Εκθεση πεπραγμένων επιχειρήσεως ΛΑΙΛΑΨ, 1 ΣΤΡΑΤΙΑ/Α1/10 Φεβ 1948


1η ΣΤΡΑΤΙΑ                                                            ΑΚΡΩΣ ΑΠΟΡΡΗΤΟΣ

Α1  ΓΡΑΦΕΙΟΝ                                                        ΙΣ/1033/           /Α1

                                                                                          Φεβρουαρίου 1948

  ΕΚΘΕΣΙΣ

ΠΕΠΡΑΓΜΕΝΩΝ  ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΣ  «ΛΑΙΛΑΨ»

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

  1. Η περιοχή ΡΟΥΜΕΛΗΣ μέχρι του Δεκεμβρίου 1946 δεν παρουσίαζε συμμοριακήν δράσιν. Αι ομάδες των συμμοριτών, αίτινες έδρων εις την περιοχήν ΡΕΝΤΙΝΑΣ – ΣΜΟΚΟΒΟΥ μέχρις υψιπέδου ΝΕΥΡΟΠΟΛΕΩΣ ελάχιστα μέχρι τότε ενώχλησαν ταύτην.

Έκτοτε όμως η συμμορία ΜΠΕΛΗ εκ της περιοχής ΣΜΟΚΟΒΟΥ ορμηθείσα εισήλθεν εις ΟΙΤΗΝ. Και ανεστάτωσε την ΡΟΥΜΕΛΗΝ. Εντός ελαχίστου χρόνου η συμμοριακή δράσις εις ταύτην έλαβεν επικινδύνους διαστάσεις και οι συμμορίται επεβλήθησαν των στάγδην διατιθεμένων τμημάτων.

Το ΓΕΣ, και το Α΄Σ.Στρατού απησχολήθησαν σοβαρώς με την ΡΟΥΜΕΛΗΝ πολύ πριν συγκροτηθή η Στρατιά, αλλά τότε δεν ηδυνήθησαν να λάβωσι έν ριζικόν μέτρον, λόγω της εις ΒΟΡΕΙΟΝ ΕΛΛΑΔΑ καταστάσεως, προς ην διετίθεντο αι κύριαι δυνάμεις του Στρατού.

Είναι αληθές ότι προ της συγκροτήσεως της Στρατιάς το ΓΕΣ ωργάνωσε και διεξήγαγε την επιχείρησιν «ΔΗΜΟΠΟΥΛΟΣ» εις περιοχήν ΔΟΜΟΚΟΥ – ΚΑΪΤΣΑΣ με σκοπόν την απελευθέρωσιν της αρτηρίας ΛΑΜΙΑ – ΦΑΡΣΑΛΑ, πλην όμως αύτη ουδέν απέδοσεν και ουδέ κατ’ ελάχιστον εβελτίωσε την κατάστασιν.

  1. Ούτω η συγκροτηθείσα Στρατιά τον Μάρτιον 1947 με αποστολήν την αποκατάστασιν της τάξεως Β. της γραμμής ΔΟΜΟΚΟΣ – ΑΜΒΡΑΚΙΚΟΣ και την φράξιν των συνόρων, εύρισκεν ότι ήτο αδύνατος η προώθησις των δυνάμεών της προς Βορράν αν δεν αποκαθιστά μίαν σταθεράν κατάστασιν εις την προς ΡΟΥΜΕΛΗΝ γειτονικήν περιοχήν ΔΟΜΟΚΟΥ – ΡΕΝΤΙΝΑΣ – ΑΓΡΑΦΩΝ.

Υπό τας συνθήκας ταύτας διεξήχθη η επιχείρησις «ΑΕΤΟΣ» και αι προπαρασκευαστικαί και τούτου τοιαύται.

Δυστυχώς όμως παρά τας επιχειρήσεις ταύτας, ενώ εις τας βορειοτέρας περιοχάς ΝΕΥΡΟΠΟΛΕΩΣ – ΚΟΖΙΑΚΑ επετεύχθη η εκκαθάρισις, εις την περιοχήν ταύτην ουδέν σχεδόν επετεύχθη, διότι η εκκαθαρισθείσα περιοχή  ανεμολύνθη εκ ΡΟΥΜΕΛΗΣ.

Παρά τούτου, η Στρατιά δεν ήτο δυνατόν ν’ αναστραφή και πάλιν προς Νότον. Συνέχισιε τας επιχειρήσεις της προς Βορράν, επιφυλασσομένη εις πρώτην ευκαιρίαν να επέμβη και προς Νότον.

  1. Εν τω μεταξύ η κατάστασις εις ΡΟΥΜΕΛΗΣ τον Ιούλιον 1947 έφθασεν εις το απροχώρητον.

Ο αριθμός των συμμοριτών ηυξήθη επικινδύνως. Συμμορίαι ενεφανίζοντο εις ΕΛΙΚΩΝΑ και έκρουον τας πύλας της Πρωτευούσης.

Η ανησυχία εις ΑΘΗΝΑΣ ήτο μεγάλη και κοινή γνώμη ανάστατος.

  1. Η Ανώτατη ηγεσία του Στρατεύματος μη ευρίσκουσα άλλην λύσιν απεφάσισε τότε την επέμβασιν δυνάμεων της Στρατιάς εις ΡΟΥΜΕΛΗΝ και την εκκαθάρισιν της εις αυτήν καταστάσεως.

Ειδικώτεραν απεφάσισε την μεταφοράν της 3ης Ταξιαρχίας εις ΡΟΥΜΕΛΗΝ και την επέμβασιν μιας ακόμη Ταξιαρχίας προς περιοχήν ΡΕΝΤΙΝΑΣ – ΑΓΡΑΦΩΝ.

Η Στρατιά, διεξάγουσα ένα εξαντλητικόν και σκληρόν αγώνα από του Απριλίου και αποβλέπουσα πάντοτε προς Βορράν, αντέδρασεν εις το να αποσπάση δυνάμεις, από τας ήδη ανεπαρκείς τοιαύτας, εκ του κυρίου θεάτρου επιχειρήσεων και να τας διαθέση προς Νότον.

Τελικώς όμως η επιχείρησις απεφασίσθη να διεξαχθή.

ΠΡΟΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΤΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΣ

  1. Από της εποχής καθ’ ην απεφασίσθη υπό της Ανωτάτης ηγεσίας η διεξαγωγή της επιχειρήσεως τέλος Ιουλίου 1947 μέχρι της ημέρας ενάρξεώς της (16 Σ/βρίου 1947) εμεσολάβησε μέγα χρονικόν διάστημα κατά το οποίον ελήφθησαν τα κάτωθι προκαταρτικά μέτρα:
  2. Εξοικονόμησις δυνάμεων

Το βασικώτερον στοιχείον διά την διεξαγωγήν της επιχειρήσεως ήτο η εξοικονόμησις των απαραιτήτων δυνάμεων δι’ έν θετικόν αποτέλεσμα. Εθεωρήθη ότι αι εις ΡΟΥΜΕΛΗΝ δυνάμεις της 85ης Περιοχής:

-71 Ταξιαρχία
-74 Ταξιαρχία
-10 Λ.Ο.Κ.
-3 Τάγματα Χωρ/κής

ήσαν ανεπαρκείς και μάλιστα ήσαν δέσμιαι στατικών αποστολών διά την φορύρησιν συγκοινωνιών και ζωτικών κέντρων.

Κατόπιν τούτων απεφασίσθησαν:

-ι-    Η επέμβασις 2 ετέρων Ταξιαρχιών εκ των εις την διάθεσιν της Στρατιάς, εκ των οποίων η μία θα ήτο, οπωσδήποτε η 3η τοιαύτη (2020 295/10.8.47 διαταγή ΓΕΣ).

-ιι-   Η χρησιμοποίησις των διά τα Β΄ και Γ΄ Σ.Στρατού προοριζομένων νεοσυλλέκτων της 5ης ΕΣΣΟ. Οι νεοσύλλεκτοι ούτοι διά των 2013/221/22.8.47 και 2002/108/26.8.47 διαταγών του ΓΕΣ ωργανώθησαν προσωρινώς εις Τάγματα και διετέθησαν ως κάτωθι:

-22ον Τάγμα εις ΓΡΑΒΙΑΝ
-24ον   »     »  ΛΙΔΩΡΙΚΙ
-25ον   »     »  ΑΜΦΙΣΣΑΝ
-21ον   »     »  ΛΑΜΙΑΝ
-35ον Διλοχία εις ΛΑΜΙΑΝ
-23ον Τάγμα εις ΛΕΒΑΔΕΙΑΝ
-26αν, 27ον και 23ον Τάγματα εις διάθεσιν ΙΧης Μεραρχίας.

Τα Τάγματα ταύτα, ανέλαβον στατικάς αποστολάς διά την απαγκίστρωσιν περισσοτέρων τμημάτων Τακτικού Στρατού, χρησιμοποιηθησομένων εις την επιχείρησιν.

-ιιι-  Η διάθεσις εις 85 Περιοχήν υπό ΓΕΣ 15 Λ.Ο.Κ. μη πλήρως εκπαιδευθέντων.

  1. Επιχείρησις ΕΛΙΚΩΝΟΣ – ΠΑΡΝΑΣΣΟΥ

Η απόφασις της ανωτάτης ηγεσίας περιελάμβανε και τον ρυθμόν της επιχειρήσεως.

Η όλη επιχείρησις εκκαθαρίσεως της ΡΟΥΜΕΛΗΣ εχωρίσθη εις δύο μικροτέρας τοιαύτας:

Ιον:Εκκαθάρισις ΕΛΙΚΩΝΟΣ – ΠΑΡΝΑΣΣΟΥ μέχρι της γραμμής ΗΡΑΚΛΕΙΑ – ΕΛΕΥΘΕΡΟΧΩΡΙ – ΜΠΡΑΛΛΟΣ – ΓΡΑΒΙΑ – ΑΜΦΙΣΣΑ.

ΙΙον:Εκκαθάρισις ΜΠΕΛΗ (ΟΙΤΗ – ΓΚΙΩΝΑ – ΒΑΡΔΟΥΣΙΑ) και περιοχής Βορείως ΣΠΕΡΧΕΙΟΥ.

Η μεν πρώτη (Ι) θα διεξήγετο υπό του Α΄ ΣΣ διά της 74 Ταξιαρχίας και των ΛΟΚ (2002/105/2/29.8.47 διαταγή ΓΕΣ) η δε δευτέρα (ΙΙ) υπό της Στρατιάς διά δυνάμεων της και των 71 και 74 Ταξιαρχιών και Λ.Ο.Κ.

Η 2002/105/2/29.8.47 διαταγή ΓΕΣ καθώριζεν έναρξιν της πρώτης επιχειρήσεως από 3.9.47 και πέρας 6.9.47. Προσέθετε δε ότι η υπό της Στρατιάς επιχείρησις θα ήρχιζε την 9.9.47 με διάρκειαν το πολύ 25 ημερών.

Τα χρονικά ταύτα όρια καθωρίσθησαν υπό του ΓΕΣ διότι το πρώτον 15θήμερον του Οκτωβρίου απελύοντο οι έφεδροι κλάσεως 1940 και έδει η όλη επιχείρησις να επερατούτο προ της απολύσεως τούτων.

  1. Την 6.9.47 ήρξατο υπό Α΄Σ.Στρατού η επιχείρησις προς εκκαθάρισιν ΕΛΙΚΩΝΟΣ – ΠΑΡΝΑΣΣΟΥ, με βασικόν σκοπόν την καταστροφήν των συμμοριτών ή τουλάχιστον την απώθησίν των προς Β. εις τον χώρον της δευτέρας επιχείρησεως. Θα έπρεπε δε να καταβληθή προσπάθεια να επιτευχθή το ανωτέρω αποτέλεσμα ίνα απαγκιστρωθή η 74 Ταξιαρχία και το μείζον μέρος των ΛΟΚ, ίνα χρησιμοποιηθώσιν υπό της Στρατιάς εις την προς Βορράν περιοχήν (2002/105/2/29.8.47 διαταγή ΓΕΣ).

Δυστυχώς όμως τα αποτελέσματα δεν υπήρξαν τα αναμενόμενα, διότι και εις την ΕΛΙΚΩΝΑ παρέμειναν συμμορίται και εις ΠΑΡΝΑΣΣΟΝ. Τούτο δε έσχε σοβαράς συνεπείας, διότι αργότερον το Α΄Σ.Στρατού απέστελε συνεχώς εκκλήσεις προς την Στρατιάν περί αποστολής δυνάμεων διά την αντιμετώπισιν καταστάσεως.

Όχι μόνον τούτο. Ούτε την 3.9.47 ήρξατο η επιχείρησις (αλλά την 6.9.47) ούτε την 7.9.47 έληξεν ως καθώριζεν η διαταγή (αλλά την 12.9.47).

Τούτο έσχεν ως συνέπειαν την επιβράδυνσιν της ενάρξεως της ΛΑΙΛΑΠΟΣ υπό της Στρατιάς.

  1. Άλλαι προκαταρτικαί εργασίαι και ενέργειαι

Εκτός των ανωτέρω βασικών ενεργειών εγένοντο και πολλαί άλλαι, τας οποίας εν συντομία θ’ αναφέρωμεν κατωτέρω:

Καθ’ όλον τον μήνα Αύγουστον 1947 και μέχρι της ημέρας ενάρξεως της επιχειρήσεως πολλαί συσκέψεις εις τα Επιτελεία του ΓΕΣ Στρατιάς και Α΄ και Β΄ Σ. Στρατού έλαβον χώραν, πολλαί επαφαί και συζητήσεις, προς πλήρη καθορισμόν όλων των λεπτομερειών της επιχειρήσεως.

Την 16.8.47 ο Αντιστράτηγος Δ/τής της Στρατιάς μετά επιτελών του συνεσκέφθη εις ΛΑΡΙΣΣΑΝ μετά του Υπουργού Στρατιωτικών διά την επιχείρησιν.

Την 20.8.47 ο Επιτελάρχης της Στρατιάς μετέβη εις ΓΕΣ διά να συζητήση διά τας λεπτομερείας της επιχειρήσεως.

Την 28.8.47 ο Αντιστράτηγος Στρατιάς μετέβη εις ΓΕΣ προς τον αυτόν σκοπόν.

Την 30.8.47 νέα μετάβασις Επιτελάρχου Στρατιάς εις ΓΕΣ.

Την 3.9.47 ο Δ/τής ΑΙ Στρατιάς μετέβη εις 85ην Περιοχήν δι’ ενημέρωσιν επί της επιχειρήσεως.

Την 5.9.47 ελήφθησαν αι 2002/105/1.9.47 οδηγίαι του ανωτάτου Στρατ. Συμβουλίου δι’ εκκαθάρισιν ΡΟΥΜΕΛΗΣ.

  1. Τέλος η Στρατιά αφ’ ης ανέλαβε την επιχείρησιν κατέλαβε πάσαν προσπάθειαν διά την καλλιτέραν προπαρασκευήν της και εμερίμνησε διά την έγκαιρον μεταφοράν των δυνάμεων προς λήψιν της αρχικής διατάξεως.

Εγκαίρως δε εκοινοποίησε τας κάτωθι διαταγάς της αφορώσας την επιχείρησιν:

(α)   Το 46/759/4.9.47 Σχέδιον επιχειρήσεως ΡΟΥΜΕΛΗΣ υπό συνθηματικόν ΛΑΙΛΑΨ μετά των επακολούθων τοιούτων Διαβιβάσεων και Αεροπορικής υποστηρίξεως.

(β)   Τας 24/780/9.9.47 ειδικάς οδηγίας της διά τας επιχειρήσεις ΛΑΙΛΑΨ.

(γ)   Ανεκοινωποίησε την 5/376/9.6.47 διαταγήν της διά την συνεργασίαν Στρατού και Αεροπορίας.

(δ)   Την 46/807/13.9.47 ημερησίαν διαταγήν του Δ/τού της Στρατιάς προς τας επιχειρούσας Μονάδας και τμήματα.

  1. Υπό τας συνθήκας ταύτας ήρξατο η επιχείρησις ΛΑΙΛΑΨ.

ΠΡΟΘΕΣΙΣ ΣΤΡΑΤΙΑΣ

  1. Εξόντωσις των επί της ΟΙΤΗΣ – ΓΚΙΩΝΑΣ συμμοριών ΜΠΕΛΗ και αποδιοργάνωσις αρχικώς των εις υψίπεδον ΡΕΝΤΙΝΑΣ ΣΜΟΚΟΒΟΥ λοιπών συμμοριών.

Εν συνεχεία προσπάθεια, εξοντώσεως των εις το ανώτερω υψίπεδον συμμοριτών και εδραίωσις εις τας περιοχάς ταύτης τμημάτων διά την απαγόρευσιν πάσης συγκροτήσεως συμμοριών.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΙ

  1. Εχθρός

Εις την περιοχήν των επιχειρήσεων ο εχθρός παρουσιάζετο ως εξής:

(α)   Περιοχή Δυτ. ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΟΣ

Τάγμα ΠΑΠΟΥΑ και τάγμα ΛΕΥΤΕΡΗ. Συνολ. δύναμις 300

(β)   Αρχηγείον ΦΘΙΩΤΙΔΟΣ – ΦΩΚΙΔΟΣ

Τάγματα ΠΑΛΑΙΟΛΟΓΟΥ, ΑΝΑΠΟΔΟΥ και ΝΙΚΗΦΟΡΟΥ. Συνολικη δύναμις 600 – 700.

(γ)   Αρχηγείον ΠΑΡΝΑΣΣΙΔΟΣ

Τάγματα ΠΕΛΟΠΙΔΑ και ΚΡΟΝΟΥ. Συνολική δύναμις 300.

(δ)   Αρχηγείον ΑΓΡΑΦΩΝ

Συγκροτήματα ΑΛΕΥΡΑ, ΑΓΡΑΦΙΩΤΗΣ, ΓΑΖΗ, ΣΟΦΙΑΝΟΥ και ΠΑΪΚΟΥ. Συνολική δύναμις 800-900.

(ε)   ΟΡΘΡΥΣ

Συγκρότημα υπό ΚΟΚΚΙΝΟΝ. Συνολική δύναμις 200.

Διά των δυνάμεων τούτων ο εχθρός είχε την δυνατότητα να εξακολουθήση την προσπάθειαν επεκτάσεως του προς Νότον και δημιουργίας βάσεων εγγύς της Πρωτευούσης ή προσβαλλόμενος εις ΟΙΤΗΝ ν’ αντιτάξη αντίστασιν, εις δε τας λοιπάς περιοχάς να προσπαθήση να διαφύγη προς Δ. ή ΒΔ (ΑΙΤΩΛΟΑΚΑΡΝΑΝΙΑ – ΑΧΕΛΩΟΝ) με πρόθεσιν να επανεισδύση εις αυτάς μετά την αποχώρησιν των δυνάμεών μας.

  1. Αι φίλιαι δυνάμεις εις την προς εκκαθάρισιν περιοχήν ήσαν διατεταγμέναι ως εξής:

(α)   Εις την κοιλάδα του ΣΠΕΡΧΕΙΟΥ από της ΛΑΜΙΑΣ μέχρι ΚΑΡΠΕΝΗΣΙΟΥ ήσαν διατεταγμένα η 71 Ταξιαρχία, Ι Τάγμα Χωρ/κής και μερικοί ΛΟΚ.

(β)   Κατά την αρτηρίαν ΜΠΡΑΛΛΟΣ – ΛΕΒΑΔΕΙΑ και ΛΕΒΑΔΕΙΑ – ΑΜΦΙΣΣΑ – ΛΙΔΩΡΙΚΙ ήτο διατεταγμένη η 74 Ταξιαρχία και μερικοί ΛΟΚ.

(γ)   Εις την ΝΑΥΠΑΚΤΙΑΝ ήτο διεσπαρμένον κατά Λόχους το Συ/μα Χωρ/κής (6ον και 7ον Τάγματα) ενισχυμένον διά διαφόρων αποσπασμάτων Χωρ/κής.

(δ)   Εις την ΒΑ. ΤΡΙΧΩΝΙΔΑ μέχρι ΛΟΓΓΙΣΤΙ – ΚΕΡΑΣΟΒΟΝ (ΕΥΡΥΤΑΝΙΑΣ)  ευρίσκοντο διεσπαρμένα διάφορα αποσπάσματα Χωρ/κής και ΜΑΥ-ΜΑΔ της 86ης  Περιοχής (ΑΓΡΙΝΙΟΥ).

(ε)   Εις περιοχήν ΑΓΡΑΦΩΝ – ΝΕΥΡΟΠΟΛΕΩΣ και εις τους πρόποδας των ορέων του  ΙΤΑΜΟΥ – ΡΕΝΤΙΝΑΣ ευρίσκετο η 72 Ταξιαρχία.

Άπαντα τα ανωτέρω τμήματα παρέμενον σχεδόν εν παθητική στάσει,  εξαντλήσαντα προ πολλού τας επιθετικάς δυνατότητάς των.

ΚΑΘΟΡΙΣΘΕΙΣΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ

  1. Τρόπος ενεργείας

(α)   Εδραίωσις της εκκαθαρισθείσης ζώνης ΠΑΡΝΑΣΣΙΔΟΣ – ΕΛΙΚΩΝΟΣ, δημιουργία ΜΑΔ εις τας περιοχάς ταύτας διά την απαγόρευσιν πάσης εις αυτάς επανεισδύσεως και επανασυγκροτήσεως συμμοριών.

(β)   Τήρησις των κυρίων αρτηριών:

-ι-    ΛΙΔΩΡΙΚΙ (Υ.0814) – ΑΜΦΙΣΣΑ (Υ.2313) – ΛΕΒΑΔΕΙΑ (Υ.6600).

-ιι-   ΑΜΦΙΣΣΑ (Υ.2313) – ΓΡΑΒΙΑ (Υ.2929).

-ιιι-  ΛΕΒΑΔΕΙΑ (Υ.6600) – ΛΑΜΙΑ (Υ.3254) – ΔΟΜΟΚΟΣ (Υ.2280).

-ιυ-  ΛΑΜΙΑ (Υ.3254) – ΚΑΡΠΕΝΗΣΙΟΝ (Χ.7660).

(γ)   Κίνησις ισχυρών ομάδων κρούσεως εκ Ν.Β. και Α. προς προσβολήν των ΜΠΕΛΗ, εξόντωσιν αυτών, καταστροφήν των κρησφυγέτων των διά συγχρόνου ει δυνατόν απασχολήσεως των συμμοριτών εις υψίπεδον ΡΕΝΤΙΝΑΣ – ΑΓΡΑΦΩΝ προς εξάρθρωσιν αυτών, σύλληψιν αυτοαμυνιτών και καταστροφήν των αποθηκών των και κρησφυγέτων των.

(δ)   Εγκατάστασις εις την περιοχήν ΟΙΤΗΣ – ΓΚΙΩΝΑΣ ισχυρών δυνάμεων εδραιώσεως, οργάνωσις των κατοίκων των περιοχών  τούτων προς απαγόρευσιν πάσης επανασυγκροτήσεως των συμμοριτών και διάθεσιν όλων των διαθεσίμων δυνάμεων προς Βορράν διά την τελικήν επί υψιπέδου ΡΕΝΤΙΝΑΣ και περιοχής ΑΓΡΑΦΩΝ ενέργειαν και εδραίωσιν επ’ αυτών.

  1. Διατεθείσαι δυνάμεις

(α)   85 Περιοχή

-ι-    3η Ταξιαρχία

-ιι-   74           »

-ιιι-  71           »

-ιυ-  10 παλαιοί ΛΟΚ

-υ-   15 νέοι ΛΟΚ

-υι-  Α’ Τάγμα Φρουράς

-υιι-5 1/2 Τάγματα Κ.Β.Ε.

-υιιι- 86 Περιοχή (3 Τάγματα Χωρ/κής και διάφορα αποσπάσματα ΜΑΥ – ΜΑΔ)

(β)   ΙΧ Μεραρχία

-ι-    72 Ταξιαρχία

-ιι-   41 Ταξιαρχία συν Ι Τάγμα 42 Ταξιαρχίας

-ιιι-  4 Τάγματα Χωρ/κής

-ιυ-  2 Τάγματα Κ.Β.Ε.

-υ-   Μονάδες υποστηρίξεως

(γ)   83 Περιοχή

  1. Καθορισθείσαι αποστολαί

(α)   85 Περιοχή

-ι-    Θα εξοντώση τας συμμορίας ΜΠΕΛΗ δι’ αιφνηδιαστικών και αποφασιστικών ενεργειών και κρούσεων διά 4 ομάδων κρούσεως, θα απαγορεύση την προς δυσμάς διαφυγήν του και θα εκκαθαρίση πλήρως την υπ’ αυτού ελεγχομένην περιοχήν διά συλλήψεως των αυτοαμυνιτών και καταστροφής των κρησφυγέτων και αποθηκών των συμμοριτών.

-ιι-   Θα εγκαθιδρύση επί της περιοχής ταύτης ισχυρά τμήματα εδραιώσεως και θα οργανώση τους κατοίκους εις ΜΑΔ και ΜΑΥ.

-ιιι-  Θα εξασφαλίση και θα ελέγχη τας εις την παράγραφον 4/β της παρούσης αρτηρίας εγκαθιστώσα ισχυράν δύναμιν εις περιοχήν ΚΑΖΑΡΜΑ (Υ.1568) – ΓΙΔΟΚΑΛΥΒΑ (Υ.1662) μίαν ημέραν προ της ενάρξεως της επιχειρήσεως ΙΧης Μεραρχίας.

-ιυ-  Θα εκδόση σχετικάς εντολάς καλύψεως των ενεργειών της και των τοιούτων ΙΧ Μεραρχίας εις τα τμήματα της ΝΑΥΠΑΚΤΙΑΣ και ΑΙΤΩΛΟΑΚΑΡΝΑΝΙΑΣ (86 Περιοχή).

-υ-   Μετά την εκτέλεσιν της άνω αποστολής θα θέση εις την διάθεσιν της Στρατιάς την 3ην Ταξιαρχίαν και έν Τάγμα διά την συνέχισιν των ενεργειών εις υψίπεδον ΡΕΝΤΙΝΑΣ και ΑΓΡΑΦΩΝ (αν δεν έχει συντελεσθή η εξόντωσις των συμμοριτών εις την περιοχήν ταύτην διά των πρώτων ενεργειών της ΙΧ Μεραρχίας) ή αλλαχού.

(β)   ΙΧ Μεραρχία

-ι-    Διά των εις την διάθεσίν της τιθεμένων τριών Ταγμάτων Κ.Β.Ε. ν’ αντικαταστήση την 41ην Ταξιαρχίαν.

-ιι-   Διά των 72 και 41 Ταξιαρχιών θα οργανώση και θα κινήση βάσει μελετωμένου σχεδίου δύο ισχυράς ομάδας κρούσεως προς προσβολήν των εις υψίπεδον ΡΕΝΤΙΝΑΣ και περιοχήν Ν. ΑΓΡΑΦΩΝ συμμοριτών λαμβάνουσα μέτρα απαγορεύσεως διαφυγής προς Δ. ή ΒΔ.

Εν πάση περιπτώσει θα καταστρέψη τα κρησφύγετα και αποθήκας των θα συλλάβη τους αυτοαμυνίτας και ευθύς ως ενισχυθή και δι’ άλλων συμπληρωματικών μέσων (παράγραφος 6/α/υ παρούσης) θα εκκαθαρίση πλήρως και τελικώς την περιοχήν ταύτην.

-ιιι-  Εις την 83 Περιοχήν θα αναθέση τας ενδεικνυομένας ενεργείας προς απαγόρευσιν διαφυγής των συμμοριτών προς ΟΡΘΡΥΝ.

(γ)   Εκτός των ανωτέρω ενεργειών η 85 Περιοχή έλαβεν εντολήν να οργανώση τοιαύτην μετά της 83 Περιοχής εις ΟΡΘΡΥΝ διά την παραπλάνησιν και, ει δυνατόν, εκδίωξιν των συμμοριτών εκ της περιοχής ταύτης.

  1. Οργάνωσις Διοικήσεως

Την Διεύθυνσιν των επιχειρήσεων διετήρησεν απ’ ευθείας η Στρατιά.

Επί πλέον:

(α)   Από ΙΙ.9.47 προώθησεν εις ΛΑΜΙΑΝ το διά της υπ’ αριθ. 30/783/9.9.47 συγκροτηθέν κλιμάκιον εξ Επιτελών του (ΠΡΟΣΚΟΠΟΝ).

(β)   Από 17.9.47 μέχρι 23.9.47 προωθήθηκε εις ΛΑΜΙΑΝ το Τακτικόν Στρατηγείον της Στρατιάς.

  1. Χρόνος εκτελέσεως – Ρυθμός

Διά του σχεδίου προεβλέπετο:

(α)   ‘Εναρξις της επιχειρήσεως υπό της 85 Περιοχής από της 12.9.47.

(β)   Έναρξις υπό της ΙΧ Μεραρχίας από της 16.9.47.

(γ)   Έναρξις ενεργείας εις ΟΡΘΡΥΝ την 14.9.47 το βραδύτερον.

Η μεν ΙΧ Μεραρχία ήρξατο την επιχείρησιν καθορισθείσαν ημέραν (16.9.47) ενώ η 85 Περιοχή λόγω καθυστερήσεως εξελίξεως επιχειρήσεως εις ΕΛΙΚΩΝΑ – ΠΑΡΝΑΣΣΟΝ (διά 17/11.9.47 σήματός της ανέφερεν ότι τούτο προήλθε εξ αιτίας των δυσμενών καιρικών συνθηκών) και κατά συνέπεια βραδύτητος λήψεως αρχικής διατάξεως, ήρξατο ταύτην την 17.9.47.

Όσον αφορά την προς ΟΡΘΡΥΝ ενέργειαν, αύτη ουδέποτε εξετελέσθη διότι ούτε η 83 ούτε η 85 Περιοχή εκίνησαν προς ταύτην δύναμιν τινά. Μόνον μέτρα καλύψεως έλαβον προς ταύτην.

ΠΩΣ ΔΙΕΞΗΧΘΗ Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΣ

  1. Η επιχείρησις ΛΑΙΛΑΨ λόγω  της διαμορφώσεως του εδάφους της περιοχής και λόγω ανεπαρκείας των δυνάμεων διεξήχθη εις δύο Φάσεις:

Πρώτη φάσις (από 16.9.47 μέχρι 1.10.47)

  1. Τα τμήματα κατά την ημέραν της εξορμήσεως είχον την εξής επιθετεκήν διάταξιν:

(α)   ΙΧ Μεραρχία

-ι-    41 Ταξιαρχία (521, 522 και 617 Τ.Π., 24 Τάγμα Χωρ/κής, Τάγμα ΚΑΛΑΡΡΥΤΗ, μέσα υποστηρίξεως) επί γραμμής ΠΑΡΑΜΕΡΙΤΑ (Χ.6583) ΠΡΟΣΗΛΙΑΚΟ (Χ.6831) με γενικήν κατεύθυνσιν ενεργείας προς ΡΕΝΤΙΝΑ.

-ιι-   72 Ταξιαρχία (564, 618, 526, 523 Τ.Π., 22 και 23 Ταγμ. Χωρ/κής, Ι Τάγμα Κ.Β.Ε., μέσα υποστηρίξεως) επί γραμμής ΠΡ. ΗΛΙΑΣ (Χ.7984) – ΙΤΑΜΟΣ (Χ.8092) – ΠΡΙΟΝΙΑ (Χ.9492) – ΛΟΥΤΡΟΣ (Χ.9892) – ΚΕΔΡΟΣ (Χ.0191) – ΛΕΟΝΤΑΡΙ (Υ.0888) με γενικήν κατεύθυνσιν ενεργείας ΚΕΔΡΟΣ – ΡΕΝΤΙΝΑ.

(β)   83 Περιοχή

Διά του 9ου Τάγματος Χωρ/κής διετήρει κόμβον ΔΟΜΟΚΟΥ και ΦΑΡΣΑΛΩΝ.

(γ)   85 Περιοχή

-ι-    Ανατολική φάλαγξ (501 και 628 Τ.) εις περιοχήν ΜΠΡΑΛΛΟΣ με γενικήν κατεύθυνσιν ενεργείας προς ΠΑΥΛΙΑΝΗ (Υ.2137) – ΜΑΥΡΟΛΙΘΑΡΙ (Υ.1236).

-ιι-   Δυτική φάλαγξ (3η Ταξιαρχία 501 Τ.Π.) εις περιοχήν ΡΑΧΕΣ ΤΥΜΦΡΗΣΤΟΥ (Χ.8457) με γενικήν κατεύθυνσιν προς ΚΟΚΚΑΛΑ (Χ.8452) – ΠΥΡΓΟΣ (Χ.9542) – ΜΗΛΙΑ (Χ.9840).

-ιιι-  Νοτία φάλαγξ (74 Ταξιαρχία – 628 Τ.Π.) εις περιοχήν ΛΙΔΩΡΙΚΙΟΥ (Υ.0814) με γενικήν κατεύθυνσιν προς ΑΝΩ ΜΟΥΣΟΝΙΤΣΑ (Υ.0733).

-ιυ-  71 Ταξιαρχία (602 Τ.Π.) διατεταγμένη κατά τον άξονα ΛΑΜΙΑ –  ΚΑΡΠΕΝΗΣΙ είχε στατικήν αποστολήν.

-υ-   86 Περιοχή. Τα τμήματά της εκάλυπτον το Ν.Δ. πλευρόν της περιοχής των επιχειρήσεων από ΛΟΓΓΙΣΤΙ (Χ.5658) – ΠΕΝΤΑΚΟΡΦΟΝ (Χ.8034) μέχρι ΑΡΤΟΤΙΝΑ (Χ.9534).

  1. Η ΙΧ Μεραρχία εξορμήσασα από της πρωίας της 16.9.47 και αφού ανέτρεψεν επιβραδυντικά τμήματα των συμμοριτών ήχθη εντός του απογεύματος της αυτής ημέρας εις ΜΟΝΑΣΤΗΡΑΚΙ (Χ.6179) – ΟΥΡΑΝΟΣ (Χ.6578) – ΚΑΒΡΙΝΑ (Χ.6878) – ΚΟΨΙ (Χ.7180) – ΚΑΠΡΟΒΟΥΝΙ (Χ.8490) – ΜΕΓΑΣ ΛΑΚΚΟΣ (Χ.9286) – ΚΑΤΑΧΛΩΡΟΝ (Χ.0286) – ΞΕΡΟΒΟΥΝΙ ΔΡΑΝΙΣΤΗΣ  (Υ.0583) – ΛΟΥΤΡΑ ΚΑΪΤΣΗΣ (Υ.0784), ΚΟΥΜΑΡΟΣ (Υ.1180) εν επαφή μετά συμμοριτών.

Κατά τας επομένας ημέρας συνεχίσθη η κίνησις και τελικώς το εσπέρας της 18.9.47 τα τμήματα ήχθησαν επί της γραμμής ΚΑΥΚΙ (Χ.6470) -ρους ΜΕΓΔΟΒΑ – ΒΟΥΛΓΑΡΑ  (Χ.8880) – ΛΟΥΤΡΟΠΗΓΗ (Χ.9782) – ΠΑΛΗΟΚΑΪΤΣΑ (ΧΥ.0776) – ΜΑΚΡΥΡΡΑΧΗ (Υ.0977).

Την 19.9.47 τμήματα κινηθέντα εκ ΠΑΛΗΟΚΑΪΤΣΑΣ (Υ.0776) προς Ν. συνήντησαν πείσμονας αντιστάσεις. Αγών συνεχίσθη μέχρις εσπέρας μετ’ αντεπιθέσεων. Κατά τας εσπερινάς ώρας συμμορίται εξαπολύσαντες ισχυράν αντεπίθεσιν υπεχρέωσαν ημέτερα τμήματα συμπτυχθώσιν εις  ΨΗΛΗΝ ΡΑΧΗΝ (Υ.0379).

Την επομένην 20.9.47 οι συμμορίται επανέλαβον τας επιθέσεις των κατά ημετέρων τμημάτων εις ΨΗΛΗ ΡΑΧΗΝ (Υ.0379) και ΠΑΛΗΟΚΑΣΤΡΟΝ (Υ.0680). Απεκρούσθησαν με σοβαράς απωλείας.

Από της ημέρας ταύτης μέχρι πέρατος της πρώτης φάσεως (Ι.10447) τα ημέτερα τμήματα ησχολήθησαν με εξερεύνησιν της περιοχής και διατήρησιν των θέσεών των.

  1. Τα τμήματα της 85ης Περιοχής εξώρμισαν την 17.9.47 και εκινήθησαν επί των προβλεπομένων κατευθύνσεων.

Αι μεν Ανατολικήν και νοτία φάλαγγες συνηντήθησαν μερικάς ελαφράς αντιστάσεις, τας οποίας ανέτρεψαν κατόπιν αγώνος, η δε Δυτική φάλαγξ δεν συνήντησεν ουδόλως τοιαύτας κατά τας 3 πρώτας ημέρας. Την εσπέραν της 19.9.47 τα τμήματα είχον αχθή εις ΠΥΡΓΟΝ (Υ.1543) – ΜΑΥΡΟΛΙΘΑΡΙ (Υ.1236) (Ανατολική φάλαγξ) ΚΟΚΚΙΝΙΑΣ (Υ.0430) – ΒΙΓΛΕΣ (Υ.0930) (Νοτία Φάλαγξ) και ΠΥΡΓΟΣ (Χ.9542) – ΚΛΒ. ΤΣΟΥΜΑ (Χ.9647) (Δυτική φάλαγξ).

Την 20.9.47 τα τμήματα ανακόψαντα προχωρητικήν των κίνησιν ησχολήθησαν με την ανασυγκρότησιν και τον ανεφοδιασμόν των.

Από της 21.9.47 επανήρχισεν η κίνησις εφ’ όλων των κατευθύνσεων, ει τρόπον ώστε μέχρι το εσπέρας της 22.9.47 ο κλοιός των ημετέρων τμημάτων να περισφιχθή τελείως. Τμήμα συμμοριτών καταδιωκόμενον από ΓΙΔΟΒΟΥΝΙ (Χ.9838) ενέπεσεν εις ενέδραν τμημάτων 86 Περιοχής παρά ΓΡΑΜΜΕΝΗ ΟΞΥΑ (Χ.9339) και ΑΡΤΟΤΙΝΑΝ (Χ.9535) εξοντωθέν (Νεκροί 74 και Αιχμάλωτοι 30).

Ούτω διά των ανωτέρω κινήσεων εκαλύφθη διά των τμημάτων μας ολόκληρος η περιοχή των επιχειρήσεων. Παρ’ ότι δε η 85 Περιοχή ανέφερε συνεχώς ότι ο όγκος των συμμοριτών ευρίσκεται εντός του κλοιού, εν τούτοις ούτος διέφυγεν διασπαρείς κυρίως προς Νότον και νοτιοδυσμάς.

Το εσπέρας της 22.9.47 έληξε και διά την 85 Περιοχήν η περίοδος των συνδεδυασμένων κινήσεων.

  1. Από της 23.9.47 τα τμήματα της 85 Περιοχής ήρξαντο κινούμενα προς πάσαν κατεύθυνσιν αναλόγως των συγκεντρουμένων πληροφοριών.

Η περίοδος αύτη της εξερευνήσεως και της διώξεως της διασπαρέντων συμμοριτών διήρκεσε μέχρι τέλους Σ/βρίου 1947. Κατ’ αυτήν εσημειώθησαν μικροσυμπλοκαί άνευ ιδιαιτέρας σημασίας. Ανευρέθησαν όμως και κατεστράφησαν ή περισυνελέγησαν σημαντικαί αποθήκαι και εγκαταστάσεις των συμμοριτών.

Ούτω έληξεν η πρώτη φάσις της επιχειρήσεως ΛΑΙΛΑΨ.

Δευτέρα φάσις (2.10.47 – 12.10.47)

  1. Πολύ πριν η λήξη η πρώτη φάσις της επιχειρήσεως η Στρατιά ελάμβανε όλα τα απαραίτητα μέτρα διά την προπαρασκευήν της Δευτέρας τοιαύτης.

Την 23.9.47 κοινοποιεί την 46/880 διαταγήν της, διά της οποίας διέτασσε.

(α)   Την 85 Περιοχήν όπως συνεχίση το έργον της εξερευνήσεως επί της ΟΙΤΗΣ – ΓΚΙΩΝΑΣ – ΒΑΡΔΟΥΣΙΩΝ διά την συντριβήν των κρυπτομένων συμμοριών.

(β)   Την ΙΧ Μεραρχίαν όπως από της 29.9.47 αναλάβη επιχείρησιν προς εκκαθάρισιν περιοχής ΡΕΝΤΙΝΑΣ – ΑΓΡΑΦΩΝ. Εις τούτο θα εβοήθει και η 85 Περιοχή από Νότου διά 4 Ταγμάτων και Μοίρας ΛΟΚ (5 Λόχων).

Επί πλέον η Στρατιά προωθεί την 28.9.47 εις ΚΑΡΔΙΤΣΑΝ το διά τη υπ’ αριθ. 30/900/26.9.47 συγκροτηθέν κλιμάκιον επιτελών της (ΠΡΟΣΚΟΠΟΣ).

  1. Συγχρόνως εγένοντο αι απαραίτητοι μετακινήσεις τμημάτων προς λήψιν της αρχικής διατάξεως.

Η 85 Περιοχή μετέφερε την 74ην Ταξιαρχίαν εις περιοχήν ΜΑΚΡΗ (Υ.0661) ΜΑΚΡΑΚΩΜΗ (Υ.0461) και προσηνατόλισε την 71 Ταξιαρχίαν εις  περιοχήν ΑΓ. ΓΕΩΡΓΙΟΥ (Χ.9062).

Η ΙΧ Μεραρχία εξέδωσεν και εκοινοποίησεν εγκαίρως την Α.Α.Π. 397/27.9.47 διαταγήν της επιχειρήσεων και έλαβεν εν γένει άπαντα τα προπαρασκευαστικά μέτρα διά την επιχείρησιν.

Η αρχική διάταξις της ΙΧ Μεραρχίας ήτο, σχεδόν η αυτή, ως αύτη παρέμενεν από την πρώτην φάσιν.

  1. Την 2.10.47 άπαντα τα τμήματα εξώρμησαν επί των καθορισθεισών κατευθύνσεων.

Η από Νότου κινουμένη 74 Ταξιαρχία (85 Περιοχής) ήχθη προς ΒΟΡΡΑΝ εις περιοχήν Ανατολικώς ΡΕΝΤΙΝΑΣ (Χ.9375) σχεδόν άνευ αντιστάσεως και την 4.10.47 συνεδέθη με τα από Βορρά επιχειρούντα τμήματα της 72 Ταξιαρχίας εις ΣΚΑΡΤΟ ΙΣΙΩΜΑ (Υ.0678). Από της αυτής ημέρας ήρξατο εντατική εξερεύνησις της περιοχής ταύτης εις την οποίαν ανευρέθησαν σημαντικαί αποθήκαι και εγκαταστάσεις συμμοριτών, αι οποίαι κατεστράφησαν.

Δυτικώτερον η 71 Ταξιαρχία (85 Περιοχής) από Νότου προς Βορράν κινουμένη προς ΚΑΡΑ ΡΑΧΗ (Χ.9172) ΛΙΠΟΥΧΙ (Χ.9078) συνήντησε από της πρώτης ημέρας σημαντικάς αντιστάσεις επιβραδυνθείσης της κινήσεώς της. Σημαντικαί συμπλοκαί ήσαν αι της ΚΑΡΑ ΡΑΧΗΣ και του ΛΙΠΟΥΧΙ. Πάντως τα τμήματα μέχρι 5.10.47 ήχθησαν επί ΛΙΠΟΥΧΙ μέχρι Β.ΡΕΝΤΙΝΑΣ.

Τα από Βορρά κινούμενα τμήματα της ΙΧ Μεραρχίας (72 Ταξιαρχίας) ευθύς από της πρώτης ημέρας της εξορμήσεώς των (2.10.47) συνήντησαν αντιστάσεις οπισθοφυλακών συμμοριτών. Ο αγών προς ΒΟΥΛΓΑΡΟΜΝΗΜΑΤΑ (Χ.8883) απέβη σκληρός κατά την 2.10.47 και την 3.10.47 ότε κατελήφθη το ύψωμα τούτο.

Μέχρι της 5.10.47 τα τμήματα συνεχώς ανατρέποντα αντιστάσεις ήχθησαν εις ΚΛΕΙΣΤΟΝ (Χ.8079) – ΣΦΕΝΔΩΜΗ (Χ.8478) – ΤΑΤΣΙ (Χ.8879) – Κόμβος Β. ΛΙΠΟΥΧΙ (Χ.8979).

Αφ’ ετέρου η 41 Ταξιαρχία καθ’ όλον αυτό το διάστημα διετήρει την περιοχήν ΑΓΡΑΦΩΝ, αφ’ ενός απαγορεύουσα πάσαν προς Δυσμάς διαφυγήν των συμμοριτών και αφ’ ετέρου διά του αριστερού της ενήργει προς περιοχήν ΜΕΓΔΟΒΑ ποταμού προς κάλυψιν 72 Ταξιαρχίας.

  1. Ούτω το εσπέρας της 5.10.47 τα από Ν. και Β. τμήματα είχον συσφίξη την περιοχήν ΒΡΑΧΑΣ (Χ.7877) – ΧΟΧΛΙΑΣ (Χ.7972) – ΔΟΜΙΑΝΟΙ (Χ.7571) χωρίς όμως να δυνηθώσι ν’ αποκλείσωσι διαφυγήν συμμοριτών προς ΝΔ. Διά ΒΙΝΙΑΝΗΣ (Χ.6869).

Την νύκτα όμως της 5/6 Οκτωβρίου ο όγκος των συμμοριτών διέφυγε προς περιοχήν ΒΙΝΙΑΝΗΣ, εις τρόπον ώστε τα προς ΒΡΑΧΑΝ – ΧΟΧΛΙΑΝ κλπ. κινηθέντα τμήματα την επομένην 6.10.47 δεν συνήντησαν παρά επιβραδυντικά αυτού τμήματα:

Από της ημέρας ταύτης αρχίζει μία τεραστία προσπάθεια της ΙΧης Μεραρχίας όπως προλάβη τους αποσυρομένους συμμορίτας. Δι’ επανειλημμένων διαταγών της παρακαλεί την 85ην Περιοχήν όπως κινήση προς ΒΙΝΙΑΝΗΝ και Δυτικώτερον. Τμήματα δε της 41ης Ταξιαρχίας (522 Τάγμα) προωθηθέντα μέχρις υψωμάτων Βορείως ΒΙΝΙΑΝΗΣ απεσύρθησαν προώρως και αυτοβούλως.

Η Στρατιά την 7.10.47 αποστέλλει προς ΙΧ Μεραρχίαν και 85 Περιοχήν το 46/961/071915 σήμα της, διά του οποίου διατάσσει όπως κινηθώσιν τμήματα αμφοτέρων των Μονάδων εκ περιοχής ΒΙΝΙΑΝΗΣ προς ΤΣΟΚΝΙΔΑ.

Η δε 86 Περιοχή διετάσσετο όπως απαγορεύση διείσδυσιν συμμοριτών προς Ν.Δ.

Τμήματα των ΙΧ Μεραρχίας και 85 Περιοχής δεν εκινήθησαν και οι συμμορίται καλυπτόμενοι προς ΟΥΡΑΝΟΝ (Χ.6578) διέρρευσαν προς ΒΔ:

Την 8.10.47 η Στρατιά απέστειλε προς VΙΙΙ Μεραρχίαν το 46/963/08-0900 σήμα της διά του οποίου διέτασσε την κάλυψιν της γεφύρας ΤΕΜΠΛΑΣ (Χ.4783) προς απαγόρευσιν διαρρεύσεως εκείθεν των συμμοριτών.

Αλλά και η VΙΙΙ Μεραρχία δεν διέθετε τας απαραιτήτους δυνάμεις και η γέφυρα αύτη δεν εξησφαλίσθη.

Την 7.10.47 άπασα η περιοχή της επιχειρήσεως ΛΑΙΛΑΨ εκαλύφθη υπό των ημετέρων τμημάτων άνευ αντιστάσεως, διότι οι συμμορίται είχον διαρεύση Δυτικώς ΒΙΝΙΑΝΗΣ.

Την 8.10.47 προσπάθεια της 41ης Ταξιαρχίας κατά ΟΥΡΑΝΟΥ (Χ.6778) και ΑΝΕΜΟΥ (Χ.8778) προς ανατροπήν της δεξιάς πλαγιοφυλακής των συμμοριτών απέτυχον.

  1. Ούτω ο όγκος των συμμοριτών διαφυγών εκ της ζώνης των επιχειρήσεων εστράφη προς Β.Δ. κατά τον ρουν του ΑΧΕΛΩΟΥ.

Το εις την περιοχήν ΒΟΥΛΠΗΣ (Χ.5576) Τάγμα ΚΑΛΑΡΥΤΗ προσβάλλεται  την 9.10.47 και ανατρέπεται προς Β.Δ. ενώ η κεφαλή των συμμοριτών έφθανεν εις ΛΕΠΙΑΝΑ (Χ.5185). Το αυτό Τάγμα δέχεται νέαν επίθεσιν εις ΠΡ. ΗΛΙΑΝ (Χ.5389) και ανατρέπεται εκ νέου την 11.10.47. Έκτοτε οι συμμορίται ουδεμίαν αντίστασιν συνήντησαν εις την προς Β. κίνησίν των. Από της 9.10.47 η ΙΧ Μεραρχία προσπαθεί να προωθήση τμήματα προς Μέσον και Άνω ΑΧΕΛΩΟΝ ίνα παρεμποδίση ανωτέρω κίνησιν συμμοριτών, αλλά δεν το επέτυχε λόγω του μεμακρυσμένου των αποστάσεων και της ελλείψεως τοπικών εφεδρειών.

Καθ’ όλον όμως το διάστημα τούτο τα τμήματα τα εις την περιοχήν επιχειρήσεων παραμένοντα συνέχισαν την εξερεύνησίν των. Εξουδετερώθησαν μικραί συμμορίαι, ανευρέθησαν μεγάλαι ποσότητες υλικών και κατεστράφησαν εγκαταστάσεις των συμμοριτών.

  1. Συγχρόνως με τα ανωτέρω εις την περιοχήν της πρώτης φάσεως της επιχειρήσεως ΛΑΙΛΑΨ ελάμβανον χώραν σημαντικά γεγονότα.

Ως ανεφέρθη προηγουμένως τα επιχειρήσαντα τμήματα εις την περιοχήν ταύτην δεν παρέμεινον όλα προς πλήρη εξερεύνησιν πλέον των 5 ημερών, διότι η 74 Ταξιαρχία απεχώρησε και εχρησιμοποιήθη και διά την Δευτέραν φάσιν.

Μόλις όμως ηλαττώθησαν τα τμήματά μας οι συμμορίται ήρχισαν ν’ ανασυγκροτούνται και να δρώσιν κατά των φιλίων τμημάτων, ίνα τελικώς τα υποχρεώσωσι να εγκαταλίψωσι τας ορεινάς περιοχάς.

Κατά το διάστημα τούτο εσημειώθησαν τα κάτωθι σημαντικά γεγονότα:

Προσβολή ανεφοδιαστικής ημετέρας φάλαγγος την 3.10.47 παρά ΜΟΡΝΟΝ (Υ.1133).

Συμπλοκή μετά Λόχου συμμοριτών την 5.10.47 εις ΑΝΩ ΜΟΥΣΟΝΙΤΣΑΝ (Υ.0834).

Συμπλοκαί την 8.10.47 παρά ΚΑΛΟΣΚΟΠΗΝ (Υ.2032) και ΣΤΡΩΜΝΗΝ (Υ.1534).

Συμπλοκή την 10.10.47 παρά ΣΕΡΝΙΚΑΚΙ (Υ.2609).

Σοβαραί συμπλοκαί την 11.10.47 παρά ΚΑΛΟΣΚΟΠΗΝ (Υ.2032) ΠΑΝΟΥΡΓΙΑ (Υ.1733), ΠΑΤΣΙΝΙΑ (Υ.1734) υψ. 1470 (Υ.1932).

Επιδρομή 100μελούς συμμορίας την 12.10.47 κατά ΑΝΘΟΧΩΡΙΟΥ (Υ.6214).

Ούτω την 12.10.47 ημέραν λήξεως της επιχειρήσεως ΛΑΙΛΑΨ εις ΟΙΤΗΝ, ΓΚΙΩΝΑΝ και ΒΑΡΔΟΥΣΙΑ έδρων και πάλιν συγκεντρωμέναι αι συμμορίαι του ΜΠΕΛΗ, ΝΙΚΗΦΟΡΟΥ και ΑΝΑΠΟΔΟΥ.

  1. Πέρας επιχειρήσεως

Ανεφέρθη εν αρχή ότι εις την επιχείρησιν ταύτην εχρησιμοποιήθησαν και 8½ Τάγματα συγκροτηθέντα εκ νεοσυλλέκτων της 5ης ΕΣΣΟ, εις στατικάς αποστολάς προς απαγκίστρωσιν Ταγμάτων Στρατού εκστρατείας.

Συγχρόνως η Κυβέρνησις είχεν αναγγείλη την απόλυσιν των εφέδρων κλάσεων 1940 και παλαιοτέρων διά το 1ον 15νθήμερον του Οκτωβρίου.

Αλλά η απόλυσις τούτων ήτο δυνατή εφ’ όσον θα μετέβαινον οι νεοσύλλεκτοι της 5ης ΕΣΣΟ ίνα τους αντικαταστήσουν εις τα Τάγματα:

Έπρεπε λοιπόν το ταχύτερον τα Τάγματα των ΚΒΕ να διαλυθώσιν ίνα μεταβαίνοντες οι νεοσύλλεκτοι εις τα Τάγματα επιτρέψωσι την απόλυσιν των εφέδρων.

Ένεκα τούτου και το ΓΕΣ καθώρισε μεγίστην διάρκειαν της ΛΑΙΛΑΠΟΣ 25 ημέρας. Διά τον λόγον τούτον και ο ρυθμός της επιχειρήσεως επεταχύνθη και διά του υπ’ αριθ. 46/994/13.10.47 σήματος της Στρατιάς εθεωρήθη αύτη λήξασα.

  1. Διάταξις εδραιώσεως

Με το πέρας της επιχειρήσεως ΛΑΙΛΑΨ η Στρατιά αντιμετώπιζε τα εξής προβλήματα:

(α)   Κίνησιν των νεοσυλλέκτων ίνα ενταχθώσιν εις τα Τάγματά των.

(β)   Απόλυσιν των εφέδρων.

(γ)   Ανάληψιν του 564 Τάγματος εκ της περιοχής ΑΓΡΑΦΩΝ ίνα ενταχθή εις την 36ην Ταξιαρχίαν εις την οποίαν οργανικώς ανήκε και από της οποίας ήτο απεσπασμένον από του Απριλίου 1947.

(δ)   Την ανασυγκρότησιν της 72 Ταξιαρχίας, η οποία απετελείτο κατά 80% από απολυομένους εφέδρους.

(ε)   Την εδραίωσιν της καταστάσεως εις τας περιοχάς της διεξαχθείσης επιχειρήσεως.

Τα προβλήματα ταύτα δεν ήσαν καθόλου απλά, διότι υπενόουν πλήρη ανασυγκρότησιν του συνόλου σχεδόν των Μονάδων εφ’ όσον όλαι αι Μονάδες είχον εφέδρους προς απόλυσιν και όλαι θα υπεδέχοντο νεοσυλέκτους προς αφομίωσιν.

Προς τούτο η Στρατιά εξέδωκε την υπ’ αριθ. 46/954/6.10.47 διαταγήν της διά της οποίας καθώριζε τας εξής:

(α)   Όρια μεταξύ 85 Περιοχής και Β΄ ΣΣ τα μέχρι τότε.

(β)   Η 74 Ταξιαρχία υπαγόμενη πλέον υπό το Β΄ ΣΣ ανελάμβανε την εδραίωσιν εν τη ζώνη Ανατολικώς της γραμμής ΒΟΥΛΓΑΡΑ (Χ.8880) ΛΙΠΟΥΧΙ (Χ.9073) – ΚΑΡΑ ΡΑΧΗ (Χ.9071) μέχρι της σημοσίας οδού ΔΟΜΟΚΟΥ – ΛΑΜΙΑΣ (ναι).

(γ)   Η 85 Περιοχή θα εξασφαλίση την εδραίωσιν εις την Δυτικώς ανωτέρω  περιοχήν και θα σταθεροποιήση την κατάστασιν επί της  υπολοίπου ζώνης της.

(δ)   Η ΙΧ Μεραρχία αποσύρουσα την 72 Ταξιαρχίαν και προς ανασυγκροτήσιν θα εξασφαλίση την εδραίωσιν εν τη ζώνη αυτής διά της 41 Ταξιαρχίας και 2-3 Ταγμάτων. Μετά το πέρας της ανασυγκροτήσεως της  η 72 Ταξιαρχία θ’ αντικαταστήση την 41 τοιαύτην, ήτις θα κινηθή προς Βορράν.

Τα 526 και 564 Τάγματα να κινηθώσι το ταχύτερον επανερχόμενα εις τας Ταξιαρχίας των (42 και 36).

(ε)   Μέχρι της 10.10.47 να έχη ληφθή η ανωτέρω καθοριζομένη διάταξις.

  1. Αποτελέσματα και απώλειαι

Διά την πρώτην φοράν εις μίαν και μόνην συνδεδυασμένην επιχείρησιν εχρησιμοποιήθησαν τόσαι πολλαί δυνάμεις (25½ Τάγματα Στρατού, 7 Τάγματα Χωρ/κής, 25 ΛΟΚ και πολλά άλλα μέσα υποστηρίξεως) εναντίον τόσον μικρού αριθμού συμμοριτών (2000 συμμορίται). Και διά  πρώτην φοράν εγένετο τόσον λεπτομερής και επιμελημένη προπαρασκευή της  επιχειρήσεως, εις την οποίαν αι Διοικήσεις ερρίφθησαν ψυχή τε και σώματι.

Εν τούτοις τα αποτελέσματα δεν ήσαν τα αναμενόμενα.

Είναι γεγονός ότι μέγας αριθμός συμμοριτών εξουδετερώθη (κατωτέρω εμφαίνωνται οι αριθμοί των απωλειών) ότι μεγάλαι ποσότητες υλικών και εφοδίων των συμμοριτών, καθώς και εγκαταστάσεων αυτών κατεστράφησαν. Εν τούτοις αι συμμορίαι δεν αποδιοργανώθησαν πλήρως και πολλαί αποθήκαι εφοδίων αυτών δεν ανευρέθησαν, εις τρόπον ώστε ευθύς άμα τω πέρατι της επιχειρήσεως να εμφανισθώσι ισχυραί και πάλιν  εις την περιοχήν.

        Ο κατωτέρω πίναξ παρουσιάζει τας εκατέρωθεν απωλείας

Ημετέρων

Συμμοριτών

Νεκροί

Τραυματ.

Αγνούμεν.

Νεκροί

Τραυμ

Αιχμ.

Παραδ.

ΑΞ.

ΟΠΛ.

ΑΞ.

ΟΠΛ.

ΑΞ.

ΟΠΛ.

ΣΥΝ.

ΣΥΝ.

2

24

49

1

5

81

408

364

265

1037

        Πληροφορίαι ακριβείς έφερον ότι οι συμμορίται έσχον επί πλέον ανωτέρω και άλλους 360 νεκρούς και τραυματίας.

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

  1. Η απόδοσις των όπλων

        (α)   Το Πεζικόν

               Τα τμήματα της 85ης Περιοχής προς της ενάρξεως της επιχειρήσεως δεν είχον τόσον καλόν ηθικόν, ουδέ είχον τόσην μεγάλην μαχητικότητα. Τούτο διότι η μεν 71 Ταξιαρχία είχεν υποστή σωρείαν ατυχημάτων και είχε μεταπέση από μηνών εις παθητικήν στάσιν, η δε 74 Ταξιαρχία δεν έδρασε ποτέ ως σύνολον η διά ισχυρών αποσπασμάτων, αλλά από της πρώτης στιγμής της εντάξεως της εις την περιοχήν κατετεμαχίσθη, υποστάσα και αύτη αρκετά ατυχήματα.

Από της ημέρας όμως της ενάρξεως των επιχειρήσεων τα τμήματα συγκεντρωθέντα και δράσαντα κατά Τάγματα και δεχθέντα την βοήθειαν άλλων Μονάδων επιλέκτων της Ιης Στρατιάς (3η Ταξιαρχία, ΙΧ Μεραρχία) συνήλθον και επέδειξαν πολύ καλήν ορμητικότητα και μαχητικότητα και εξεμεταλλεύθησαν πλήρως την κτηθείσαν πείραν.

Όσον αφορά τα τμήματα της Στρατιάς, τα μετασχόντα της επιχειρήσεως ενεφανίσθησαν ως και εις τας άλλας επιχειρήσεις και μάλιστα με καλλιτέραν όψιν:

Το γενικόν μειονέκτημα το οποίον παρουσιάσθη ήτο το ζήτημα των εφέδρων. Ως προηγουμένως ανεφέρθη εις τους εφέδρους, οι οποίοι υπήρχον εις όλας τας Μονάδας και εις μερικάς (71 και 72 Ταξιαρχίαι) αποτέλουν σχεδόν το σύνολον, είχεν αναγγελθή η απόλυσις των. Είναι ευνόητος η ψυχολογική κατάστασις, εις την οποίαν ευρέθησαν οι μαχηταί ούτοι μαχόμενοι κατά τας ημέρας καθ’ ας εδεί να είχον απολυθή (μετά την 5.10.47). Παρ’ όλα ταύτα οι έφεδροι ούτοι κατέλαβον διά μίαν ακόμη φοράν φιλότιμον προσπάθειαν και δεν διέψευσαν τους ηγήτορας των.

        (β)   Το Πυροβολικόν

               Κατά την επιχείρησιν ταύτην εχρησιμοποιήθη πολύ ολίγον Πυρ/κόν.

Εις περιοχήν 85ης Περιοχής εχρησιμοποιήθησαν οι 3 Ουλαμοί Πεδ. Πυρ/κού και 3 ουλαμοί όλμων 4,2΄΄.

Υπό δε της ΙΧ Μεραρχίας εχρησιμοποιήθησαν 3 ουλαμοί Πεδ. Πυρ/κού, 1 ολμαρχία 4,2΄΄ και κατά την δευτέραν φάσιν και 1 Μοίρα Ορ. Πυρ/κού των 3,7΄΄ (4 σωλήνες).

Η απόδοσις του Πεδ. Πυρ/κού και των όλμων 4,2΄΄ υπήρξε η αυτή, ως και εις τας προηγουμένας επιχειρήσεις.

Το διά πρώτην φοράν όμως χρησιμοποιηθέν Ορειβατικόν Πυρ/κόν των 3,7΄΄ εις την ζώνην της 72 Ταξιαρχίας (προς ΑΓΡΑΦΑ) παρουσίασε μεγάλα μειονοκτήματα και ταχέως απεσύρθη της μάχης ίνα έκτοτε μη χρησιμοποιηθή πλέον.

Το αξιοσημείωτον πάντως γεγονός της επιχειρήσεως ταύτης υπήρξεν η καταφανής και αισθητή έλλειψις Ορειβατικού Πυρ/κού. Υπήρξαν εκτεταμέναι περιοχαί (ΟΙΤΗΣ, ΓΚΙΩΝΑΣ, ΒΑΡΔΟΥΣΙΩΝ και ιδία ΑΓΡΑΦΩΝ) εις τας οποίας ουδεμία υποστήριξις Πυρ/κού παρεσχέθη εις τα ημέτερα τμήματα, ελλείψει Ορειβατικού τοιούτου.

Το γεγονός τούτο επηρέασε τας επιχειρήσεις.

        (γ)   Τα Τεθωρακισμένα αναγνωρίσεως

               Τα Τεθωρακισμένα (1 Ίλη εις 85 Περιοχή και 1 Ίλη εις ΙΧ Μεραρχίαν) συνέβαλον ως και προηγουμένως εις την ασφάλειαν των συγκοινωνιών και των βάσεων εφοδιασμού. Περίπτωσις μάχης δεν παροσιάσθη δι’ αυτά.

        (δ)   Το Ιππικόν

               Είναι η πρώτη επιχείρησις, καθ’ ην εχρησιμοποιήθη Ιππικόν.

Η 85 Περιοχή διέθετε την έφιππον Ίλην της 74 Ταξιαρχίας, η δε 1 δύο Ίλας του ΦΑΛΗΡΕΑ και του ΔΕΛΗ.

Και εις τας δύο Μονάδας αλλά ιδία εις την ΙΧ Μεραρχίαν η απόδοση του Ιππικού υπήρξεν αρίστη. Έκαμεν επιτυχείς αναγνωρίσεις, προκατέλαβε σημεία, εξησφάλισε την πεδιάδα, δηλ. τα νώτα των τμημάτων. Γενικώς η εμφάνισις του και η δράσις του υπήρξεν θαυμασία και απέδειξεν ότι το όπλον τούτο αναπτυσσόμενον δύναται να προσφέρη υψίστας υπηρεσίας εις τον σημερινόν αγώνα.

        (ε)   Το Μηχανικόν

               Και εις την επιχείρησιν ταύτην το Μηχανικόν παρέσχε πολύτιμον συμβολήν εις τον αγώνα, ιδία τον της ΙΧ Μεραρχίας. Αποκατέστησεν εγκαίρως τας υπό των συμμοριτών κατεστραμμένας συγκοινωνίας  κατά την προχωρητικήν κίνησιν και ετήρησε ελευθέρας ναρκών τας συγκοινωνίας ανεφοδιασμού.

        (στ)Αι διαβιβάσεις

               Η απόδοσις υπήρξεν εξαιρετικήν. Ανταπεκρίθησαν πλήρως εις τας  πολλαπλάς ανάγκας, παρακάμψασαι απάσας τας τεραστίας δυσχερείας με ελλειπές προσωπικόν και εις έδαφος δυσκολώτατον. Η καταβληθείσα προσπάθεια είναι αξία πάσης εξάρσεως.

        (ζ)   Η Αεροπορία

               Η Αεροπορία και κατά την επιχείρησιν ταύτην παρουσιάσθη όπως και εις τας προηγουμένας. Επέδειξε την αυτήν εξαίρετον προθυμία διά την εξυπηρέτησιν των αναγκών μάχης και Διοικήσεως, καθώς και την αυτήν αυτοθυσίαν.

Ειδικώς κατά την επιχείρησιν ταύτην απεδείχθη το κύριον όπλον υποστηρίξεως του Πεζικού, λόγω ελλείψεως Ορειβ Πυρ/κού.

Τα αποτελέσματα της δράσεώς της υπήρξαν εξαιρετικά μη δυνάμενα να εκτιμήσωσι μετ’ ακριβείας.

Ο Σύνδεσμος Ξηράς – Αέρος επετεύχθη πολύ καλά.

Το έργον της Αεροπορίας εμφαίνεται εις συνημμένον πίνακα.

Πρέπει να σημειωθή ενταύθα ότι διά πρώτην φοράν μετά του ΠΡΟΣΚΟΠΟΥ εγκατεστάθη και ομάς Συνδέσμου Ξηράς – Αέρος, η οποία ικανοποιεί τας αιτήσεις των τμημάτων. Το μέτρον τούτο απεδείχθη αποτελεσματικόν.

        (η)   Η Χωροφυλακή

               Κατά την επιχείρησιν ταύτην εχρησιμοποιήθησαν 3 Τάγματα Χωρ/κής και πλείστα άλλα αποσπάσματα.

Η απόδοσις τούτων απεδείχθη πολύ καλή, ιδίως των τοιούτων της 86 Περιοχής, τα οποία έσχον σημαντικάς επιτυχίας.

  1. Παρατηρήσεις

        (α)   Ακαμψία σχεδίου επιχειρήσεων

               Διά μίαν ακόμη φοράν απεδείχθη ότι το σχέδιον ενεργείας πρέπει να είναι εύκαμπτον. Είναι απαραίτητον όπως τηρώνται εφεδρικαί δυνάμεις διά την μεταβολήν του σχεδίου, όπως είναι απαραίτητον όπως άπασαι αι επιχειρούσαι Μονάδες μεταβάλωσι κατευθύνσεις ενεργείας ευθύς ως πληροφορηθώσι περί διαφυγής του εχθρού.

Κατά την επιχείρησιν ταύτην ενώ η ΙΧ Μεραρχία αντιμετώπισε πλήρως την διαφυγήν των συμμοριτών προς ΒΔ. διά της ζώνης της, η 85 Περιοχή προσκολληθείσα εις το αρχικόν σχέδιον, παρά τας εγκαίρους διαταγάς της ΙΧ Μεραρχίας και της Στρατιάς, δεν ηδυνήθη να κινήση δυνάμεις και να αποφράξη την διάβασιν ΒΙΝΙΑΝΗΣ. Και οι συμμορίται διέφυγον με τα γνωστά επακόλουθα.

        (β)   Τακτική μάχης

               Κατά την επιχείρησιν ταύτην άπαντα σχεδόν τα τμήματα παρουσιάσθησαν πλέον προσηρμοσμένα προς την τακτικήν του αντισυμμοριακού αγώνος. Ιδίως τα της ΙΧ Μεραρχίας επέδειξαν πλήρη κατανόησιν.

        (γ)   Το απόρρητον των επιχειρήσεων

               Η 83 Περιοχή, της οποίας η αποστολή ήτο τελείως δευτερεύουσα και μάλλον παραπλανητική, ελλείψει δυνάμεων, εκοινοποίησε τας προθέσεις και το σχέδιον της Στρατιάς εις όλα τα τμήματά της, μηδέ των ΜΑΔ εξαιρουμένων.

Ναι μεν διά διαταγής της η Στρατιά εκαυτηρίασε την ενέργειαν ταύτην της Περιοχής, πλήν όμως το απόρρητον απωλέσθη, καθώς και ο αιφνηδιασμός.

Είναι απαραίτητον να γίνη νοητόν από όλους ότι τα μέτρα διά την τήρησιν του απορρήτου πρέπει να είναι εξαιρετικά και δρακόντεια.

  1. Συμπεράσματα

(α)   Διεπιστώθη διά μίαν ακόμη φοράν ότι ο εγκλωβισμός των συμμοριτών είναι δυσκολώτατος και απαιτεί πληθώραν δυνάμεων τας οποίας ουδέποτε ο Στρατός είναι δυνατόν να συγκεντρώση διά μίαν επιχείρησιν.

Η ευκινησία των συμμοριτών παρέχει εις τούτους σημαντικήν υπεροχήν και επαυξάνει την μαχητικότητά των.

(β)   Η αποκατάστασις της τάξεως και ο έλεγχος μιας περιοχής δεν είναι δυνατόν μόνον διά μιας διαδρομής των επιχειρούντων τμημάτων, ως συνέβη κατά την ΛΑΙΛΑΠΑ. Τα επιχειρούντα τμήματα δέον να παραμείνουν επί μακρόν εις την περιοχήν και αφού συλλάβουν τους αυτοαμυνίτας, ανεύρουν τας αποθήκας και καταστρέψουν τας συμμορίας, τότε ν’ αποχωρήσουν, εγκαθιστώντα ισχυρά τμήματα εδραιώσεως και οργανούντα ισχυρά ΜΑΔ.

(γ)   Δεν πρέπει να υπάρχη άκαμπτον σχέδιον. Υπάρχει μόνον αρχικόν σχέδιον, το οποίον δέον να προσαρμόζηται καθ’ ημέραν αναλόγως των πληροφοριών: Τούτο απεδείχθη εις όλας τας μέχρι σήμερον επιχειρήσεις.

  1. Επισυνάπτονται εκδοθείσαι διαταγαί.

Διά τον

ΑΝΤΙΣΤΡΑΤΗΓΟΝ

ΔΙΟΙΚΗΤΗΝ ΤΗΣ ΣΤΡΑΤΙΑΣ

Ο

ΤΑΞΙΑΡΧΟΣ ΕΠΙΤΕΛΑΡΧΗΣ

Α. ΜΠΑΛΟΔΗΜΟΣ

ΥΠΟΒΑΛΛΕΤΑΙ

ΓΕΣ/Α1

ΚΟΙΝΟΠΟΙΗΣΙΣ

ΙΣ/ΑΙ/33, Α2, Α9 και Γ1

Στρατηγόν

Τ.Σ.Υ.