Εκθεση Μάχης Πλατάνου 17-18 Ιαν. 1948, 86η Στρ. Περιοχή/Α1/16-1-1948


Α Π Ο Ρ Ρ Η Τ Ο Σ.
86η ΣΤΡΑΤ/ΚΗ ΠΕΡΙΟΧΗ/Α1.
Αριθ.Πρωτ.Α.Π.
Σ.Τ.Γ.909Α 26.1.48.
ΘΕΜΑ: Έκθεσις επιχειρήσεων κατά Συμμοριτών.17-20 Ιανουαρίου 1948. (Πλάτανος Ναυπακτίας)
ΠΡΟΣ: Α΄ΣΣ/Α1
ΚΟΙΝ: ΔΕΡ/Α1
Πρόβλεπε: Χάρται Καρπενησίου, Αγρινίου 1: 100.000
1.  Έχθρός
α)    Λησταρχείον Δυτικής Στερεάς ήτοι μια πλήρης Ταξιαρχία 3 Ταγμάτων και λόχου διοικήσεως δυνάμεως 1000 περίπου συμμοριτών.
β)    ΙΙΙ Τάγμα Γκιώνας (Νικηφόρου) Αρχηγείου ΦΘ-ΦΩ δυνάμεως 130-150 συμμοριτών.
Πληροφορίαι περί του εχθρού. Ο εχθρός ανατρέψας από εσπέρας 13.1.48 την φρουράν Αραχώβης (Χ.83043) κατέχει της 16ης ιδίου Αράχωβαν, Άγ.Δημήτριον (Χ.7832) Καστανιά (Χ.7730), Κόνισκαν (Χ.7032), με φυλάκια εις Χάνι Λιόλιου (Χ.770285).
Εντύπωσις. Μετά την πτώσιν της φρουράς Αραχώβης, προβλέπετο ως λίαν πιθανή η επίθεσις των συμμοριτών κατά της Φρουράς Πλατάνου μη αποκλειομένης επιθέσεως και κατά της Άνω Χώρας.

Προπαρασκευαστικαί ενέργειαι.
α)    Προωθήθη από 14.1.48 εις Πλάτανον διλοχία Τχου Κόρκα (λόχος 501 Τ.Π.συν λόχος 3ου Τ.Ε.) και την 15ην διλοχία Β.Μ.Κ.Τχου Γαλιώτου. Τα τμήματα ταύτα απετέλεσαν τακτικόν συγκρότημα υπό τας Δ/γας του Τχου Κόρκα.
β)    Διέταξα μεταστάθμευσιν του δοκιμασθέντος 6ου Τ.Ε.16ην από Πλατάνου εις Ανθόφυτον (Χ.8013) προς ανασυγκρότησιν.
γ)   Διετάχθη το Συγκρότημα Θέρμου από της 15ης να τηρή 15 κτήνη εν επιφυλακή δι’ ενδεχομένην κίνησιν τμημάτων του προς Πλάτανον.
δ)    Προπαρασκευάσθη βολή πυρ/κού κατά των Δυτικών υψωμάτων Πλατάνου: Αλωνάκι (Χ.7224) και Ψωριάρης (Χ.7226).
ε)    Δι’ αποσπάσματος Χωρ/κής και διμοιρίας Πεζικού κατείχετο η επί του Ευήνου ποταμού γέφυρα (Χ.675225) προς εξασφάλισιν κινήσεως ενισχύσεων εκ Θέρμου (Χ.6223) προς Πλάτανον.
στ)    Συγκέντρωσις 3 λόχων Τ.Χ. (150 οπλίται) εις Άνω Χώραν και Λόχο Χρηστιά εις Λιμνίσταν.
ζ)    Προώθησις τάγματος Ρούφου εις περιοχήν Ελευθέριανη ως εφεδρείαν περιοχής με αποστολήν επεμβάσεως υπέρ α) Πλατάνου β) Άνω Χώρας (αύτη δεν επραγματοποιήθη κατόπιν Δγής Δ/τού Σ.Σ.).
2.    Ενέργειαι εχθρού.
α)    Την 06.00 ώραν της 17ης Ιανουαρίου ισχυραί δυνάμεις συμμοριτών εξεδήλωσαν επίθεσιν κατά Συγκροτήματος Πλατάνου.
β)    Συγχρόνως προώθησαν δυνάμεις προς Διασελάκι (Χ.6925) – Αχλαδόκαστρο (Χ.6923) και Ανατολικώς των Γεφυρών (Χ.675225) και (Χ.695215) ως και προς Γεφύρας Κοτσάλου (Χ.735225) – (Χ.765235) προς αναχαίτησιν των εκ Θέρμου, Ναυπάκτου και Άνω Χώρας ενισχύσεων.
3.    Προθέσεις Περιοχής.
Άμυνα Συγκροτήματος Πλατάνου. Κίνησις τμημάτων εκ των κατευθύνσεων Θέρμου, Άνω Χώρας και Παληόπυργου.
4.    Αποστολαί.
α)  Συγκροτήματος Πλατάνου: Η υφισταμένη δι’ Α.Π.27/13.1.48 δ/γής περιοχής: Άμυνα του κατωκημένου τόπου και έλεγχος της γύρω περιοχής.
β)    Τριλοχίας 6 Τ.Χ. κίνησις εν τη κατευθύνσει Άνω Χώρας – Πόδος-Αγ.Τριάς – Πλάτανος.
γ)  Τριλοχίας Παπαδοπούλου (Α.Λ.Φ.Α.συν 2 Λ.ΚΒΕΜ): Να κινηθή εκ Θέρμου επί των κατευθύνσεων α) Γέφυρα (Χ.675225)-Διασελάκι (Χ.6925) – Ψωριάρη (Χ.7226) και β) Γέφυρα (Χ.688218)-Αχλαδόκαστρον (Χ.7023)-Αλωνάκι (Χ.7224).
5.    Εκτέλεσις:
17.1.48:
α)  Συγκρότημα Πλατάνου υποστάν σφοδρά επίθεσιν εξ όλων των πέριξ σημείων την 06.00 ώραν, ηναγκάσθη να συμπτύξη τα μεμακρυσμένα φυλάκιά του και να περιορίση την γραμμήν αμύνης του εις την παρυφήν του χωρίου.
β)   Προωθήθη εξ Αγρινίου εις Θέρμον ο Επιτελάρχης της περιοχής Ανχης Βλάσσης Πέτρος και ανέλαβε την διοίκησιν του εκεί συγκροτήματος με την εντολή να συγκρωτήση τριλοχίαν εκ του ΑΛΦΑ κινηθέντος από Αγρίνιον και εκ δυο λόχων ΚΒΕΜ παρεχομένου εις τούτον δικαιώματος να χρησιμοποιήση και δύναμιν εξ Άνω Προστοβά. Εν αναμονή ΑΛΦΑ και λόχου ΚΒΕΜ εξ Άνω Προστοβά προωθήθη είς λόχος ΚΒΕΜ υπό τον Λοχαγόν Παπαδοπούλου προς Γέφυραν (Χ.675225).
γ)  Το εις την άνω Γέφυραν απόσπασμα Χωρ/κής και διμοιρία εκ του λόχου ΚΒΕΜ Άνω Χρυσοβίτσης απεσύρθησαν από πρωϊνών ωρών εκ του ανατολικώς της γεφύρας, άνευ κρούσεως, υψώματος, περιορισθέντα εις τα υψώματα δυτικώς γεφύρας, λόγω πληροφοριών ότι συμμορίται κατέλαβον Αχλαδόκαστρον και Διασελάκι.
δ)   Την 12.30 προωθήθη ο ουλαμός ΚΕΤ εκ Θέρμου μέχρι Άνω Χρυσοβίτσης.
ε)  Την 15ην ώραν αφίχθη εξ Αγρινίου ο ουλαμός 102 ΣΠΠ όστις ταχθείς αμέσως ήρχισε βάλλων κατά υψ.Ψωριάρη και Αλωνάκι.
στ) Περί την 16ην η σχηματισθείσα Τριλοχία ευρίσκετο δυτικώς γεφυρών επί υψ. (Χ.6821). Πρώτη απόπειρα διαβάσεως των γεφυρών την 1810 ώραν απέτυχε, συναντήσασα αντιστάσεις συμμοριτών κατεχόντων δεσποζούσας θέσεις Ανατολικώς των Γεφυρών Ευήνου ποταμού.
ζ)  Κατόπιν επανειλημμένων διαταγών του Τ.Σ. Α΄ΣΣ, Τ.Σ. 86 Περιοχής, 86ης περιοχής και Συγκροτήματος Θέρμου η προσπάθεια επανελήφθη περί ώραν 23ην επιτευχθέντος μικρού προγεφυρώματος, όπερ όμως εγκατελείφθη λόγω πιέσεως των συμμοριτών.
η)  Η τριλοχία 6 Τ.Χ.κινηθείσα από μεσημβρίας εξ Άνω Χώρας έφθασε εσπερινάς ώρας νοτίως Αγ.Τριάδος ένθα διενυκτέρευσε. Συνήντησε αντιστάσεις βορείως Κοτσάλου ποταμού.
θ)    Διλοχία 630 Τ.Π. προωθηθείσα εκ Ναυπάκτου διενυκτέρευσε εις Παληόπυργον.
ι)     Λόχος 9ου Τ.Ε.μετεστάθμευσεν από Αγίου Βλασίου εις Αγρίνιον.
ια)   Η αεροπορία επενέβη εις τον αγώνα επιτυχώς.
Νύκτα 17-18.1.48:
α)  Μετά μικράν ανάπαυλαν περί 21ην ώραν η επίθεσις κατά της φρουράς του Πλατάνου επανελήφθη. Το συγκρότημα Κόρκα κρατεί τας θέσεις του σταθερώς.
β) Τριλοχία Παπαδοπούλου συμπτυχθέντος του προγεφυρώματος, όπερ επέτυχε να δημιουργήση προς στιγμήν, παραμένει εν αδρανεία.
γ)    Τριλοχία 6 Τ.Χ.παραμένει ομοίως αδρανής νοτίως Αγ.Τριάδος (Χ.7723).
δ)  Το πυρ/κόν υποστηρίζει το συγκρότημα Πλατάνου βάλλον κατά υψωμάτων Ψωριάρη και Αλωνάκι περιοδικώς τη αιτήσει του Συγκροτήματος.
ε)  Η αεροπορία επενέβη διά 3 εξόδων λίαν επιτυχώς βομβαρδίσασα και πολυβολήσασα θέσεις συμμοριτών περί τον Πλάτανον.
18.1.48:
α)  Η πίεσις των συμμοριτών εξακολουθεί κατά του συγκροτήματος Πλατάνου. Την 22.30 η πίεσις ηλλατώθη. Εχθρός εγκατέλειψε υψ.Αλωνάκι.
β) Διλοχία 630 Τ.Π.προωθήθη από Σύμον προς Πλάτανον ανατρέψασα συναντηθείσας αντιστάσεις εις Γέφυραν (Χ.735225) εισήλθε κωμόπολιν περί 19ην ώραν.
γ)   Ετέρα διλοχία (λόχος 630 Τ.Π.συν Λ ΚΕΕΜ) προωθήθη εκ Ναυπάκτου εις Σύμου
δ) Τριλοχία Παπαδοπούλου παρά την παρασχεθείσαν υποστήριξιν πυρ/κού και ουλαμού τεθωρακισμένων δεν διέβει τας γεφύρας Ευήνου παραμένουσα εις υψώματα δυτικώς τούτων. Αφηρέθη Δ/σις ανατεθείσα εις Υπλγόν Χαζάπην.
ε)   Τριλοχία 6 Τ.Χ. παραμένει αδρανής εις την αυτήν θέσιν.
Νύκτα 18-19:
Ο εχθρός υπεχώρησε υπό την κάλυψιν ισχυρών προφυλακών προς Βορράν. Καταδίωξις δεν εγένετο διότι ουδέν τμήμα ευρίσκετο επί τόπου εκ των κινηθέντων προς Πλάτανον.
19.1.48:
α) Τριλοχία Χαζάπη κινηθείσα από πρωΐας διέβη την γέφυραν Ευήνου (Χ.688218) και προωθήθη άνευ αντιστάσεως μέχρι Αχλαδοκάστρου.
β)  Τριλοχία 6 Τ.Χ.παρά την διαταγήν όπως ενωθή μετά τμημάτων Πλατάνου αναστραφείσα ετράπη προς Παλαιόπυργον (Χ.7613).
γ)   Τριλοχία (λόχος 630 Τ. – λόχος ΚΒΕΚ) εκ Σύμου προωθήθη εις Πλάτανο
δ) Συγκρότημα Πλατάνου από 0700 ώρας απηλάγει πάσης πιέσεως των συμμοριτών τραπέντων προς Β.
6.    Απώλειαι: Ως συνημμένος πίναξ.
Σ υ μ π ε ρ ά σ μ α τ α:
1)  Παρά την υπεροχήν του εχθρού εις αριθμόν και πυρά πεζικού η Φρουρά του Πλατάνου κατώρθωσε ν’ αντιμετωπίση τας επί 48ωρον επιθέσεις των συμμοριτών κυρίως χάρις εις την ικανότητα και ανδρείαν των Δ/τού συγκροτήματος Τχου Κόρκα, Δ/τού της Διλοχίας Ο.Κ. Τχου Γαλιώτου Π. και το ψυχικό σθένος και ηρωϊσμόν των αξκών και οπλιτών του συγκροτήματος.
2)   Αι αποσταλείσαι υπό της περιοχής ενισχύσεις κατ’ αρχάς 2 Τριλοχίαι (μια εξ Άνω Χώρας και ετέρα εκ Θέρμου) δεν ηδυνήθησαν να επιτύχουν τους αντικειμενικούς των σκοπούς και να βοηθήσουν τους αμυνομένους εις Πλάτανον, αφ’ ενός μεν διότι οι συμμορίται είχον καταλάβει ισχυρά επίκαιρα σημεία δεσπόζοντα γεφυρών προς απαγόρευσιν αφίξεως ενισχύσεων, αφ’ ετέρου δε λόγω της απειρίας του Δ/τού των τμημάτων τούτων και το ανεκπαίδευτον των οπλιτών εις επιχειρήσεις τοιαύτης φύσεως (βιαία διάβασις ποταμού). Ούτω εις μεν την εκ Θέρμου κινηθείσα Τριλοχίαν παρετηρήθη ότι δεν εξεμεταλλεύθη αύτη την δημιουργίαν προγεφυρώματος από της νυκτός 17 – 18, αλλ’ απέσυρε το προγεφύρωμα διά τον φόβον εξοντώσεώς του υπό των συμμοριτών. Δεν είχεν οργανωθή ισχυρά βάσις πυρός καίτοι υπήρχον τα μέσα. Η δε Τριλοχία 6 Τ. Χωρ/κής ουδεμία προσπάθειαν διαβάσεως του Κοτσάλου ποταμού εσημείωσε, αδρανήσασα επί 24 και πλέον ώρας, ανεστράφη δε τελικώς παρά την αποστολήν της και ετράπη εξ Αγ.Τριάδος προς Παλαιόπυργον.
3)   Η περιοχή δεν ενημερώνετο επί της πορείας των τμημάτων ενισχύσεως αφ’ ενός μεν λόγω συγχύσεως, ήτις επικράτησε εις την Τριλοχίαν Παπαδοπούλου και των αλληλοσυγκρουομένων πληροφοριών αίτινες αβασανίστως διεβιβάζοντο, αφ’ ετέρου δε λόγω ελλείψεως επαρκών μέσων διαβιβάσεως της Τριλοχίας 6 Τ.Χ (διέθετε μόνον ασυρμάτους Νο 18).
4)   Η Διλοχία 630 Τ.Π.υπό τον Τχη Ρούφον παρ’ όλον ότι εκινήθη εκ Σύμου την μεσημβρίαν της 18ης αφίκετο την 19ην ώραν της αυτής εις Πλάτανον, ανατρέψας ευκόλως τας αντιστάσεις ας συνήντησε, υπό τα αυτά μειονεκτήματα εδάφους και εχθρικών αντιστάσεων, υφ’ α αι δύο προαναφερθείσαι τριλοχίαι. Εάν είχεν κινηθή ολόκληρον το Τάγμα ασφαλώς η νύκτα θα ήτο ενεργητική και ουχί αδρανής.
Αποτελέσματα: Αναπτέρωσις του ηθικού του Στρατού και του πληθυσμού όπερ είχεν αισθητώς καταπέσει λόγω των τελευταίων επιτυχιών των συμμοριτών και ιδίως εις Πεντάκορφον. Σοβαρώταται απώλειαι των Συμμοριτών εξακριβωθέντες νεκροί 65 και πολυάριθμοι τραυματίαι παραληφθέντες.
Π α ρ α τ η ρ ή σ ε ι ς:
1)    Αι προβλεφθείσαι υπό της περιοχής κινήσεις τμημάτων ενισχύσεως ανεκόπησαν λόγω προβλέψεως των συμμοριτών, οίτινες κατέλαβον τας γεφύρας του Ευήνου και Κοτσάλου ποταμού πριν ή τα τμήματα κινηθώσι.
2)   Το απόσπασμα Χωρ/κής και Διμοιρία Πεζικού επί της Γεφύρας Ευήνου (Χ.675225) εγκατέλειψε άνευ πιέσεως τα ανατολικά υψώματα της γεφύρας περιορισθείσα εις τα Δυτικώς ταύτης.
Ούτω υφιστάμενον προγεφύρωμα εγκατελήφθη άνευ πιέσεως του εχθρού.
3)    Η διαγωγή της Τριλοχίας Παπαδοπούλου υπήρξεν χλιαρά διακρινομένη από διστακτικότητα παρά τας κατ’ επανάληψιν διαταγάς και παρενέσεις. Η διστακτικότης αύτη οφείλεται κατά πρώτον λόγον εις έλλειψιν εμπιστοσύνης επί των οπλιτών μη εχόντων υποστή εκπαίδευσιν πλήρη και κατά δεύτερον η ανικανότης του Λοχαγού Παπαδοπούλου.
4)    Δεν επετεύχθη πλήρης συνεργασία των επιχειρούντων την διάβασιν των γεφυρών τμημάτων μετά τοιούτων βάσεων πυρός (ουλαμός 102 ΣΠΠ, ουλαμός ΚΕΤ, λόχος Πεζικού). Ούτω παρά την σχετικώς σοβαράν κατανάλωσιν πυρ/κών δεν κατέστη δυνατή καταστροφή ή τουλάχιστον εξουδετέρωσις των ανατολικώς των γεφυρών Ευήνου αντιστάσεων των Συμμοριτών.
5)    Η διαγωγή της Τριλοχίας 6 Τ.Χ.υπήρξεν αχαρακτήριστος, διότι συναντήσασα αντίστασιν εις Αγ.Τριάδα αντί να επιτεθή ή παρακάμψη τας αντιστάσεις παρετήθη της προσπαθείας της και ήχθη εις Παλαιόπυργον χωρίς να λάβη σχετικήν διαταγήν.
Ι.ΣΩΤΗΡΙΟΥ
ΣΥΝΤ/ΡΧΗΣ
ΔΙΟΙΚΗΤΗΣ
—————————————-
Επισυναπτόμενος Πίναξ   Απωλειών
Μάχης Πλατάνου 17-20.1.48
Η Μ Ε Τ Ε Ρ Ο Ι:
1.    Νεκροί              12
2.    Τραυματίαι        37
3.    Αγνοούμενοι    24
Σ Υ Μ Μ Ο Ρ Ι Τ Α Ι:
1.    Νεκροί              65
2.    Τραυματίαι        Πολλοί ανεξακρίβωτοι
Το Α1 Γραφείον.
Advertisements