Εκθεση δράσεως 8 ΤΑΓΜΑΤΟΣ, ΕΔΕΣ/8ΜΕΡ/8 ΤΑΓΜΑ/10 Δεκ 1944


Ε Κ Θ Ε Σ Ι Σ  Δ Ρ Α Σ Ε Ω Σ  Τ Α Γ Μ Α Τ Ο Σ

Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν Α
1.- Συμμετοχή εις απόκρουσιν Γερμανικης Επιθέσεως 8-10 Ιουλίου 1944 προς Βετερίκον και υψώματα Α. Βλαχωρίου.
2.- Κάλυψις περιοχής Χίνκας
3.- Επίθεσις κατά Βρυσούλας
4.- Συμπτυξις εκ Βρυσούλας και ανακατάληψις Βρυσούλας
5.- Συμπτυξις εκ προγεφυρώματος (Καλαμά)
6.- Μετάβασις διά Σαμποτάζ εις Βροσύναν
7.- Ματακίνησις προς Σελλιανην
8.- Γερμανική επίθεσις 22-8-44
9.- Γερμανική επίθεσις 31-8-44
10.- Διάφοροι μετακινήσεις από 7 μέχρι 13 Σεπτεμβρίου 1944.
11.- Μετακίνησις προς Κόντσικαν. Γερμανική Επίθεσις προς Μαρμαρά
12.- Σύμπτυξις προς υψώματα Μοσπίνης (διάβασις Αγίου Βλασίου)
13.- Επίθεσις Γερμανών κατά υψωμάτων Κοσκίνης 28 και 29-9-44 και σύμπτυξις εις Κουμαριάν
14.- Διάφοροι Μετακινήσεις από 4 μέχρι 8-10-44
15.- Eφαρμογή σχεδίου ενεργείας προς κατάληψιν Ιωαννίνων
16.- Γενικά

Ο Διοικητής του Τάγματος
(Υπογραφή)
Γ. Λυγεράκης
Ταγ/χης


Ε.Ο.Ε-Ε.Ο.Ε.Α.
VIII ΜΕΡΑΡΧΙΑ

VIII ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΟΝ ΤΑΓΜΑ

Ε Κ Θ Ε Σ Ι Σ
Δ ρ ά σ ε ω ς τ ο ύ Τ ά γ μ α τ ο ς

(Φύλλον Πωγωνίου Επιτελικός Χάρτης 1:100000)

Ι.- Συμμετοχή εις απόκρουσιν Γερμανικής επιθέσεως 8-10 Ιουλίου 1944 προς Βετερίκον και υψώματα Ανατολικώς Βλαχωρίου.-
Το Τάγμα κατόπιν της υπ’ αριθμ. 4557/8-7-44-21ης ώρας Επειγούσης Διαταγής VIII Mεραρχίας και κατόπιν της υπ’ αριθμ. Α.Π. 128/8-7-44 Διαταγής του, απέστειλε τον 2ον Λόχον αυτού προς ενίσχυσιν τμημάτων 10ου Συντάγματος, μαχομένων εις υψώματα ανατολικώς Βλαχωρίου.-
Ο Λόχος εκινήθη την 22.45’ ώραν της αυτής ημέρας (ανφορά Τάγματος υπ’ αριθμ. 539/8-7-44) προς Δοβλάν, τεθείς εις την διάθεσιν του 11/10 Τάγματος.
Δύναμις Λόχου 61 άνδρες-6 Οπλοπολυβόλα
Διοικητής Ανθυπολοχαγός Γκαλμπακιώτης Δημήτριος, Διμοιρίτης Ανθυπολοχαγός Οικονόμου Γρηγόριος, Ανθυπασπιστής Ζέϊνος Χαρίσης, Επιλοχίας Μάλλιος Σπυρίδων.
9-7-44.
Ο Λόχος από Δοβλάς ανήλθεν επί υψωμάτων Τριγώνος, εγκατασταθείς εις θέσεις έναντι υψωμάτων Βλάχας και Παληομονάστηρο.
Αμα τη εγκαταστάσει του και περί ώραν 13ην εδέχθη Γερμανικήν επίθεσιν 150 ανδρών, υποστηριζομένων υπό Ολμων και Πυροβολικού.
Λόγω ισχυροτάτου πυρός, η Διμοιρία Μακοπούλου και ο Λόχος Κοντοδήμου (10ου Συντάγματος) συνεπτύχθησαν.
Ο 2ος ημών Λόχος παρέμεινε κρατήσας θέσεις του και αποκρούσας τελικώς Γερμανικήν επίθεσιν.
Την αυτήν ημέραν απεστάλη εις την αυτήν θέσιν και εγκατεστάθη έτερος Λόχος του αυτού Συντάγματος (Παπαγεώργη).-
10-7-44
Καθ’ όλην την ημέραν αι θέσεις των τμημάτων εβάλλοντο σφοδρώς υπό Πυροβολικού και Ολμων.
Περί ώραν 21ην εξαπελύθη Γερμανική επίθεσις, φθάσασα μέχρις αποστάσεως βολής χειροβομβίδος. Και κατά ταύτην ο Λόχος εκράτησε τας θέσεις του, χρησιμοποιήσας χειροβομβίδας και επιτυχών μετά των λοιπων τμημάτων την απώθησιν των Γερμανών και την σύμπτυξιν των εις την βάσιν εξορμήσεως των.
Απώλειαι:
α) Εχθρού: Και κατά τας δύο επιθέσεις αυταί ήσαν σοβαραί, μη εξακριβωθείσαι όμως.
β) Ημετέρων: (Λόχου) Ουδεμία.-
Παρατηρήσεις: Απαντες οι Αξιωματικοί και αντάρται επολέμησαν μετά ενθουσιασμού, καίτοι πολλοί τούτων ελάμβανον το πρώτον βάπτισμα του πυρός.-
Διεκρίθη ο Ανθυπασπιστής Ζέϊνος Χαρίσης, Διμοιρίτης Λόχου, όστις πρώτος έκαμεν χρήσιν χειροβομβίδος και καθήλωσε τους προ της Διμοιρίας του φθάσαντας Γερμανούς.-
ΙΙ.- Κάλυψις περιοχής Χίγκας.-
Επειδή τμήματα 10 Συντάγματος απεσύρθησαν περιοχής Χίγκας, μεταβάντα εις Ραβενήν και Λεπτοκαρυάν, λόγω πιέσεως τμημάτων Ε.Λ.Α.Σ. εις εκεί τμήματα μας η Μεραρχία διά της υπ’ αριθμ. 5264 Τηλεγραφικής επειγούσης Διαταγής της, αναθέτει την κάλυψιν της περιοχής εις Λόχον Τάγματος ημών.-
Το Τάγμα διά της υπ’ αριθμ. Α.Π. 161/25-7-44 Διαταγής του, απέστειλε τον 2ον Λόχον μεθ’ ενός στοιχείου πολυβόλου εις περιοχήν Χίγκας με αποστολήν:
Αμυνα εις περιοχήν χωρίου Χίγκας και επιτήρησιν επί των κατευθύνσεων Κούρεντα-Βοτσαρά και Γιογιάνιστη- Σουλόπουλο με φυλάκια εις:
α) Δυτικήν Εξοδον Μέγα Λόγγου
β) Β.Α. Εξόδου Μέγα Λόγγου επί θέσεως Βαλονέτσι
Ο Λόχος με τον αυτόν Διοικητή και Διμοιρίτας, ως εις την υπ’ αριθμ. Ι παράγραφον και δυνάμεως και συνθέσεως της αυτής παρέμειναν επί 15/θήμερον.
Κατά την διάρκειαν της παραμονής ουδέν συνέβη.-
ΙΙΙ.- Επίθεσις κατά Βρυσούλας κατεχομένης παρά του Ε.Λ.Α.Σ.
Την 7-8-44 κατόπιν Διαταγής VIII Μεραρχίας και κατόπιν της επιθέσεως των τμημάτων του Ε.Λ.Α.Σ. και αιφνιδιασμόν ον υπέστη το 26ον σύνταγμα εκ Βρυσούλας, το Τάγμα διετάχθη να μεταβη εις περιοχήν (Ραδοβύζι) ως εφεδρεία της Μεραρχίας.
Εμού ασθενούντος από 5/θημέρου, την Διοίκησιν του Τάγματος ανέλαβεν ο Επιτελής του Τάγματος Λοχαγός Μητσιάδης Ιωάννης.-
Διοικηταί Λόχων:
1ου Λόχου: Εφεδρος Υπολοχαγός Μάνθου Ματθαίος
2ου Λόχου: Εφεδρος ανθυπολοχαγός Γκαλμπακιώτης Δημήτριος
Λόχου Μηχανημάτων: Εφ. Υπολ/γός Εξαρχόπουλος Γεώργιος
Η Μεραρχία την 8ην του αυτου μηνός διέταξε την ανακατάληψιν της Βρυσούλας.-
Τα διά την επιχείρησιν αυτήν διατεθέντα τμήματα ήσαν το ημέτερον VIII ανεξάρτητον το 11/10 Τάγμα και το υπόλοιπον του 26ου Συντάγματος Πεζικού.
Λόγω διαφωνιών, αίτινες ανεπτυχθησαν μεταξύ των Διοικητών των τμημάτων τούτων και της ελλείψεως ανωτέρου τινός διά την ρύθμισιν του ζητήματος, το ημέτερον τάγμα (VIII) ανέλαβε να επιτεθή εν πρώτω κλιμακίω.-
10-8-44
Κατόπιν της προπαρασκευής όλμων και πολυβόλων, οι Λόχοι Πεζικού του Τάγματος 1ος και 2ος εξορμήσαντες, διέβησαν τον Καλαμάν και επετέθησαν κατά των έναντι κατεχομένων θέσεων υπό τμημάτων του Ε.Λ.Α.Σ. επί υψωμάτων Βρυσούλας ας και κατέλαβον καθώς και το χωρίον Βρυσούλα, εντός μικρού χρονικού διαστήματος.
Συνεχίζαντες την προχώρησιν των κατέλαβον τα μεταξύ των χωρίων Ριζού και Βρυσούλα υψώματα.
Τα τμήματα του Ε.Λ.Α.Σ. δεν ηδυνήθησαν να αντιδράσουν, συμπτυχθέντα εν τάχει και εγκαταλείψαντα έναν νεκρόν, πολεμικόν υλικόν, κτήνη και τρόφιμα.
Τα τμήματα του 2ου κλιμακίου καθυστερήσαντα, ανήλθον επί των ως ανω υψωμάτων μετά μίαν και ημίσειαν ώραν.-
Τα περιελθόντα εις χείρας μας λάφυρα είναι τα κάτωθι:
1) Τρία Οπλοπολυβόλα
2) Εν Πολυβόλο
3) Εν τυφέκιον
4) Φυσίγγια
5) Τριπους και βάσις Ιταλικού Ολμου
6) Πεντε Φορτηγά κτήνη
7) Αλευρον-Μακαρόνια-Φακές-Φασόλια-Τυρός
Μεταξύ των παραληφθέντων υλικών είναι και τα τοιαύτα του 26ου Συντάγματος, εγκαταλειφθέντα κατά την σύμπτυξιν του.-
Τα ανωτέρω κατενεμήθησαν ως κάτωθι:
α) Τα τρόφιμα μεταξύ των τμημάτων
β) Τα Οπλοπολυβόλα παρεχωρήθησαν εις το 26ον Σύνταγμα
γ) Το Πολυβόλον εις το 10ον Σύνταγμα
δ) Τρία κτήνη εις το 26ον Σύνταγμα και δύο εις το VIII Tάγμα
ε) Τρίπους και βάσις Ιταλικού Ολμου εις το 26ον Σύνταγμα
Απώλειαι ημέτεραι εις ελαφρώς τραυματίας.-
ΙV.- 16-8-44 Σύμπτυξις εκ Βρυσούλας
Εν τω μεταξύ αποκατασταθείσης της υγείας μου και επανελθόντος του Διοικητού του 1ου Συντάγματος Ταγματάρχου κ. Ζώτου Ευαγγέλου, τον οποίον προσωρινώς αντεκατέστην κατόπιν διαταγής της ιεραρχίας, μετέβην εις Λεπτοκαρυάν και ανέλαβον την Διοίκησιν του προγεφυρώματος, δυνάμει της Α.Π. 1078/16-8-44 Δ/γής VIII Μεραρχίας
Την αυτήν εσπέραν της εις Λεπτοκαρυάν αφίξεως μου, έλαβον τηλεγράφημα δι’ οπτικού του Λοχαγού Μπαλντογιάννη Διοικητού σημείου στηρίγματος Βρυσούλας, δι’ ου ούτος μοι εγνώριζεν οτι συμπτύσσεται, συνεπεία εαμικών κινήσεων.
Διά της υπ’ αριθμ. 2/16-8-44 ώρα 24.10’ Τηλεφωνικής αναφοράς μου, ανέφερα το γεγονός τούτο εις την VIII Μεραρχίαν και κατόπιν της απ’ ευθείας τηλεφωνικής επαφής, ην έσχον μετά του Διοικητού της Μεραρχίας κ. Κωνσταντινίδη Αποστόλου, καθ’ ην του ανέφερον το αδικαιολόγητον της τοιαύτης συμπτύξεως, έλαβα την εντολήν και διέταξα την ανακατάληψιν της Βρυσούλας.-
18-8-44.- Ανακατάληψις της Βρυσούλας
Η ανακατάληψις της Βρυσούλας εγένετο την 18-8-44 υπό μόνου του VIII Αν. Τάγματος, καθ’ όσον ουδέν τμήμα του 26ου Συντάγματος, συνεπεία του καταπεπτωκότος ηθικού του ήτο δυνατόν να συμμετάσχη.
Η ανακατάληψις εγένετο, άνευ αντιστάσεως των τμημάτων του Ε.Λ.Α.Σ. Είναι αναγκαίο να τονίσωμεν την χαράν και τον ενθουσιασμόν, μεθ’ ων μας υπεδέχθησαν οι κάτοικοι του χωρίου, τούτου και μετά την κατάληψιν και κατά την ανακατάληψιν, αλλά και την ανακούφισιν ην αισθάνθησαν και την οποιαν χαρακτηριστικώς εξέφραζαν κατά την εκεί παραμονήν μας.-
Ούτοι έβλεπον ημάς ως ελευθερωτάς και προστάτας ένεκα των πιέσεων και της τρομοκρατίας, ην ήσκουν τα τμήματα του Ε.Λ.Α.Σ.
V.-18-8-44.- Σύμπτυξις εκ Προγεφυρώματος
Συνεχεία πληροφοριών περί επιθέσεως Γερμανών εις την περιφέρειαν μας και επελθουσών μεταβολών εις την τακτικήν κατάστασιν, η Μεραρχία διά της υπ’ αριθμ. 6348-13-8-44 Τηλεφωνικής Επειγούσης Διαταγής της, διέταξεν την σύμπτυξιν του προγεφυρώματος του μεν 11/10 Τάγματος εις την περιοχην του Συντάγματος, του δε VIII Ανεξαρτήτου Τάγματος εις Ραδοβύζι.-
Η σύμπτυξις αύτη συνετελέσθη την νύκτα της 20-8-44 παρά την ζωηράν επιτήρησν της δημοσίας οδού Ιωαννίνων-Ηγουμενίτσης υπό των Γερμανών, μετά μεγίστης προσοχής και χωρίς να γίνη αντιληπτή αυτη.-
VI.- 22-8-44.- Mετάβασιν διά Σαμποτάζ εις Βροσύναν.-
Κατόπιν Διαταγής της Μεραρχίας και προσωπικής συνεννοήσεως μετά του Άγγλου Ταγματάρχου κ. Λεμπούκ και τη συμμετοχή Αμερικανικού αποσπάσματος 40 ανδρών, το Τάγμα μετέβη εις την περιοχήν Βροσύνης (Σταυρός) καταλαβόν θέσεις παρά την δημοσίαν οδόν, διά την προσβολήν τυχόν διερχομένων Γερμανικών Φαλάγγων αυτοκινήτων.-
Το Τάγμα με διαταγήν προσβολής, παρέμεινεν μέχρι της 3ης ώρας της 23ης του αυτού μηνός και επέστρεψεν άπρακτον, λόγω μη διελεύσεως αυτοκινήτων κατά την νύκτα ταύτην.-
VII.- 24-8-44 Mετακίνησις προς Σέλλιανην.-
Ενώ το Τάγμα ησχολείτο με την προετοιμασίαν διά την εκ νέου μετάβασιν εις Βροσύναν, διά σαμποτάζ, και την εκπαίδευσιν των ανδρών παρά του Λοχαγού κ. Ρος εις την χρήσιν των αντιαρματικών Πίατ ελήφθη η υπ’ αριθμ. 6591/23-8-44 Τηλεγραφική Επείγουσα της VIII Mεραρχίας, δι’ ης διετάσσετο το Τάγμα, όπως μεταβή εις περιοχήν Σέλλιανης με αποστολήν: Κάλυψιν Σελλώματος-Σέλλιανης και ενίσχυσιν, ενδεχομένως δεξιού Χ Μεραρχίας.-
Κατά την στιγμήν της αφίξεως του Τάγματος, καθ’ ην στιγμήν ο υποφαινόμενος μετά των Διοικητών των Λόχων ησχολείτο με αναγνώρισιν διά την εγκατάστασιν του Τάγματος, οι Γερμανοί εξεδήλωσαν επίθεσιν και προωθήθησαν προς Νεοχώριον και ανατολικά τούτου υψώματα (Λαντζανά).
Ίνα αντιληφθώ την κατάστασιν, μετέβην προσωπικως εις γραμμήν μάχης δεξιού Χ Μεραρχίας. Τούτο, εις το οποίον και η Χ Μεραρχία εστήριζε την κυρίαν προσπάθειαν, εστηρίζετο επί των Ν. Αντερεισμάτων υψώματος Ζουπάνι, άτινα σχηματίζουν δύο χαρακτηριστικάς διαβάσεις (αυχενίσκους), τας μόνας από τας οποίας δύναται να διεισδύση ο εχθρός (θέσεις: Πλάσες και στενό).-
Τας θέσεις ταύτας έδει να κατέχη ο Λόχος Μοκόβου δυνάμεως 72 ανδρών. Κατά την αναγνώρισιν, ην εξετέλεσα, διεπίστωσα ότι ελάχιστοι άνδρες ευρίσκοντο και ότι η επιτήρησις δεν εγένοντο κανονικώς.
Λόγω της καταστάσεως ταύτης και της προμνησθείσης προωθήσεως των Γερμανών και της ανάγκης της οπωσδήποτε διατηρήσεως των οχυρών τούτων θέσεων το Τάγμα διά την εκπλήρωσιν της διπλής αποστολής έλαβε την κάτωθι διάταξιν:
α) Εις Λόχος Πεζικού (2ος) μεθ’ ενός Ολμου (Αγγλικού) και ενός Πολυβόλου Βίκερς εγκατεστάθη αμυντικώς επί αυχένος Σέλλιανης με αποστολήν την πάση θυσία διατήρησιν τούτου και με Φυλάκια εις Θέσιν Σταυρός-αλμυρός επί αντερεισμάτων του Ζουπανίου και 2ο Φυλάκιο μεταξύ Βρυσοπούλας και Τσουριλας.–
β) Λόχος Πεζικού (1ος) μεθ’ ενός Ολμου Ιταλικού και ενός Οπλοπολυβόλου Βίκερς εις περιοχήν Σέλλιανης ως εφεδρεία με αποστολην: ενίσχυσιν Λόχων αυχένος Σέλλιανης, ενίσχυσις δεξιού Χ Μεραρχίας και ενέργεια αντεπιθέσεως εις περίπτωσιν Γερμανικής διεισδύσεως.-
Διοικητής Τάγματος: ο υποφαινόμενος Ταγματάρχης Λυγεράκης Γεώργιος.
Διοικητής 1ου Λόχου ο Υπολοχαγός Μάνθου Ματθαίος,
Διοικητης 2ου Λόχου Ανθυπολοχαγός Γκαλμπακιώτης Δημήτριος
Διοικητής Λόχου Μηχανημάτων ο Ανθ/γός Ρωμανέλης Ιωάννης
Λόγω της διατάξεως ως Διοικητήν του σημείου στηρίγματος του αυχένος Σέλλιανης, ετοποθέτησα τον Λοχαγόν Μητσιάδη Ιωάννην, ευρισκόμενον εις την διάθεσιν του Τάγματος.
Σ.Λ. Τάγματος Σέλλιανη, όπου και η ως άνω Εφεδρεία.-
VIII.- Γερμανική Επίθεσις 28-8-44
Από της 4.20’ ώρας, ήρχισεν η προπαρασκευή Πυροβολικού επί των θέσεων Στενό και Πλάσσες
Την 6ην ώρα εξεδηλώθη επί των ως άνω θέσεων Γερμανική επίθεσις διά δυνάμεως 150 ανδρών μετά πολυβόλων.
Η θέσις Πλάσες όπου και παρατηρητήριον Πυροβολικού, εγκατελήφθη παρά των ανδρών Λόχου Ποπόβου (διμοιρίας Σέλλιανης), οίτινες αφού έδωσαν Σύνθημα συναγερμού συνεπτύχθησαν, πλην ελαχίστων 2-3, οίτινες ανήλθον επί αποκρήμνου πλαγιάς Ζουπάνι, ακριβώς άνωθεν θέσεως Πλάσσες και έβαλλον διά των τυφεκίων πλευρικώς τους διεισδύσαντες Γερμανούς.
Με το σύνθημα του συναγερμού ο υποφαινόμενος εκινήθη με τον εν’ εφεδρεία Λόχον και το υπόλοιπον Λόχου Μηχανημάτων προς την θέσιν Πλάσσες. Ο Λόχος λόγω της ταχείας διεισδύσεως των Γερμανών, μόλις επρόλαβε να ταχθή και ήρχισε μαχόμενος, τη υποστηρίξει του Ιταλικού όλμου του Τάγματος, ταχθέντος εν μάχη.-
Οι Γερμανοί καθηλωθέντες εζήτησαν ενίσχυσιν πυροβολικού των, το οποίον ήρχισε να βάλη σφοδρώς τας θέσεις μας και ήρχισαν βάλλοντες και δι’ όλμων ους εν τω μεταξύ είχον προωθήσει.-
Την 9.30’ ώραν μοι ανεφέρθη υπό του Υπολοχαγού Σούζη, Διοικητού του Λόχου Ποπόβου, ότι και η θέσις στενόν εγκατελείφθη παρά των ανδρών του Λόχου του. Εν τη πραγματικότητι είχον παραμείνει ελάχιστοι.-
Κατόπιν αυτού εζήτησα από το 16ον Σύνταγμα (Χ Μεραρχίας) ενίσχυσιν, ήτις τελικώς δεν απεστάλη.-
Την 11ην ώραν ο Λοχαγός Μητσιάδης Ιωάννης, Διοικητής του στηρίγματος Σελώματος-Σέλλιανης, μοι ανέφερεν ότι το φυλάκιον της θέσεως Σταυρός, βληθέν σφοδρώς υπό Γερμανικού πυροβολικού και πιεσθέν ισχυρώς υπό Γερμανικού τμήματος συνεπτύχθη.
Διά την αντιμετώπισιν πάσης από του σημείου τούτου διεισδύσεως, διέταξα τον Λοχαγόν Μητσιάδη Ι. αφού εξασφαλιση την κατοχήν του Σελλωματος διά της απαραιτήτου δυνάμεως να προωθήση περίπολον δυνάμεως Διμοιρίας προς Ζουπάνι και επιτηρή την υπό Σταυρού όδευσιν.-
Ομοίως συγκεντρώσας άνδρας Διμοιρίας Σέλλιανης και ενισχύσας τούτους δι’ ενός Οπλοπολυβόλου, προώθησα εις θέσιν ένθα οι παραμείναντες ως προηγουμένως τρεις άνδρες εκ της διμοιρίας και βορειότερον εν συνδέσμω με την Διμοιρίαν Λόχου Σελλώματος.-
Διά των πυρών του Λόχου των μηχανημάτων και της ευστόχου βολής Ολμου, των πυρών της ανασυγκροτήθεισης Διμοιρίας Σέλλιανης από Ζουπάνι και ιδία διά της βραδείας μεν αλλά συστηματικής προωθήσεως του Λόχου Πεζικού του Τάγματος οι Γερμανοί απωθήθησαν εκ των καταληφθεισών θέσεων και συνεπτυχθησαν προς Βρυσούλα-χαράδρα Βρυσούλας-Μενίνα περί την 15ην ώραν.
Διερχόμενοι το χωρίον Βρυσοπούλα επυρπόλησαν τα εναπομείνοντα οικηματα.-
Κατά τη διάρκεια της επιθέσεως το γερμανικόν Πυροβολικόν εκτός του σφοδρού πυρός, το οποίον εξαπέλυσεν εναντίον των θέσεων μας, έβαλε και εννέα περίπου βλήματα εντός του χωρίου Σέλλιανη άνευ θυμάτων και ζημιών. Ομοίως και πέντε βλήματα εις αυχένα Σέλλιανης.-
Απώλειαι εχθρού.-
Εξακριβωθείσαι απώλειαι εχθρού ανέρχονται εις 15 νεκρούς και τραυματίας. Απώλειαι ημετέρων ουδεμία.
Παρατήρησις.-
Παρά το εννεάωρον της Γερμανικής επιθέσεως και το σφοδρόν του Πυροβολικού και Ολμων, άπαντες εκράτησαν σταθερώς τας θέσεις των και διετήρησαν αμείωτον το ηθικόν των.
Χαρακτηριστική είναι η στάσις νέων ανταρτών / αγυμνάστων οίτινες με την πραγματικήν ψυχραιμίαν και θάρρος, εκράτησαν τας θέσεις των και μετέπειτα αντεπετέθησαν διά την εκδίωξιν των Γερμανών.
Απαντες οι αξιωματικοί εξετέλεσαν μετ’ ενθουσιασμού το καθήκον των.- Διεκρίθη ο Ανθυπολοχαγός Βερσής Νικόλαος, όστις διά τολμηράς διαταχθείσης διεισδύσεως συνετέλεσε εις την απώθησιν των Γερμανών. (Περί της επιθέσεως υπεβλήθη αναφορά προς την VΙΙΙ Μεραρχίαν και τοιαύτη περί ώραν 15.10’ προς το 16ον Σύνταγμα Χ Μεραρχίας).-
ΙΧ.- ΓΕΡΜΑΝΙΚΗ Επίθεσις 31-8-44
Οι Γερμανοί ωθούμενοι ασφαλώς υπό των Μουσουλμάνων, επιθυμούντων οπωσδήποτε την ανακατάληψιν της Παραμυθιάς και βλέποντες ότι τούτο δεν θα ήτο δυνατόν αν δεν κατελαμβάνοντο τα αντερείσματα του υψώματος Ζουπάνι, ενήργησαν και νέαν επίθεσιν περί την 5ην ώραν. Ο εχθρός, κατόπιν προπαρασκευής πυροβολικού ολίγων λεπτών επί της θέσεως στενού επετέθη επί του μετώπου μας και κατέλαβεν θέσιν Στενό.
Οι άνδρες Λόχου Ποπόβου οι κατέχοντες τας θέσεις ταύτας, λόγω του σοβαρου τραυματισμού ενός εξ αυτών συνεπτύχθησαν.
Συγχρόνως με την κατάληψιν της θέσεως ταύτης οι Γερμανοί προσεπάθησαν να καταλάβουν και τας θέσεις Πλάσσες, βάλλοντες σφοδρώς διά Πυροβολικού και Ολμων.
Με το σύνθημα του συναγερμού, ο ημέτερος 1ος Λόχος, έσπευσε και κατελαβε την θέσιν Πλάσσες, ην και διετήρησε, παρά τας επανειλλημένας προσπαθείας των Γερμανών να ανέλθωσιν επ’ αυτής.
Διά της καταλήψεως της Θέσεως Στενό, ετέθη εν κινδύνω ο Λόχος ημών, καθ’ όσον οι Γερμανοί πλαγιοβάλλοντες, επεχείρησαν να καταλάβωσι την θέσιν ταύτην, και διά τούτο, ενεργήσαντες ελαφράν σύμπτυξιν της γραμμής και μέχρις αφίξεως ενισχύσεων, ας εζητήσαμεν απεσπάσαμεν μιαν Διμοιρίαν την οποίαν και εκ των προτέρων είχομεν προσανατολίσει προς τα εκεί, και ετοποθετήσαμεν ταύτην έναντι της θέσεως Στενό, ινα παρεμποδίσωμεν την περαιτέρω Γερμανικήν διείσδυσιν.-
Διά των πυρών της Διμοιρίας ταύτης και των τοιούτων του Ολμου, οι Γερμανοί εις την θέσιν ταύτην καθηλώθησαν και ήρχισαν συμπτυσσόμενοι.
Εν τω μεταξύ και ο εις την θέσιν Πλάσσες Λόχος τη βοηθεία και της επί της κορυφής Ζουπάνι Ομάδος Σέλλιανης, ήτις και πλαγιέβαλλε τους Γερμανούς, ήρχισε προωθούμενος και ανατρέπων το έναντι αυτού Γερμανικόν τμήμα, το οποίον περί την 13ην ώραν, κατόπιν αφίξεως ενισχύσεως εκ 10 ανδρών υπό τον Υπολοχαγον Στεργιόπουλον, ηνάγκασαν να συμπτυχθούν προς Νεοχώριον και Μενίναν. Η επιτεθείσα δύναμις ανήρχετο εις 500 άνδρας κατά παρατηρήσεις παρατηρητών από κορυφής Ζουπάνι και είχον 70 κτήνη μετά Πολυβόλων και Ολμων.-
Η επίθεσις αύτη υπεστηρήχθη υπό τριών πυροβόλων εκ Μένινας και εκ Νεοχωρίου, ένθα έβαλλον σφοδρώς καθ’ όλην την διάρκειαν της επιχειρήσεως τόσον επί των θέσεων μας όσον και επί του χωρίου Σελλούντος και ομοίως υπό πέντε όλμων, ους έφερεν μεθ’ εαυτής η επιτεθείσα δύναμις. Μεταξύ των επιτιθεμένων πολλοί ήσαν Μουσουλμάνοι εκ Τσαμουργιάς. Η επίθεσις επεξετάθη την φοράν αυτήν εφ’ ολοκλήρου του μετώπου, ήτοι εκτός της ως άνω θέσεως και επί της κορυφής Ζουπάνι και διαβάσεως Σταυρού, άνευ ουδεμίας επιτυχίας.
Απώλειαι εχθρού.-
Σοβαρώταται, καθ’ όσον εβλήθησαν πυκνοί σχηματισμοί υπό πολυβόλων και όλμων. Εθεάθησαν αρκετοί τραυματίαι μεταφερόμενοι και υποβασταζόμενοι. Εξηκριβώθη η καταστροφή τριών αυτομάτων όπλων υπό ευστόχου βολής όλμων.
Απώλειαι ημέτεραι.-
Τρεις ελαφρώς τραυματίαι και εις μάλλον εις τον πόδα.
Παρατηρήσεις.
Απαντες τόσον οι αξιωματικοί όσον και οι αντάρται, έχοντες αναπτερωμένον το ηθικόν, συνεπεία της επιτυχούς προ διημέρου αποκρούσεως Γερμανικής επιθέσεως, αντιμετώπισαν μετά θάρρους και ψυχραιμίας το δύσκολον της θέσεως εις ην ευρέθησαν, πράξοντες το παν με επαινετήν ψυχραιμίαν και αυτοθυσίαν διά την απόκρουσιν και της νέας ταύτης Γερμανικής επιθέσεως. Πλήρεις ενθουσιασμού και εμπιστοσύνης προς την δύναμιν των, είδον τους επιτιθέντας και πάλιν συμπτυσσομένους.-
Επί της επιθέσεως ταύτης υπάρχουσιν αι υπ’ αριθμ Α.Π 213 και 214 αναφοραί ημών προς την Χ Μεραρχίαν.-
Χ.- 7-13 Σεπετεμβρίου 1944. Διάφοροι Μετακινήσεις
Κατόπιν της υπ’ αριθμ. 7169/3-9-44, 7245/5-9-44, 7270/6-9-44 Δ/γών VIII Μεραρχίας, το Τάγμα μετεστάθμευσεν λόγω τακτικών αναγκων εις Στραγανέτσι την 7-9-44.
Την 10ην 9-44 το Τάγμα απέστειλε δύο διμοιρίας ως στήριγμα της VIII Ολμαρχίας κατά την διενέργειαν Σαμποτάζ επί της οδού Ιωαννίνων Ηγουμενιτσης. Την 11ην ιδίου μηνός απέστειλε υπόλοιπον μίαν Διμοιρίαν του 1ου Λόχου διά τον αυτόν ως άνω σκοπόν.-
Κατόπιν της υπ’ αριθμ. 7534/11-9-44 Δ/γής VIII Μεραρχίας το Τάγμα μεταστάθμευσεν την 12ην τρέχοντος και την 13ην εις Μοσπίναν.
Κατόπιν της υπ’ αριθμ. 7542/13-9-44 Δ/γής VIII Μεραρχίας και προς εκτέλεσιν Α.Π. 1235 σχεδίου καταληψεως Ιωαννίνων, το Τάγμα μετεστάθμευσεν εις Παλαιά Αλώνια την 13ην ιδίου μηνός.
Την 13.15’ ώραν της 14ης -9-44, μέσω 15ου Συντάγματος, ελήφθη κατεπείγουσα Διαταγή VIII Μεραρχίας, υπό ώραν 12.25, καθ’ ην διετάσσετο το Τάγμα να μετεκινηθή επειγόντως προς ύψωμα Μεγάλη Τσούκα Ν.Δ. Μουσπίνας προς ενίσχυσιν μαχομένου 3/40 Συντάγματος εις περιοχήν Δραμεσιών εναντίον των Γερμανών.
Το Τάγμα ανεχώρησεν κατευθυνόμενον προς την διατασσομένην θέσιν την 14.15 ώραν της αυτής ημέρας.
Την 13ην ώραν εις αυχένα Κωστάνιανης, διά του Ανθυπασπιστού Βούρβου Αθανασίου, Επιτελούς του Τάγματος, όστις είχε μεταβή εις Τηλεφωνικόν Κέντρον Μοσπίνας, ινα συνδεθή με Μεραρχίαν προς λήψιν οδηγιών, συνεπεία της πρώτης Διαταγής εκκινήσεως, ελάβομεν την υπ’ αριθμ 7169/14-9-44 Τηλεφωνικήν κατεπείγουσα Διαταγήν VIII Μεραρχίας, ίνα το Τάγμα κινηθή προς Μεγάλην Τσούκαν, ένθα θα εγκαταστήση Λόχον και με το υπόλοιπον της δυνάμεως ενεργήση επίθεσιν προς Αγιον Νικόλαον και δασώδη περιοχήν Μαντείου Δωδώνης.-
Το Τάγμα ευρίσκεται κινούμενον σε σχηματισμόν προσπελάσεως, λόγω παρατηρηθεισών υπόπτων κινήσεων επί μικράς και Μεγάλης Τσούκας και της παντελούς ελλείψεως πληροφοριών περί της εν γένει τακτικής καταστάσεως και των θέσεων των Γερμανών.-
Κατόπιν της Διαταγής ταύτης, το Τάγμα εσυνέχισε την κίνησιν του και κατέλαβε τα ως άνω υψώματα Β. διαβάσεως του αγίου Σάββα.-
Τας πρωϊνας ώρας της 15ης τρέχοντος μηνός ο 2ος Λόχος του Τάγματος εκινήθη και κατέλαβε τα Ν.Δ. της Τσούκας υψώματα και διάβασιν Αγίου Σάββα, προωθήσας περίπολον προς υψώματα Αγίου Νικολάου.-
Ομοίως ωργανώθη βάσις πυρός παρά την Μικράν τσούκαν διά την προς περιοχήν Εφοδιασμού και Μαντείου Δωδώνης επιθέσεως.-
Αμα τη ανατολή του Ηλίου εγένετο ορατή άνωθεν αμπελιάς Φάλαγξ 300 (Τριακοσίων) περίπου Γερμανών μετά 150 Μεταγωγικών, κατευθυνομένη προς ταύτην.-
Κατόπιν τούτου και της πληροφορίας περί συμπτύξεως των Γερμανών, απεστάλη περίπολος προς περιοχήν Εφοδιασμού και Μαντείου προς συλλογήν και εξακρίβωσιν πληροφοριών.-
Αύτη μας ανέφερε ότι ανεύρε τεσσερις αξιωματικούς και ένα αντάρτη νεκρούς 3/40 Συντάγματος, ομοίως ένα αντάρτη του εφοδιασμού της VIII Μεραρχίας, ότι διηρπάσθησαν οι Αποθήκαι του Εφοδιασμού, ότι εφονεύθησαν άπαντα τα κτήνη τα ευρεθέντα εκεί και διηρπάσθη το Ταμείον του 3/40 Συντάγματος.
Επί των ανωτέρω υπεβλήθη η υπ’ αριθμ. 1030/15-9-44 αναφορά του Τάγματος προς την VIII Μεραρχίαν.-
Κατόπιν της υπ’ αριθμ. 7662/15-9-44 και 15.20’ Δ/γής VIII Μεραρχίας, το Τάγμα, αφήσαν έναν Λόχον (2ον) εις Τσούκαν, με κάλυψιν προς Μεγάλην Τσούκαν και διάβασιν Αγίου Σάββα, κατήλθεν την 16ην-9-44 εις Μοσπίναν.-
ΧΙ.- Μετακίνησις προς Κόντσικαν.-Γερμανική επίθεσις προς Μαρμαρά.-
Κατόπιν της υπ’ αριθμ. 8131/21-9-44 Τηλεφωνικής επειγούσης Δ/γής VIII Μεραρχίας, εις το Τάγμα ανατίθεται η διά της υπ’ αριθμ. Α.Π. 1235 (Σχεδίου ενεργείας) – Αποστολή Τάγματος Μαυροσκότη.-
Διά της αυτής ως άνω Δ/γής και προς εκτέλεσιν της αποστολής του, το Τάγμα διετάσσετο να μετασταθμεύση προς Κόντσικαν. Η μεταστάθμευσις εγένετο την πρωϊαν της 22ας-9-44.-
Εις Κόντσικαν το Τάγμα ευρίσκετο συγκεντρωμένον πλην φυλακίου, δυνάμεως Ομάδος Διμοιρίας του 2ου Λόχου υπό Αξιωματικόν τον Ανθυπασπιστήν Πρεστάνην Σταύρον, τον οποίον ευρίσκετο προωθημένον εις Μάρμαρα διά την ασφάλειαν του Π.Κ.Π της Μεραρχίας.-
Την 26ην το απόγευμα είχομεν πληροφορίας ότι οι Γερμανοι συνεκέντρωναν φορτηγά ζώα εις τα χωρία Ζέλοβα και Σταυράκι.-
Την πρωϊαν της 27ης ιδίου, το Φυλάκιον Μαρμάρων ανέφερεν ότι παρατηρούνται Γερμανικαί κινήσεις από των κατευθύνσεων Νεοχωρόπουλον – Μονή Δουρούτης προς Μαρμαρά και Σταυράκι και ότι ο Π.Κ.Π. κατόπιν Διαταγής του Διοικητού του Λόχου Βρόσγου, συμπτύχθη περί τα 1000 μέτρα και ότι και το Φυλάκιον μετετοπίσθη ομοίως.
Περί την μεσηβρίαν της ιδίας ημέρας αι αυταί πληροφορίαι επεβεβαιώθησαν υπό του ως άνω Φυλακίου, το οποίον εζήτησεν οδηγίας περί της στάσεως του.- Διετάχθη να αμυνθή επί τόπου εις περίπτωσιν Γερμανικής επιθέσεως και να αναμείνη την άφιξιν του 2ου Λόχου.
Ο 2ος Λόχος διετάχθη όπως αναχωρήση αμέσως και καταλάβη υψώματα Β.Α. Κόντσικας. Εν τω μεταξύ το 3/40 Σύνταγμα, με το οποίον συνεδέθημεν και ανεκοινώσαμεν τας πληροφορίας τούτας, και του οποίου εν τάγμα ευρίσκετο εις Ασβεστοχώριον, μας εγνώρισεν ότι παρόμοιαι κινήσεις παρατηρούνται από Λουρούτης προς Ασβεστοχώρι.-
Κατόπιν τούτων, επειδή διεφαίνετο σαφώς πλέον η Γερμανική επίθεσις διέταξα τον 1ον Λόχον, ινα ετοιμασθή προς αναχώρησιν διά την κατάληψιν θέσεων μεταξύ του 2ου ημών Λόχου και του 3/40 Συντάγματος.-
Εν τω μεταξύ ηκούσθησαν τα πρώτα πυρά του Φυλακίου Ασφαλείας Π.Κ.Π. και του 2ου Λόχου, όστις ήδη είχε ταχθή.-
Τα πυρά του Λόχου τούτου και του σπεύσαντος 1ου Λόχου καθήλωσαν τον εχθρόν, όστις κατά τας απογευματινάς ώρας ήρχισε συμπτυσσόμενος προς Μαρμαρα, κατόπιν της προωθήσεως των δύο Λόχων του Τάγματος.
Προς υποστήριξιν της συμπτύξεως των ήρχισε βάλλων σφοδρώς διά του Πυροβολικού και των Ολμων. Η βολη εσυνεχίσθη μέχρις επελεύσεως σκότους.
Η επιτεθείσα δύναμις αρχικώς ανήρχετο εισ 60 άνδρας και τελικώς ανήλθεν εις 130 άνδρας. Οι πρώτοι 60 ανήλθον εκ Σταυρακίου και οι έτεροι 70 εκ Λουρούτης.-
Διοικηταί Τμημάτων.
Τάγματος: o υποφαινόμενος
1ου Λόχου: ο Υπολοχαγός Εξαρχόπουλος Γεώργιος
2ου Λόχου: ο Υπολοχαγός Λέτσιος Χρήστος
Λόχου Μηχανηματων: Ανθ/γός Ρωμανέλης Ιωάννης
Απώλειαι Εχθρού
Σοβαραί. Εξακριβώθησαν 4 νεκροί, εξ ων εις Αξιωματικός
Απώλειαι ημετέρων.-
Ουδεμία.-
Παρατηρήσεις.-
Η ενεργηθείσα Γερμανική επίθεσις δεν ανεμένετο, συνεπεία των πληροφοριών περί συμπτύξεως των δι’ ο ήτο και απροσδόκητος. Η έγκαιρος και ταχεία εγκατάστασις των Λόχων του τάγματος και ιδία εν αρχή του 2ου ημών λόχου επρόλαβεν αιφνιδιασμόν και τας εξ αυτού συνεπείας.-
Η εξαιρετος διαγωγή τόσον των Αξιωματικών όσον και των ανταρτών, παρά το μειονεκτικόν των καταληφθεισών θέσεων, συνετέλεσεν εις την απόκρουσιν του εχθρού και την απώθησιν του προς Μάρμαρα.-
Κατά την επιχείρησιν ταύτην εγένετο υποδειγματικός ο διά πυρών σύνδεσμος μετά του 3/40 Συντάγματος και ούτω απηγορεύθη άπασα η εδαφική έκτασις και δεν κατέστη δυνατόν εις τους Γερμανούς να διεισδύσουν, εκμεταλλευόμενοι το έδαφος, παρά την πείσμονα και επίμονων των προσπάθειαν.-
Μεταξύ ημων και του 15ου Συντάγματος εμεσολάβει διάστημα εδαφικόν και δη η διάβασις της Αγίας Παρασκευής και την οποίαν, κινούμενος ο εχθρός, ηδύνατο να πλαγιοβάλλη. Διά την κάλυψιν ταύτης απετάνθημεν εις το 150ν Σύνταγμα του οποίου Τάγμα ευρίσκετο εις Παλαιά Αλώνια, ίνα αποστειλη Διμοιρίαν προς κάλυψιν της διαβάσεως ταύτης, πλην όμως επειδή τούτο δεν επραγματοποιήθη και ελαμβάνομεν την απάντησιν ότι αύτη επιτηρείται διά πυρών και εξ όψεως του Τάγματος τούτου (Υπασπιοστής Συντάγματος κ. Ζούκας) απεσπάσαμεν Διμοιρίαν εκ του 1ου ημών Λόχου υπό τον επιλοχίαν Κάντζιον Δημήτριον, την οποίαν εθέσαμεν επί της διαβάσεως ταύτης και εις θέσιν όπου παλαιά Πυροβολεία Τουρκικά.-
Κατά τας επιχειρήσεις αυτάς διεκρίθη ο Ανθυπασπιστής Πρεστάνης Σταύρος, Διοικητής του Φυλακίου ασφαλείας Π.Κ.Π. όστις μετά ολίγων ανδρών του (Επτά) προσέβαλλεν πρώτος τους επιτιθέμενους Γερμανούς, τους καθήλωσε και εδωσε τον χρόνον διά να επεμβή ο 2ος Λόχος.-
Επί των ανωτέρω υπεβλήθη η υπ’ αριθμ. Α.Π. 123/27-9-44 και ώραν 16.30 αναφορά του Τάγματος προς την VIII Μεραρχίαν.
ΧΙΙ.- Σύμπτυξις προς τα υψώματα Μοσπίνης – Διάβασις Αγίου Βλασίου.
Μετά την τακτοποίησιν της γραμμής και την λήψιν των ενδεικνυομένων μέτρων διά την επιτήρησιν και επαγρύπνησιν κατά την νύκτα, κατήλθον εις Μοσπίναν, ινα συνδεθώ Τηλεφωνικώς μετά των γειτονικων Μονάδων.
Συνδεθείς μετά του 15ου Συντάγματος (Ταγματάρχου Γκανιάτσα) έλαβον παρ’ αυτού την πληροφορίαν ότι παρατηρείται ζωηρά κίνησις Γερμανών από Μεγάλου Μπισδουνίου προς Βουνοπλαγιάν. Εις τούτον ανεκοίνωσα τας σκέψεις διά το επισφαλές της θέσεως μας και ότι απετάνθημεν προς την Μεραρχίαν διά την λήψιν αποφάσεως.
Ομοίως εξ ιδιωτών και κατά τας απογευματινάς ώρας είχομεν την πληροφορίαν ότι οι Γερμανοί από Δουρούτης απλώνουν τηλεφωνική Γραμμή προς υψώματα Μαρμάρων.-
Τέλος συνδεθείς μετά του 3/40 Συντάγματος Αντισυνταγματάρχου κ. Αγόρου, επληροφορήθην παρ’ αυτού ότι ισχυρά πίεσις ησκήθη προς τα Ν.Α. Ασβεστοχωρίου υψώματα και ότι συγκέντρωσις Γερμανών παρατηρείται εις Πεδινήν.
Τα ανωτέρω μοι εδημιούργησαν την πεποίθησιν ότι επίθεσις προετοιμάζεται, ιδία κατά των επισφαλών άκρων της διατάξεως μας (VIII Aνεξάρτητον και 3/40 Σύνταγμα).
Η θέσις μας εις τα υψώματα Κόντσικας και Ασβεστοχωρίου ήτο μειονεκτική δι’ άμυνα, λόγω της ελλείψεως βάθους και το επικίνδυνον μιας συμπτύξεως εν καιρώ ημέρας, λόγω του μεσολαβούντος Κάμπου Κόντσικας – Ασβεστοχωρίου.-
Θα ήτο αμφίβολον αν ηδυμάμεθα να κρατηθώμεν εις τας θέσεις αυτάς εις μιαν νέαν Γερμανικήν επίθεσιν, υποστηριζόμενην υπό αφθόνου πυροβολικού και Ολμων, άτινα εν τω μεταξύ θα προωθούν άνευ σοβαρωτάτων απωλειών.-
Τας σκέψεις μου ταύτας ανεκοίνωσα εις τον Διοικητήν 3/40 Συντάγματος Αντισυνταγματάρχην κ. Αγόρον, όστις συνεφώνησεν απολύτως.
Κατόπιν αυτού συνεδέθημεν τηλεφωνικώς μετά της VIII Μεραρχίας, θέσαντες υπ’ όψιν του Διοικητού αυτής Συνταγματάρχου κ. Κωνσταντινίδου τ’ ανωτέρω. Μετ’ ολίγον ούτος έλαβεν την απόφασιν του και εξέδωκε Γενικήν Διαταγήν δι’ ης διετάσσετο η σύμπτυξις του VIII Ανεξαρτήτου Τάγματος και του Ι Τάγματος 3/40 Συντάγματος εις υψώματα Μοσπίνης – Κόντσικας και η εγκατάστασις ελαφρών τμημάτων (Διμοιρίας) επί των υψωμάτων Κόντσικας και Ασβεστοχωρίου.
Διά το ταυτόχρονον της συνμπτύξεως συνεννοήθημεν μετά του Διοικητού του 3/40 Συντάγματος και ιδία, μετά του Διοικητού του 1/40 Τάγματοςκ. Οικονομοπούλου.
Ειδικώς διά το VIII Ανεξάρτητον Τάγμα διετάσσετο, όπως τούτο συμπτυσσόμενον καταλάβη την διάβασιν Αγίου Βλασσίου και υψώματα Μοσπίνης αφήνον μια Διμοιρίαν εις υψώματα Κόντσικας με αποστολην επιτηρήσεως.-
Το Τάγμα θα συνεδέετο δεξιά με το 3/40 Σύνταγμα και αριστερά με το επί της διαβάσεως Αγίου Ιωάννου τμήματος 15ου Συντάγματος.
Τα τμήματα ταύτα (15ου Συντάγματος) δεν ανευρέθησαν ούτε επετεύχθη τηλεφωνικώς σύνδεσμος μετά του 15ου Συντάγματος τόσον από Κόντσικαν προ της αναχωρήσεως μας, όσον και εις στενόν Αγίου Βλασσίου.
Η σύμπτυξις ήρχισεν την 22αν ώραν της 27-9-44. Την Διμοιρίαν, ως φυλάκιον επί των υψωμάτων Κόντσικας, εγκατέστησεν ο 1ος Λόχος του Τάγματος (Διαταγή του τάγματος 21ης ώρας της αυτής ημέρας).
Τας πρωϊνάς ώρας εγένετο η εγκατάστασις του Τάγματος επί της διαβάσεως Αγίου Βλασσίου και υψωμάτων Μοσπίνης μετην κάτωθι διάταξιν:
α) 2ος Λόχος υπό τα Βόρεια Αντερείσματα διαβάσεως Κωστένιανης εν επαφή με Ι. Τάγμα 3/40 Συντάγματος – Υψωμα Μοσπίνης
Ιταλικός Ολμος
Εν στοιχείον πολυβόλον Βίκερς
β) Διάβασις Αγίου Βλασσίου.-
– Μία Διμοιρία 1ου Λόχου εις τα Νοτίως Αγίου Βλασσίου αντερείσματα, υψώματος Μοσκίνης
– Μία Διμοιρία 1ου Λόχου επί της διαβάσεως Αγίου Βλασσίου μεθ’ ενός πολυβόλου Βίκερς και ενός Αγγλικού Ολμου.
– Ετέρα Διμοιρία 1ου Λόχου εις το Βορείως Αγίου Βλασσίου ύψωμα.-
– Σ.Δ. Τάγματος εν αρχή διαβάσεως Αγίου Βλασσίου και είτα ύψωμα Μοσπίνης.
ΧΙΙΙ.- Επίθεσις Γερμανών κατά υψωμάτων Μοσπίνης 28 και 29-9-44 και σύμπτυξις εις Κουμαριάν.
Δεν είχε περατωθή εισέτι η εγκατάστασις των τμημάτων του Τάγματος επί των υψωμάτων Μοσπίνης ότε ήρχισεν Γερμανική επίθεσις επί των υψωμάτων Κόντσικας – Ασβεστοχωρίου. Σφοδρόν καταιγιστικόν πυρ Πυροβολικου και Ολμων εξαπελύθη κατά των θέσεων, ας κατείχομεν την προηγουμένην, γεγονός το οποίον εδικαίωσε τας προβλέψεις μας και απόφασιν της μεραρχίας.
Το επί των υψωμάτων Κόντσικαν Φυλάκιον αφού κατηνάλωσε τέσσαρας ταινίας οπλοπολυβόλου κατά των αποπειρωμένων να προχωρήσουν Γερμανών, συνεπτύχθη διά του καθορισθέντος δρομολογίου εις Κόντσικαν, Αγίαν Μαρίναν – Ζευγάρια – Στενωπόν Αγίου Βλασσίου άνευ ουδεμίας απωλείας.
Οι Γερμανοί κατά τας πρώτας απογευνατινάς ώρας κατήλθον εις Κόντσικαν και Ασβεστοχώρι και μετ’ ολίγον αραιά πυρά Πυροβολικού ήρχισαν να εκπέμπωνται κατά των θέσεων μας επί των υψωμάτων Μοσπίνης.-
15-20 Γερμανοί εκ Κόντσικας, μεταβάντες εις Φρέστα επί του κάμπου Κόντσικας και επιχειρήσαντες να διεισδύσουν ετι περισσότερον, εβλήθησαν υπό των πυρών του πολυβόλου μας και Ιταλικού Ολμου και αφού καθηλώθησαν ήρχισαν μεμονωμένως να αποχωρούν και να συμπτύσσονται.
Η ημέρα διέρρευσεν άνευ τινός άλλου επεισοδίου εις τον τομέα μας. Καθ’ όλην την ημέραν εζητήθη εκ μέρους μας παρά της Μεραρχίας η κάλυψις του αριστερού μας, ιδία δε κατά το απόγευμα και κατά το εσπέρας μετά την εκδηλωθείσαν προσπάθειαν διεισδύσεως των Γερμανών προς Συνοικισμόν Ζευγάρια, χωρίς τούτο να πραγματοποιηθή.
Επί του αντικειμένου τούτου είχομεν αλλεπαλλήλους τηλεφωνικάς και δι’ ασυρμάτου συνομιλίας μετά του Διοικητού του 15ου Συντάγματος Συνταγματάρχου κ. Νάσση και Ταγματάρχου κ. Πανταζή, ευρισκομένων εις αυχένα Αγίου Ιωάννου.
Μόνον τας πρωϊνάς ώρας της 29ης τρέχοντος αφίχθη ο Λόχος του Υπολοχαγού κ. Κάλλου, όστις ετάχθη εις το αριστερόν ημών, διά την κάλυψιν του μεταξύ ημών και του 15ου Συντάγματος κενού.
Ο Λόχος αυτός τακτικώς υπήχθη εις το Τάγμα.
Ομοίως την 28ην τρέχοντος ήρχισεν η από Βουνοπλαγιάς επίθεσις εναντίον του 15ου Συντάγματος, ευρισκομένη εις περιοχή Παλαιών Αλωνίων. Τούτο, πιεσθέν ισχυρώς και βαλλόμενον σφοδρώς υπό βαρέως Πυροβολικού Βελτσίστας, συνεπτύχθη.
29-9-1944
Λόγω της συμπτύξεως 15ου Συντάγματος και της συνεχιζόμενης προωθήσεως των Γερμανών προς Γραμμενοχώρια, μετέφερα το Σταθμόν Διοικήσεως μου εις το Β. στενωπού Αγίου Βλασσίου ύψωμα.
Από της πρωίας εχθρικόν πυροβολικόν βάλλει θέσεις μας και υψώματα Μοσπίνας. Ομοίως εξαπελύθη σφοδρόν πυρ Πυροβολικού επί θέσεων μας στενωπού Αγίου Βλασσίου και Β. Ταύτης υψωμάτων.-
Κατά τας αυτάς ώρας σφοδρόν πυρ πυροβολικού εξαπολύεται και κατά του χωρίου Μοσπίνας εκ της κατευθύνσεως Πεδινής – Αμπελιάς.-
Συνέπεια των ανωτέρω ο λόχος Υπολοχαγού Κάλλου υφίσταται σχεδόν ολοσχερήν διαρροήν. Οι Λόχοι του Τάγματος εκράτησαν τας θέσεις των. Οι Γερμανοί προσεπάθησαν να διεισδύσουν προς τον συνοικισμόν Ζευγάρια και προς Αγίαν Μαρίναν από της κατευθύνσεως Κοντσικας και από της κατευθύνσεως Τσέργιανης. Βληθέντες όμως υπό ημετέρων αυτομάτων όπλων και ολμων, καθηλώθησαν και συνεπτύχθησαν προς Τσέργιανην.
Ομοίως προσπάθειαι αυτού εξεδηλώθησαν διά την κατάληψιν αντερεισμάτων υψώματα Μοσπίνης μεταξύ ημών και 3/40 Συντάγματος.- Αυται όμως απέβησαν άκαρποι, λόγω του ευστόχου πυρός αυτομάτων όπλων μας το οποίον τους καθήλωσε.
Καθ’ όλην την ημέραν το εχθρικό πυροβολικό έβαλλε σφοδρώς θέσεις μας. Το ημέτερον πυροβολικόν, δι’ ευστόχου βολής, υπεστήριξε την επί των υψωμάτων άμυναν μας, βάλλον κατά συγκεντρώσεων εχθρικών όλμων και διαφόρων μετακινήσεων του εχθρού.-
Αι καιρικαί συνθήκαι ήσαν άθλιαι. Από της εγκαταστάσεως μας ο καιρός ήτο βροχερός και συνεχώς εχειροτέρευεν, καθιστάμενος ψυχρός και με βροχάς καταρρακτώδεις. Οι άνδρες, στερούμενοι των χρειωδών, παρέμειναν εις τας θέσεις των, κάθυγροι, άνευ χλαινών και αντισκήνων, εκτεθιμένοι εις τον καιρόν και εις τα δραστικά πυρά του εχθρικού πυροβολικού.-
Η συντήρησις μας ήτο προβληματική. Εστερούμεθα των απαιτουμένων δι’ εκστρατείαν ξηρών τροφών. Η παρασκευή μαγειρευτού συσσιτίου καθίστατο αδύνατος, αλλά και αν τούτο κάποτε κατωρθούτο, ήτο αδύνατος η διανομή, ελλείψει μέσων διά την μεταφοράν, εις την γραμμήν, ένθα και κατ’ αυτήν την νύκτα πυκνά τα πυρά παρενοχλήσεως του εχθρικού πυροβολικού.
Οι άνδρες παρέμεινον εκεί όπου ετάχθησαν αντιμετωπίζοντες όλας τας ανωτέρω δυσχέρειας. Η ψυχική αντοχή των υπερέβαλε την σωματική των τοιαύτην. Πολλοί ασθενείς παρέμειναν αγογγύστως εις τας θέσεις των.
Κατά την περίοδον αυτήν αντιμετωπίσαμεν μιαν από τας μεγαλυτέρας δυσχέρειας της ανταρτικής ζωής.
Τας αυτάς δυσχέρειας αντιμετώπιζον όλα τα τμήματα.-
Περί την 8ην εσπερινήν της αυτής ημέρας ο Υπολοχαγός Κάλλος παρουσιασθείς μοι ανέφερεν ότι οι άνδρες του, μη δυνόμενοι να υποφέρωσι πλέον την επίδρασιν των καιρικών συνθηκών, εγκατέλειψαν τας θέσεις των και κατήλθον εις χωρίον Μοσπίνα.
Κατόπιν τούτου, παραλαβών τον ως άνω Υπολοχαγόν, κατήλθον και εγώ εις Μοσπίναν ίνα περισυλλέξω τους άνδρας τούτους και τοποθετήσω εκ νέου εις τας θέσεις των.
Εκεί έλαβα την υπ’ αριθμ. 8493/29-9-44 τηλεγραφικήν Διαταγή VIII Mεραρχίας, δι’ ης διετάσσετο η σύμπτυξις των τμημάτων και η μεταβολή της κατεχομένης ήδη γραμμής εις γραμμήν επιτηρήσεως, ως γραμμής δε αντιστάσεως οριζομένης της γραμμής Αλποχωρίου – Πλαίσια – Ψίνα – Δραγωψά – Ράχη Χασάνη – Κούρεντα – Βουσαρά και ότι ως ώρα συμπτύξεως καθορίζετο η 3η πρωϊνή της 30ης Σεπτεμβρίου 1944.
Διά της Διαταγής ταύτης το Τάγμα διετάσσετο να μετασταθμεύση εις Κουμαριάν, ως Εφεδρεία της Μεραρχίας, αφήνον μιαν Διμοιρίαν επί του αυχένος Κωστάνιανης (Γραμμήν επιτηρήσεως) με αποστολήν: Επιτήρησιν, σημείωσιν παρουσίας εχθρού, προσβολή τούτου και σύμπτυξις μετά διαδοχικής αντιστάσεως προς γραμμήν αντιστάσεως.-
30-9-44 Σύμπτυξις προς Κουμαριάν.-
Την 3ην πρωϊνήν ώραν, ως η Διαταγη ώριζεν, το Τάγμα ήρχισε συμπτυσσόμενον, αφήσαν επί του αυχένος κωστάνιανης μίαν Διμοιρίαν του 2ου Λόχου υπό τον Ανθυπασπιστή Ρεστάνην Σταύρον.
Λόγω ελλείψεως κτηνών διά την μεταφοράν τροφίμων και πολεμικού υλικού, το Τάγμα ηναγκάσθη να κατανείμη ταύτα εις δύο κλιμάκια και προωθήση διαδοχικώς διά των διατειθέμενων κτηνών μέχρι Χάνι Τζαμαλή Αγά και εκειθεν εις Κουμαριάν.
Διά του τρόπου τούτου κατώρθωσε να μεταφέρη το μείζον μέρος των διατειθεμένων υλικών και τροφίμων, πλην μικράς ποσότητος τροφίμων, άτινα εξησφάλισεν εις οικίας τη συνδρομή της Ε.Ε. Αγώνος Μοσπίνης.
Κατά την διάρκειαν των επιχειρήσεων Διοικηταί τμημάτων ήσαν οι κάτωθι:
Διοικητής Τάγματος : o υποφαινόμενος
Διοικητής 1ου Λόχου : ο Υπολ/γός Εξαρχόπουλος Γ.
Διοικητης 2ου Λόχου : ο Υπολ/γός Λέτσιος Χρήστος
Διοικητής Λόχου Μηχ/των: ο Ανθ/γός Ρωμανέλης Ιωάννης
Απώλειαι εχθρού.
Σημαντικαί μη εξακριβωθείσαι.-
Απώλειαι ημέτεραι.
Ουδεμίαν
Παρατηρήσεις.-
Ειμαι υποχρεωμένος να εξάρω την στάσιν τόσον των Αξιωματικών όσον και των ανταρτών, οίτινες μετά θαυμαστήν καρτερίαν και ψυχική αντοχήν υπέμειναν και το δραστικόν πυρ του εχθρικού Πυροβολικού, αλλά και τας δυσμενείς καιρικάς συνθήκας, παρά την έλλειψιν στοιχειωδών μέσων διαβιώσεως και συντηρήσεως.-
XIV.- Διάφοροι Μετακινήσεις μέχρι 8-10-1944
Το φυλάκιον αυχένος Κωστάνιανης, κατόπιν Γερμανικής επιθέσεως και καταλήψεως του υψώματος Τσούκα, συνεπτύχθη προς την έδραν του Τάγματος.
Ο επί κεφαλής Φυλακίου ανέφερεν ότι οι Γερμανοί, αμέσως μετά την σύμπτυξιν των τμημάτων εκ της θέσεως ταύτης αντιληφθέντες τούτο, λόγω του θορύβου, όστις επροξενήθη ήρχισαν να ανεγείρουν προπετάσματα εκ λίθων.
Την 5ην δε πρωϊνήν εξώρμησαν κινηθέντες προς αυχένα, βληθέντες όμως διά πυρών Οπλοπολυβόλου, επανήλθον εις τας προτέρας των θέσεις, χωρίς να αντιδράσουν διά πυρών, ζητήσαντες μόνον διά φωτοβολίδων την επέμβασιν του Πυροβολικού των, το οποίον ήρχισε βάλλον.
Ετέρα Γερμανική δύναμις ανήλθε και κατέλαβεν ύψωμα Τσούκας εξ ου ήρχισε να πλαγιοβάλλη το φυλάκιον, το οποίον και συνεπεία τούτου, συνεπτύχθη. (Τηλεφωνική αναφορά μας 20η ώρα της αυτής ημέρας)
Το Τάγμα παρέμεινεν εις Κουμαριάν προς ανάπαυσιν και ανσυγκρότησιν. Κατά την διάρκειαν της παραμονής του υπήχθη εις το Τάγμα, ως 3ος Λόχος Πεζικού του Τάγματος, το Τάγμα Μαυροσκότη.
Την 4-10-44 το Τάγμα έλαβε την υπ’ αριθμ. 8612/4-10-44 τηλεφωνικήν Διαταγήν VIII Mεραρχίας, ίνα κινηθή δι’ όλης της δυνάμεως του προς ανάληψιν αποστολής 3/10 Τάγματος εις Ράχην Χασάνη.
Κατά την διέλευσιν μας εκ του χωρίου Ζαγόριανη, ένθα Σ.Δ. Μεραρχίας ετροποποιήθη η ως άνω Διαταγή και εξεδόθη η υπ’ αριθμ. Α.Π. 1528/4-10-44 Ακρως επείγουσα Διαταγή Μεραρχίας, δι’ ης το Τάγμα εγκαθιστάμενον δι’ ενός Λόχου εις Γέφυραν Τύριας και του υπολοίπου (δύο Λόχων Πεζικού και ενός Λόχου Μηχανημάτων) εις Πέταλλον επί της οδού Ιωαννίνων – Ηγουμενίτσης ίνα απαγορεύση πάσαν κίνησιν εχθρικών τμημάτων επ’ αυτής, μεριμνών και την καταστροφήν της γέφυρας Τύριας, τη βοηθεία της Αγγλικής Αποστολής.
Το Τάγμα, κατόπιν τούτου, κινείται διά νυκτός προς Ραδοβύζι και εκείθεν διά Ζάλογγον, όπου και αφίχθη την μεσηβρίαν της 5-10-44.-
Εκ της αναγνωρίσεως ήτις ενεργήθη, διεπιστώθη ότι η θέσις Πέταλλον δεν προσφέρεται προς άμυναν, ινα συντελεσθή η απαγόρευσις, καθόσον ευρίσκεται υπό τα αμέσως πυρά Πυροβολικού εκ Βροσύνας και δεν θα ήτο δυνατή η παραμονή εκεί τμημάτων εις περίπτωσιν σφοδρού πυρός εχθρικού Πυροβολικού.
Η θέσις αύτη ήτο κατάλληλος διά μίαν αιφνιδιαστικήν προσβολήν (Σαμποτάζ) και σύμπτυξις των τμημάτων.
Διά τους λόγους τούτους απεφασίσθη η εγκατάστασις του Τάγματος εις υψώματα Βλαχωρίου,
Το Τάγμα την 5ην ώραν της 6-10-44 εκινήθη προς Βλαχώρι και κατόπιν αναγνωρίσεως, ην ενήργησε, έλαβε την κάτωθι διάταξιν διά την εκπλήρωσιν της αποστολής του.
α) Επί της κορυφής και δυτικών κλιτύων του υψώματος Βετερίκου 1ος Λόχος, πλην Διμοιρίας Πεζικού και 2ος Λόχος. Εις τούτους διετέθη εις Ολμος Ιταλικός και ένα Πολυβόλον Βίκερς.
Η τοποθεσία αύτη παρείχε πιθανότητας διαδοχικής αμύνης και κεκαλυμμένα δρομολόγια.
β) Επί υψώματος Β. Βλαχωρίου, ένθα άλλοτε Γερμανικά και Ιταλικά Φυλάκια, μια Διμοιρία Πεζικού μεθ’ ενός Πολυβόλου Βίκερς και ενός Αγγλικού Ολμου. Το τμήμα τούτο είχε την κάτωθι αποστολήν:
1) Προσβολήν διά του Πολυβόλου Φαλάγγων Γερμανικών από της θέσεως αμπέλια και εντεύθεν διά της συμμετοχής των Οπλοπολυβόλων και Αγγλικού Ολμου. (Εκ της θέσεως ταύτης εβάλλετο θεριστικώς άπασα η από της θέσεως Αμπέλια και εντεύθεν Δημοσία οδός και έδαφος.)
2) Υποστήριξις δι’ ενδεχομένην σύμπτυξιν των δύο λόχων.
3) Προστασία Αριστερού πλευρού διατάξεως εις περίπτωσιν Γερμανικής διεισδύσεως από της θέσεως αμπέλια προς Δ. Βλαχωρίου υψώματα.
Σ.Δ. Τάγματος επί του ως άνω υψώματος.
Την 6-10-44 και την πρωϊαν της 7ης-10-44 το Τάγμα εγκατασταθέν ησχολείτο με την οργάνωσιν των θέσεων του.
Την μεσηβρίαν της ημέρας ταύτης ελήφθη η υπ’ αριθμ. 8742/6-10-44 Ακρως επείγουσα Διαταγή VIII Mεραρχίας δι’ ης συνεπεια διαρροής, ην υπέστη το 10ον Σύνταγμα, το Τάγμα διετάσσετο, όπως κινηθή επειγόντως και αναλάβη μετά του 11/15 Τάγματος αποστολήν 10 Συντάγματος, το δε τελευταίον τούτο, μετά την ανασυγκρότησιν αποστολήν VIII Ανεξαρτήτου Τάγματος.
Το Τάγμα κινείται τας απογευματινάς ώρας της ημέρας ταύτης και αφικνείται εις Ραδοβύζι τας πρώτας μετά μεσονύκτιον ώρας της 7ης προς την 8ην τρέχοντος.
Την επομένην (8-10-44) το Τάγμα κινείται προς Χίγκαν, όπου την νύκταν της ημέρας ταύτης αναλαμβάνει αποστολήν 10 Συντάγματος ως ακολούθως:
— Δύο Λόχοι πεζικού με το ημισυ των Μηχανημάτων του Τάγματος εγκατεστάθη αμυντικως επί υψωμάτων παρυφής Β. Χίνκας.
— Ετερος Λόχος μεθ’ ενός Πολυβόλου Βίκερς εγκατεστάθη επί των Β. αντερεισμάτων Νάστου ως κατωθι:
-Γραμμή αντιστάσεως. Βραχώδη αντερείσματα Νάστου και ύψωμα Τσούκα, εν συνδέσμω δεξιά με τμήματα 11/15 τάγματος, μεθ ου το Τάγμα ημών απετέλει τακτικόν συγκρότημα με Διοικητήν τον υποφαινόμενον.-
-Γραμμή Επιτηρήσεως. Υψωμα Βέτση

9-10-44 Την πρωϊαν ο εχθρός διά του Πυροβολικού του έβαλλε σφοδρώς επί του υψώματος Ράχη Χασάνη και εις το μεταξύ του υψώματος Νάστου και Βέτση διάκενον.-
Ομοίως βλήματα τινα εξαπέλυσεν εναντίον του υψώματος Τσούκα.-

10-10-44.- Ομοίως ο εχθρός έβαλλε διά Πυροβολικού τας θέσεις μας.- Την νύκταν της 10ης και περί ώραν 21ην το εχθρικόν Πυροβολικόν από Βελτσίστας ήρχισε να βάλλη σφοδρώς τα υψώματα Καλοχωρίου και Ράχη Χασάνη καθώς και υψώματα Ραδοβυζίου – Μάζης – Γρανίτσας
Ομοίως την 1ην ώραν της 11ης επανέλαβε βολήν επί υψωμάτων ανήλιον και ανατολικά θέσεων μας

11-10-44.- Την 12ην ώραν πληροφορούμεθα ότι ανετινάχθη η μικρά Γέφυρα Σουλοπούλου υπό Γερμανών και ότι επί της οδού υπάρχουν εις αποστάσεις 15 μέτρων υπονομεύσεις και ότι ανετινάχθη επίσης τμήμα της οδού παρά την θέσιν Παράγκα Τσιόλη, όπου τοίχος αντιστηρίξεως.-
Την 22αν ώραν πληροφορούμεθα εκτάκτως ότι οι Γερμανοί απεχώρησαν από Υψωμα Οξυας – Καλοχωρίου και πιθανώς και από Σούλι.

12-10-44.- Επιβεβαιούται η πληροφορία περί αποχωρήσεως των Γερμανών εκ Σουλίου και Φυλακείου Προφήτου Ηλίου – Καλοχωρίου.
Κατά τας ως άνω ημέρας της παραμονής μας εις την περιοχήν Χίγκας ο καιρός ήτο βροχερός και ψυχρός.
Ομοίως το Γερμανικο Πυροβολικόν εξετέλει πυρά παρενοχλήσεως διαρκώς επί των θέσεων μας.
Διοικηταί των τμημάτων κατά την περίοδον ταύτην ήσαν:
Διοικητής Τάγματος ο υποφαινόμενος
Διοικητής 1ου Λόχου ο Υπολοχαγός Εξαρχόπουλος Γ.
Διοικητής 2ου Λόχου ο Υπολοχαγός Λέτσος Χρήστος
Διοικητής 3ου Λόχου ο Ανθ/γός Αναγνωστόπουλος Δημήτριος
Διοικητής Λόχου Μηχανημάτων ο Ανθ/γός Ρωμανέλης Ιωάννης
Κατά την περίοδον ταύτην άπαντες οι αξιωματικοί και Αντάρται εξετέλεσαν μετά ζήλου και προθυμίας το καθήκον των, παρ’ την έκδηλον κόπωσιν, ην είχον εκ των πυκνών και συχνών μετακινήσεων του Τάγματος.
Και κατ’ αυτήν υπέμειναν αγογγύστως την επίδρασιν των δυσμενών καιρικών συνθηκών και των συνεπεία τούτων δυσκολιών συντηρήσεως και διαβιώσεως.-
Παρέμειναν εις τας θέσεις των, παρά τα ανωτέρω και παρά την απροθυμίαν των άλλων τμημάτων και δη των εντοπίων να παραμείνουν εις τας θέσεις των τούτας.
ΧV.- Εφαρμογή Σχεδίου ενεργείας προς Κατάληψιν Ιωαννίνων
Τας βραδυνάς ώρας της 12ης τρέχοντος, συνεπεία πληροφοριών περί εγκαταλείψεως των Ιωαννίνων υπό των Γερμανών, κατόπιν της υπ’ αριθ. 9076/12-10-1944 ώρα 19η Αμέσου επιδόσεως Δ/γής VIII Mεραρχίας, τίθενται εν ισχύει η υπ’ αρ. Α.Π. 1325 Δγή VIII Μεραρχίας. Κατά ταύτην το Τάγμα ημών κινούμενον δραστηρίως έδει να καταλάβη το χωρίον Πέραμα, απαγορευον πάσαν προς Ιωάννινα είσοδον Εαμικών Τμημάτων.
Η εκτέλεσις της αποστολής ταύτης συνίστατο εις την ταχείαν κίνησιν του Τάγματος δι’ ο εδει να εκλεγή και το συντομότερον προς τούτο δρομολόγιον.
Εις τας θέσεις εις ας ευρίσκετο το Τάγμα, το συντομότερον δρομολόγιον, ο εδει να ακολουθήση το Τάγμα, ήτο: Xίνκα – Μέγα Λόγγος (Βορ. Ράχεως Χασάνη) εκείθεν ημιονικής οδού α. Μονής Λυκοστάνη – Ποδγορά – Πολύλοφος.
Τα ανωτέρω ανεκοίνωσα, κατόπιν ερωτήσεως μου, εις τον Επιτελάρχην της VIII Mεραρχίας Αντισυνταγματάρχην κ. Λάνην και μετέπειτα εις τον Διευθυντήν του ΙΙου Γραφείου της Μεραρχίας Αντισυνταγματάρχην κ. Καφετζόπουλον, παρ’ ου και εζήτησα πληροφορίας σχετικάς με τον εχθρόν και την κίνησιν του ημετέρου 15ου Συντάγματος.-
Τόσον ούτος όσον και ο διοικητής του 15ου Συντάγματος, μεθ’ ου με έθεσεν εις τηλεφωνικήν επαφήν, μοι εγνώρισεν ότι τα τμήματα του 15ου Συντάγματος κατέλαβον τα υψώματα Μοσπίνης και συγκεκριμένως το 3/15 τάγμα υψώματα Πολυλόφου.
Κατόπιν αυτού αποφασίζω να κινηθώ διά του ανωτέρω καθορισθέντος δρομολογίου με την κάτωθι διάταξιν:
— Εις Λόχος (3ος) Ανθυπολοχαγός Αναγνωστόπουλος Δημήτριος ως εμπροσθοφυλακή.
— Μία Διμοιρία Ανθυπασπιστής Ρίγγας Σπυρίδων ως πλαγιοφυλακή με αποστολή να κινηθή προς Σπήλαιον και να εξακριβώση αν υπάρχη εκεί ή εις τα πέριξ υψώματα Γερμανική δύναμις.-
Η εκκίνησις εγένετο την 24ην ώραν αφού εν τω μεταξύ την 20ην ώραν προωθήσαμεν την ως άνω περίπολον και ιδιώτας συνδέσμους επί του δρομολογίου του Τάγματος.
Κατά την κίνησιν μας και ότε εφθάσαμεν εις Μύλους Ποδγοράς επληροφορήθημεν από ιδώτας περιοχής ότι εις υψώματα Σπηλαίου υπάρχει Γερμανική δύναμις καθώς και εις τα υψώματα Πολυλόφου. Επίσης ηκούσαμεν τυφεκιοβολισμούς ους αντήλλαξε και εδέχθη η αποσταλείσα προς Σπήλαιον περίπολος.-
Κατά την κάθοδον μας από Μονής Λυκοστάνης προς κοιλάδα σμολίτσας αντελήφθημεν ανημμένην πυράν επί του Υψώματος Σαμαρά (υψ. 526), την οποίαν εξελάβομεν ως πυράν των εκεί βοσκών, αλλ’ ως εκ των υστέρων επληροφορήθημεν επρόκειτο περί φυλακείου Γερμανικού, μικράς δυνάμεως το οποίον κατά την διέλευσιν μας έσβυσε ταύτην.
Επίσης από ιδιώτας της περιοχής επληροφορήθημεν ότι δεν είχε κινηθή εισέτι το 3/15 Τάγμα και ότι εις την Δημοσίαν οδόν και τα υψώματα Πολυλόφου υπήρχον νάρκαι.
Κατόπιν των ανωτέρω πληροφοριών κινούμεθα προς Μοσπίναν πλέον και ουχί Πολύλοφον, οπου και εφθάσαμεν την πρωϊαν της 13ης. Εκεί, συνδέθης μετα του 15ου Συντάγματος επληροφορήθην, επί της ακρίβειας των ανωτέρω, επιστρέψισα και η περίπολος μας μάς επιβεβαίωσε ταύτα.
(Δελτίον πληροφοριών τηλεφωνικώς 13-10-44- ώρα 15η)
Κατά την διάρκειαν της ημέρας ταύτης το εχθρικόν πυροβολικόν έβαλλε παρενοχλητικώς τας διαβάσεις Κωστάνιανης – Αγίου Βλασσίου και υψώματα Μοσπίνης

14-10-44.- Κατόπιν πληροφοριών, ας απέστειλεν η επιτροπή εθνικού αγώνος Ιωαννίνων, κινούμεθα διά την εκτέλεσιν της αποστολής μας ομού μετά του 3/40 Συντάγματος.
Η κίνησις εγένετο την 21ην ώραν της 14ης-10-44.
Οτε κατερχόμενα του αυχένος Κωστάνιανης προς Ασβεστοχώρι συναντήσαμε Αξιωματικόν Σύνδεσμον 3/40 Συντάγματος, όστις μας εγνώρισεν ότι κατόπιν πληροφοριών μας ας απέστειλε το Σύνταγμα Σουλίου αναστέλλεται προς Ιωάννινα η κίνησις μας, λόγω μη αναχωρήσεως των Γερμανών και ότι το 3/40 Σύνταγμα, συνεπεία τούτου συμπτύσσεται.
Ενεκα τούτου, σταματήσας την κίνησιν του Τάγματος συνεδέθην δι’ ασυρμάτου μετά της Μεραρχίας, παρ’ ης έλαβον την Διαταγήν να επιστρέψω εις Μοσπίναν, όπου και επέστρεψα τας πρωϊνάς ώρας της 15ης-10-44.

15-10-44-. Την μεσηβρίαν της 15-10-44 λόγω εξακριβώσεως ως εναληθών των ως άνω πληροφοριών, το Τάγμα κινείται διά την εκτέλεσιν της αποστολής του ακολουθόν το δρομολόγιον Μοσπίνα – Αυχήν Καστάνιανης – Ασβεστοχώρι – Μάρμαρα.
Εις Μάρμαρα συναντήθημεν μετά του 1/40 Τάγματος και μετ’ ολίγον με τον Διοικητήν VIII Mεραρχίας Συνταγματάρχην Κωνσταντινίδην Απ.
Επειδή το δρομολόγιον το οποίον έδει να ακολουθήση το Τάγμα ήτοι: Προσκύνησις – Νοτίως Μικρού Μπισδουνίου – Πέραμα δεν ήτο προς το παρόν ακολουθήσιμον καθ’ όσον κατά πληροφορίας, ας ελάβομεν εις τον αυχένα Προσκύνησις ήσαν ελαφρά τμήματα Γερμανών (500) μετά τεσσάρων πυροβόλων άτινα έβαλλον δυτικάς κλυτείς Μιτσικελίου, τη εγκρίσει και διαταγή του κ. Μεράρχου, το Τάγμα εκινήθη από Μάρμαρα Σταυράκι – Ιωάννινα Αγιον Νικόλαον Κοπάνων – Πέραμα.-
Η κίνησις ήρξετο την 17ην ώραν και επερατώθη διά της καταλήψεως Περάματος και υψώματος Γορίτσης την 3.30 ώραν της 18ης-10-44.
Εις Αγιον Νικόλαον υπήρχε Γερμανικόν Φυλάκιον, αποσυρθέν την 3ην πρωϊνήν.
Εις την τελευταίαν φάσιν της κινήσεως εβοήθησεν το εφεδρικόν Περάματος και Σταυρακίου υπό τον Λοχαγόν Σιαράβαν Α.
Την πρωϊαν της 16ης αποστείλαμεν περίπολον και συνεδεθήκαμεν με το εις Σπρούνι κατελθόντα τμήματα τάγματος Κράψης VIII Mεραρχίας.
Ομοίως περίπολον διμοιρίας 15 ανδρών υπό τον Ανθ/γόν Αναγνωστόπουλον Δημήτριον ινα συνδεθή με το υποτιθέμενον εις Μπισδούνι 10ον Συνταγμα.
Περί την μεσηβρίαν έλαβον αναφοράν τούτου ότι 15ον Σύνταγμα εις Μπισδούνι δεν ανευρέθη και ότι ευρίσκετο εις θέσιν Χέλοβα.-
Επίσης ότι ένοπλοι του Ε.Λ.Α.Σ. (Ε.Π.) μετά των κατοίκων Μπισδουνίου λεηλατούν το εγκαταλειφθέν υπό των Γερμανών πολεμικον υλικόν.-
Ο ιδιος εζήτει ενίσχυσιν και οδηγίας τι δέον να πράξη.
Απέστειλα το υπόλοιπον του 3ου Λόχου με την εντολήν όπως επέμβη και απαγορεύση την διαρπαγήν του υλικού, το οποίον και να διαφυλάξη.
Μετ’ ολίγον επειδή ηκούοντο πυρά αυτομάτων και τυφεκίων επί της κατευθύνσεως Μπισδουνίου, αφήσας ένα Λόχον εις Πέραμα και παραλαβών τον έτερον (2ον) κινούμαι προς Μεγάλο Μπισδούνι.
Κατά την εκεί αφιξιν μου και έξωθεν του χωρίου εις το Ν. τούτου υψώματα συνήντησα τον Διοικητήν του 15ου Συντάγματος Αντ/αγματάρχην κ. Νάσην.
Εν τω μεταξύ οι κάτοικοι Μπισδουνίου άπαντες οπλοφορούντες δι’ όπλων, τα οποία ανεύρον εις τα εγκαταλειφθέντα υλικά, εσχημάτισαν προκλητικήν συγκέντρωσιν παρά την πλατείαν του χωρίου, εις ην ωμίλει ατομον τι και εζητοκραύγαζον.
Εις τον Αντισυνταγματάρχην κ. Νάσην ετόνισα ότι δέον να επέμβωμεν διά τη διάλυσιν της συγκεντρώσεως ταύτης, αφοπλισμόν των οπλοφορούντων ως και σχετική διαταγή της Μεραρχίας και εις την συγκέντρωσιν και διαφύλαξιν των υλικών.
Επειδή ούτος είχεν ενδοιασμόν διά την ενέργειαν μας ταύτην και επειδή εν τω μεταξύ αφίχθη αντιπρόσωπος της αγγλικής αποστολής διά την καταμέτρησιν των υλικών, παραλαβών τους δύο Λόχους μου, επανήλθα εις Πέραμα.
Εις Πέραμα το Τάγμα ετάχθη προφυλακές όπου και επαρέμεινεν άνευ ουδενός συμβάντος μέχρι σήμερον.
ΧVI.- Γενικά.-
Το Τάγμα ήρχισε συγκοτούμενον κατά τας αρχάς Μαΐου 1944.
Πριν συμπληρωθή η ανασυγκρότησις του ήρχισε λαμβάνον μέρος εις τας Επιχειρήσεις.
Οι αποτελούντες το Τάγμα αντάρται, κατάγονται απ’ Εαμοκρατουμένων περιοχών με ακμαίον εθνικόν φρόνημα και αγωνιστικήν πίστιν, αξίαν παντός επαίνου.-
Καθ’ όλην την διάρκειαν των επιχειρήσεων καίτοι το Τάγμα, ως αποτελούν Εφεδρείαν της Μεραρχίας εκινείτο συνεχώς, ινα ενισχύση άλλα τμήματα ή και να αναλάβη αποστολάς τούτων.-
Οι αποτελούντες αυτό άνδρες εν πολλοίς κατάκοποι και στερούμενοι των πλειόνων και απαραιτήτων χρειωδών μετά προθυμίας και ζήλου εξετέλουσαν πάσας τας Διαταγάς και αποστολάς, ως ανετέθησαν εις το Τάγμα.-
Η Μεραρχία διά της υπ’ αριθμ. 7504/9-9-44 Διαταγής της εξέφρασε την ικανοποίησιν της διά την τοιαύτην δράσιν και απόδοσιν του Τάγματος.
Εκφράζων αισθήματα αξιωματικών και ανταρτών, αναφέρω ότι θεωρούμεν τον εαυτόν μας ευτυχή, διότι κατά την περίοδον ταύτην της πατρίδος μας επετελέσαμεν το καθήκον μας και συνεβάλλομεν κατά το δυνατόν εις τον Εθνικόν μας Αγώνα και την απελευθέρωσιν της Πατρίδος μας.-
Ομοίως να διαβεβαιώσω Υμάς ότι άπαντες, συναισθανόμενοι ότι η αποστολή και το έργον όλων ημών δεν ολοκληρώθη, είναι ψυχικώς και σωματικώς έτοιμοι να συνεχίσωμεν τον Αγώνα διά την ελευθέραν έκφρασιν της θελήσεως του λαού και την προστασίαν των ελευθεριών τούτου.-

Ιωάννινα τη 10η Δεκεμβρίου 1944
Ο
Διοικητής του Τάγματος
(υπογραφή)
Γ. Λυγεράκης
Ταγ/χης

Advertisements