Εκθεση γεγονότων Σκρα την 13-10-1946, Γ’ΣΣ/Α1/ΑΠ19350/18 Νοε 1946


ΘΕΜΑ: Έκθεσις επί των γεγονότων του Σκρά                          ΑΠΟΡΡΗΤΟΣ
Γ΄ ΣΣ (Α1)

ΠΡΟΣ: ΓΕΣ/Α2                                                           Αριθ.Α.Π.19350
ΚΟΙΝ: Α1 – Α2                                                          Β.Σ.Τ. 903 τη 28.ΧΙ.46

ΕΚΘΕΣΙΣ

Επί των γεγονότων των λαβόντων χώραν κατά την επίθεσιν της 13 Οκτωβρίου εναντίον του εν Σκρά εγκατεστημένου Λόχου.

Εις Σκρά είναι εγκατεστημένος είς Λόχος του 564 Τάγματος, ούτινος μια διμοιρία έχει αποσπασθή εις υπ’ αριθ. 85 φυλάκιον.

Ο Λόχος είναι εγκατεστημένος εις συγκρότημα ολίγων οικιών, έχει οργανώσει εν σημείον στηρίγματος με χαρακώματα, συρματόπλεγμα θέσεις βολής αυτομάτων όπλων περί τας εγκαταστάσεις αυτού. Η όλη οργάνωσις δεν περιλαμβάνει παρά μιαν περιωρισμένην εδαφικήν έκτασιν καθόσον αι θέσεις μάχης δεν απέχουσι από των εγκαταστάσεών του παρά 30-60 μέτρα.
Η ασφάλεια του Λόχου ήτο μόνον εγγύς των εγκαταστάσεών του εις τας θέσεις μάχης του σημείου στηρίγματος. Δεν είχε έξω του οργανωμένου εδάφους άλλην ασφάλειαν.
Η συνολική δύναμις του Λόχου η ευρισκομένη εν Σκρά ήτο 50 περίπου άνδρες με Δ/τήν του Λόχου τον Λοχαγόν Ταβουλάρην. Η μάχη διεξήχθη υπό την Δ/σιν του Ταγ/ρχου Πάστρα Δ/τού του 564 Τάγματος, όστις τυχαίως ευρέθη εκεί δι΄ επιθεώρησιν και διανυκτέρευσιν.

  1. Η συνολική δύναμις των επιτεθέντων αναρχικών ανήρχοντο εις 450 -500 άνδρες. ΄Ητοι παρ.

α)    Τα συγκροτήματα Πάϊκου ενισχυθέντα διά σημαντικής δυνάμεως Νοφιτών, οίτινες κατά μήνα 8/βριον είχον εξαναγκασθή υπό των συμμοριών να εγκαταλείψωσι τας εστίας των και να εισέλθωσι εις Σερβίαν. Απαντες ούτοι εξοπλισθέντες εκεί ενίσχυσαν τας συμμορίας του ΠΑΪΚΟΥ και έλαβον μέρος εις την επιχείρησιν. Ομοίως τα συγκροτήματα Πάϊκου ενισχύθησαν διά μικρού αριθμού (περί 25) ανδρών εκπαιδευμένων άρτι αφιχθέντων εκ Μπούλκες και οίτινες ανέλαβον ηγετικάς θέσεις (Διοικηταί ομάδων ).
β)    Το συγκρότημα Βερμίου, αφιχθέν επί τούτω διά την επιχείρησιν ταύτην, υπό την Δ/σιν του Μαύρου όστις διηύθυνε και την κυρίως κατά του Σκρά επιχείρησιν.
γ)    Πιθανώς Τμήμα του συγκροτήματος Καϊμακτσαλάν.

  1. Η επίθεσις

α)    Οι αναρχικοί διαρκούσης της νυκτός εισέδυσαν εκ διαφόρων σημείων εις το χωρίον Σκρά εκύκλωσαν τας εγκαταστάσεις του πανταχόθεν καταλαβόντες δεσποζούσης από μικράς αποστάσεως θέσεις. Υπολογίζεται ότι 300 περίπου ήσαν οι κυκλώσαντες τον Λόχον, δεν έγιναν δε αντιληπτοί ει μη μόνον όταν ήρξαντο του πυρός.
Ετέρα δύναμις 80 περίπου συμμοριτών κατέλαβε τα Α. Σκρά υψώματα φράξαντα την οδόν Φανός-Σκρά επί τω σκοπώ να απαγορεύσωσι πάσαν ενίσχυσιν προς τον εν Σκρά αγωνιζόμενον Λόχον εκ Φανού.
Τρίτη τέλος δύναμις περί τους 100-150 κατέλαβε θέσεις εις τας βορείας κλιτείς του υψώματος Τσούμα και εις τον υψωδ. 927 φράξασα την οδόν Αρχαγγέλου – Σκρά επί τω σκοπώ της απαγορεύσεως πάσης κινήσεως του εν Αρχαγγέλω λόχου του 566 Τάγματος προς ενίσχυσιν του Λόχου Σκρά.
β)    Την 0350΄ ώραν εκδηλούται η επίθεσις δι’ ισχυρών πυρών κατευθυνομένων κατά των θέσεων μάχης, των κτιρίων εις α στρατωνίζεται ο Λόχος και κυρίως κατά του κτιρίου εις ο είναι εγκατεστημένη η Δ/σις του Λόχου και όπερ διαθέτει μιαν έξοδον ήτις βάλλεται σφοδρώς.
Ο Λόχος συνεγείρεται αμέσως και καταλαμβάνει τας συμφώνως προς το σχέδιον καθορισμένας θέσεις.
Επί 9ωρον συνάπτεται σκληρός αγών. Ο είς μετά τον άλλον πίπτουσι οι Αξ/κοί, περί την μεσημβρίαν η αντίστασις χαλαρούται. Είκοσι περίπου στρατιώται διαρκούντος του αγώνος ηχμαλωτίσθησαν. Ο εφ. Ανθ/γός Μούτσιος φαίνεται ότι παρεδόθη οικειοθελώς. Δεν έμεινε παρά μια δύναμις 20 περίπου ανδρών υπό τον Λοχαγόν Ταβουλάρην ήτις εξορμά διασπά την πολιορκίαν και διαφεύγει προς το φυλάκιον 85, εκ του οποίου κατόπιν κατευθύνεται διά των Β.Α Σκρά κλιτύων και συνενούται μετά του Λόχου Φανού.
Με την εξουδετέρωσιν των υπερασπιστών ΣΚΡΑ οι συμμορίται διήρπασαν τα παντοειδή υλικά του Λόχου και προέβησαν εις πυρπόλυσιν του χωρίου και σφαγάς του εθνικόφρονος πληθυσμού. Υπολογίζονται εις 50 τα θύματα μεταξύ των οποίων γέροντες, γυναίκες και βρέφη, η επ’ αδελφή οικογένεια του Μεράρχου Χ Μεραρχίας Συντ/ρχου Παπαγεωργίου κατεσφάγη ολόκληρος.
Οι συμμορίται παρέμειναν κύριοι του χωρίου ΣΚΡΑ και των γύρω υψωμάτων καθ’ όλην την ημέραν της 13 Οκτωβρίου. Ανεχώρησαν την νύκτα της 13 προς 14 Οκτωβρίου, αφ’ ου προηγουμένως μετέφερον τα λεηλατηθέντα είδη πολλά των οποίων μετεφέρθησαν εις Γιουγκοσλαυϊκόν έδαφος και ειδικώς εις το χωρίον Μπουζίν όπου έχουν εγκατασταθή αι εκβιασθείσαι εις εκπατρισμόν υπό των συμμοριτών σλαυόφωνοι οικογένειαι των χωρίων Καστανερή, Κρίσα, Κάρπη, Ποδίτα, Περίκλεια, Λαγκάδια κ.λ.π.
Εις το χωρίον τούτο ηκούοντο κατά την νύκτα της 14-15 Ν/βρίου κωδωνοκρουσίαι και αλλαλαγμοί χαράς κατά την επιστροφήν τμήματος των επιτεθέντων κατά Σκρά μετά των προϊόντων της λεηλασίας του χωρίου.

  1. Ενισχύσεις

Διά Διαταγών της 36 Ταξιαρχίας εκινήθησαν αι κάτωθι ενισχύσεις:
α)    Δύναμις 40 ανδρών με τον Διοικητήν Λόχου επί κεφαλής (του Λόχου προκαλύψεως ΑΡΧΑΓΓΕΛΟΥ) από ΑΡΧΑΓΓΕΛΟΝ προς ΣΚΡΑ την 4.35΄ ώραν της 13 Οκτωβρίου.
Η δύναμις αύτη ενεπλάκη εις αγώνα μετά συμμοριτών ισχυροτέρων εις δύναμιν και οπλισμόν εις περιοχήν ΤΣΟΥΜΑ (1219) υψωδ. 927. Μετά 3ωρον σκληρόν αγώνα η δύναμις του Στρατού κυκλωθείσα υπό των ισχυρών δυνάμεων των συμμοριτών εξουδετερώθη τελείως. Οι δύο Αξ/κοί και 17 οπλίται εφονεύθησαν η δε υπόλοιπος δύναμις ηχμαλωτίσθη, πλην 3 οπλιτών διαφυγόντων την αιχμαλωσίαν. Ο Λόχος επολέμησε με γεναιότητα και αυτοθυσίαν αναγκασθείς να υποκύψη προ των υπερτετραπλασίων δυνάμεων της ομάδος Σοφιανού.
β)    Η από 0430 ώρας εκ ΦΑΝΟΥ προς ΣΚΡΑ κινηθείσα δύναμις 50 ανδρών του Λόχου προκαλύψεως ΦΑΝΟΥ (μια διμοιρία του Λόχου ήτο διατεθειμένη εν Προκαλύψει εις Χαμηλόν) φθάσασα μέχρι της γραμμής υψοδ. 384 ΓΕΝΗΚΙΟΪ ενεπλάκη εις αγώνα με ισχυροτέρας δυνάμεις συμμοριτών, αι οποίαι διετέθησαν εκεί με την αποκλειστικήν αποστολήν ν’ ανακόψωσι την διάθεσιν και εξουδετερώσωσι την από ΦΑΝΟΥ ενίσχυσιν των μαχομένων τμημάτων ΣΚΡΑ.
Τα τμήματα ταύτα του Λόχου ΦΑΝΟΥ ενισχυθέντα εν τω μεταξύ διά Λόχου εξ Αξιουπόλεως, διεξήγαγον αγώνα καθ΄όλην την ημέραν της 13 Οκτωβρίου μη δυνηθέντα τελικώς να φθάσωσιν εις ΣΚΡΑ και ενισχύσωσι τους μαχομένους. Σημειωτέον ότι ο εξ Αξιουπόλεως κινηθείς Λόχος δι’ αυτοκινήτων προς ΦΑΝΟΝ προσέκρουσεν εις νάρκην τραυματισθέντων ανδρών τινων. Συνεπεία τούτου ήτο η καθυστέρησις της αφίξεως της ενισχύσεως.
γ)    Αποτέλεσμα των υπό των συμμοριτών ληφθέντων μέτρων είναι ότι αι από διαφόρους γειτονικάς κατευθύνσεις κινηθείσαι δυνάμεις προς ενίσχυσιν των μαχομένων εις ΣΚΡΑ δεν έφθασαν εις τον προορισμόν των, ή εξουδετερωθείσαι καθ΄ οδόν ολοσχερώς, ή καθηλωθείσαι προ υπερτέρων δυνάμεων των συμμοριτών.

  1. Άπαντα τα τμήματα άτινα συμμετέσχον εις την μάχην του ΣΚΡΑ επολέμησαν καλώς. Ο Λόχος ΣΚΡΑ και ο Λόχος Αρχαγγέλου αντιμετωπί-σαντες πολλαπλασίας δυνάμεις υπέκυψαν εν τη εκτελέσει του καθήκοντος.

Σ.Θ/Ν.Κ                                                                           Ο
ΑΡΧΗΓΟΣ Α΄ ΚΛΑΔΟΥ
ΣΦΕΤΣΙΟΣ ΘΩΜΑΣ
Αντ/ρχης Πεζικού
Ακριβές Αντίγραφον
Τ.Σ.Υ