Εκθεση εθνικής αντίστασης Ρεθύμνου, αντισυνταγματάρχη Ηλία Σκουλά


ΗΛΙΑΣ ΣΚΟΥΛΑΣ
ΘΕΜΑ: Η Εθνική Αντίστασις Ρεθύμνης                                          Αντ/ρχης Πεζ. ε.α.
ΠΡΟΣ: Επιτροπή του Α.Ν. 1919/51                                                 Κάτοικος Ρεθύμνης
ΓΕΣ/Β4                                                                                                                     Ρέθυμνον τη 16-11-51
Σχετικός ο Α.Ν. 1919/51
Εν τη επιθυμία ημών όπως συντελέσωμεν κατά το δυνατόν εις την διευκόλυνσιν του έργου της Επιτροπής και μη δυνάμενοι να προσέλθωμεν αυτοπροσώπως ίνα εκθέσωμεν υμίν προφορικώς τα της οργανώσεως και δράσεως της Εθνικής Οργανώσεως Ρεθύμνης κατά την περίοδον της κατοχής 1941-1945, υποβάλλω την παρούσαν υπό την κρίσιν υμών με την παράκλησιν όπως ευαρεστηθήτε και λάβητε γνώσιν ταύτης.
Κρίνω επιβεβλημένην την ανάγκην της υποβολής της παρούσης εκ μέρους μου, τοσούτον μάλλον καθ’ όσον κατά την κρίσιν των Εθνικών Οργανώσεων υπό της Επιτροπής του ΓΕΣ του Α.Ν. 971/49, η Εθνική Οργάνωσις Ρεθύμνης ήτις κατά την περίοδον της κατοχής ελειτούργησε και έδρασε κατά τρόπον αξιοθαύμαστον, αποφασιστικόν και πειθαρχημένον και αναμφισβητήτως προσέφερεν ανεκτιμήτους υπηρεσίας εις τον συμμαχικόν αγώνα, καθώς και αρκετάς εκατοντάδας ηρωϊκών θυμάτων και δεκάδες Κωμοπόλεων και χωρίων ολοκαύτωμα υπέρ της ελευθερίας, ηδικήθη καταφόρως αγνοηθεισών τελείως των μεγάλων θυσιών και αγώνων αυτής, υπό της εν λόγω Επιτροπής.
Η επαναστατική συγκρότησις της Εθνικής Οργανώσεως Ρεθύμνης ήρξατο ευθύς μετά την κατάληψιν της νήσου υπό των Γερμανών, υπό υποτυπώδη μορφήν κατ’ αρχάς και με πρόγραμμα καθαρώς απελευθερωτικόν. Επί κεφαλής της κινήσεως ταύτης ετέθη ο Αντ/ρχης Πεζικού Τζιφάκης Χρ. αξιωματικός μεγάλης ικανότητος, πολεμικής πείρας και εμπιστοσύνης, υπό την προεδρείαν δε τούτου συνεκροτήθη αμέσως και Δεκαμελής Κεντρική Επιτροπή, διοικητική και εκτελεστική, υπό εγκρίτων πολιτών και αξιωματικών.
Παρά την τρομοκρατικήν καταπίεσιν του πληθυσμού και τας ομαδικάς εκτελέσεις πολιτών εκ μέρους του κατακτητού, η Κεντρική Επιτροπή συνέχισε το έργον της, με αυταπάρνησιν, ο λαός δεν εκάμφθη, και η Οργάνωσις εξηπλώθη με γοργόν ρυθμόν εις τρόπον ώστε εντός του έτους 1942 να λάβη πλήρη εξέλιξιν και να επεκταθή και εις τους τελευταίους συνοικισμούς του Νομού.
Το σύστημα το οποίον ηκολούθησε εξ αρχής η Εθνική Οργάνωσις Ρεθύμνης συνίστατο:
α) Εις την οργάνωσιν εις την ύπαιθρον Εθνικών Ανταρτικών ομάδων καλώς εξωπλισμένων, με αποστολήν την προστασίαν του πληθυσμού και των Συμμαχικών αποστολών, την συγκέντρωσιν, κατανομήν και εξασφάλισιν του υπάρχοντος οπλισμού, την εκτέλεσιν επιδρομών εναντίον μικρών εχθρικών τμημάτων κλπ.
β) Την Συγκρότησιν Εθνικών Ομάδων Πληροφοριών και Δολιοφθοράς οπλισμένων με ελαφρόν οπλισμόν, με αποστολήν την εκτέλεσιν σαμποτάζ, παρακολούθησιν των κινήσεων του εχθρού, εξουδετέρωσιν των κατασκόπων αυτού, διαρπαγάς όπλων, τροφίμων κλπ.
γ) Εις την Οργάνωσιν Ομάδων Εθνικής Αντιστάσεως Εσωτερικού, με αποστολήν την παρακολούθησιν του εχθρού και των κατασκόπων αυτού, την συλλογήν πληροφοριών στρατ. φύσεως, την διαφώτησιν του πληθυσμού δι’ εντύπων, προκηρύξεων κλπ.
Διά την ευκολωτέραν και αποτελεσματικωτέραν διεύθυνσιν του αγώνος και διοίκησίν των οργανωμένων τμημάτων, ο Νομός Ρεθύμνης διηρέθη εις εδαφικά διαμερίσματα εις έκαστον των οποίων ωργανώθησαν Τοπικαί Επαρχιακαί Επιτροπαί και Ανταρτικά Αρχηγεία και Υπαρχηγεία υπό Ανωτέρους ως επί το πλείστον μονίμους ή και Εφέδρους αξιωματικούς ή και διακεκριμένους ιδιώτας. Διά τον αυτόν λόγον ωργανώθησαν και κατά κοινότητας τοιαύται Κοινοτικαί Επιτροπαί.
Η διοίκησις των αρχηγείων τούτων των Διαμερισμάτων, ήτο άμεσος και πρακτική διά τα τμήματα του Διαμερίσματός των. Έκαστον Αρχηγείον περιελάμβανε περί τας 2 εώς 10 ανταρτικάς Ομάδας και τοιαύτας Δολιοφθορέων, διαφόρου δυνάμεως και συνθέσεως ήτοι 100 έως 500 άνδρας και ανάλογον αριθμόν Ομάδων Εσωτερικής Αντιστάσεως.
Αι ένοπλοι δυνάμεις της Εθνικής Οργανώσεως του Νομού Ρεθύμνης εξηκριβωμένως υπερέβαινον τας 5000 άνδρας με παντοειδή οπλισμόν, εξ ου πολύ βαρύς τοιούτος κυριευθείς από τους εξοντωθέντας Γερμανούς Αλεξιπτωτιστάς κατά την μάχην της Κρήτης.
Η δράσις των Ε.Α.Ο. ολοκλήρου του Νομού εναντίον των Γερμανοϊταλών υπήρξεν αξιόλογος, αλλά και λίαν σκληρά. Δέον να ληφθή υπ’ όψει ότι αι εχθρικαί δυνάμεις εν Κρήτη πάντοτε ήσαν πολυάριθμοι κυμαινόμενοι από 75-120 χιλιάδες. Ομοίως και η δράσις των Ομάδων Πληροφοριών και Δολιοφθοράς υπήρξεν αξιόλογος.
Σοβαραί υπήρξαν αι απώλειαι του εχθρού συνεπεία της δράσεως των τμημάτων της Ε.Ο.Ρ. και πολύτιμοι αι πληροφορίαι αίτινες εδίδοντο καθ’ εκάστην εις τους αντιπροσώπους του Συμμαχικού Στρατηγείου της Μ.Α. περί της δυνάμεως και των κινήσεων του εχθρού.
Συνεπεία της δράσεως των Ε.Α.Ο. ημών τα Γερμανικά στρατεύματα ουδέποτε παρέμενον εις μικρά τμήματα εις το εσωτερικόν της νήσου, οσάκις δε ηναγκάζοντο να πράξουν τούτο, εκινούντο πάντοτε κατά μεγάλας μάζας, τούτο όμως συνεπήγετο την υποχρεωτικήν διατήρησιν και απασχόλησιν μεγάλων δυνάμεων εν τη νήσω. Επίσης αι υπηρεσίαι τας οποίας προσέφερον αι Ομάδες Εσωτερικής Αντιστάσεως υπήρξαν πολύτιμοι διά τον αγώνα και τούτων δε αι θυσίαι δεν είναι μικραί.
Η μεγάλη δράσις της Εθνικής Οργανώσεως Ρεθύμνης κυρίως ανεπτύχθη από το έτος 1941 μέχρι της 14 Οκτωβρίου 1944 οπότε τα Γερμανικά στρατεύματα εξεκένωσαν τον Νομόν Ρεθύμνης και συνεπτύχθησαν εις τον Νομόν Χανίων, και κυρίως ο αγών της περιόδου ταύτης έχει σημασίαν και δέον να εξετασθή και να ληφθή υπ’ όψει εκ μέρους της Επιτροπής διά την ηθικήν και υλικήν ικανοποίησιν των δικαιουμένων να τύχωσι τοιαύτης.
Καθ’ όλον το διάστημα της Γερμανικής κατοχής εν Κρήτη πλείστα πολεμικά γεγονότα αφθάστου ηρωϊσμού και αυτοθυσίας έλαβον χώραν και παμμέγιστοι είναι αι θυσίαι και αι σκληρότητες τας οποίας υπέστη ο Κρητικός λαός εκ μέρους του βαρβάρου κατακτητού η δε παραγνώρισις του ηρωϊσμού και των θυσιών αυτού εκ μέρους της πολιτείας, θα απετέλει πράξιν άδικον και σκληράν διά τους γεναίους και ανιδιοτελείς αγωνιστάς της Νήσου και τα πολυάριθμα θύματα του προς την πατρίδα καθήκοντος.
Επισυνάπτεται σχέδιον οργανώσεως του Αρχηγείου ΒΡΥΣΙΝΑ ΡΕΘΥΜΝΗΣ εξ ου εμφαίνεται ο τρόπος της οργανώσεως και λειτουργίας των Αρχηγείων εν τω Νομώ Ρεθύμνης.

Μετά Σεβασμού
Ηλ. Σκουλάς
Αντ/ρχης Πεζικού ε.α.
Α΄. Αντιπρόεδρος της Εθν. Οργανώσεως και Αρχηγός
του Αρχηγείου ΒΡΥΣΙΝΑ – ΡΕΘΥΜΝΗΣ.
……………….

ΕΘΝΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΙΣ ΡΕΘΥΜΝΗΣ
ΑΡΧΗΓΕΙΟΝ ΒΡΥΣΙΝΑ ΡΕΘΥΜΝΗΣ
(Εξαρτόμενον εκ του Γεν. Αρχηγείου Ρεθύμνης)
Αρχηγός Ταγμ/ρχης Πεζικού Σκουλάς Ηλίας
ΟΡΓΑΝΩΣΙΣ – ΔΙΑΡΘΡΩΣΙΣ
– Περιοχή Οργανωθείσα υπό του Αρχηγού.
Ολόκληρος η περιοχή του όρους Βρύσινα (24 χωρία) και η πόλις Ρεθύμνης μετά των συνοικισμών και προαστίων αυτής.
Η συγκρότησις και λειτουργία τούτου ήρξατο από του πρώτου έτους της κατοχής (1941) υπό υποτυπώδη μορφήν, ανεπτύχθη και διοργανώθη ταχέως ώστε κατά το τέλος του έτους 1942 ευρίσκετο εν πλήρει εξελίξει και δράσει κατά του εχθρού.
Μερίμνη του Αρχηγείου ωργανώθησαν, ελειτούργησαν και έδρασαν τα κάτωθι Υπαρχηγεία και Υπηρεσίαι.
Ι. ΕΙΤΕΛΕΙΟΝ
ΙΙ. Υπαρχηγείον Νοτίου Βρυσίνα
ΙΙΙ. Υπαρχηγείον Βορείου Βρυσίνα
ΙV. Υπαρχηγείον Πόλεως – Προαστίων
V. Υπηρεσίαι Πληροφοριών – Τύπου – Κατασκοπείας – Διαφωτήσεως.
Υπό εκάστου Υπαρχηγείου ωργανώθησαν και έδρασαν.
α) Εθνικαί ανταρτικαί ομάδες
β) Εθνικαί ομάδες Πληροφοριών και Δολιοφθοράς
γ) Εθνικαί ομάδες Εσωτερικής Αντιστάσεως.
Και ειδικωτέρον
1) Υπαρχηγείων Νοτίου Βρύσινα Αρχηγός Υπολ. Πεζ. Ψαρουδάκης Ελευθ.
α) Εθνικαί Ανταρτικαί ομάδες 3 συνολικής δυνάμεως 186
β) Ομάδες Πληροφοριών και Δολιοφθοράς 1 συνολικής δυνάμεως 20
γ) Εθνικαί ομάδες Εσωτερικής Αντιστάσεως – συν. δυνάμεως
2) Υπαρχηγείον Νοτίου Βρύσινα Αρχηγός Εφ. Υπολ. Πεζ. Βιστάκης Αντ.
α) Εθνικαί Ανταρτικαί ομάδες 3 συνολικής δυνάμεως 76
β) Εθνικαί Ομάδες Πληροφοριών – Δολιοφθοράς – συνολ. δυνάμεως.
γ) Εθνικαί Ομάδες Εσωτερ. Αντιστάσεως 1 συνολικής δυνάμεως 22.
3) Υπαρχηγείον Πόλεως Ρεθύμνης και Προαστίων Αρχηγός ο Λοχαγός Πεζ. Κουδουμνάκης Ανδρ.
α) Εθνικαί ανταρτικαί ομάδες 2 συνολικής δυνάμεως 62
β) Εθνικαί Ομάδες Πληροφοριών και Δολιοφθοράς συνολ. δυνάμ.
γ) Εθνικαί ομάδες Εσωτ. Αντιστάσεως 12 συν. δυνάμεως 250.
Αι εθνικαί ανταρτικαί ομάδες του Αρχηγείου έλαβον μέρος εις πλείστας συγκρούσεις κατά του εχθρού και εξετέλεσαν σοβαράς και επικινδύνους αποστολάς κατά την κατοχικήν περίοδον.
Ομοίως αι εθνικαί ομάδες Πληροφοριών και Δολιοφθοράς εξετέλεσαν πλείστας σοβαράς και επικινδύνους αποστολάς, σαμποτάζ, απαγωγάς αιχμαλώτων, διαρπαγάς όπλων του εχθρού, συλλήψεις κατασκόπων κ.λ.π.
Ομοίως αι Εθνικαί Ομάδες Εσωτερικής Αντιστάσεως προσέφερον ανεκτιμήτους υπηρεσίας και υπεβοήθησαν μεγάλως τον συμμαχικόν αγώνα.
Αι Υπηρεσίαι Πληροφοριών, μυστικού τύπου, προπαγάνδας, Διαφωτήσεως κατασκοπείας κ.λ.π. ωργανώθησαν κατά τρόπον υποδειγματικόν και προσέφερον ανεκτιμήτους υπηρεσίας εις τον συμμαχικόν αγώνα.
(Τ.Σ.) Ο Γενικός Αρχηγός της Εθνικής Οργ. Ρεθύμνης
ΧΡ. ΤΖΙΦΑΚΗΣ
Συντ/ρχης ε.α.
Ο ΑΡΧΗΓΟΣ ΤΟΥ ΑΡΧΗΓΕΙΟΥ
ΗΛΙΑΣ ΣΚΟΥΛΑΣ

Advertisements