Εκθεση Δράσης Εθνικής Οργάνωσης Κρήτης (Ηρακλείου), ΕΟΚ/ΝΕ/23 Αυγ 1946


Ε Κ Θ Ε Σ Ι Σ
ΤΗΣ ΝΟΜΑΡΧΙΑΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΤΗΣ ΕΘΝΙΚΗΣ
ΟΡΓΑΝΩΣΕΩΣ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ
——————–

Π ρ ό ς
Τον κ. Εμμανουήλ Κελαιδήν
Σμήναρχον
Η κάτωθι υπογεγραμμένη Νομαρχιακή Επιτροπή της Εθνικής Οργανώσεως Ηρακλείου Κρήτης, αποτελουμένη κατά την διάρκεια της εχθρικής κατοχής εκ των Μενελάου Λυγνού, ως Προέδρου Κων/νου Βρετάκη, Εμμανουήλ Πετράκη, Κων. Πολυχρονάκη, Στυλιανού Γιαμαλάκη και Γεωργίου Καστρινάκη, συνελθούσα, κατόπιν σχετικής διαταγής της Ελληνικής Κυβερνήσεως, προκληθείσης κατόπιν της υπό χρονολ. 15 Μαρτίου 1945 αναφοράς του Προέδρου της Επιτροπής ημών εχούσης ούτω: «Σεβαστέ μου κ. Πρόεδρε, Λαμβάνω την τιμήν, εν συνεχεία της χθεσινής προς Υμάς παρακλήσεώς μου, όπως εν καιρώ χορηγηθή ηθική ενδεχομένως υλική αμοιβή εις τους αγωνιστάς του απελευθερωτικού κινήματος Κρήτης, της υμετέρας δηλώσεως, ότι παρ’ ημίν υπάρχει ήδη ανάλογος σκέψις επί του σκοπίμου όπως εν τω μεταξύ καταρτισθούν οι σχετικοί πίνακες, να υποβάλω προς Υμάς την σκέψιν ότι ο αρμοδιώτερος διά την σύνταξιν και υποβολήν αυτών των πινάκων είναι ασφαλώς ο Σμήναρχος κ. Εμμ. Κελαιδής, διότι ο Σμήναρχος κ. Κελαιδής 1). Και λόγω του βαθμού του και λόγω της ακεραιότητος του χαρακτήρος του παρέχει τας μεγαλυτέρας εγγυήσεις αμερολήπτου κρίσεως και δικαίας κατατάξεις των αγωνιστών αναλόγως των υπηρεσιών των. 2) Ηλθεν εις Κρήτην ως αντιπρόσωπος του Συμμαχικού Στρατηγείου και της Ελληνικής Κυβερνήσεως προ έτους και παραμείνας έκτοτε συνεχώς εις Κρήτην εν μέσω των ανταρτών, έχει ιδίαν αντίληψιν ως προς το πλείστον των προσώπων και των Υπηρεσιών των. 3). Εχει άμεσον επαφήν με τας πηγάς (κυρίως τους συμμάχους Αξιωματικούς των Υπηρεσιών Πληροφοριών εν Κρήτη) από τας οποίας θα ζητήση στοιχεία διά την κρίσιν και την επαλήθευσιν των ιδίων του πληροφοριών και εκείνων που θα του παράσχουν οι κατά τόπους παράγοντες. Παρακαλώ όθεν ευσεβάστως όπως διαταχθή ο Σμήναρχος κ. Κελαιδής ίνα προ της οριστικής αναχωρήσεώς του εκ Κρήτης, καταρτίση τους πίνακας τούτους και τους υποβάλη προς Υμάς διά την προσεχή επ’ αυτών ενέργειαν. Μετά βαθυτάτου σεβασμού Μενέλαος Λυγνός Πρόεδρος Εθνικής Οργανώσεως Νομού Ηρακλείου.
Αποφασίζει όπως αναθέση εις τον κ. Μενέλαον Λυγνόν την σύνταξιν και υποβολήν εκθέσεως περί της συνοπτικής δράσεώς της Οργανώσεως κατά το διάστημα τούτο, και υπό την επιφύλαξιν συγγραφής λεπτομερεστέρας του ιστορικού ταύτης.

Εν Ηρακλείω τη 23 Αυγούστου 1946

Ο Τα
Πρόεδρος Μέλη

Υπογραφαί

Ε Κ Θ Ε Σ Ι Σ
ΤΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΤΗΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΟΡΓΑΝΩΣΕΩΣ ΚΡΗΤΗΣ ΑΠΟ
ΤΗΣ ΙΔΡΥΣΕΩΣ ΤΗΣ ΜΕΧΡΙ ΤΗΣ ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΕΩΣ ΤΗΣ ΝΗΣΟΥ
———————————–

Π Ρ Ο Λ Ο Γ Ο Σ
Η απρόβλεπτος διά τους κοινούς θνητούς επίθεσις, προυκάλεσεν εις τον Κρητικόν λαόν μίαν έκλπηξιν. Η Πατρίδα του, στη μέση της Μεσογείου του εφαίνετο απρόσβλητος, προασπιζομένη από την θαλασσοκράτειρα. Ολοι ημείς οι κοινοί θνητοί, οι άγευστοι της νέας πολεμικής τέχνης, ενομίζαμεν πως το πολύ-πολύ, θα εγινόμεθα ένα είδος ελευθέρων Ελλήνων, μετά την κατάρρευσιν της Ηπειρωτικής Ελλάδος.
Τα πρώτα κύματα των εξ αέρος κακοποιών ήρχισαν πίπτοντα . Ο Κρητικός λαός ήτο άοπλος. Είχε παραδόσει και το τελευταίον παληοτούφεκο στην έκκλησι της τότε Κυβερνήσεως, για το Αλβανικό Μέτωπον, και ας ήτο αυτή η Κυβέρνησις αντίθετος προς τα ιδανικά του, και ας διετυμπάνιζε τους μεγάλους εξοπλισμούς που είχε κάμει. Ηρκει ότι ηγήθη του Αντιιταλικού αγώνος.
Η απόπειρα ανασυγκροτήσεως Ταγμάτων τινών, εκ των ενόντων και από τα υπολοίματα του ενδόξου αλλ’ ατυχούς πολέμου δεν έδωκε σπουδαία αποτελέσματα, ελλείψει χρόνου και υλικού. Οι επιδρομείς εξακολουθούν να πίπτουν. Τα ράκη του Στρατού με τας ολίγας Αγγλικάς Δυνάμεις. Οι πολίται ζητούν όπλα, αλλά δεν υπάρχουν. Παρά ταύτα όμως το αεροδρόμιον και τα πέριξ Ηρακλείου σημεία προσγειώσεως εκκαθαρίζοντα και χιλιάδας αλεξιπτωτιστών φονεύονται.
Αλλά το Μάλεμε και εν συνεχεία η Κρήτη πίπτουν.
ΤΟ ΚΡΗΤΙΚΟΝ ΠΕΛΑΓΟΣ ΚΑΤΕΠΑΤΗΘΗ ΔΙΑ ΜΙΑΝ ΑΚΟΜΗ ΦΟΡΑΝ ΜΕΣΑ ΣΤΟΝ ΡΟΥΝ ΤΗΣ ΜΑΚΡΑΙΩΝΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΤΟΥ.
Η Κρητική όμως Ψυχή υπέρ πάσαν άλλην φοράν έμεινε ανυπότακτος.
Φαίνεται πως η υποταγή δεν είναι γραμμένη στα χαρτιά των πεπρωμένων της.
Στα βουνά αποσύρονται όσα παιδιά της δεν μπορούν να αναπνεύσουν στους κάμπους μα και οι κάμποι είναι γεμάτοι απο μιά ολότητα πληθυσμού, που με ενεργητική ή παθητική αντίστασιν, προσπαθεί να αποσείρη το βαρύτερον πέλμα κατακτητού που φάνηκε στον κόσμον.
Από όλον αυτό το πλήθος, και δεν υπάρχει καμμία εξαίρεσι, κανείς, μα κανείς δεν αποθαρρύνεται. Ολοι πιστεύουν πως την πλημμυρίδα της στιγμής, γρήγορα θα ακολουθήση η άμπωτις. Λίγες εβδομάδες ή λίγους μήνες το πολύ και η Αρμάδα θα κυβερνήση πάλι τα κύματα για να μας φέρη πίσω την χαμένη Λευτεριά.
Την βαρειά τυραννία κανείς που την έζησε δεν θα ξεχάση ποτέ, μα και κανείς δεν λιποψύχησε. Κανείς δεν απηλπίσθη, κανείς δεν ενόμισεν οριστικήν την ήτταν και κανείς δεν έπαυσε, με το δικόν του τρόπον βέβαια καθένας, να αντιδρά εις τον κατακτητή.
Η Κρήτη κατεπατήθη, μα η Κρητική Ψυχή δεν υπετάγη.
Υπήρξαν βέβαια και εδώ, σαν και εις όλους τους λαούς αλλά πολύ λιγώτερο εδώ όπου δήποτε αλλού, μερικά αποβράσματα ελάχιστα. Οι ασθενείς χαρακτήρες, που έλεγε ο Χίτλερ πως θα προσετερίζετο. Εδέχθησαν να υπηρετήσουν τον εχθρόν, από κάποιο χαμαιρπές ελατήριον. Γιατί οι χιλιάδες των παλαιών φίλων της Γερμανίας που αγνά επίστευαν σε μίαν ιδεολογίαν σεβαστή κατά τα άλλα, την εγκατέλειψαν ανδρικά, την έπτυσαν κατά πρόσωπον μόλις αντελήφθησαν τι ενέπλειεν τους άλλους, τα όργανα του εχθρού δεν τους ώθει τίποτε το ευγενές, δεν είχον ωρισμένην κομματικήν ή ταξικήν προέλευσιν. Ελάχιστοι, αλλά λίγο-πολύ, από όλας τας προελεύσεις.
Αν πάλιν κανείς αγνός έμενε από παθολογικήν αδυναμίαν φίλος της Γερμανίας, αυτός δεν επρόδιδε. Και μούπαν το παράδειγμα ενός γέρου που ήταν τέτοιος. Κάποτε ένας ακριτομύθησε μπροστά του διά την Οργάνωσιν: αυτός δε αργότερα είπε:
«Είναι παλαβός, Φαντάσου αφού λέει μπροστά μου τέτοια πράγματα». Μου το διηγήθηκαν και τους αφήνω την ευθύνην της ακριβείας.
Ο κάθε Κρητικός, σαν και κάθε άλλος Ελληνας, επίστευε φανατικά στην Ανάσταση και καθένας ελάμβανε μέρος στην ενεργητική ή παθητική αντίστασιν. Και έτσι ο αγών δεν διεκόπη.
Πρώτος ο Μπαντουβάς (Μανώλης) συνεχίζων τον αγώνα κατά των αλεξιπτωτιστών έπιασε τα βουνά και κοντά και ο Πετρακογιώργης με τα παλληκάρια, που πήγαν μαζί των.
Ούτε ώραν ανακωχής, ούτε στιγμήν εκεχειρίας. Ολος ο λαός αντέδρα και ποικιλοτρόπως εβοήθα τους σκορπισμένους Αγγλους εις τον γυρισμόν τους. Η διάχυτη αυτή επιθυμία ήρχισε να διαμορφώνεται σε κάτι.
Στη Βιάννο ήρχισε μια κίνησις με τα γνωστά τραγικά αποτελέσματα των τουφεκισμών των 64, Καστρινάκη, Σκουλά, Ραφτοπούλου, Γεωργιάδη κ.λ.π. Παντού όμως τέτοιες σκέψεις και ενάρξεις ενεργειών εγίνοντο και πυρήνες επαναστατικοί αλλά σύνθετοι μεταξύ των εσχηματίζοντο. Στο Γεράκι εγίνοντο συγκεντρώσεις από τον Μπετεινάκην, Πλεύρην, Γεώργιον Κρητσωτάκην, ιατρόν, Γεώργιον Νιργιανόν, Χαρίλαον Τυλλιανάκην και άλλους, όπου επήγαινε και ο Παντουβάς. Στο Ηράκλειον έγινε Επιτροπή με τον Απόστολον Κατεχάκην, Κ. Καστρινογιάννην, Κουτσούκον κ.λ.π Ωμορφες πρωτοβουλίες που αντιπαρέρχομαι επαφιέμενος εις αρμοδιωτέρους: γιατί θέλω να καταλήξω στην Εθνικήν Οργάνωσιν Κρήτης . Ολα αυτά έπρεπε πιά κάπου να καταλήξουν και να μπούν σε μιάν τάξιν, σε μιά κατεύθυνσιν, σε κάτι το θετικώτερον. Εκ παραλλήλου και εκπρόσωποι της Κομμουνιστικής ιδεολογίας, επωφελούμενοι του ένεκα της καταστάσεως ευνοικού εδάφους, ήρχισαν να κινούνται:
Η ΕΘΝΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΙΣ ΚΡΗΤΗΣ
Μια μέρα ο Απόστολος Κατεχάκης κατά τον Αύγουστον του 1942 με ηρώτησε περί του κ. Κων/νου Καστρινογιάννη, τι σχέσεις είχε μετά των Γερμανών. Ολίγας εβδομάδας αργότερον με προσήγγισε ο Καστρινογιάννης και μου ενεπιστεύθη ότι εκ μέρους του κ. Κατεχάκη και μου είπεν ότι υπάρχει Αντιγερμανική τις οργάνωσις, η οποία θέλουσα να συνδεθή μετά της Επαρχίας Βιάννου δι’ Εμπάρου, με παρεκάλει να τη εξεύρω, αν επεθύμουν: το κατάλληλον πρόσωπον. Εγώ λόγω της προηγουμένης συνομιλίας μου μετά του κ. Κατεχάκη, εφάνην ολίγον επιφυλακτικός μα δηλώσας εν τούτοις ότι είμαι πρόθυμος εις πάσαν ενέργειαν αγώνος ανεξαρτησίας, διά δε την προκειμένην περίπτωσιν: επεφυλασσόμην να απαντήσω συντόμως. Οταν εντός ολίγου συνηντήθην μετά του Κατεχάκη, προς ον είχον απόλυτον εμπιστοσύνην, ούτος με εβεβαίωσεν ότι ο κ. Καστρινογιάννης ήτο εξηκριβωμένων αισθημάτων, τω είχε δε αναθέσει την ανωτέρω εντολήν. Οτι σχετικώς είχε καταρτισθή οργάνωσις αποσκοπούσα εις την δημιουργίαν εσωτερικής δυνάμεως, εις δε την Επιτροπήν της συμμετείχεν ο ίδιος, ο Καστρινογιάννης, ο Καθηγητής Κουτσούκος κ.λ.π. Αποκτήσας εμπιστοσύνην, ήλθον εις ευρυτέραν επαφήν μετά του Καστρινογιάννη, εις το γραφείον του οποίου συνηντήθην μετά του Κουτσούκου, όστις επρόκειτο να φύγη δι’ Αθήνας και συνεσκεπτόμεθα σχετικώς. Μετ’ ολίγον μοι ανεκοίνωσεν ο Καστρινογιάννης, ότι ωμίλησε και εις τον έτερον εξ ημών ιατρόν Βρετάκην, με τον σκοπόν τον καταρτισμόν οικονομικής Επιτροπής χάριν του Αγώνος, βοηθούσης την άλλην Επιτροπήν. Μετά τινάς ημέρας με επεσκεύθησαν εις το γραφείον μου ο Κατεχάκης, μετά νέου τινός υπό το όνομα Γεώργου Παπαδάκη, (ψευδώνυμον του Γεωργίου Δουνδουλάκη), ον συνέστησεν ως άξιον πάσης εμπιστοσύνης, σύνδεσμον δε και εκπρόσωπον του Αρχηγού της εν Κρήτη Αγγλικής Υπηρεσίας, η δε συζήτησις : περιεστράφη εις την υπόθεσιν της τελειοποιήσεως της Οργανώσεως. Ηρχισαν γινόμεναι και άλλαι διάφοροι (συζητήσεις διαγρ) συνεννοήσεις και μεμονωμέναι ή ομαδικώτεραι συσκέψεις και με Στρατιωτικούς τινας παράγοντας. Το τοιούτον βεβαίως δεν ήτο ευχερές, λόγω εντόνου παρακολουθήσεως των οργάνων της Γκεσταπώ, αλλά διευκολύνετο οπωσδήποτε κατά τας ημέρας της παρουσιάσεως των αξιωματικών εις το Φρουραρχείον, οπότε ήρχοντο και οι των περιχώρων. Η Γερμανική Διοίκησις δηλαδή είχε διατάξει τους αξιωματικούς μονίμους και εφέδρους να παρουσιάζωνται κάθε Σάββατο εις το Φρουραρχείον προς επίβλεψιν των κινήσεών των.
Ολίγας ημέρας αργότερον ήλθεν ο Απόστολος Κατεχάκης μετά του Αριστείδου Καστρινογιάννη και μου είπαν ότι οπωσδήποτε οφείλει να γίνη οικονομική Επιτροπή με συμμετοχήν του Αρχιμανδρίτου και Τοποτηρητού της Μητροπόλεως κ. Ευγενίου Ψαλλιδάκη, δυναμένου να επηρεάση υπέρ της απόψεως και τας Μονάς, ώστε να αποβούν σημαντικά στηρίγματα του Αγώνος και άσυλα περιθάλψεως των τυχόν διωκομένων. Το αυτό άλλως τε μου είχε προτείνει και ο κ. Καστρινογιάννης. Επίσης με επληροφόρησαν ότι αυτοί οι δύο θα έφευγαν λίαν προσεχώς διά Κάϊρον.
Συμφώνως προς ταύτα ωμίλησε πρώτος εις τον Αρχιμανδρίτην κ. Ψαλλιδάκην ο επίσης Αρχιμανδρίτης και μεμυημένος ήδη προ πολλού εις τον Αγώνα Θεοφύλακτος Σμυρνιωτάκης. Ούτος συνέβαλε ποικιλοτρόπως και εις τον Ανταρτικόν Αγώνα είχε δε μυήσει και δύο καλογήρους της Μονής Επανωσήφη. Εν συνεχεία τω ωμίλησα και εγώ. Ο κ. Ψαλλιδάκης ενόμισεν ότι καλόν θα ήτο να μη γίνη τοιαύτη συστηματική κίνησις : διά λόγους προνοίας, αλλά ενόμισε σκοπιμώτερον την διαφύλαξιν του διά στιγμάς μεγαλυτέρας ανάγκης. Τούτο και απεδείχθη εξαιρετικώς ορθόν και εδικαιώθη απολύτως η άποψις αύτη εκ των υστέρων. Ημέρα αναχωρήσεως των Αποστ. Κατεχάκη και Α. Καστρινογιάννη, ωρίσθη η 8η Δεκεμβρίου 1942, αλλά διά δυσχερείας προσεγγίσεως του πλωτού μέσου, ανεβλήθη δι’ ολίγας ημέρας. Μετά την αποχώρησιν του Κουτσούκου, και αναχώρησιν των δύο ανωτέρω, δεν έμενε πλέον παρά ο κ. Καστρινογιάννης. Τούτο ενώ αφ’ ενός προεκάλεσε την ουσιαστικήν διάλυσιν της Επιτροπής, αφ’ ετέρου εγένετο και πηγή διενέξεων. Ο κ. Καστρινογιάννης δηλαδή ενώ μου έλεγεν υπερβολάς, διετείνετο δε και ότι εσχεδιάζετο η εκ του κρατιτηρίου του Νοσοκομείου αρπαγή του εκεί κρατουμένου Βοσκάκη, ηρωικού θύματος της Γερμανικής θηριωδίας και της προδοσίας ενός πρώην Χωροφύλακος Δανδουλάκη, εκτελεσθέντος αργότερον υπό ανταρτών, αφ’ ετέρου νομίζων εαυτόν περιβεβλημένον με εξουσίαν εξαιρετικήν, κατεφέρετο δρυμέως κατά του Πλεύρη και Παντουβά διά την συνάντησιν των εις Γεράκι μετά κομμουνιστού αντιπροσώπου και δι’ επεισόδιον βιαιότητος λαβόν χώραν μεταξύ του Παντουβά και του Αγγλου Ταγματάρχου Τομ Νταμπαμπίν. Εις συνάντησίν του μετά του Πλεύρη, αντηλλάγησαν φαίνεται ζωηραί φράσεις κατά τινα Παρασκευήν, αλλά ο Πλεύρης εφρόντισε να μη φθάση εις το απροχώρητον. Την επομένην όμως επί τη ευκαιρία του Σαββάτου, εγένετο συνάντησις εις την κλινικήν Βρετάκη. Παριστάμεθα εγώ, ο Βρετάκης, ο Δουνδουλάκης, ο Πλεύρης, ο Γεώργιος Κατσιρντάκης, ο Εμμανουήλ Γιακουμάκης, ο Ευάγγελος Νοικοκυράκης, ο Ευάγγελος Ψαλτάκης, ως εκπρόσωπος του Μπετεινάκη, μετέβην και έφερον τον Καστρινογιάννην, όστις όμως ήρχισεν καταφερόμενος, ο δε Πλεύρης τον διέταξεν επιτακτικώς να αποχωρήση, αντηλλάγησαν ζωηραί στιχομυθίαι και εφύγαμεν σχεδόν εν διαλύσει, αλλά και λέγοντες όλοι ότι το ζήτημα δέον να διορθωθή. Ηρχισε να διαφαίνεται και ποιά τις ανταγωνιστική τάξις των αξιωματικών. Περί ταύτης άλλως τε είχομεν ομιλήσει και προγενεστέρως εις τον Κατεχάκην, τούτου όμως αρνηθέντες ότι ηδύνατο να εξελιχθή εις πραγματικήν διάσπασινΕις ταύτην την συνάντησιν και προ της διαλύσεως, ελέχθη πρώτα ο τίτλος «Εθνική Οργάνωσις Κρήτης». Κατά την έξοδον ηρώτησα τον Δουνδουλάκην αν έπρεπε να λήξη το ζήτημα ή αν ενόμιζεν υπό την ιδιότητά του δηλαδή, ότι ώφειλε να συνεχισθή η προσπάθεια. Επί τη βεβαιώσει τούτου ότι πρέπει να φροντίσωμε, διά την επανάληψιν των ενεργειών, συνεφωνήσαμεν να συναντηθώμεν εις την κλινικήν μου προς συνεννόησιν.
Κατόπιν πολυώρου συνεργασίας, καθ’ ην ο Δουνδουλάκης εδήλωσεν υπευθύνως ότι εκπροσωπεί τον Αγγλον αντιπρόσωπον του Στρατηγείου, πάσα δε απόφασις του θα εγκριθή, εζητήθησαν επί τρίωρον αι διάφοραι πλευραί του ζητήματος, απεφασίσθη η δημιουργία της Εθνικής Οργανώσεως, ης σκοπός θα ήτο η κατά παντοίους τρόπους υποβοήθησις του απελευθερωτικού Αγώνος με καταρτισμόν ομάδων κρούσεως, χρησιμοποιηθησομένων εν καιρώ και κατά τας οδηγίας του Συμμαχικού Στρατηγείου. Η περισυλλογή και χορήγησις εις την υπηρεσίαν πάσης φύσεως πληροφοριών και εν γένει η κατά πάντα τρόπον ενίσχυσις του Συμμαχικού Αγώνος. Καθωρίσθη προσέτι ότι η Οργάνωσις αύτη θα είναι χαρακτήρος καθαρώς Ελληνικού, εγκρινομένη υπό της εν Καίρω Ελληνικής Κυβερνήσεως, μολονότι ουδεμία διάκρισις υπήρχε με την Αγγλικήν Υπηρεσίαν. Αύτη άλλως τε εξεπροσώπει και το Ελληνικόν Στρατηγείον και την Ελληνικήν Κυβέρνησιν. Και ο μεν Δουνδουλάκης ανέλαβεν όπως εντός ενός και ημίσεως μηνός φέρει την έγκρισιν της Ελληνικής Κυβερνήσεως, εγώ δε να συνεννοηθώ με τους διαφόρους παράγοντας διά τα περαιτέρω. Η πρότασις όμως του Δουνδουλάκη όπως από τότε χαρακτηρισθώ ως ανήκων εις την Ιντέλιγεν Σέρβις, δεν έγινε δεκτή υπ’ εμού αλλά τω εδήλωσα ότι επιθυμώ να ανήκω μόνον εις την Εθνικήν Οργάνωσιν. Συναντήσας συντόμως όλους τους ενδιαφερομένους κατέστησα γνωστά τα ανωτέρω, όλοι δε ευρέθησαν σύμφωνοι. Ούτω εφαίνετο ότι ήρχιζε να επέρχεται τάξις τις εις την προσπάθειαν ταύτην.
ΣΥΝΑΝΤΗΣΙΣ ΣΤΑΥΡΑΚΙΩΝ
Μετ’ ολίγας ημέρας ο Ταγματάρχης, Ευάγγελος Χαιρέτης, ήλθεν εις το γραφείον μου και μου εζήτησε τα οικονομικά μέσα της συντηρήσεως δύο συνδέσμων, ενός Κ. Χαιρέτη και ενός Μανουσάκη, διότι έχων ως έλεγεν, εντολήν να οργανώση, είχεν ανάγκην να συνδέεται αφ’ ενός μεν με το Ηράκλειον και αφ’ ετέρου με την Αγγλικήν υπηρεσίαν και Ασύρματον : ευρισκομένην περί το Αμάρι τότε. Εκεί ήτο τότε το ονομαζόμενον «Λημέρι», Του εδόθη η απάντησις ότι ούτε τοιαύται πιστώσεις υπήρχον εις χείρας μου, ούτε αρμοδιότητα είχον να κανονίσω τοιαύτα ζητήματα. Του προσέθεσα όμως ότι ηδυνάμην να τα μεταδώσω περαιτέρω και ό,τι απεφασίζετο. Εις τον Πλεύρην, Μπετεινάκην και άλλους. Αντελήφθην εν τούτοις μίαν εμφανή δυσφορίαν του κ. Χαιρέτη. Από της ατυχούς συσκέψεως εις την κλινικήν Βρετάκη, ήτο έκδηλον ότι το ζήτημα της επετηρίδος θα εγέννα ζητήματα. Με την αλχημίαν των επετηρίδων αυτών και με το ονομασθέν «Διάταγμα Τσουδερού » (επανορθωτικόν της θέσεως των αποτάκτων του 36), αλλά του οποίου δεν είχομεν γνώσιν), ίσως ούτε οι ίδιοι δεν ήξευραν σαφώς την σειράν των. Εγώ επί τη υποθέσει ενόμιζα τον μεν Πλεύρην ως Αντισυνταγματάρχην τους δε υπολοίπους ταγματάρχας εις λοχαγούς. Επανήλθεν και άλλοτε ο κ. Χαιρέτης επί του αυτού θέματος της οικονομικής αρωγής, ήτο δε καταφανές ότι αφ’ ενός δεν επίστευεν εις την αναρμοδιότητά μου, αφ’ ετέρου δε εθίγετο ακούων άλλα ονόματα. Αφήκε μάλιστα και σημείωμα τι άνευ σημασίας διά τον Ε. Παντουβάν το οποίον ανέλαβα ευχαρίστως να διαβιβάσω. Κατά τας 9 Φεβρουαρίου 1943 ο Δουνδουλάκης ειδοποίησεν ότι ο Αγγλος λοχαγός και Διευθυντής της Αγγλικής Υπηρεσίας Μιχέλ Πάτρικ Λή Φέρμορ, φερόμενος υπό το όνομα Μιχάλης, θα ήρχετο εις Σταυράκια την επομένην προς συνάντησιν των διαφόρων παραγόντων και ωφείλαμε να πάμε, θα επήγαινα εγώ, ο Πλεύρης, ο Καστρινογιάννης και ο Δουνδουλάκης χωριστά, ώστε να μη γίνη αντιληπτόν. Ο Καστρινογιάννης διά ποδηλάτου, ο Πλεύρης δι’ αυτοκινήτου και εγώ πεζός μέσω χανίου Δαρδανδή και Αγίου Αντωνίου. Το πρωί όμως της επομένης, ημέρας συναντήσεως, έρχετε εις την κλινικήν μου ο Κ. Χαιρέτης, ο σύνδεσμος του Ε. Χαιρέτη, με ένα σημείωμα και προφορικήν εντολήν ότι οι γκεσταμπίτες εμυρίσθησαν το ζήτημα και η συνάντησις ώφειλε να ματαιωθεί. Εντύπωσιν μου επροξένησεν ότι εισελθών εις μίαν κλινικήν, ένθα ήτο δυνατόν να παρευρίσκονται και άγνωστοι, ήρχιζε να εξιστορή διά ζωηράς φωνής πάντα ταύτα, έως ότου του επεστήθη η προσοχή. Ειδοποιήθησαν οι ενδιαφερόμενοι, αλλά ο μεν Δουνδουλάκης ήτο ήδη εκεί ο Καστρινογιάννης ηδύνατο να καλυφθή ως μεταβαίνων εις το εκεί γειτνιάζον κτήμα του, ο δε Πλεύρης εδήλωσεν ότι οπωσδήποτε θα πάη μετά του Ανθυπολοχαγού Μαυραγάνη, δι’ αυτοκινήτου. Συνεφωνήθη να με πάρουν με ώραν εκκινήσεως τας 2 μ.μ αλλά το παρέλειψαν. Δεν είχον ακόμη βαθείας γνωριμίας μετά του Πλεύρη.Δεν παρεξήγησα, αλλά δεν είχον πλέον περιθώριον χρόνου προς μετάβασιν έως τας 5 μ.μ ώραν συνεντεύξεως. Στην επιστροφήν του ο Πλεύρης μου είπεν ότι ο Αγγλος εφαίνετο στην αρχήν βιαζόμενος να δώση πέρας εις την συνάντησιν μαζί του, δεν είχε δε αφαιρέσει ούτε το καπέλλο του. Οσον όμως, επροχώρει η συζήτησις, καθίστατο πλέον προσεκτικός και αφαιρέσας το καπέλλον του παρηκολούθει μετ’ ενδιαφέροντος.
Ο Δουνδουλάκης εις ον εμνημόνευσα τούτου την επομένην μου είπεν αυτολεξεί «εν τοιαύτη περιπτώσει ο Πλεύρης είναι έξυπνος» και οτι αφορμή ήτο η στάσις του Χαιρέτη, όστις διατεινόμενος όσα και ανωτέρω συνεβούλευσε τούτον να μη πάη εις την συνάντησιν εξ Αγίου Μύρωνος εις Σταυράκια εις δε την επιμονήν του Μιχαήλ είπεν πως θα τον εμποδίση. Και ναι μεν ούτος μετέβη άνευ της συνοδείας του Χαιρέτη, αλλά χωλόμενος και ίσως διερωτόμενος, αν με τοιαύτην τακτικήν ηδύνατο να αποδώση η προσπάθεια. Ετσι εξήγησα και την επιστολήν του Χαιρέτη: Οτι ούτως ειπείν, ήθελε να μονοπωλήση τον Μιχάλην, χωρίς να υπάρχη τω όντι γκεσταπιτικός συνεγερμός. Τον Χαιρέτην έκτοτε είδον μίαν ή δύο φοράς με τας αυτάς πάντοτε ιδέας, εις δε την τελευταίαν, γενομένην μετά τον ως κάτωθι καθορισμόν Επιτροπής που του συνέστησα να του διευκολύνω συνάντησιν μετά του Μπετεινάκη, ευρισκομένου εις Ηράκλειον, ούτε και ηθέλησε να ομιλήση εις τούτον εις την πλατειά Στράταν, ένθα τους είδε βαδίζοντας, εις απόστασιν 50 μέτρων απ’ εμού.
Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΗΣ Ε.Ο.Κ
Ο Δουνδουλάκης μου ανεκοίνωσε συγχρόνως ότι την επομένην 13ην Φεβρουαρίου 1943, ο Μιχάλης θα ευρίσκετο εις Ηράκλειον με σκοπόν τον καταρτισμόν μιας Επιτροπής. Θα απετέλουν μέλος ταύτης μετά του Βρετάκη και να εύρω ακόμη ένα κατάλληλον πρόσωπον.
Ο Κ. Πετράκης ως και ο ιατρός κ. Στ. Γιαμαλάκης απετέλεσεν ήδη μέλος της πρώτης Επαναστατικής Επιτροπής, ήτις εσχηματίσθη εις τον νομόν Ηρακλείου και την Κρήτην γενικώτερον κατά τον Νοέμβριον του 1941 με Αρχηγόν τον εν τιμητική αποστρατεία Ταγματάρχην Αλέξανδρον Ραφτόπουλον. Συνελήφθη μετά των άλλων μελών της Επιτροπής κατά την σύλληψιν των ομήρων κατά τον Μάϊον 1942 και εφυλακίσθη μετά τούτων. Μετά τον τουφεκισμόν των τεσσάρων μελών εκ των επτά της Επιτροπής ταύτης. Ραφτοπούλου, Καστρινάκη και Μηνά Γεωργιάδου, ούτος αφέθη μεν ελεύθερος αλλά ήτο ενδεχόμενον και φυσικόν να παρακολουθήται υπό της Γκεσταμπώ. Επρεπε κατά συνέπειαν να ερωτηθή μήπως η παρακολούθησις του εξηκολούθει, οπότε ήτο αδύνατος η συμμετοχή του εις την νέαν Επιτροπήν. Ερωτηθείς υπ’ εμού είπεν ότι η παρακολούθησις του είχε παύσει και κατά συνέπειαν ευχαρίστως απεδέχετο.
Την 13ην Φεβρουαρίου 1943 ωδηγήθημεν και οι τρεις εις την οικίαν της κ. Μαρίας Ανδρουλάκη, χήρας Δικηγόρου εκ Αρχανών, ολίγον περαιτέρω της οδού Εβανς. Η κ. Ανδρουλάκη μολονότι είχε το ατύχημα να ερωτευθή η κόρη της Ηρώ μετά τινος Γερμανού και να φύγη εις Γερμανίαν αύτη και ο υιός της Ιωάννης είχον προσκολληθή εις την υπηρεσίαν του Αγγλικού Στρατηγείου και σημαντικάς προσήνεγκων εκδουλεύσεις. Εκεί ήσαν οι κ. Καστρινιγιάννης, Γ. Μπρουλιδάκης, επίσης ο Ιωάν. Ανεουλάκης και Πάνος Ψαλτάκης, ως σύνδεσμοι. Μετά την αναχώρησίν των εμείναμεν ο Αγγλος λοχαγός, ο Δουνδουλάκης, ο Βρετάκης, ο Πετράκης και εγώ. Απεφασίσθη ο καταρτισμός πενταμελούς Επιτροπής από τα τρία πολιτικά μέλη και από τους στρατιωτικούς Μπετεινάκην και Πλεύρην. Δεν ευρέθη πρακτικώς εφαρμόσιμος η συμμετοχή του εις Δίκτην ευρισκομένου Εμμ. Παντουβά. Εθεωρήθη όμως διά λόγους συγκαλύψεως σκόπιμον να τηρηθή μυστικός ο καταρτισμός της Επιτροπής και να αφεθή πιστευομένη ως κυρίως Επιτροπή, η Επαρχιακή Επιτροπή Πεδιάδος, η εις Γεράκι καταρτισθείσα.
Σ κ ο π ό ς : Η κατά πάντα δυνατόν τρόπον υποβοήθησις του Συμμαχικού Αγώνος. Εσκεμμένη και εις περιωρισμένην κλίμακα μύησις καταλλήλων προσώπων, προς καταρτισμόν πυρήνων ομάδων κρούσεως. Δηλαδή ο εκ παραλλήλου προς τας ολιγαρίθμους ανταρτικάς ομάδας καταρτισμός ετέρας δυνάμεως ευρυτέρας υπό μορφήν πυρήνων και δυναμένης ευχερώς να επεκταθή. Η Οργάνωσίς της θα ήτο ούτως ειπείν επιστημονικωτέρα των ανταρτικών ομάδων υπό την ηγεσίαν αξιωματικών ή άλλων καταλλήλων προσώπων και δυναμένη εν καιρώ, και τη Διαταγή του Στρατηγείου, να δράση καταλλήλως. Επί πλέον θα επεδιώκοντο και οι άλλοι σκοποί εις συναφείς με τοιούτου είδους οργάνωσιν. Την επομένην ειδοποιήθησαν σχετικώς και οι Πλεύρης και Μπετεινάκης, οι οποίοι φυσικά και απεδέχθησαν.
ΤΑ ΜΕΤΑ ΤΗΝ 13 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 1943
Εφ’ όσον η ασφάλεια επέτρεπε να εγίνοντο συναντήσεις τμηματικαί εις την κλινικήν του κ. Βρετάκη και εις την ιδικήν μου. Μετ’ ολίγας ημέρας επωφεληθείς μεταβάσεώς μου δεδικαιολογημένης εις τα όμματα της Γκεσταμπώ, έφερα εις Ηράκλειον τον Πλεύρην, ειδοποιηθέντος συγχρόνως εκείθεν και του Μπετεινάκη.
Η ευκαιρία εκρίθη κατάλληλος δεδομένου ότι κατά σύμπτωσιν ευρίσκοντο εις Ηράκλειον και άλλοι στρατιωτικοί. Δηλαδή οι Καζαντζάκης, Κατσιρντάκης και Χαιρέτης, όστις όμως ηρνήθη να συμμετέξη. Ούτω την επομένην το πρωί εις την κλινικήν μου συνηντήθημεν οι Βρετάκης, Πετράκης, Δουνδουλάκης, Πλεύρης, Κατσιρντάκης, Καζαντζάκης και εγώ. Μετά σύντομον εισήγησίν μου, ότι επρόκειτο περί της κατανομής του νομού εις περιοχάς οι συνελθόντες προέβησαν εις ταύτην, αφεθέντος του αναλόγου τμήματος εις τον Χαιρέτην. Ούτος εν τούτοις διεμήνυσεν ότι ήθελεν όλην την δυτικώς της οδού Ηρακλείου – Μεσσαράς περιοχήν. Επίσης ετέθη επί τάπητος το οικονομικόν ζήτημα της οργανώσεως, και κατόπιν προσυμφωνίας ην είχον εγώ μετά του Δουνδουλάκη, εδήλωσεν ούτος ότι ανελάμβανεν την χρησιμοποίησιν ταύτης διά τα ελάχιστα άλλως τε παρουσιασθησόμενα έξοδα συνδέσμων ιδίως.
Δυστυχώς και ενταύθα ενεφυλούρησαν μικροδυσαρέσκειαι διά τα ζητήματα αρχαιότητος, δεδομένου ότι τα μη στρατιωτικά μέλη της Επιτροπής δεν ήσαν εν γνώσει των επετηρίδων, και προς στιγμήν εγνώριζαν τον μεν Πλεύρην Αντισυνταγματάρχην, τον δε Μποτεινάκην Ταγ/ρχην. Επίσης παρετηρήθησαν και άλλαι τινές μικροπαρεξηγήσεις επί του αυτού υποδείγματος. Από αυτής της ημέρας ιδίως η εργασία ήρχισεν εντατικωτέρα και ως κυρίως κέντρον, κατέστη η κλινική μου, ήτις και συνεκαλύπτετο ανετώτερα από τα όμματα της αντικατασκοπείας. Εν συνεχεία αναχωρήσας μέσω Εμπάρου μετέβην εις «Ομαλόν Δίκτης» προς συνάντησιν του Παντουβά διασαφήνισιν ωρισμένων σημείων. Ουδεμία διαφορά υπήρξε πλην επί μιας φράσεως του Παντουβά ότι δεν έπρεπε να έχουν την ευχέρειαν οι Γερμανοί να περιφέρωνται ανενόχλητοι κατά μικράς ομάδας, την οποίαν και αντέκρουσα, ως δυναμένη να προκαλέση αντεκδικήσεις. Ησαν ημέραι του Πάσχα. Η δύναμις της ομάδος από 7 αντάρτας που είχε μαζί και 4 άλλους, ως μου είπαν, ων είς Αγγλος, ευρισκομένους πέραν του Ομαλού. Και η Γκεστάπο όμως ήρχισε κάτι να διεσθάνεται και δη εν τω προσώπω του Γκεσταμπίτη και πρώην υπολοχαγού Μπόγρη, όστις είχε μεταβή εις την περιοχήν Επισκοπής προς έρευνα. Αύτη κατέληξεν εις την σύλληψιν του ανθυπολοχαγού Μαυραγάνη αργότερον δε και του Ευαγγέλου Νοικοκυράκη. Και ούτοι μεν κατόπιν πολλών προσπαθειών διωλίσθησαν από τας χείρας της Γκεστάπο, κατόπιν δίκης αθοωτικής, αλλά και άλωθεν η Γκεστάπο πληροφορούμενη, φαίνεται, παρηκολούθη εντατικώς. Ούτω όταν ενάμισυ περίπου μήνα μετά την σύμπτηξιν της Οργανώσεως και καθ’ ην στιγμήν ο Δουνδουλάκης μετάβαινε προς συνάντησιν του λιμεριού ήλθαν διαταγαί εκ Καΐρου προοριζόμεναι δι’ αυτόν διά να τας μεταδώση περαιτέρω. Αλλά ενώ αφ’ ενός ο ίδιος απουσίαζεν διά δύο ή τρεις ημέρας, αφ΄ετέρου ο Σύνδεσμος περιέπεσε εις όργανα της Ασφαλείας, όργανα όμως συγχρόνως και του Χάρτμαν. Ευτυχώς προλαβών έδωσε τα έγγραφα εις άλλον και αυτός τα έδωσε εις τον Ιωάννην Ανδρουλάκην ο οποίος και μου τα έφερε διά να τα κοινοποιήσω επειγόντως. Επρόκειτο διά τα γνωστά τηλεγραφήματα του Βασιλέως και του Τσουδερού δι’ ων ο μεν πρώτος έστελνε συγχαρητήρια ο δε δεύτερος όριζε ως στρατιωτικόν διοικητήν Ηρακλείου μεν τον Μπετεινάκην ως Λασηθείου δε τον Πλεύρην. Ολοι δε οι εν τη Οργανώσει Αξιωματικοί εθεωρούντο εν ενεργεία.
Ούτω επισημοποιείτο η Οργάνωσις ως καθαρώς Ελληνική και Πατριωτική. Ητο ενάμισυ μήνας από της αρχής της περίπου. Τα τηλεγραφήματα εκοινοποιήθησαν από την Αγγλικήν υπηρεσίαν και έχουν αυτολεξί ούτω.
«Αγαπητοί μου φίλοι,
Ελαβα από τον πρόεδρον της Κυβερνήσεώς σας κ. Τσουδερόν το εξής τηλ/μα σας που σας ενδιαφέρει.
Από τον Ελληνα Πρωθυπουργόν προς τους Μπέτ. (4 άτομα εν όλω ένα διά κάθε Νομόν). Σας αναγνωρίζω επισήμως ως αντιπροσώπους των Νομών σας εις την κεντρικήν Επιτροπήν της οργανώσεως Κρήτης, διά μέσου της οποίας η Ελληνική Κυβέρνησις και το Βρετανικόν στρατηγείον θα μεταδίδη τας διαταγάς των εις τον Κρητικόν Λαόν. Αναγνωρίζω και όλους τους Αξιωματικούς και οπλίτας υπηρετούντας υπό την αιγίδα σας ως μέλη του Βασιλικού Ελληνικού Στρατού διά μισθόν, προαγωγήν κ.λ.π επί της ιδίας βάσεως όπως και τον Στρατόν εις την Μέσην Ανατολήν.
Τα μέλη της Επιτροπής τα οποία βρίσκονται τώρα εις το Κάϊρον θα επιστρέψουν με οδηγίας με την πρώτην ευκαιρίαν.
Σας εύχομαι πάσαν ευτυχίαν και ελπίζω να σας συναντήσω όλους εις την Κρήτη.»
Μ.Ι Τσουδερός
Σας συγχαίρω θερμώς διά την μεγάλην τιμήν και ευθύνην αυτήν. Σας παρακαλώ να γράψετε οι δυό σας ιδιαιτέρως μίαν κατάλληλον απάντησιν καθένας εις τον Πρωθυπουργόν και δύο εις την Α.Μ τον Βασιλέα που θα αντιπροσωπεύουν τας Οργανώσεις των δύο Νομών σας. Τέσσαρα (4) τηλεγραφήματα εν όλω με ολίγα. Θα τα στείλω κάτω αμέσως. Ελαβα και ένα τηλεγράφημα από την Α.Μ τον Βασιλέα των Ελλήνων το οποίον εσωκλείω μέσα στο άλλο γράμμα το οποίον στέλλω διά μέσου σας εις την Εξαμελή Επιτροπήν. Θα ανακοινώσετε τα δύο τηλεγραφήματα εις αυτούς τους οποίους θα διακρίνετε καταλλήλους. Πιστεύω πως θα ενθαρύνουν πολύ αυτούς που θα διαβάζουν. Μου δίνουν εμένα μίαν ζωηράν ικανοποίησιν, διότι αποδεικνύει πως η ολόκληρη υπόθεσίς μας κατέχει μίαν από τας πρώτας θέσεις των σκέψεων των στρατηγείων μας. Δεν προβλέπω όμως όπως γράφω εις το γενικόν μου γράμμα, επιχειρήσεις αμέσως και θα είναι μία πολύ λεπτή δουλιά να βρίσκη και να κρατήση κανείς την ακριβή ισορροπία μεταξύ του υπερβολικού θάρρους και της υπερβολικής απογοητεύσεως, εάν τα πράγματα αναβάλλωνται λιγάκι, μου φαίνεται ότι αυτό θα είναι το πιό δύσκολο των καθηκόντων σας.
Αυτή η μεταβολή δεν αλάζει μετ’ ανάγκην, την τακτοποίησιν την οποίαν βρήκαμεν το περασμένο μήνα με την διαφορά ότι εσείς θα είσαστε οι ανεγνωρισμένοι στέλεχοι (τηρείται η γραφή του πρωτοτύπου) των δύο νομών σας. Θα έχη ανάγκη ο κ. Πλεύρης από μίαν νομικήν Επιτροπήν εις το Λασήθι σας αυτήν που έχομε εις τον Νομόν Ηρακλείου. Σας παρακαλώ πολύ να με ειδοποιήσητε σύντομα με ονόματα και λεπτομέρειες μόλις μπορείτε. Πάντως θα ήταν καλά εάν οι δύο νομοί συνεχίζουν να συνεργάζωνται εις στενόν σύνδεσμον.
Η μεγίστη δυσκολία εν περιπτώσει επιχειρήσεων πιθανόν θα είναι η σύντομη μετάδοσις των διαταγών και δι’ αυτόν τον λόγον ελπίζω πολύ πως η επιφυλακτική μείωσις των επαρχιακών στελεχών και υποστελεχών συνεχίζεται καλά.
Ο αναγνωρισμένος από το Στρατηγείον στέλεχος διά τον Νομόν Ρεθύμνης είναι ο φίλος μας ο Χρήστος. Ελπίζω πως θα λάβετε επαφήν με αυτόν όσον μπορείται γρηγορότερα και να κρατήσετε την στενήν επαφήν με τους τρεις φίλους μας (ο γυμνσ. Και οι δύο ιατροί). Τους στέλνω αυτό το γράμμα το ίδιο πρώτα ή μετά, δώσετε και σεις σας παρακαλώ διότι δεν έχω την ώρα να γράφω μιαν ιδιαίτερη επιστολήν. Θέλω να σας προλάβη αυτό το γράμμα προς της συνεδριάσεως της 18 Απριλίου εις την οποίαν δυστυχώς δεν θα μπορώ να είμαι παρών/ Συγχαρητήρια πάλι και πολλούς φιλικούς χαιρετισμούς από τον φίλον σας Μιχάλην».
Αμέσως επληροφόρησα τον Πετράκην και Βρετάκην, αλλά όταν επρόκειτο να ειδοποιήση τους Πλεύρην και Μπετεινάκην ήλθεν ο ίδιος Σύνδεσμος και μούπε να σταματήσω κατόπιν νέας διαταγής. Και επρόκειτο μεν απλώς ότι ο Γεώργιος Δουνδουλάκης ήθελε ο ίδιος να τα κοινοποιήση, έγινε όμως τούτο αφορμή νέας παρεξηγήσεως του Μπετεινάκη, διεισδόντες νέαν μείωσιν του έναντι του Πλεύρη, ουδεμίαν δε περί του εναντίον διαβεβαίωσις τον έπεισε οθενδήποτε προερχομένη.
Ο επανελθών Δουνδουλάκης ανεκοίνωσε και τα ψευδώνυμα υφ’ α θα εφέρωντο τα μέλη της Επιτροπής ήτοι Αχιλλεύς, Λεωνίδας, Πατρίκιος, Πλάτων και Πελοπίδας κατ’ αλφαβιτικήν σειράν των πραγματικών επιθέτων των.
ΔΙΑΛΥΣΙΣ ΤΗΣ ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ
Η Γερμανική Αντικατασκοπεία καθίστατο επί το μάλλον και μάλλον επικίνδυνος και ο Μπόγρης φαίνεται είχεν αρκετά προχωρήσει. Επέτυχα να μάθω ότι ηργάζετο εις το γωνιαίον μαγαζί του τσιμεντοστρώτου στενού των Κρεοπωλείων βορεία γωνία της διασταυρώσεως οδού Αλμπερτ. Επείσθην ότι επέκειτο έρευνα της οικίας Μαρίας Ανδρουλάκη. Ειδοποίησα τον Γεώργιον Δουνδουλάκην όστις εξεδήλωσεν έκλπηξιν διότι εις το ίδιον μαγαζί ηργάζετο και αυτός. Επίσης εκεί έμενε με ένα κοριτσάκι και η κ. Ανδρεαδάκη χήρα Αξιωματικού της οποίας ο υιός ήτο εις την Αγγλικήν Υπηρεσίαν Πληροφοριών. Ενόμιζα ότι δεν υπήρχε πλέον περιθώριον και παρα τας αντιρρήσεις του έπεισα τον Δουνδουλάκην να φύγουν.
Ούτω έφυγεν ο Ιωσήφ Μιγάδης και Κ. Καστρινογιάννης την δε επομένην πρωί έστειλα τον σωφέρ Αστρινόν Ιατράκην και παρέλαβεν από το σπίτι της Μαρίας ένα τσουβάλι με αλληλογραφία και ταχυβόλα και τα έφερεν εις την κλινικήν μου τα δε άλλα είδη πυρομαχικά κ.λ.π μετεφέρθησαν εις Κνωσόν, Εις την αλληλογραφίαν υπήρχον, απρονοήτως, και ονόματα. Λόγω επιβλέψεως ο μεν εισήλθεν από τον Σταθμόν οι δε άλλοι κατά διαστήματα κατευθυνόμενοι εις Ασίτες την 30ην Απριλίου 1943. Μόλις είχεν εξέλθει της πόλεως και εγένετο έρευνα της οικίας διά την οποίαν μου είχαν δώσει πληροφορίας ότι από προηγουμένως παρηκολουθήτο και από πρόσωπα εκκενούντα από την οικίαν Κ. Μαμαλάκη.
Η κ. Ανδρουλάκη ψυχραίμως αντεπεξήλθε αλλά μετά τινας ημέρας ενόμισα καλόν να την απομακρύνω της πόλεως παρακαλέσας τον αείμνηστον Μήτσον Βαλαβάνην να την παραλάβη εις Βελόνι του Αποινιού. Αργότερον και ούτος εξετελέσθη κατά τρόπον θηριοδέστατον υπό των Γερμανών συλληφθείς επ’ αυτοφόρω εν τη εκτελέσει του πατριωτικού του καθήκοντος.
Ούτω διελύθη η υπηρεσία αύτη επ’ ολίγας ημέρας . Και μου προέτεινεν μεν ο Γεώργιος Δουνδουλάκης να αναλάβω την διεύθυνσιν της ως ο μόνος κατατοπισμένος αλλά δεν απεδέχθην. Εν τω μεταξύ όμως μέσω εμού εξετελείτο η υπηρεσία καθ’ ο γνώστης ταύτης και των διαφόρων συνδέσμων μέχρις ότου έλθη ο Μιχ. Ακουμιανάκης την 8.8.43 προς ανάληψιν ταύτης. Ούτος βεβαίως κατ’ αρχάς ήτο ακατατόπιστος αλλά συντόμως τον κατετόπισα ώστε να εξελιχθή εις εξαιρετικής ικανότητος όργανον. Ηργάσθην υπό το ψευδόνυμον Μ. Καλογιάννης.
ΤΑ ΜΕΧΡΙ ΙΟΥΛΙΟΥ 1943
Η προσωπική μου γνώμη ήτο πως δεν ήτο εξαιρετικά επιτυχής η τοιαύτη γεωγραφική κατανομή των αρμοδιοτήτων από πάσης πλευράς. Δεν επρόκειτο περί κανονικής περιόδου. Ο νομός Λασσηθίου καταφανώς παρουσίαζεν ολιγώτερον ενδιαφέρον, η Διοίκησις ενός Νομού εκτάσεως Ηρακλείου υπό την εντατικήν επίβλεψιν της Αντικατασκοπείας ήτο δύσκολος και καθίσταται ολιγώτερον υποχείριος εις την διοίκησιν με τα διατιθέμενα μέσα μεταβιβάσεως. Οι αξιωματικοί δεν ήσαν κατά βάθος εν πλήρη ομονοία. Εκαστος εκ δύο είχε τας ιδιαιτέρας του συμπαθείας. Ο Πλεύρης π.χ. επηρέαζε περισσότερο τους εν Πεδιάδι και Βιάννω. Επρόκειτο δε, ας μη λησμονώμεν, περί συνομωσίας. Ενόμιζα ότι η Πεδιάδα και Βιάννος έπρεπε να υπαχθούν υπό τον Πλεύρην έστω και αν τον νομόν Λασσηθίου. Αυτό βεβαίως ήτο προσωπική μου ανεύθυνος γνώμη. Επίσης υπήρχον και διαφοραί χαρακτήρων μεταξύ των. Ιδίως ως προς τας συνομωτικάς ικανότητας και ενεργείας. Ο Πλεύρης ήτο περισσότερον επιφυλακτικός. Ο Μπετεινάκης εξετίθετο περισσότερον και επικινδύνως. Ωθείτο βεβαίως από άμμετρον πατριωτισμόν αλλά είχεν πέραν του δέοντος εμπιστοσύνην εις τον ανθρώπινον χαρακτήρα. Κάποτε επεδίωξε και την υπογραφήν πρωτοκόλλου υπό των αξιωματικών ου η αποκάλυψις θα ήτο λίαν κινδυνώδης μολονότι επί πλέον ωθείτο από μίαν υπερβολικήν φιλοδοξίαν δεν έπαυε να είναι εντιμώτατος αξιωματικός και μέγας πατριώτης. Πολλοί εφοβούντο την φιλοδοξίαν και ακριτομύθειαν του και εγώ ο ίδιος είχα γίνη σκεπτικός. Ο ηρωικός όμως θάνατός του εξήλειψε πάντα ταύτα. Εν τω μεταξύ εκινήθη προς διάφορα σημεία του Νομού προς Οργάνωσιν των διαφόρων περιφερειών ελθών εις επαφήν με, αξιωματικούς και αντιπροσώπους του Συμμαχικού Στρατηγείου. Απέστειλε και τον κ. Αχιλέαν Αλεξάκην εις Μεσσαράν ως Επόπτην πράγμα όμως που προεκάλεσε ωρισμένας αντιδράσεις. Εις τον Νικ. Δραμιντινόν Ανθυπασπιστήν υπηρετούντα εις Αγιον Μύρωνα ανέθεσα την μύησιν Αξιωματικών και οπλιτών της Χωροφυλακής, όστις και ευδοκίμως ηργάσθη προς τον σκοπόν τούτο ων άλλωστε εκ των πρωτίστων μυηθέντων εις οργανώσεις Αξιωματικών.
Αργότερον τη προτάσει του Μπαντουβά εγένετο ευρεία συνάντησις περί των 70 ατόμων εις Βαθύπετρο. Τα μέλλοντα να συζητηθούν ήσαν δευτέρας τάξεως θέματα η δε εν Ηρακλείω Επιτροπή εθεώρει άσκοπον και παρακεκινδυνευμένην την κίνησιν ταύτην. Συνέστησα εις τον Μπετεινάκην ιδιαιτέρως και κατ’ ευθείαν και μέσω του υπασπιστού του Ευαγγέλου Ψαλτάκη να περιστείλουν εις το ελάχιστον τον αριθμόν. Αλλά και τούτο δεν έγινε. Μετέσχε ο Μπαντουβάς, ο Μπετεινάκης, ο Ζωγραφιστός ο Δραμιντινός ως και πολλοί άλλοι ως και αντιπρόσωποι των κομμουνιστών. Ο Ψαλτάκης αποφυγών να μεταβή αντικατεστάθη υπό του Σιαννιδάκη ον και προσέλαβε ο Μπετεινάκης ως υπασπιστήν και εκπρόσωπον. Συνεζητήθησαν διάφορα θέματα αλλά στο τέλος επήλθεν κάποια αντιλογία μεταξύ Μπετεινάκη και κομμουνιστού. Τούτο έδωκε αφορμήν να θέσουν οι κομμουνισταί εις κυκλοφορίαν φήμας και έντυπα ότι ο Μπετεινάκης θέλει δικτατορίαν και βασιλείαν.
Παρεκάλεσα μετ’ επιμονής τον κ. Πλεύρην ότι αφού κατέστη αναπόφευκτος η συνάντησις να μεταβή ωσαύτως ώστε να κρατηθή η συζήτησις εις ολιγώτερον ολισθηρόν. Δεν μετέβη όμως σκεπτόμενος επίσης την ολίγην σκοπιμότητα και τα ενδεχόμενα δυσάρεστα.
Εν τω μεταξύ επανήλθεν εκ Λιβύης ο Αριστείδης Καστρινογιάννης διαφημίζων ότι ήτο εντεταλμένος με μυστικήν εντολήν ως εκπρόσωπος της Κυβερνήσεως μη δεχόμενος να έλθη εις επαφήν με την επιτροπήν ως μυρίζουσα σοβιέτ κ.λ.π. Ηθελε να λέγει να έλθη εις επαφήν μόνο με στρατιωτικούς. Επειδή δεν ηδυνήθη να προσκοληθή εις τον Πλεύρην επέτυχε τούτο όσον αφορά τον Μπετεινάκην καταστάς είς σύμβουλος λίαν επικύνδυνος. Εν τω μεταξύ ζητηθείσαι πληροφορίαι εκ Καΐρου μας επληροφόρουν ότι όλα αυτά ήσαν τυχοδιωκτισμοί. Δυστυχώς όμως χειρίστης επιδράσεως . Το σύνολον της επιστολής του συνίστατο εις το ότι εκόμιζεν μίαν τυπικήν αποστολήν του κ. Τσουδερού συνώδευε δε και χρηματικόν τι ποσόν παραδωτέον εις την ενταύθα Υπηρεσίαν. Τούτων επωφελούμενος ηθέλησε να παραστή εαυτόν ως ανωτέρω ελέχθη. Σοβαρά όμως γεγονότα επηκολούθησαν εντός ολίγου.

Advertisements