Εκθεση δράσης ανταρτικών ομάδων Κρήτης 1944-1945, Σμήναρχος Κεκαίδης Εμμ./31 Δεκ 1945


Σμήναρχος ΚΕΚΑΪΔΗΣ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ
Αντιπρόσωπος της Κυβερνήσεως και του Συμμαχικού Στρατηγείου
εν ΚΡΗΤΗ.

ΕΚΘΕΣΙΣ
Επί της εν ΚΡΗΤΗ καταστάσεως και της Δράσεως των εκεί Οργανώσεων και Ανταρτικών Ομάδων κατά τα έτη 1944-1945.

Ι. ΓΕΝΙΚΑ:
Τον Ιανουάριον του 1944 κατόπιν Δ/γής της Κυβερνήσεως του Εξωτερικού και του Συμμαχικού Στρατηγείου, απεβιβάσθην εις Κρήτην εκ Μ. Ανατολής, με εντολήν:
(1) Να ενημερώσω την Κυβέρνησιν περί της εκεί καταστάσεως.
(2) Να διαφωτίσω και να Οργανώσω τον Εθνικώς σκεπτόμενον Λαόν της ΚΡΗΤΗΣ.
(3) Να συντονίσω τον αγώνα κατά τον Γερμανών.
(4) Διά καταλλήλου χειρισμού των ζητημάτων της ΚΡΗΤΗΣ ν’ αποσοβήσω τον αλληλοσπαραγμόν και να λάβω τα δέοντα μέτρα, ώστε κατά την απελευθέρωσιν να τηρηθή οπωσδήποτε η τάξις.
ΙΙ. ΚΑΤΑΣΤΑΣΙΣ ΗΝ ΔΙΕΠΙΣΤΩΣΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΙΣ ΚΡΗΤΗΝ ΑΠΟΒΙΒΑΣΙΝ ΜΟΥ:
(α) Εχθρός.
Γερμανικός Στρατός δυνάμεως …………………… κατείχεν ισχυρώς την ΚΡΗΤΗΝ και ήλεγχεν απολύτως τας Πόλεις, συγκοινωνίας και ζωτικάς περιοχάς της νήσου.
(β) Οργανώσεις – Ανταρτικαί ομάδες – Ειδικαί Ομάδες:
(1) Ε.Α.Μ.
Πλήρως οργανωμένον με σοβαράν επέκτασιν εις άπαντας τους Νόμους και ιδιαιτέρως εις τους Νομούς ΧΑΝΙΩΝ και ΛΑΣΗΘΙΟΥ. Ενόπλους εν δράσει ανταρτικάς Ομάδας δεν διετήρει ει μη μόνον μικράς τοιαύτας εις τους Νομούς ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ και ΡΕΘΥΜΝΟΥ.
(2) Ε.Ο.Κ. – «ΕΘΝΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΙΣ ΚΡΗΤΗΣ».
Τοπικά Εθνικαί Οργανώσεις είχον συγκροτηθή εις περιοχάς τινας της νήσου από του έτους 1941, με αποστολήν, διατροφήν και διευκόλυνσιν διαφυγής των εν ΚΡΗΤΗ, μετά την κατάρρευσιν παραμεινάντων Βρεττανών ως και Ελλήνων Στρατιωτικών. Την ενέργειαν κατασκοπείας ως και διαφωτίσεως του Λαού διά μυστικώς εκδιδομένων φυλλαδίων.
Μεταξύ των Οργανώσεων τούτων, ουδεμία επαφή ή συντονισμός ενεργειών ηπήρχε.
Ζωηρότερον και περισσότερον οργανωμένη ενεφανίσθη η Εθνική Οργάνωσις ΚΡΗΤΗΣ κατά Νομούς κατά το έτος 1943, αλλά και πάλιν με περιωρισμένην δράσιν λόγω των σκληρών Μέτρων, τα οποία οι Γερμανοί έλαβον εναντίον της και λόγω ελλείψεως συντονιστικής αρχής.
Πρός τούτο Νομαρχιακαί Επιτροπαί είχον συγκροτηθή κατά Νομούς τελούσαι εις επαφήν μετ’ αντιπροσώπων του Συμμαχικού Στρατηγείου.
Ανταρτικαί Ομάδες εν δράσει μικράς δυνάμεως, διετηρούντο εις τας κάτωθι περιοχάς:
– Περιοχή Βιάννου (ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ) υπό τον ΙΩΑΝ. ΜΠΑΝΤΟΥΒΑΝ.
– Περιοχή Ψηλορίτου (ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ – ΡΕΘΥΜΝΟΥ) υπό τον Γ. ΠΕΤΡΑΚΟΓΙΩΡΓΗΝ.
– Περιοχή Σελίνου (ΧΑΝΙΩΝ) υπό τον ΠΑΤΕΡΑΚΗΝ.
– Περιοχή Ασή Γωνιάς υπό τον ΠΕΤΡΑΚΑΝ.
– Περιοχή Ροδακίνου υπό τους ΧΟΜΠΙΤΗΝ – ΚΟΤΣΥΦΗΝ – ΓΙΑΝΝΑΝ.
– Περιοχή Ανωγείων υπό τον ΣΤΕΦΑΝΟΓΙΑΝΝΗΝ και εν συνεχεία ΞΥΛΟΥΡΗΝ.
Αι τέσσερες τελευταίαι ομάδες διετηρούντο υπό των Άγγλων και ετέλουν υπό τον απόλυτον έλεγχον των, εχρησιμοποιούντο δε και διά Σαμποτάζ.
ΙΙΙ. ΛΗΦΘΕΝΤΑ ΜΕΤΡΑ – ΕΞΕΛΙΞΙΣ ΤΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΣ:
(α) Τον ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΝ 1944 ελθών εις επαφήν:
– Μετά των εν ΚΡΗΤΗ αντιπροσώπων του Συμμαχικού Στρατηγείου.
– Μετά των κατά Νομούς Τοπικών Παραγόντων και Νομαρχιακών Επιτροπών.
– Μετά των Αρχηγών των Ανταρτικών Ομάδων ανέπτυξα τας εντολάς τας οποίας είχον και καθώρισα την πορείαν την οποίαν έπρεπε να ακολουθήσουν τους σκοπούς, ων την εκπλήρωσιν έπρεπε να επιδιώξουν, θέσεις και τας βάσεις επί των οποίων έπρεπε να στηριχθή η όλη Οργάνωσις διά να επιτευχθούν οι τεθέντες σκοποί.
Πρός τούτο συνεκλήθη αμέσως σύσκεψις Πανγκρήτιος εις ΑΡΚΑΔΙ (Μάρτιος) εις ην έλαβον μέρος αντιπρόσωποι των Νομαρχιακών Επιτροπών όλων των Νομών ως και άλλοι παράγοντες και απεφασίσθησαν τα κάτωθι:
(1) Ν’ ανασυγκροτηθούν και να ωργανωθούν αι Νομαρχιακαί Επιτροπαί και να συγκροτηθούν Επαρχιακαί και Κοινοτικαί τοιαύται.
(2) Να ορισθούν κατά Νομούς, όπου δεν υπήρχον, Στρατιωτικοί υπεύθυνοι.
(3) Να συγκροτηθή Κεντρική Πανγκρήτιος Επιτροπή διά την Διεύθυνσιν και συντονισμόν του αγώνος.
(4) Να αναληφθή έντονος δράσις διά την διαφώτισιν του Λαού της ΚΡΗΤΗΣ και την οργάνωσιν τούτου μέχρι και του μικροτέρου χωρίου.
(5) Να ληφθούν τα δέοντα μέτρα και να γίνη η κατάλληλος προπαρασκευαστική εργασία, διά την εν καιρώ άνοδον του Μαχίμου Πληθυσμού εις τας ορεινάς περιοχάς, προς συγκρότησιν ισχυρών Ανταρτικών Ομάδων.
(6) Να επιζητηθή η επαφή μετά της Οργανώσεως του Ε.Α.Μ. προς συντονισμόν του κατά των Γερμανών Αγώνος.
(β) Μετά την σύσκεψιν ταύτην και τας ληφθείσας αποφάσεις, ώρισα Σταθμόν Διοικήσεως μου την θέσιν «ΚΥΠΑΡΙΣΕΣ ΓΩΝΙΑΣ – ΡΕΘΥΜΝΟΥ».
Η θέσις αύτη ευρισκομένη εις κατάλληλον Κεντρικήν Περιοχήν της ΚΡΗΤΗΣ εχρησιμοποιείτο από του 1943 παρά τοπικής Οργανώσεως ης Προϊστατο ο Πατριώτης Ι. ΠΑΞΗΜΑΔΗΣ Ανώτερος Υπάλληλος της Τραπέζης της Ελλάδος αποθανών αμέσως μετά την απελευθέρωσιν λόγω κακουχιών και ο ΣΤ. ΜΠΙΡΗΣ, νέος με ενθουσιασμόν και φανατισμόν, δραστηριότητα και δράσιν.
Αμφότεροι από του 1943 ησχολούντο με την έκδοσην μικράς Εφημερίδος «ΦΙΛΙΚΗ ΦΩΝΗ» διά την διαφώτισιν του Πληθυσμού και με κατασκοπείαν.
Και οι δύο προσληφθεντες εις το Επιτελειον μου, απετελεσαν τους κυρίους μοχλούς εις άπαντας τους Τομείς δράσεως, ανέλαβον δε και την έκδοσιν εβδομαδιαίας Εφημερίδος «ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΦΩΝΗ», διά της χρησιμοποιήσεως των μέσων άτινα η Κυβέρνησις απέστειλεν εκ Μέσης Ανατολής.
Ο επιζήσας εκ των ανωτέρω ΣΤ. ΜΠΙΡΗΣ Αρχηγός της Τοπικής Οργανώσεως και επί της διαφωτίσεως και τύπου εν τω Νομώ, δύναται δι’ εκθέσεώς του να εξιστορήση την δράσιν του.
Εις την θέσιν ταύτην προσήρχοντο εξ όλων των Νομών οι διάφοροι παράγοντες και οι αντιπρόσωποι των Συμμάχων, συνεζητούντο δε διάφορα ζητήματα και ελαμβάνοντο αι δέουσαι αποφάσεις.
Κατόπιν των ανωτέρω ενεργειών επετεύχθησαν τα κάτωθι:
(1) Ανεσυγκροτήθησαν αι κατά Νομούς Νομαρχιακαί Επιτροπαί Διευθύνσεως του αγώνος και συνεκροτήθησαν τοιαύται εις απάσας τας Επαρχίας και Χωρία.
(2) Ωρίσθησαν Στρατ/κοί Υπεύθυνοι κατά Νομούς και Επαρχίας παρ’ ων ανελήφθη η Στρατ/κή Οργάνωσις των Μαχίμων Δυνάμεων.
Εις την κενήν θέσιν του Στρατ. Υπευθύνου του Νομού ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ετοποθετήθη, κατόπιν προτάσεως μου, ο εκ Μ. Ανατολής αφιχθείς Αντ/ρχης Πεζ. ΝΑΘΑΙΝΑΣ ΑΝΔΡΕΑΣ.
(3) Ήρξατο δραστηρίως η διαφώτησις του Λαού. Προς τούτο Οργανώθησαν συγκεντρώσεις κατ’ Επαρχίας και εντός των Πόλεων εις ας αυτοπροσώπως παρευρεθείς ωμίλησα.
(4) Ήρχισεν η ενίσχυσις των υπαρχουσών εν δράσει ανταρτικών Ομάδων και συγκρότησις νέων.
(5) Επεζητήθη και επετεύχθη η ενιαία εμφάνισις μετά του Ε.Α.Μ. και ο συντονισμός του αγώνος κατά των Γερμανών, επί μικρόν όμως χρονικόν διάστημα καθ’ όσον η επιτευχθείσα συμφωνία εν συνεχεία ανετράπη υπό ιθυνόντων το Ε.Α.Μ., κατόπιν σχετικής εκ των άνω εντολής (ΑΠΡΙΛΙΟΣ 1944).
(6) Εξήλθον Αξ/κοί εκ των Πόλεων και έλαβον θέσεις στον αγώνα. Καθ’ άπασαν την νήσον, όπου κατά το πλείστον είχεν επιβληθή το Ε.Α.Μ. εσημειώθη σημαντική μεταστροφή του Πληθυσμού, πύκνωσις της Εθνικής Οργανώσεως, τόνωσις του Ηθικού των Κατοίκων.
Αι Νομαρχιακαί Επιτροπαί της Εθν. Οργανώσεως, οι Αξ/κοί αι Ανταρτικαί Ομάδες τηρούσαι τας δοθείσας παρ’ εμού οδηγίας όστις εις συνεχή επαφήν και συνεννόησιν μετά των εν ΚΡΗΤΗ αντιπροσώπων του Συμμαχικού Στρατηγείου και της Κυβερμήσεως του Εξωτερικού ετέλουν, συνέχισαν τας προσπαθείας των αντιμετωπίζουσαι μετά θάρρους τας διώξεις και επιθέσεις του Γερμανικού Στρατού και εξουδετερώνουσαι τας επιδιώξεις του Ε.Α.Μ.
Η σύντονος και δραστηρία Οργάνωσις του Λαού της Κρήτης η δημιουργία και εμφάνισις ισχυρών Εθνικών Ανταρτικών Ομάδων, εις Περιοχάς όπου επεκράτουν οι Ελασίται και είχε τρομοκρατηθή ο Πληθυσμός, ανεπτερώθη το Ηθικόν των Εθνικοφρόνων.
Ο Συντονισμός του αγώνος καθ’ άπασαν την ΚΡΗΤΗΝ εματαίωσε τα σχέδια των Κομμουνιστών και ετόνωσε τον Λάον της ΚΡΗΤΗΣ.
Ο Εθνικόφρων Λαός της ΚΡΗΤΗΣ διαφωτισθείς και Οργανωθείς εγκαίρως έλαβε σταθεράν και αποφασιστικήν στάσιν έναντι των Κομμουνιστών και υπεχρέωσε τούτους να συμμορφωθούν προς τας δοθείσας Διαταγάς των Κυβερνήσεων.
Ταχείαι και αποφασιστικαί ενέργειαι, όπου εξεδηλώθησαν απόπειραι Κομμουνιστών να δημιουργήσουν ταραχάς και να ανατρέψουν τας αρχάς, επέφερον θετικά αποτελέσματα και εματαίωσαν τα σχέδια των (Ηράκλειον – Αποκορώνου).
Ούτω, μόνη η ΚΡΗΤΗ εξ όλων των Περιοχών της ΕΛΛΑΔΟΣ, κατόρθωσεν αναιμάκτως να επιβάλη την τάξιν και να αποφύγη μέχρι τέλους τον αλληλοσπαραγμόν.
(δ) Ούτω εξελίχθη η κατάστασις ομαλώς μέχρι ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 1944, ότε συνεπληρώθη η σύμπτυξις των Γερμανών και ο Περιορισμός της Κατοχής, μόνον εις τον Νομόν ΧΑΝΙΩΝ.
Η λεπτομερής δράσις των Οργανώσεων, Στρατιωτικών Υπευθύνων και Ανταρικών Ομάδων, Θ’ αναπτυχθή υπό τούτων δι’ ιδιαιτέρων Εκθέσεων.
Άπαντες οι ανωτέρω τελούντες υπό την Εποπτείαν και καθοδήγησίν μου εξετέλεσαν τας δοθείσας βάσει οδηγιών της Κυβερνήσεως και του Συμμαχικού Στρατηγείου Διαταγάς και συνεισέφερον τα μέγιστα εις την εκπλήρωσιν των τεθέντων σκοπών.
Αι κάτωθι Οργανώσεις αντιπροσωπευόμεναι δι’ Επιτροπών είχον συγκριτηθή διά την διεύθυνσιν του Αγώνος και οι κάτωθι είχον διορισθή, ως Στρατ/κοί υπεύθυνοι κατά Νομούς.
(α) Εις Νομόν ΧΑΝΙΩΝ
-Νομαρχιακή Επιτροπή (Εθνικής Οργανώσεως ΧΑΝΙΩΝ)
-Πρόεδρος ο ε.α. Αντ/ρχης Χωρ/κής ΣΚΟΥΛΑΣ Ν.
-Στρατ/κός Υπεύθυνος, ο εν αποστρ. Ταγ/ρχης Πεζ. ΝΙΚΟΛΟΥΔΗΣ.
(β) Εις Νομόν ΡΕΘΥΜΝΟΥ.
– Νομαρχιακή Επιτροπή (Εθνική Οργάνωσις ΡΕΘΥΜΝΟΥ)
– Πρόεδρος ο εν αποστρ. Αντ/ρχης Πεζ. ΤΖΙΦΑΚΗΣ ΧΡ.
– Στρατ/κός Υπεύθυνος ο ίδιος.
(γ) Εις τον Νομόν ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ.
– Νομαρχιακή Επιτροπή (Εθνικής Οργάνωσις ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ).
– Πρόεδρος ο Καθηγητής ΕΜΜ. ΠΕΤΡΑΚΗΣ
– Στρατ/κός Υπεύθυνος ο Αντ/ρχης Πεζ. ΝΑΘΑΙΝΑΣ ΑΝΔΡ.
(δ) Εις τον Νομόν ΛΑΣΗΘΙΟΥ.
– Νομαρχιακή Επιτροπή (Εθνική Οργάνωσις ΛΑΣΗΘΙΟΥ)
– Πρόεδρος ο Δικηγόρος ΑΛΕΞΑΚΗΣ
– Στρατ/κός υπεύθυνος ο Αντ/ρχης ΚΑΡΑΝΤΙΝΟΣ.
Αι Ανταρτικαί Ομάδες αίτινες πρωτοβουλία των Αρχηγών των ή υπό των Οργανώσεων συνεκροτήθησαν, ως και η δράσις τούτων, είναι δυνατόν, δι’ ιδιαιτέρας εκθέσεως, αρμοδίως υποβαλλομένης ν’ αναφερθούν.

V. Από του ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 1944 μέχρι ΜΑΐΟΥ 1945 ότε εσυνθηκολόγησεν ο Γερμανικός Στρατός εν ΚΡΗΤΗ, Στρατ/κός Δ/τής ΚΡΗΤΗΣ ωρίσθη ο Συν/ρχης Πεζ. ΠΑΠΑΔΑΚΗΣ ΝΙΚ. όστις ν’ αναφέρη την μετέπειτα δράσιν των Οργανώσεων – Στρατ/κών Δ/των και Ανταρτικών Ομάδων.
Ο υποφαινόμενος παρέμεινεν εν ΚΡΗΤΗ ως Επιτελάρχης της Στρατιωτικής Διοικήσεως.

Για την ακρίβειαν Αρχηγός
της αντιγραφής Ανωτέρας Διοικήσεως Αεροπορίας
(Τ.Σ.Υ.)

ΚΕΛΑΪΔΗΣ ΕΜ.
Σμήναρχος

Advertisements