Εκθεση Απελευθερωτικού Κινήματος Κρήτης, ΑΕΑΚΚ/ΓΑ/20 Αυγ 1945


ΑΡΧΗΓΕΙΟΝ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΤΙΚΟΥ
ΚΙΝΗΜΑΤΟΣ ΚΡΗΤΗΣ
ΓΡΑΦΕΙΟΝ ΑΡΧΗΓΟΥ
Αιθ. Πρωτ.

ΕΚΘΕΣΙΣ
Περί του Εθνικού Απελευθερωτικού Κινήματος Κρήτης

Π Ρ Ο Σ
Το Γενικόν Επιτελείον Στρατού
(Διευθυνσις Επιχειρήσεων)
Εις Αθήνας
Λαμβάνω την τιμήν να αναφέρω τα κατωτέρω εν περιλήψει σχετικώς με το Εθνικόν Απελευθερωτικόν Κίνημα Κρήτης κατά την περίοδον της Κατοχής του οποίου είχον την τιμήν να ηγούμαι, παρέχοντες Υμίν τα στοιχεία πραγματικών γεγονότων τα οποία έχουν σχέσιν με την δημιουργίαν, εξέλιξιν και δράσιν του Εθνικού Απελευθερωτικού Κινήματος εν τη Κρήτη κατά τας περιόδους του πολέμου 1940-1941 και της Κατοχής κατά τον Εθνικόν αγώνα αντιστάσεως κατά του κατακτητού και να παρακαλέσω διά τα καθ’ Υμάς.
Π Ε Ρ Ι Ο Δ Ο Σ Α΄
Κατά την 28ην Οκτωβρίου 1940 ότε εκήρυξεν η Ιταλία τον Πόλεμον κατά της Ελλάδος ετηλεγράφησε εις την αυτού Μεγαλειότητα τον Βασιλέα των Ελλήνων και εις τον τότε Πρόεδρον της Κυβερνήσεως Ι. Μεταξά ίνα μου επιτρέψουν να ηγηθώ εθελοντικού Σώματος εκ τριακοσίων (300) ανδρών και λάβω μέρος εις τας κατά των Ιταλών επιχειρήσεις εν Αλβανία. Η αίτησίς μου αύτη απερρίφθη διότι δεν επετρέπετο η συμμετοχή εις τον αγώνα ανταρτικών Σωμάτων κατ’ απόφασιν της Κυβερνήσεως.
Κατά την ιδίαν εποχήν εκλήθην υπό της Αγγλικής Κατασκοπείας Ηρακλείου και ανέλαβον υπηρεσίαν παρά τω Προξενείω (Αγγλίας).
Κατά τας αρχάς Δεκεμβρίου 1940 απεφασίσθη εγκρίσει της Κυβερνήσεως και της Αγγλικής Υπηρεσίας η εκτέλεσις σαμποτάζ εις Δωδεκάνησα. Εις την επιχείρησιν ταύτην έλαβον μέρος ο υποφαινόμενος επί κεφαλής οκτώ (8) ανδρών, ο Αντώνιος Γρηγοράκης ή Σατανάς επικεφαλής τεσσάρων ανδρών και οκτώ Αγγλοι Κομάντος.
Η εκτέλεσις της επιχειρήσεως εματαιώθη συνεπεία διαταγής της Αγγλικής Υπηρεσίας καθ’ ην στιγμήν ευρισκόμεθα εν πλώ παρά τα Δωδεκάνησα. Καθ’ ον χρόνον διεξήγοντο αι επιχειρήσεις εν Αλβανία και εν τη προόψει της υποχωρήσεως του Ελληνικού Στρατού και εν συνεχεία της πιθανής καταλήψεως της Κρήτης υπό Γερμανών Αλεξιπτωτιστών συνεκλήθη σύσκεψις εις το εν Ηρακλείω Αγγλικόν Προξενείον πρωτοβουλία του Αρχηγού της Αγγλικής Κατασκοπείας Λοχαγού Πέτεμπούρ και του ετέρου Λοχαγού Μπάλλυ εις ην έλαβον μέρος μετ’ άλλων Πατριωτών. Κατά την σύσκεψιν ταύτην μας επληροφόρησαν οι ως άνω Αξιωματικοί ότι ασφαλέστατα μετά την κατάρρευσιν της Ηπειρωτικής Ελλάδος θα επακολουθήσουν επειχειρήσεις διά την κατάληψιν της Κρήτης υπό των Γερμανών και ότι δέον να ληφθούν από τούδε κατάλληλα μέτρα συμμετοχής του αμάχου πληθυσμού εις τον αγώνα με την δήλωσιν των αυτών Αξιωματικών ότι η Αγγλική Υπηρεσία δεν δύναται να χορηγήση όπλα καθ’ ότι εστερείτο τοιούτων.
Κατά την ιδίαν σύσκεψιν εξέφρασα την γνώμην ότι επιβάλλεται η πρόσκλησις ηλικιών τινών εν Κρήτη και η κήρυξ του Στρατιωτικού Νόμου ως πρώτου μέτρου ασφαλείας εν τη Νήσω. Η γνώμη μου αύτη δεν εγένετο αποδεκτή εκ μέρους της Αγγλικής Υπηρεσίας άγνωστόν μοι διά ποίους λόγους.
Μετά ταύτα ενήργησα πλέον ως άτομον και δι’ ιδίων χρημάτων ηγόρασα όπλα τα οποία και διεφύλαξα διά την εν καιρώ χρησιμοποίησίν των, προσέτι δε καθώρισα τους άνδρας οίτινες θα ηγωνίζοντο υπό τας διαταγάς μου κατά τας επιχειρήσεις.
Άμα τη πτώσει των Γερμανών Αλεξιπτωτιστών οι υπ’ εμού καθορισθέντες άνδρες ετέθησαν υπό τας διαταγάς μου και ελάβομεν θέσεις εις επίκαιρα σημεία Ν.Α της πόλεως Ηρακλείου (Αγ. Ιωάννην, Μπετεβή Καμάρα, Ατσαλένιο, Μεσσαμπελιές, Κνωσσός), ένθα έπιπτον οι Γερμανοί εναντίον των οποίων ηγωνίσθημεν παραπλησίως ενεργούντες με τον τακτικόν Στρατόν και τας Αγγλικάς Δυνάμεις. Η έναρξις του αγώνος μου τούτου ήρξατο με εκατόν πεντήκοντα (150) άνδρας και έφθασεν κατά την τελευταίαν φάσιν του εις διακοσίας πεντήκοντα (250). Κατά τας ημέρας των επιχειρήσεων τούτων ολόκληρος ο τομεύς ούτος διηυθύνετο υπ’ εμού κατά δε τας γενομένας μάχας υπό του Σώματός μου συνελήφθησαν εκατόν εξήκοντα τέσσαρες (164) αιχμάλωτοι, ετραυματίσθησαν πεντήκοντα οκτώ (58) άγνωστος δε εις εμέ ο αριθμός των φονευθέντων Γερμανών Στρατιωτικών, έναντι είκοσι οκτώ (28) νεκρών και τραυματιών ημετέρων.

Π Ε Ρ Ι Ο Δ Ο Σ Β΄.
Εν τη εξελίξει του αγώνος ο τακτικός Στρατός μετά των Αγγλικών Δυνάμεων ηναγκάσθη προ της αριθμητικής υπεροχής του αντιπάλου εις έμψυχον υλικόν και της τοιαύτης από απόψεως μηχανικών μέσων και οπλισμού να υποχωρήση. Ο υποφαινόμενος μετά του Σώματός του εθεώρησε επιτακτικόν καθήκον του να παραμείνη επί μίαν προσέτι ημέραν επί του πεδίου του αγώνος αγωνιζόμενος διά να προασπίση τα γυναικόπαιδα και την υποχώρησιν του αμάχου πληθυσμού προς το εσωτερικόν της νήσου.
Ακολούθως και αφού εγένοντο κύριοι της περιφερείας Ηρακλείου οι Γερμανοί, ηναγκάσθην μετά του Σώματός μου να υποχωρήσω και να καταφύγω εις το χωρίον Αγ. Σύλλας Ν.Δ και έξωθι του Ηρακλείου απ’ όπου και εζήτησα παρά του Στρατιωτικού Διοικητού Νομού Ηρακλείου Συν/ρχου Παπαθανασοπούλου τα κατωτέρω. 1) Απόλυσιν των Κρητών Στρατιωτών και την μετάβασίν των εις τας εστίας των και 2) Παράδοσιν των εξ Ηπειρωτικής Ελλάδος Στρατιωτικών εις τον υποφαινόμενον διά να προφυλάξω τούτους της αιχμαλωσίας και να τοποθετήσω αυτούς εις διάφορα ασφαλή χωρία και τους χρησιμοποιήσω εν καιρώ μετά των λοιπών Κρητών κατά του Κατακτητού. Ο ως άνω Στρατιωτικός Διοικητής Νομού Ηρακλείου Συν/ρχης Παπαθανασόπουλος απέρριψε την πρότασίν μου άγνωστόν μοι διά ποίους λόγους.
Εις Αγιον Σύλλαν το πρώτον δεκαήμερον του μηνός Ιουνίου 1941 προέβην εις τον αφοπλισμόν του Σώματός μου και απόκρυψιν των όπλων του, τους άνδρας δε τούτου ετοποθέτησα εις κατωκοιμένους χώρους ίνα αποφύγουν την αντίληψιν του εχθρού και είτα κατόπιν προσκλήσεώς μου προσήλθον πατριώται τινές (επτά έως εννέα) προς ους ανέπτυξα την ανάγκην συνεχίσεως του αγώνος κατά του κατακτητού με την δήλωσιν ότι ο αγών μας ούτος θα είναι σκληρός αλλά και επιβεβλημένος προς χάριν της Πατρίδος και της Ιστορίας μας.
Αι απόψεις μου εγένοντο αποδεκταί υπό των ειρημένων Πατριωτών σχηματισθέντος υπό την ηγεσίαν μου αμέσως του πρώτου ενόπλου πυρήνος αντιστάσεως κατά του εχθρού και ελήφθησαν αι κάτωθι αποφάσεις αίτινες και ετέθησαν αμέσως εις εφαρμογήν 1) Κατηρτίσθη δίκτυον κατασκοπείας εφ’ ολοκλήρου της νήσου με αποστολήν την συλλογήν πάσης φύσεως πληροφοριών αφοροσών την θέσιν και εν γένει την Στρατιωτικήν εγκατάστασιν και οργάνωσιν του εχθρού επί της Νήσου. 2) Απεφασίσθη η έναρξις περισυλλογής των εν Κρήτη απομενόντων Αγγλων Στρατιωτών και προστασία της ζωής των μέχρις αποστολής των εις Μ. Ανατολήν. 3) Εκανονίσθησαν και ετέθησαν αι βάσεις αντιμετωπίσεως των δαπανών του αγώνος ας εστηρίξαμεν κυρίως εις την υφισταμένην οικονομικήν δυναμικότητά μου και των ετέρων συνέδρων μετά την εξάντλησίν της. 4) Απεφασίσθη και έλαβεν αμέσως η οργάνωσίς μας Στρατιωτικήν μορφήν και συγκρότησιν, κανονισθέντος του τρόπου διά του οποίου ο πληθυσμός θα ανθίστατο παθητικώς αρχήθεν κατά του εχθρού και ενεργητικώς συν τη εξελίξει και ολοκληρώσει του Στρατιωτικού Οργανισμού της μελετηθείσης Οργανώσεως. 5) Απεφασίσθη η συμμετοχή εις την Οργάνωσιν αντιστάσεως προσώπων πατριωτών ανεξαρτήτως των πολιτικών αυτών πεποιθήσεων και 6) Απεφασίσθη να επιζητηθή διά του ταχυτέρου δυνατού τρόπου η λήψις επαφής μετά του Στρατηγείου Μ. Ανατολής παρ’ ου θα ελαμβάνομεν οδηγίας και εις τας διαταγάς του οποίου θα επειθαρχούσαμεν εν συνδυασμώ με τας επί τούτου απόψεις και οδηγίας της Κυβερνήσεως Ημών του Καΐρου.
Π Ε Ρ Ι Ο Δ Ο Σ Γ ΄.
Η εφαρμογή των αποφάσεών μας τούτων ήρξατο αμέσως από του δευτέρου δεκαημέρου του μηνός Ιουνίου 1941 οργανωθέντος πρώτου του Ηρακλείου και επακταθείσης της Οργανώσεως συν τω χρόνω εφ’ ολοκλήρου της Νήσου. Η περισυλλογή Αξιωματικών και οπλιτών Αγγλων υπήρξε το πρώτο μέλημα της Οργανώσεως και η αναπτέρωσις του καταπεσόντος Εθνικού φρονήματος του πληθυσμού διά καταλλήλου προπαγάνδας και η περισυλλογή των καταδιωκομένων πολιτών των κατά τας επιχειρήσεις αγωνισθέντων οίτινες ηπειλούντο υπό του εχθρού υπό εκτελέσεως εκτελουμένων των συλλαμβανομένων επί τόπου. Παρεσχέθη βοήθεια οικονομική εις τας δεινοπαθούσας οικογενείας των θυμάτων πολέμου και δικαστική υποστήριξις των υποδίκων πατριωτών εν τοις Στρατοδικίοις του εχθρού διά της τοποθετήσεως δικηγόρων υπερασπίσεως και μαρτύρων προς υποστήριξίν των. Ηρξατο η εντατική περισυλλογή των όπλων των εγκαταλελειμένων μετά την λήξιν των επιχειρήσεων εξ ων εξωπλίζοντο οι άνδρες μου καταρτιζομένου του ανταρτικού σώματός μου και εκανονίσθη το σχέδιον της κινήσεως και μεταφοράς των περισυλλεγομένων Αγγλων Στρατιωτών και Αξιωματικών ορισθέντων σημείων τινών εν τω Νομώ Ηρακλείου ως σταθμών διαφυγής των άτινα ήσαν το πρώτον το χωρίον Αγ. Σύλλας παρά το Ηράκλειον, Μετόχι Βορρού εν τη Μεσσαρά και η νότιος παραλία του Νομού Ηρακλείου.
Την δράσιν μας ταύτην πληροφορηθέν το Συμμαχικόν Στρατηγείον Μέσης Ανατολής απέστειλεν ημίν διαταγήν την 15/8/1941 και διέταξεν να μεταβώ εις Αίγυπτον προς λήψιν οδηγιών ότε συγκροτηθέντος Συμβουλίου των επιτελών μου και εμού ελήφθη η απόφασις να αποσταλή αντ’ εμού και καθ’ υπόδειξίν μου ο Αντώνιος Γρηγοράκης ή Σατανάς και απεστάλη. Τον δε Σεπτέμβριον του ιδίου έτους αφίκετο ενταύθα ως αντιπρόσωπος και οργανωτής της κατασκοπείας των Δυτικών Νομών της Κρήτης ο ΑγγλοςΛοχαγός Χιούζ. Την 5/10/1941 αφίχθη εις Ηράκλειον ως αντιπρόσωπος των Ανατολικών Νομών ο Αγγλος Λοχαγός Μόντ μεθ’ ων αμέσως ήλθον εις επαφήν και ήρχισα να λαμβάνω οδηγίας και να εκτελώ τας διαταγάς του Στρατηγείου Μέσης Ανατολής ας δι’ αυτών ελάμβανον.
Την εποχήν αυτήν η ένοπλος δύναμίς μου ανήρχετο εις εκατόν άνδρας περίπου.
Οι Αγγλοι Αξιωματικοί έθεσαν συστήματα διοικήσεως και κινήσεως του Σώματός μου ανάλογα με του Στρατού και εγώ τα εφήρμοζα προς το συμφέρον του κοινού αγώνος. Εφηρμόσθη τότε καθ’ υπόδειξίν των η ακινησία των ανδρών και η δημιουργία τόπου μονίμου διανομής των (Λιμέρι) και διέθεσαν και τέσσαρες άνδρες εκ Μέσης Ανατολή αφιχθέντας μετ’ αυτών επί τούτω διά την εκπαίδευσιν των ανδρών μου εις τα νέα όπλα και εις την εκτέλεσιν σαμποτάζ. Οι ίδιοι Αξιωματικοί μοι υπέδειξαν τότε την δημιουργίαν πολιτικοστρατιωτικής Οργανώσεως αντιστάσεως και ουχί στρατιωτικού μόνον χαρακτήρος ως μέχρι τότε υφίστατο.
Αλλά αι κοιναί προσπάθειαί μας επί τούτων απέτυχον των στρατιωτικών και πολιτικών σοβαρών παραγόντων μη αποδεχθέντων ουσιαστικώς να συμμετάσχουν ενεργώς και κατά τας υποδείξεις μας εις τον αγώνα ότε προσωπικώς και πάλιν εξ ολοκλήρου αναλαμβάνω την περαιτέρω οργάνωσιν και την αρχηγίαν αυτής.
Η εξέλιξις του αγώνος αντιστάσεως από του Δεκεμβρίου 1941 υπήρξε τραχεία διότι οι Γερμανοί εσυστηματοποίησαν την δίωξιν πλέον της ανταρτικής μου δυνάμεως και έλαβον κατά των οικογενειών μας απανθρώπως εκβιαστικά μέτρα εκτελέσαντες πολλά πρόσωπα συγγενικά μου και των οικογενειών των ανδρών μου. Επικηρύξεις έλαβον χώραν κατ’ εμού και πολλών ανδρών μου και γενικώς εξαπελύθη προπαγάνδα διά προκηρύξεων και δι’ ομιλιών γενομένων εις δημοσίας συγκεντρώσεις εντός των πόλεων και χωρίων εις ας υποχρεωτικώς ελάμβανον μέρος οι Δημόσιοι υπάλληλοι οι Κληρικοί τα σχολεία και όλοι οι πολίται.
Τον Απρίλιον του 1942 αφίχθη εις αντικατάστασιν του Αγγλου Αξιωματικού Μόντ ο επίσης Αγγλος Αξιωματικός Τομ όστις τότε μας έφερε διαταγή εκτελέσεως προδοτών και πρακτόρων του εχθρού. Αμέσως συνεκρότησα συμβούλιον μεταξύ των κυριοτέρων συνεργατών μου και απεφασίσαμεν τον τρόπον των εκτελέσεων αυτών και το σχέδιον επιτυχούς ενεργείας κατ’ αυτών ανέβαλον δε την εκτέλεσιν επί δεκαπενθήμερον της αποφάσεως ταύτης και μου εδόθη χρόνος ούτως ώστε ειδοποίησα τους εις τας πόλεις κατοικούντας καλούς πολιτικούς και πατριώτας να φύγουν διότι ίσως υποστούν αντίποινα μετά τας εκτελέσεις των προδοτών.
Δυστυχώς δεν επείσθησαν πολλοί και υπέστησαν τον τραγικόν θάνατον υπό του εχθρού εκτελεσθέντες.
Αμα τη παρόδω του δεκαπενθημέρου διευθύνων προσωπικώς αποσπάσματα καταρτισθέντα εκ των ανδρών μου προέβην εις τας εκτελέσεις πολλών προδοτών ενώ συγχρόνως εγένετο με οδηγούς άνδρας μου σαμποτάζ εις τα αεροδρόμια του Ηρακλείου και Καστελλίου υπό Αγγλων Κομάντος καθ’ α εκάησαν αρκεταί δεκάδες αεροπλάνων (τεσσαράκοντα δύο 42). Μετά την τοιαύτην δράσιν οι Γερμανοί εξετέλεσαν μεταξύ των άλλων και πολλούς προσωπικούς φίλους και συγγενείς μου. Κατά την εποχήν ταύτην Ιούνιος 1942 υφίσταται και η ομάς ανταρτών υπό τον Γεώργιον Πετράκην και ετέρα ομάς υπό τον Αντώνιον Γρηγοράκην ή Σατανάν επανελθόντα εξ Αιγύπτου συνεργαζόμεναι μετ’ εμού. Οτε εγώ μετ’ αυτών εκλήθημεν υπό του Αγγλου Αξιωματικού Τομ αντιπροσώπου του Στρατηγείου εις Συμβούλιον και μας υπεδείχθη να μεταβώμεν εις Μέσην Ανατολήν διαλύοντες ή συμπαραλαμβάνοντες τους αντάρτας. Απαντες συνεφώνησαν πλην εμού, ο Αγγλος ούτος αντιληφθείς την τοιαύτην απόφασίν μου με εζήτησεν εις ιδιαιτέραν συνομιλίαν και εδέχθη να μείνω εγώ μετά του Σώματός μου αλλά να μη εμποδίσω τας άλλας ομάδας και τους διοικητάς των να φύγουν δι’ Αίγυπτον να υποστηρίξω δε την φυγήν των. Επ’ αυτού συνεφώνησαν και εγένοντο απόπειραι αναχωρήσεώς των προς Αίγυπτον από τα Νότια παράλια Ηρακλείου και εκ του όρμου Αγ. Σάββα, αλλά εν μέρει επέτυχε διότι δεν έφυγαν όλοι οι ανωτέρω. Ο Γεώργιος Πετράκης υποδείξει του Αγγλου επιτετραμένου Αξιωματικού Τομ διέλυσε τας δυνάμεις του ολοσχερώς εμού μη αποδεχθέντος την διάλυσιν των ανδρών μου, οι διαλυθέντες διέρρευσαν προς τους κατωκημένους χώρας της Νήσου και οι Αγγλοι διέφυγον εις άλλα σημεία εγώ δε μετά του Σώματός μου υπέστην κύκλωσιν υπό του εχθρού κατορθώσας διά νυκτός να διαφύγω του Γερμανικού κλοιού μετά 22 ημέρας χωρίς να συμπλακώ μετ’ αυτών και τούτο διότι ευρέθην προ υπερτέρων συντριπτικώς δυνάμεων.
Μετέβην ακολούθως εις Επαρχίαν Μονοφατσίου και απησχολήθην με την αναπτέρωσιν του Εθνικού φρονήματος των κατοίκων και εκείθεν μετά των δυνάμεών μου μετέβην εις τον Νομόν Ρεθύμνης Επαρχία Αμαρίου περί το τέλος Αυγούστου 1942 διαταγή του Αγγλου αντιπροσώπου ένθα δημιουργώ λημέρι και συνιστώ την ανασύστασιν της ομάδος του Γεωργίου Πετράκη ήτις υπ’ αυτού είχε διαλυθή και η οποία επραγματοποιήθη, πλην αύτη διελύθη και αύθις αναχωρήσαντος του ως είρητα αρχηγού της εις Μέσην Ανατολήν, και ανεσυνεστήθη και πάλιν μετά την εις Κρήτην επάνοδόν του (Αύγουστος 1943).
Ευρισκόμενος εκεί καταπολέμησα την ζωοκλοπήν, ανεπτέρωσα το ηθικόν φρόνημα της περιοχής επροχώρησα μέχρι Σφακίων και ωργάνωσα τους κτηνοτρόφους στρέψας τούτους εις ενεργείας κατά του εχθρού επαγίωσα την ασφάλειαν και τάξιν απειλήσας εις τους εγκληματίας βαρείας κυρώσεις ας και επραγματοποίησα εις τινας περιπτώσεις. Ετελειοποίησα το σύστημα της κατασκοπείας και κατόρθωσα να είμαι ενήμερος πάσης Στρατιωτικής κινήσεως των Γερμανών εις το εσωτερικόν της Νήσου και πάσης τοιαύτης ετοιμαζομένης να διοχετευθή εις Αφρικήν κρατών ενήμερον το Στρατηγείον διά των εν Κρήτη αντιπροσώπων του, ωργάνωσα και διησφάλισα επί εξ μήνας τον ανεφοδιασμόν εις τρόφιμα των ανδρών μου και έδρων κατά του εχθρού όπου αι περιστάσεις το επέβαλλον. Διησφάλισα εκείσε και παρά την περιοχήν Αμαρίου τους εναπομείναντας Αγγλους Αξιωματικούς και Στρατιώτας τους οποίους δεν είχον κατορθώσει εισέτι να αποστείλω εις Αίγυπτον. Εκείθεν μετά τρίμηνον περίπου δράσιν μεταφέρω το Σώμα μου ολόκληρον περί τον Ν/βριον 1942 εις Λασσηθιώτικα Ορη. Αμέσως μετά την εγκατάστασιν εκείσε εντολή του Αγγλου αντιπροσώπου κ. Τομ επιχειρώ την σύγκλησιν εις συμβούλιον των μέχρι τότε αδρανούντων Αξιωματικών διά να επιτύχω την συμμετοχήν αυτών εις τον αγώνα αλλά και πάλιν απέτυχον καθ’ ότι ούτοι υποσχόμενοι συμμετοχήν εν τη ουσία δεν εξήρχοντο εις τον αγώνα αλλά ηδράνουν εκ τούτων μόνον ο εξ Αρχανών Αντ/ρχης Αντ. Μπετεινάκης συμμετέσχε εις τον αγώνα και κατόπιν συνεννοήσεώς μας λαβούσης χώραν τρεις φοράς ούτος και επιμελήθη της οργανώσεως του αμάχου πληθυσμού και εμύησε εις τον αγώνα εικοσάδα Αξιωματικών και κατά την υπ’ εμού δοθείσαν μάχην έσπευσε και ευρέθη παρά το πλευρόν μου εκτελεσθείς ακολούθως υπό του εχθρού. Η προσπάθειά μου της συμμετοχής εις τον αγώνα αντιστάσεως των Ελλήνων Αξιωματικών επανελήφθη εξακολουθητικώς αλλά δεν εστέφθη υπό επιτυχίας. Εκτοτε επύκνωσα τας δυνάμεις μου ας ανεβίβασα εις τον αριθμόν των επτακοσίων πεντήκοντα ενδρών και εσυστηματοποίησα την εκπαίδευσιν αυτών.
Τον Δεκέμβριον 1942 επιτυγχάνω επαφήν μετά του Διοικητού των Ιταλικών Στρατιωτικών Δυνάμεων Κρήτης Στρατηγού Κάρτα, όπερ γεγονός εγνωστοποίησα εις τους εν Κρήτη τότε ευρισκομένους Αγγλους Αξιωματικούς Τομ και Μιχάλη, περί δε τον Μάϊον 1943 ήλθον εις επαφήν ότε και ήρξαντο συνεννοήσεις παραδόσεως των Ιταλικών Στρατευμάτων Κρήτης επί τη προόψει της επικειμένης Ιταλικής ανακωχής. Ούτω μέχρι του Σ/βρίου 1943 ουδεμία σοβαρά ανταρτική δύναμις έδρα εν Κρήτη πλην της ημετέρας.
Την 9/9/1943 διά διαταγής του Αγγλου Αξιωματικού Μιχάλη (Φιλεντέμ) διατασσόμην να πλησιάσω τα Ιταλικά Στρατεύματα χωρίς όμως να κτυπήσω ταύτα. Την 11/9/1943 περί τας πρωινάς ώρας είχον παραγματοποιήση επαφήν με τας εμπροσθοφυλακάς των ότε οι Γερμανοί φοβούμενοι την παράδοσιν των Ιταλών επετέθησαν διά δυνάμεως τεσσάρων χιλιάδων (4.000) στρατού καθ’ ημών συναφθείσης μάχης των δυνάμεών μου αποδεχθέντων και αποκρουσάντων την επίθεσιν εις την περιφέρειαν Βιάννου και επί των υψωμάτων της Σύμης (θέσις Αλευρά).
Η μάχη διήρκησε καθ’ όλην την ημέραν ότε περί την εβδόμην βραδυνήν ώραν οι Γερμανοί καμφθέντες εγκατέλειψαν τον αγώνα μη επαναλαβόντες την επίθεσίν των, αλλά παρενοχλούντες τας δυνάμεις μας μέχρι της 22/9/1943.
Κατά την μάχην ταύτην εχρησιμοποίησα επί τη προόψει Στρατιωτικής ενεργείας επιχειρήσεων εξ επιστρατεύσεως ενεργηθείσης ολίγας ημέρας προ του αγώνος και άλλους άνδρας καλώς εκπαιδευμένους ήτοι εν συνόλω η δύναμίς μου ανήλθεν εις χιλίους εξακοσίους πεντήκοντα άνδρας. Αι απώλειαί μου υπήρξαν δέκα τέσσαρας νεκροί και είκοσι δύο τραυματίαι, του δε εχθρού ήσαν διακόσιοι είκοσι δύο νεκροί και δέκα πέντε αιχμάλωτοι οίτινες μετ’ ανάκρισιν υπό Αγγλων εξετελέσθησαν εκ λόγων Στρατιωτικών.
Οι σκοποί του αγώνος μας επετεύχθησαν διότι κρατήσαντες τας θέσεις μας επί δωδεκαήμερον επετύχομεν να χορηγηθή ευκαιρία εις τους Ιταλούς να παραδοθούν όσοι ήθελον εις ημάς. Παρεδόθησαν δε περίπου τρεις χιλιάδες άνδρες και ο Στρατηγός Κάρτα μετά του Επιτελείου του. Ατυχώς ελλείψει μέσων μεταφοράς δεν ηδυνήθημεν να τους μεταφέρομεν εις Αίγυπτον ειμή μόνον τον Στρατηγόν και το Επιτελείον του οι δε υπόλοιποι αφέθησαν εις την τύχην των απωλεσθέντες ή επανακάμψαντες και παραδοθέντες εις τους Γερμανούς, εζητήσαμεν τρόφιμα και οπλισμόν παρά του Στρατηγείου την δευτέραν ημέραν της συγκροτήσεως διά να ενεργήσωμεν αγώνα επιθετικόν αλλά δεν μας παρεσχέθη ληξάσης της επιχειρήσεως ταύτης. Κατέλιπον ομάδα της δυνάμεώς μου εις την περιοχήν των νομών Λασσηθίου και Ηρακλείου υπό την αρχηγίαν του αδελφού μου Ιωάννου εγώ δε εστράφην προς τους Δυτικούς Νομούς της Κρήτης με ένα μέρος αυτής. Κατά την διέλευσίν μου εκ της Επαρχίας Σφακίων και εις θέσιν Τσιλίβδικα της περιφερείας του χωρίου Καλή Συκιά συνηντήθην μετά δυνάμεως Γερμανών μεθ’ ης συνεπλάκην κατά το πρώτον δεκαήμερον Οκτωβρίου 1943. Την δύναμιν ταύτην του εχθρού κατέστρεψα εξ ολοκλήρου διαφυγόντων μόνον τριών ανδρών των υπολοίπων φονευθέντων επί του πεδίου της συγκρούσεως.
Εκείθεν ασθενήσας τη προτροπή των Αγγλων και ελλείψει μέσων νοσηλείας μου μετέβην εις Αίγυπτον αναχωρήσας την 1/11/1943. Ανέθεσα δε εις τον αδελφόν μου Ιωάννην Μπαντουβάν την διοίκησιν ολοκλήρου της δυνάμεως των ανδρών μου ως και την περαιτέρω διεξαγωγήν του αγώνος συμφώνως ταις παρασχεθείσαις οδηγίες μου εις αυτόν. Αμα τη αναρρώσει μου εις Αίγυπτον ήτις έλαβε χώραν μετά τεσσαράκοντα ημέρας από της εκείσε αφίξεώς μου εζήτησα να επανέλθω εις Κρήτην αλλά το Στρατηγείον άγνωστον διά ποίον λόγον δεν συνεφώνησεν. Εις Αίγυπτον κατά την διαμονήν μου εσχημάτισα μεταξύ των Κρητών πολιτών την εκείσε δημιουργηθείσαν εθνικήν οργάνωσιν και δι’ αυτής επέτυχον την αποστολήν εις Κρήτην προς χρήσιν των ανταρτών μου σοβαρών ποσοτήτων πυρομαχικών φαρμακευτικού υλικού ειδών υποδύσεως και ρουχισμού και μικρού ποσού χρημάτων δι’ αγοράν τροφίμων εξ Αιγύπτου διηύθυνον εν πολλοίς διά των αδελφών μου τον αγώνα αντιστάσεως εν Κρήτη διότι καθ’ έκαστον μήνα απέστελλον αδηγίας εις αυτούς δι’ αγγελιοφόρων.
Εις Κρήτην επανήλθον την 9/10/1944 ότε οι Γερμανοί είχον συμπτυχθή εις την πόλιν Ηρακλείου και πέριξ αυτής κυκλικώς οκτώ χιλιόμετρα.
Αμα τη αφίξει μου ανέλαβον την αρχηγίαν των δυνάμεών μου των μέχρι τότε τελουσών υπό τας διαταγάς του αδελφού μου Ιωάννου βοηθουμένου επίσης υπό του ετέρου αδελφού μου Νικολάου, και την 11/10/1944 απέστειλον τελεσίγραφον εις τον Γερμανόν Διοικητήν της πόλεως Ηρακλείου με περιεχόμενον ότι εάν εντός 24ώρου δεν εγκαταλείψει την πόλιν θα τον κτυπήσω. Ούτος με εκάλεσεν αμέσως εντός της πόλεως Ηρακλείου εις συνάντησιν ένθα μετέβην μετά του Τοποτηρητού της Ιεράς Μητροπόλεως Κρήτης Ευγενίου Ψαλλοδάκη και του Γενικού Γραμματέως μου Ιωάννου Γιαννιδάκη και ηναγκάσθη ούτος να διακόψη την καταστροφήν των Στρατιωτικών έργων ην δι’ ανατινάξεως ενήργει μέχρι της στιγμής εκείνης αποδεχθείς να εκκενώση την πόλιν την αυτήν ημέραν και εντός των απογευματινών ωρών εις τας δυνάμεις μου άνευ μάχης.
Μετά την είσοδόν μου εις την πόλιν και την ανάληψιν της Διοικήσεώς της υπό του Κυβερνητικού Αντιπροσώπου Αντ/ρχου Νάθαινα Ανδρέα μοι ανετέθη η Στρατιωτική Διοίκησις υπαίθρου Ηρακλείου διά την εμπέδωσιν της ασφαλείας και τάξεως εν τω Νομώ ελλείψει ετέρας Στρατιωτικής δυνάμεως.
Το έργον μου τούτο έφερον εις πέρας κατά τον καλίτερον τρόπον ως αι σχετικαί εκθέσεις του Κυβερνητικού Αντιπροσώπου.
Ωσαύτως μοι ανετέθη η ίδρυσις του Δικαστικού Τμήματος εφ’ ολοκλήρου του Νομού όπερ ανέθηκα εις τον Υπασπιστήν μου και Γενικόν Γραμματέα μου Ανθυπασπιστήν Χωροφυλακής Γιαννιδάκην Ιωάννην (Δικηγόρον) επιτυχών και επί του επιπέδου τούτου την κατανομήν των ευθυνών των δοσιλόγων, εν γένει εις την σύλληψίν των μέχρι της αναλήψεως του έργου αυτού υπό των Δικαστικών αρχών.
Μετά την επιβολήν του Κράτους του Νόμου και την ανάληψιν των υπηρεσιών υπό των υπευθύνων αρχών γενομένην την 1/2/1945 μετέβην εις Χανιά Επαρχία Αποκορώνου και διαλύσας τας εκείσε δυνάμεις του Ε.Λ.Α.Σ. κατόπιν αγώνος εν συνεργασία μετά του Αντ/ρχου Πεζικού κ. Γύπαρη Παύλου.
Ανέλαβον το δεύτερον συγκρότημα της Αναρτικής Ταξιαρχίας Κρήτης ως Διοικητής του μέχρι της παραδόσεως των Γερμανών ότε απολύσας τους άνδρας μου επανήλθον τέλος εις τα ειρηνικά μου έργα.

Εν Ηρακλείω τη 20η Αυγούστου 1945

Ο ΑΡΧΗΓΟΣ
ΕΜΜΑΝ. ΜΠΑΝΤΟΥΒΑΣ

Advertisements