως και εκείνες που ήθελον εμφανισθή στο μέτωπό του.
2/    Το ΙΙΙ Φ.Φ.Τάγμα συν όλμο και πολ/λο του ΙΙ Τάγματος θα στείλη μια διμοιρία (4 οπλ/λα) από βορράν για να επιτεθή στην κατεύθυνση Άη Γιώργη-Πλατάνου και με πρώτον αντικειμενικό σκοπό την κατάληψη του υπ’ αριθ. 15 φυλακίου και ενίσχυση του λόχου Ρουμελιώτη ο οποίος θα ενεργή δυτικότερα κατά της Αγίας Σωτήρας (14 φυλάκιο) και δεύτερον και τελικόν την κατάληψιν του υπ’ αριθ. 10 φυλακίου.
Με το υπόλοιπον του Τάγματός του να κινηθή από το χάνι Λιόλιου προς Πλάτανο για να επιτεθή από Α προς Δ και με πρώτον αντικειμενικόν σκοπόν την κατάληψιν των υπ’ αριθ.1 και 4 αντιστάσεων (αναγνωρισθέντων και του Νεκροταφείου) και δεύτερον αντικειμενικόν σκοπόν την κατάληψη της εκκλησίας στο Καμπαναριό της οποίας υπάρχει ίσως πολ/λο (φυλάκιο 3) και της οικίας Σέτα όπου μένει η διοίκηση και όποια άλλη αντίσταση ήθελε παρουσιασθή στο μέτωπό του.
3/    Το ΙΙΙ Τάγμα μείον 2 ομάδων και του όλμου του να διαβή το ποτάμι στον πόρο Πλατανιά και να κινηθή διά της Δυτ.Παρυφής του Πέρκου προς Άγιο Ταξιάρχη – Διασελάκι – Αχλαδόκαστρο, ούτως ώστε κατέχοντες τα υψώματα αυτών των χωριών (Διασελάκι και 1013) θα εμποδίση κάθε κίνηση του εχθρού από Θέρμο προς Πλάτανο ή διά της Γέφυρας Βάλτσας ή διά της Στράνωμας. Μια διμοιρία (4 οπλ/λα που να κινηθούν προς Αλωνάκι για κατάληψη πρώτον του φυλακίου Άη Ταξιάρχης (υπ’ αριθ. 9) και δεύτερον του φυλακίου 62) καθώς και όποια άλλη αντίσταση ήθελε παρουσιασθή στο μέτωπό του.
4/    Το ΙΙ Τάγμα θα καλύψη τον Πλάτανο και τις κατευθύνσεις Σίμη-Πλάτανος και Άνω Χώρα-Πλάτανος.
5/    Εφεδρεία του Αρχηγείου 2 ομάδες του ΙΙΙ Τάγματος και 1 του Ρουμελιώτη στο Σταθμό Διοίκησης του Αρχηγείου.
ΛΕΠΤΟΜΕΡΕΙΕΣ.
1/    Ημέρα και ώρα έναρξης επίθεσης η πέμπτη (5) της 17/1/48.
2/    Να μη γίνουν λεηλασίες και πυρπολήσεις.
3/   Τα τάγματα να καταβάλλουν προσπάθεια ώστε τα τμήματά των να είναι κοντά στις αντιστάσεις εγκαίρως. (ένα τέταρτο προ της ώρας έναρξης).
4/    Τα τμήματα να καταβάλλουν προσπάθεια όπως διεισδύσουν στην κωμόπολη έστω και αν ακόμα ανθίστανται τα εξωτερικά φυλάκια (πρώτοι αντικειμενικοί σκοποί).
5/    Η ομάς κομάντος Ακρίτα να διατεθή από το ΙΙ Τάγμα στο ΙΙΙ Φ.Φ.Τάγμα για να μετάσχη στα τμήματα της διείσδυσης.
6/    Τα Τάγματα να μας υποβάλλουν αντίγραφα της διαταγής επιχείρησης.
ΣΥΝΔΕΣΜΟΙ-ΔΙΑΒΙΒΑΣΕΙΣ. Μεταξύ Αρχηγείου και τμημάτων διά συνδέσμων.
ΣΥΝ.ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗΣ. Ο Α “Ψηλά τα χέρια” ο Β “δε βλέπω”. Κώδιξ φωτοβολίδες πράσινες – κατάληψη πρώτου αντικειμενικού σκοπού.
ΣΤΑΘΜΟΣ ΕΠΙΔΩΣΗΣ. Όπου τα Τάγματα νομίζουν Σ, Α, Α, στον Άξονα Προφ.Ηλίας, Πέρκου, Αγία Σωτήρα.
Σ.Δ.15/1/48
ΚΑΠΕΤΑΝ  ΓΙΩΤΗΣ
Παραλ.ΙΙ, ΙΙΙ,ΙΙΙ Φ.Φ.και
Λόχος Ρουμελιώτη.
Κοινοποίηση
Α.Ρ (υ.τ)
Για την ακρίβεια
Το ΙΙΙ Γραφείο
ΔΗΜ.ΣΤΡΑΤΟΣ ΕΛΛΑΔΟΣ
ΑΡΧ.ΡΟΥΜΕΛΗΣ
Επιτελ.Γραφ.ΙΙΙ
Σ Υ Μ Π Ε Ρ Α Σ Μ Α Τ Α.
Πάνω στην επιχείρηση που ενήργησαν κατόπιν διαταγής μας εναντίον του Πλατάνου Ναυπακτίας, το Αρχ.Δυτ.Στερεάς με τμήματά του και με το ΙΙΙ Φ.Φ.
Η επιχείρησις που διεξήγαγε το Αρχ.Δυτ.Στερεάς εναντίον του Πλατάνου Ναυπακτίας ήταν λαθεμένη και σαν σχέδιο και συν ενέργεια γενικά.
Το βασικό σφάλμα που διέπραξε το Αρχηγείο Δυτ.Στερεάς, που σήμανε και την αποτυχία της επιχείρησης ήταν η διασπορά που έκανε το Αρχηγείο σε δευτερεύουσες προσπάθειες σε βάρος πάντα της κύριας αποστολής.
Η διαταγή του Αρχηγείου να επιτεθούν δυο λόχοι του ΙΙΙ Φ.Φ.και ένας λόχος του Ρουμελιώτη 180 περίπου ανδρών εναντίον εχθρού σε κατοικημένο τόπο που διέθετε 2 λόχους ΛΟΚ ένα λόχο Εθνοφρουράς και ένα της Ρίμινι, είναι ακατανόητη. Όμως ακατανόητη είναι και η διάθεση περισσοτέρων δυνάμεων (2 Τάγματα, ΙΙ και ΙΙΙ) σε δευτερεύουσες αποστολές. Τέτοια βασικά σφάλματα είναι τελείως απαράδεκτα.
Κατ’ επανάλειψη έχουμε τονίσει πως σε κάθε επιχείρηση πρέπει να ξεκαθαρίζουμε Διοικήσεις και στελέχη, ποιά είναι η κυρία αποστολή ή δευτερεύουσα και ότι πρέπει για την εκπλήρωση της κυρίας αποστολής να διαθέτουμε το μεγαλύτερο μέρος των δυνάμεών μας, ενώ για τη δευτερεύουσα το μικρότερο.
Ακόμη και για εκπλήρωση της κυρίας αποστολής πρέπει να κατανέμουμε τις δυνάμεις μας σωστά, κάνοντας καλή διάκριση μεταξύ κύριας προσπάθειας και δευτερεύουσας.
Στην κύρια προσπάθεια πρέπει να διαθέτουμε το μεγαλύτερο μέρος των δυνάμεών μας που προορίζονται για την εκπλήρωση της κύριας αποστολής. Ενώ στη δευτερεύουσα πρέπει να διαθέτουμε τις λιγώτερες (υπόλοιπες) απ’ αυτές που προορίζονται για την εκπλήρωση της κύριας αποστολής. Το ίδιο συμβαίνει για την εκπλήρωση της δευτερεύουσας αποστολής, δηλ.η καλή διάκριση μεταξύ κύριας και δευτερεύουσας αποστολής, η καλή κατανομή των δυνάμεων μεταξύ κύριας και δευτερεύουσας προσπάθειας και η προσαρμογή των δυνάμεων πάνω στο έδαφος (οι λίγες δυνάμεις θα προσαρμοσθούν σε έδαφος ισχυρό) αποτελούν τη βάση της διεξαγωγής μιας επιχείρησης.
Στη συγκεκριμένη περίπτωση το Αρχηγείο έπρεπε να ενεργήση ως εξής:
Α΄)  Κύρια αποστολή. Κατάληψη του Πλατάνου. Δυνάμεις που έπρεπε να διατεθούν για την εκπλήρωση της κύριας αποστολής. Το ΙΙΙ Τάγμα, το ΙΙΙ Φ.Φ.και ο λόχος του Ρουμελιώτη. Οι δυνάμεις αυτές έπρεπε να κατανεμηθούν ως εξής, μεταξύ κυρίας και δευτερεύουσας προσπαθείας.
α΄)  Κύρια προσπάθεια. Έπρεπε να διατεθούν το ΙΙΙ Τάγμα, ο λόχος του Ρουμελιώτη και 2 πολ/λα.
β΄)   Δευτερεύουσα προσπάθεια. Έπρεπε να διατεθή το ΙΙΙ Φ.Φ.
Β΄) Δευτερεύουσα Αποστολή. Να εμποδιστή κίνησις εχθρού από Θέρμο – Σίμη – Άνω Χώρα. Δυνάμεις που έπρεπε να διατεθούν για την εκπλήρωση της δευτερεύουσας αποστολής. Το ΙΙ Τάγμα το οποίο έπρεπε να κατανεμηθεί μεταξύ κύριας και δευτερεύουσας προσπάθειας ως εξής.
Ανεξάρτητα απ’ την αδράνεια του Ρουμελιώτη για την οποία αντικατεστάθη και διετάχθησαν ανακρίσεις, το Αρχ. διέπραξε σφάλμα που ανέθεσε 1 μόνο λόχο σε μια τόσο σοβαρά αποστολή.
Έλειψε ο συντονισμός των ενεργειών των τμημάτων που αποτελεί βασικό παράγοντα για την επιτυχία κάθε επιχείρησης.
Στα λοιπά συμπεράσματα συμφωνούμε με το Αρχηγείο, στο σημείο της ανάγκης της εκπαίδευσης, πρέπει τα Αρχηγεία να καταβάλλουν εντόνους προσπαθείας για την εκπαίδευση των ανδρών. Η εκπαίδευση πρέπει κυρίως να περιστραφεί στη χρησιμοποίηση του οπλισμού, τη χρησιμοποίηση του εδάφους και στην καλή οργάνωση του εδάφους.
Τα συμπεράσματα ν’ αναλυθούν σε αχτίφ Στελεχών.
2/2/48
Παραλήπτες: Α.Φ.Φ.Δ.Σ.Παρ.
Ανεξ.Τάγμα Ευβοίας
Κοινοποίηση: Γεν.Αρχ. (υ.τ.α)
Για την ακρίβεια
Το ΙΙΙ Γραφείο
—————————————
ΔΗΜ.ΣΤΡΑΤΟΣ ΕΛΛΑΔΟΣ.
ΑΡΧ.ΔΥΤ.ΣΤΕΡΕΑΣ.
Ε Κ Θ Ε Σ Η:
Επιχείρησης κατά της Κωμόπολης του Πλατάνου.
—————————————
Μετά την κατάληψη της Αράχωβας το Αρχηγείο προσανατόλισε τα τμήματά του προς τον Πλάτανο, αφ’ ενός μεν για την συγκέντρωση πληροφοριών και αφ’ ετέρου για την προστασία του λόχου που ασχολείτο με την συγκέντρωση των λαφύρων.
Μετά την συγκέντρωση των πληροφοριών και τη δοκιμή της διάβας του ποταμού εξέδωσε την υπ’ αριθ. ΕΠΕ 33/15-1-48 Διαταγή επιχείρησης.
Την προηγουμένη της εκτέλεσης της επιχείρησης 15/1/48 αντικατεστάθη το VI Τάγμα Εθνοφρουράς που γράφει το Δελτίο πληροφοριών της 15/1/48 από 2 λόχους ΛΟΚ από Τχη Γιαλιώτα, ένα λόχο της Εθνοφρουράς υπό τον Κ.Φατούρου και 1 λόχος Ρίμινι υπό Τχη Κόρκα.
Σύμφωνα με τη διαταγή της επιχείρησης τα τμήματα εκινήθησαν από τους χώρους κάλυψης τις απογευματινές ώρες της 16ης, αλλά λόγω του ανωμάλου του εδάφους και της βραδύτητας με την οποία διέβησαν το ποτάμι ωρισμένα τμήματα του ΙΙΙ Τάγματος δεν έφθασαν εγκαίρως το ΙΙΙ Τάγμα και διμοιρία Ρουμελιώτη (τμήμα θα ενεργούσε από τη δυτ.παρυφή του χωριού δηλ.η διμοιρία Ρουμελιώτη έφθασε στις 6 η ώρα της 17/1/48 κοντά στην αντίσταση των Αγίων Αποστόλων, ο δε λόχος του ΙΙΙ Τάγματος έφθασε και κατέλαβε τα Αλωνάκια την 9 και 30 ώρα.
Τα τμήματα που επιχείρησαν από τη Βορεία και Ανατολική πλευρά της κωμόπολης, είχαν φτάσει εγκαίρως στις θέσεις εφόδου και κατόρθωσαν να καταλάβουν δι’ αιφνιδιασμού τις πρώτες αντιστάσεις.
Μετά την κατάληψη των πρώτων αντικειμενικών σκοπών συνέχισαν ορμητικά τη προχώρησή τους και μέχρι της 9.30 ώρα είχαν καταλάβει όλες τις αντιστάσεις και έγιναν κύριοι της κωμόπολης.
Ο λόχος του ΙΙΙ Φ.Φ.Τάγματος που εισήλθε στην κωμόπολη παρέμεινε μέσα μέχρι το πρωί της 19/1/48 ο δε λόχος του ΙΙΙ Τάγματος (Ντάϊκου) παρέμεινε μέσα στην κωμόπολη μέχρι το απόγευμα της 19/1/48 οπότε διετάχθει να συμπτυχθή.
Το ΙΙΙ Τάγμα με δυο διμοιρίες καθήλωσε στον Αχλαδόκαμπο και Διασελάκι τη διλοχία Παπαδόπουλου ερχομένη από Θέρμου. Ολόκληρη την ημέρα τα αεροπλάνα πολυβολούσαν και δεν επέφεραν καμμία απώλεια.
Ο λόχος του ΙΙ Τάγματος αντιμετώπισε, ανέτρεψε και διέλυσε λόχο κινούμενο την 14.30-17.30 ώραν προς Πλάτανο, στα Ν.υψώματα Χώμερης.
Την 9.30 της 19/1/48 είχε φθάσει στην Αγία Τριάδα και εκινήθη προς Πλάτανο τριλοχία Χωρ/κής με 2 όλμους.
Την 10ην ώρα πληροφορήθηκε το Αρχηγείο διά ασυρμάτου ότι κινείται τμήμα πιθανώς τάγμα από νότον προς Πλάτανον. Περί την 16ην ώραν η τριλοχία Χωρ/κής κατόρθωσε να εισέλθει στον Πλάτανον από Ν.Α μέρος.
Προ της καταστάσεως αυτής το Αρχηγείο διέταξε για τη νύχτα της 20/1/48 σύμπτυξη των ταγμάτων β.του Ευήνου.
Η σύμπτυξη έγινε κανονικά.
Α π ο τ ε λ έ σ μ α τ α:
Απώλειες εχθρού – Νεκροί – Τραυματίες – Αιχμάλωτοι:
Αξ/κοί-Στρατιώτες:  1 και ο δήμιος της Περιοχής Τασμπάς.
Λάφυρα:
πολ/λα Μπρέντα    1
Πίατ    3
Βλήματα Πίατ    15
Σφαίρες    14 χιλιάδες
Βλήματα ατομ.όλμου    76
Βλήματα Αμερ.    12
όπλα    19
οπλ/λα Μπρεν    4
κουβέρτες    80
τηλέφωνα    3
αντίσκηνα ομαδικά    22 και πολλά άλλα είδη
Απώλειες δικές μας: 5 νεκροί και 2 τραυματίες.
Σ υ μ π ε ρ ά σ μ α τ α:
1)   Κατά την επιχείρηση αυτή τα τμήματα ανταποκρίθηκαν στην αποστολή τους, εκτός από το λόχο Ρουμελιώτη, ο οποίος όχι μόνο δεν κατέβαλε προσπάθεια για την κατάληψη του αντικειμενικού σκοπού αλλά απεναντίας βεβαίωνε το Αρχηγείο με τις αναφορές του ότι επιχειρεί και έχει τις δυνατότητες να καταλάβει την αντίσταση αυτή.
2)  Οι διμοιρίτες του λόχου αυτού όταν διετάχθησαν να κάνουν επίθεση για την κατάληψη της αντιστάσεως έφθασαν μέχρι της γραμμής εφόδου και επέστρεψαν.
3)  Διμοιρίτης αναλαβών αποστολή πλευροκοπήσεως του εχθρού πριν εκπληρώσει ταύτη εκοιμήθη.
4)    Παρετηρήθη στο λόχο αυτό αδιαφορία στην εκτέλεση της αποστολής και έλλειψη αμοιβαίας εμπιστοσύνης στις ομάδες του λόχου.
5)    Η σύνδεση μεταξύ του λόχου και του Αρχ. Δ.Σ. δεν εγένετο κανονικά καθώς και μεταξύ των τμημάτων του λόχου παρ’ όλο ότι το Αρχηγείο δεν απείχε του λόχου πλέον των 0,45 λεπτών.
6)    Παρετηρήθη έλλειψη προσανατολισμού στη καινούργια μας ταχτική δηλαδή τον πόλεμο εκ παρατάξεως ημέρα και νύχτα.
7)    Χρήση των όλμων δεν έγινε επαρκής υπό του 1ου λόχου.
8)    Τα πυρά μάλλον δεν ήτο πειθαρχημένα.
9)    Χρειάζεται εκπαίδευση σ’ όλα τα μέσα.
10)    Το ηθικό όλων των ανδρών πολύ καλό καθώς και των στελεχών όλων των τμημάτων εκτός από του 1ου λόχου.
11)    Οργάνωσαν καλώς το έδαφος ώστε η αεροπορία δεν επέφερε καμμιά απώλεια καίτοι πολυβολούσε ολόκληρη τη μέρα συνεχώς.
12)    Παρατηρήθηκε ότι υποτιμιέται σοβαρά το ζήτημα της σύνδεσης-αναγνώρισης των τμημάτων μεταξύ των και των Διοικήσεών των.
13)    Δεν έχει γίνει πίστη και συνείδηση στα στελέχη. Η αποστολή πρέπει οπωσδήποτε να εκτελείται και ότι το μόνο περιθώριο που έχει η έννοιά της είναι το πώς θα εκτελεσθεί καλλύτερα.
14)    Ο εχθρός είχε πολύ καλή αμυντική οργάνωση. Είχε υπεροχή σε άνδρες και μέσα πεζικό, πυρ/κό, αεροπορία. Ήτο καλώς γυμνασμένος και με ηθικό μάλλον καλό.
Σ.Δ. 15/1/48
Γ Ι Ω Τ Η Σ
Advertisements