Εκθεση γεγονότων Καλαμάτας 18-22 Ιαν 1946, ΣΔΜΛ/28 Ιαν 1946


ΣΤΡΑΤ. Δ/ΣΙΣ ΜΕΣΣΗΝΙΑΣ ΛΑΚΩΝΙΑΣ

Ε Κ Θ Ε Σ Ι Σ

Επί των γεγονότων των ΚΑΛΑΜΩΝ από 18-22 Ιανουαρίου 1946.

Από της 8ης Ιανουαρίου ε.ε. εκηρύχθησαν απεργίαι εν τη πόλει των ΚΑΛΑΜΩΝ διαφόρων κλάσεων του ενταύθα Εργατικού Κέντρου, εξελιχθείσαι εις πανεργατικήν και μερικήν Δημοσιοϋπαλληλικήν τοιαύτην.

Κατά την διάρκειαν της απεργείας οι απεργοί συνεκροτούν παρανόμους μικροδιαδηλώσεις φωνάζοντες «ψωμί και λάδι στο λαό» «Γενική αμνηστεία, να διαλυθούν οι Χίτες».

Αι ενέργειαι και αι εκδηλώσεις αύται εξηρέθισαν τους εθνικόφρονας.

Ούτως είχον τα πράγματα εν τη πόλει των ΚΑΛΑΜΩΝ, ότε ελήφθη η πληροφορία της λαβούσης χώραν δολοφονίας έξωθι της ΣΠΑΡΤΗΣ των έξ (6) εθνικοφρόνων πολιτών υπό εαμοκομμουνιστών. Η ανωτέρω πληροφορία εξηρέθισε έτι μάλλον τους Εθνικόφρονας και την 20.00 ώραν της 18 τρέχοντος μηνός άγνωστοι πιθανώς ανήκοντες εις την εθνικόφρονα παράταξιν επλησίασαν το ενταύθα καφενείον του Ν. ΚΑΤΣΑΡΟΥ, ένθα εσύχναζον εαμοκομμουνισταί και ιδίως οι άρτι εξελθόντες εκ των φυλακών τοιούτοι, και πυροβολήσαντες δι’ αυτομάτου όπλου εφόνευσαν τον ιδιοκτήτην του καφενείου Ν. Κατσαρόν και Γεωπόνον Αθανάσιον Λαφαζάνον και ετραυμάτισαν 4 εκ των λοιπών θαμώνων. Η Εισαγγελική αρχή της πόλεως επελήφθη αμέσως ανακρίσεων.

Την επομένην 19 τρέχοντος συνεπεία των ανωτέρω γεγονότων του καφενείου Κατσαρού οι εαμοκομμουνισταί συνεκεντρώθησαν προ του εργατικού κέντρου, άνευ αδείας των αρχών, και εν διαδηλώσει μετέβησαν εις το Νομαρχ. Κατάστημα ένθα πολυμελής επιτροπή υπέβαλεν διαμαρτυρίαν εις τον Νομάρχην καταλογίσασα την ευθύνην των συμβάντων της προηγουμένης εις την Χωροφυλακήν και τον Εισαγγελέα ΚΑΛΑΜΩΝ.

Προς τους συγκεντρωθέντας ωμίλησε με πνεύμα κατευνασμού ο Νομάρχης και Μητροπολίτης ενώ τουναντίον ωμίλησαν με πνεύμα εξαιρεθισμού μέλη της διακομματικής επιτροπής των εαμοκομμουνιστών Καλαμών. Μετά ταύτα οι διαδηλωταί σχηματίσαντες μικροομάδας περιήρχοντο την πόλιν έκλειναν τα καταστήματα και εκακοποίουν εθνικόφρονας ους απεκάλουν Χίτας. Τα όργανα της τάξεως κατά την διάρκειαν των γεγονότων εκράτησαν στάσιν εφεκτικήν και κατευναστικήν προσπαθούντες διά της πειθούς να αποτρέψουν τους διαδηλωτάς από ενεργείας εκνόμους.

Κατά τας απογευματινάς ώρας εγένετο η κηδεία των δύο θυμάτων υπό των εαμοκομμουνιστών κατά τον γνωστόν προκλητικόν τρόπον. Και ηκολούθησεν μεν η πομπή της κηδείας το υπό της Αστυνομίας υποδειχθέν δρομολόγιον, αλλά καθ’ όλην την διαδρομήν διάφοροι παράγοντες δεν έπαυσαν να ρίπτουν εμπρηστικά και προκλητικά συνθήματα ως π.χ. Εκδίκηση «Για έναν εκατό κ.λ.π.».

Όλαι αι ανωτέρω ενέργειαι των εαμοκομμουνιστών εξηρέθησαν την εθνικόφρονα παράταξιν και έδωσαν εις αυτήν την εντύπωσιν ότι επίκεινται αιματηρά γεγονότα οι δε εθνικόφρονες χωρικοί εισελθόντες εις την πόλιν των Καλαμών δι’ αγοράν τροφίμων και επανακάμπτοντες εις τα χωρία των παρουσίαζον την εν Καλάμαις κατάστασιν ως τραγικήν και λίαν επικίνδυνον από της πλευράς των εαμοκομμουνιστών. Τούτο είχεν ως αποτέλεσμα τον εξερεθισμόν και την έξαψιν των εθνικοφρόνων χωρικών οίτινες εφόνευσαν έξωθι του χωρίου ΘΟΥΡΙΑ τας βραδυνάς ώρας της 19 τρ. τους εξ Αθηνών ερχομένους εις Καλάμας 1) Κακολίδην Διον. συνοδόν αυτοκινήτου πρακτορείου εφημερίδων, κάτοικον Αθηνών και 2) Δεδούσην Αθαν. κάτοικον Καλαμών. Την πρωίαν της επομένης, 20 τρέχοντος ημέραν Κυριακήν, οι χωρικοί της περιοχής Καλαμών, διατελούντες υπό την εντύπωσιν ότι εις Καλαμάς προετοιμάζεται σφαγή των εθνικοφρόνων εκ μέρους των εαμοκομμουνιστών και εξωθούμενοι ιδίως από τους παθόντας, ήρχισαν συγκεντρούμενοι προς τα πλησιέστερα προς την πόλιν των Καλαμών χωρία με τον σκοπόν κατ’ αρχήν να επέμβουν διά να παρεμποδίσουν τας ενεργείας των εαμοκομμουνιστών. Εκμεταλλευθείς την συγκέντρωσιν ταύτην, τον ερεθισμόν και την έξαψιν των πνευμάτων ο κακοποιός Μαγγανάς, εξώθησε τούτους και προέβησαν εις τας κάτωθι εκνόμους ενεργείας, ούτω:

1)     Ομάς εξ αυτών με επικεφαλής τον ίδιον τον Μαγγανάν, δυνάμεως 100 περίπου ανδρών, οπλισμένων και ενδεδυμένων κατά το πλείστον με στρατιωτικάς στολάς μετέβη περί ώραν 17-45΄ εις τα κρατητήρια του Α΄ Αστυν. Τμήματος Καλαμών ένθα εκρατούντο 32 εθνικόφρονες βαρυνόμενοι με κοινά αδικήματα, μεταξύ των οποίων και τρεις συλληφθέντες ως ύποπτοι διά τας σκηνάς του καφενείου Κατσαρού, και κατώρθωσε να απελευθερώση αυτούς, χωρίς η φρουρά του Τμήματος ν’ αντιδράση εις το κρατητήριον του αυτού τμήματος, εκτός των ανωτέρω εκρατούντο και έτεροι 18 (κομμουνισταί κατά το πλείστον) τους οποίους δεν έθιξαν.

2)     Έτεραι ομάδες επίσης ένοπλοι, συνολικής δυνάμεως 600 περίπου ατόμων εισεχώρησαν κατά τας πρώτας νυκτερινάς ώρας εις διάφορα σημεία των προαστείων της πόλεως και προέβησαν εις συλλήψεις 36 πολιτών (ανδρών και γυναικών) τους οποίους απήγαγον και ωδήγησαν εις το χωρίον Κουρτ-Τσαούση περί τα 8 χιλ. έξωθι της πόλεως των Καλαμών. Αι αυταί ομάδες, εξετέλεσαν επί τόπου, κατά την ώραν των συλλήψεων έξ (6) πολίτας, και

3)     Ετέρα ομάς ευρισκομένη εις την είσοδον της κωμοπόλεως Θουρία συνέλαβε τον εξ Αθηνών εις Καλάμας ερχόμενον δι’ αυτοκινήτου δικηγόρον Καλαμών και στέλεχος του ΚΚΕ Κορμάν και εξετέλεσεν τούτον επί τόπου.

Τα όργανα της τάξεως λόγω της συγχύσεως η οποία επεκράτησεν και συνεπεία των διαφόρων φημών αι οποίαι ανεβίβαζον εις 3000 τους εις την πόλιν εισελθόντας ενόπλους εξετίμησαν κακώς την κατάστασιν και περιωρίσθησαν εις την φρούρησιν των φυλακών ένθα εκρατούντο περί τους 700 ελασίται και των δημοσίων γραφείων και καταστημάτων.

Την 21ην τρέχοντος ο Μητροπολίτης Μεσσηνίας συνοδευόμενος υπό του Δημάρχου Καλαμών μετέβη εις το χωρίον Κουρτ-Τσαούση ένθα ευρίσκοντο οι ένοπλοι κακοποιοί με τους απαχθέντας πολίτας διά να μεσολαβήση διά την απελευθέρωσιν των απαχθέντων, επέστρεψεν όμως άνευ αποτελέσματος.

Την 11ην ώραν της αυτής ημέρας πληροφορηθέντες οι ένοπλοι ότι τμήματα στρατού διήλθον εκ Τριπόλεως κατευθυνόμενα εις Καλάμας και ότι εκηρύχθη ο Στρατ. Νόμος εις τους Νομούς Μεσσηνίας-Λακωνίας, ανεχώρησαν εσπευσμένως εκ του χωρίου Κουρτ-Τσαούση μετά των απαχθέντων ομήρων κατευθυνθέντες εις το χωρίον ΓΑΡΔΙΚΙ. Καθ’ οδόν έξ (6) εκ των ομήρων λοξοδρομήσαντες είτε λόγω αγνοίας του δρομολογίου είτε με πρόθεσιν δραπετεύσεως επυροβολήθησαν υπό των συνοδών και εφονεύθησαν.

Ούτως είχεν η κατάστασις όταν περί την ώραν 14.00 της αυτής ημέρας αφίχθην εις Καλάμας και ανέλαβον τα καθήκοντά μου. Μετέβην εις το Γραφείον της Δ/σεως Χωρ/κής Καλαμών και κατατοπισθείς επί της καταστάσεως εκάλεσα αμέσως εις σύσκεψιν τους: Νομάρχην, Εισαγγελέαν, Μητροπολίτην, Ανώτερον Δ/ντήν Χωρ/κής Συν/ρχην Λουκάκην, τον Άγγλον Αντ/ρχην Κομπλ, Αστυνομικόν Σύμβουλον της Ανωτ. Δ/σεως Χωρ/κής Πελοποννήσου και τον Δ/τήν Χωρ/κής Καλαμών Ταγ/ρχην Αλεξίου και αφού μετ’ αυτών εξητάσαμεν την κατάστασιν εισηγήθην κει εγένετο αποδεκτόν ίνα προ πάσης άλλης ενεργείας επιδιώξω την απελευθέρωσιν των απαχθέντων ομήρων άνευ συγκρούσεως.

Προς επίτευξιν τούτου εκάλεσα δύο εθνικόφρονας πολίτας και τους απέστειλα προς τους ενόπλους με την εντολήν όπως διαβιβάσουν προς αυτούς διαταγήν μου ίνα μέχρι της 10ης ώρας της επομένης αφίσωσιν ελευθέρους τους απαχθέντας διότι εν εναντία περιπτώσει θα καταδιώξω τούτους μη φειδόμενος και της ζωής των ομήρων.

Την πρωίαν της επομένης ειδοποιήθην από τους ανωτέρω πολίτας ότι οι απαχθέντες θα αφεθώσιν ελεύθεροι και πράγματι περί ώραν 10ην της 22ας αφέθησαν ελεύθεροι 15 άνδρες και 9 γυναίκες των οποίων όμως η επιστροφή δεν εγένετο αντιληπτή υπό των οργάνων της τάξεως διότι εισήλθον εις την πόλιν ουχί διά της δημοσίας οδού αλλά δι’ ατραπών.

Από της πρωίας της 22ας είχον κινητοποιήσει αποσπάσματα τα οποία ευρίσκοντο πέριξ του χωρίου Γαρδίκι, έτοιμα να κινηθώσι εις περίπτωσιν καθ’ ην οι ένοπλοι δεν θα ετήρουν την υπόσχεσίν των και την 11ην ώραν μη έχων πληροφορίας περί της ελευθερώσεως των απαχθέντων διέταξα τα αποσπάσματα να κινηθούν προς καταδίωξιν των κακοποιών. Την 12ην ώραν προσήλθεν εις το Γραφείον μου ο Άγγλος Αντ/ρχης Νομπλ και με παρεκάλεσεν να σταματήση η καταδίωξις, διότι οι ένοπλοι κακοποιοί είχον αφήσει μέρος των ομήρων (πρόκειται περί των ανωτέρω 15 ανδρών και 9 γυναικών) και θ’ αφίσουν και τους υπολοίπους. Κατόπιν της πληροφορίας ταύτης διέταξα τα αποσπάσματα να σταματήσουν, αποστείλας προς τούτο τον Λοχαγόν Κορίναν, και περί τας απογευματινάς ώρας της ιδίας ημέρας αφέθησαν ελεύθεροι και οι υπόλοιποι απαχθέντες ανερχόμενοι εις 46 οίτινες μετεφέρθησαν εκ Θουρίας εις Καλάμας δι’ αυτοκινήτου τας εσπερινάς ώρας της ιδίας ημέρας.

Εξήτασα προσωπικώς τινάς των ομήρων και με επληροφόρησαν ότι, εκτός του φόνου των έξ (6) ανωτέρω ομήρων, γινομένου υπό τας περιστάσεις αίτινες εξετέθησαν και 5-6 ξυλοδαρμών ουδεμίαν άλλην κακοποίησιν υπέστησαν οι υπόλοιποι.

Μετά ταύτα απέστειλα τούτους εις τας οικίας των δι’ αυτοκινήτων.

Μετά την απελευθέρωσιν των ομήρων διέταξα τ’ αποσπάσματα να κινηθούν προς ανεύρεσιν και σύλληψιν των κακοποιών.

Καλάμαι τη 28 Ιανουαρίου 1946

Ο

Στρατ. Δ/τής

Υπογραφή

ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ ΝΙΚ.

Συν/ρχης Πεζικού

ΑΡΙΘ. Α.Π. 14

Υποβάλλεται (υ.τ.α.)

1) ΓΕΣ (Γραφείον Αρχηγού)

2) Υπουργείον Δημ. Τάξεως (Γραφείον Υπουργού)

Advertisements