Αναφορά Πλωτάρχη Μελισινού, ΓΕΣ/2ΕΓ/14 Σεπ 1944


ΑΚΡΩΣ ΑΠΟΡΡΗΤΟ
ΔΙΕΥΘΥΝΣΙΣ ΕΙΔΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΟΛΕΜΟΥ
Γραφείον ΙΙγ
αριθ. ΠΡΩΤ. Α.Π. 9750/223

Το Γενικόν Επιτελείον Στρατού
Γραφείον ΙΙ
Ενταύθα
«Αποστολή Εκθέσεως πλωτάρχου Β.Ν. ΜΕΛΙΣΙΝΟΥ»
Έχομεν την τιμήν να σας αποστείλωμεν υμίν αντιγραφον της υπ. αριθ. 11/1115 της 15.8.44 εκθέσεως του παρά τη Υποεπιτροπή Εκτοπισθέντων Προσώπων Έλληνος Αντιπροσώπου διά τα καθ’ υμάς.
Εν Καΐρω τη 14 Σεπτεμβρίου 1944
Ο
Δ/τής της Δ.Ε.Υ.Π
(υπ.) Τσαγκάρης Ν.
πλοίαρχος Β.Ν.
Κοινοποιείται: Γραφ. ΙΙγ της ΔΕΥΠ

ΣΥΝΗΜΜΕΝΑ
Τω εγγράφω 1
Τω σχεδίω 1

ακριβές αντίγραφον
Κάιρον τη 27η.ΙΧ. 1944
Το ΙΙ Γραφείον ΓΕΣ


Άκρως απόρρητο
ΔΙΑΣΥΜΜΑΧΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ
ΥΠΟΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΚΤΟΠΙΣΘΕΝΤΩΝ ΠΡΟΣΩΠΩΝ
Έλλην αντιπρόσωπος

Αριθ. 11/1115
Προς: Δ.Ε.Υ.Π.
Έχω την τιμήν να φέρω εις γνώσιν υμών τας κάτωθι πληροφορίας:
1. Από της τελευταίας μου εν Ιταλία αφίξεως εξετέλεσα τας κάτωθι μετακινήσεις:
α. Από Μπάρι-Φότζια-Αβελίνο-Νεάπολιν μετ’ επανόδου εις Μπάρι διά της αυτής οδού.
β. Από Μπάρι ακολούθως το αυτό δρομολόγιον μέχρι Νεαπόλεως και εκείθεν διά της οδού Πατσουόλι – Βιλαρίκα – Σεσουρούκα – Φόντι – Τερσίνα – Βελέτρι – Αλμπάνι – Ρώμην.
γ. Εκ Ρώμης εις Νάρνι διά της βίας Σαλάρια μετ’ επανόδου.
δ. Εκ Ρώμης εις Τέρνι – Φολίνιο – Μετσεράτα – Σερβιλιάνα – Καμερίνο -Τολεντίνο – Φοκίνιο – Τέρνι – Νάρνι – Ρώμην.
ε. Εκ Ρώμης εις Σιβιταβέκειαν μετ’ επανόδου.
στ. Eκ Ρώμης εις Νεάπολιν διά της βία Κασινίνα ήτοι Φροσινόνε – Κασσίνο – Καπούα – Αβέρσα – συνεχίσας εις Μπάρι μέσω Αβελίνο μεταβάς εκείθεν εις Τάραντα – Οτράντο – Σάντα Μαρία ντι Λεούκα – Τρικάζε – Λέτσε – Πρίντεζι – Μπάρι – και εκείθεν ανελθών διά της βία Αντρία μέσω Φότζιας – Τέρμολι – Ιστόνιο – Σαν Βίτο – Ορντόνα – Πεσκάρα – Πόρτο Σαν Τζιόρτζιο – Πόρτο Ρεκανάτι – Λορέτο – Αγκώνα εκείθεν δε διά Ματσεράτα – Καμερίνο – Φολίνιο – Περούτζιας – Ορβιέτο – Μοντεφιασκόνι – Βιτέρμο – επανελθών εις Ρώμην.
ζ. Εκ Ρώμης εις Νεάπολιν διά Αλμπάνο – Βελέτρι – Σιστέρνα – Τερασίνα – Φόρμια – Μιντούρνο – Καρινόλα – και εκείθεν επιστροφής εις Ρώμην διά της αυτής οδού μέχρι Λιττόριας και εκείθεν μέσω Νεττούνο.
2. Εκ πασών τούτων των μετακινήσεων απεκόμισα την εντύπωσιν ότι
α. Η συντελομένη κατστροφή της Ιταλίας παρά των υποχωρούντων Γερμανών αλλά εξ ανάγκης και παρά των επιτιθεμένων Συμμάχων είναι ολοκληρωτική.
β. Ουδεμία οδική γέφυρα ή σιδηροδρομική τοιαύτη υφίσταται πλέον.
γ. Αι βιομηχανικαί εγκαταστάσεις είναι τελείως κατεστραμμέναι ως και τα διάφορα εργοστάσια ή υποσταθμοί παροχής ηλεκτρικού ρεύματος. Ελάχιστοι είναι αι πόλεις εις ας λειτουργεί η ύδρευσις ή υφίσταται ηλεκτρισμός. Τούτο συναντάται μόνον εις πόλεις ως π.χ. Περούτζια – Ορβιέτο – Ματσεράτα – Καμερίνο όπου οι Γερμανοί εθεώρησαν περιττόν να προβάλλουν αντίστασιν.
3. Αι μεταξύ Νεαπόλεως και Ρώμης πόλεις εάν δεν παρουσιάζουν την όψιν του Κασσίνο που ουδέν ίχνος πόλεως σώζεται παρουσιάζουν όψιν παρεμφερή.
4. Η πεδιάς Μονιφίκα – Ποντίνα ήτις εκ του μακρόθεν φαίνεται άθικτος μόλις ως πλησιάζει τις αντιλαμβάνεται ότι έχει υποστή χειρωτέραν τύχην των άλλων γειτονικών χώρων καθ’ όσον έχει μεταβληθή εις βάλτον, τα δε ισόγεια διαμερίσματα των οικιών ευρίσκονται υπό την επιφάνειαν των υδάτων άτινα κατέκλυσαν την πεδιάδα λόγω της ανατινάξεως των υδροφρακτών.
5. Η πόλις Τέρνι παρουσιάζει οικτρόν θέαμα εν αυτή δε έχουν καταστραφή και τα εργοστάσια ηλεκτροπαραγωγής εξ ων εφωτίζετο και υδρεύετο η Ρώμη.
6. Η Αγκώνα από απόψεως λιμενικών εγκαταστάσεων σιδηροδρόμων και βιομηχανίας ή εμπορίου δεν υφίσταται του σχετικού τμήματος της πόλεως έχοντος τελείως κατεδαφισθή.
7. Εν τούτοις το αξιοσημείωτον είναι ότι η Ιταλική εργατικότης βοηθουμένη τα μέγιστα παρά των υπηρεσιών ανοικοδομήσεως των συμμάχων κατορθώνει ημέρα τη ημέρα να επαναδίδη ζωήν εις τα κατεδαφισμένα συγκροτήματα άτινα αποτελούν τας Ιταλικάς πόλεις και κωμοπόλεις. Είναι άξιον όλως ιδιαιτέρας προσοχής το να διαπιστωθή η ταχύτης μεθ’ ης παρά τας τεραστίας καταστροφάς επανετέθησαν εν κινήσει εις περιορισμένην κλίμακα, σιδηροδρομικαί συγκοινωνίαι του Νότου μετά της Ρώμης το πως η ύδρευσις της πόλεως της Ρώμης σχεδόν απεκαταστάθη μη εμφανιζομένου πλέον του θεάματος της μεταφοράς ύδατος εις τας οικίας διά των παντός είδους οικιακών σκευών.
8. Το πως ανοικοδομούνται αι οδικαί γέφυραι αντικαθιστώσαι τας στρατιωτικάς ζεύξεις των ποταμών.
9. Το ηθικόν του Ιταλικού Λαού αποθρασυνομένον ημέρα τη ημέρα λόγω της ακολουθουμένης Αμερικανοβρεττανικής πολιτικής παρουσιάζεται κατά πολύ ανώτερον του ηθικού όπερ οι νότιοι Ιταλοί είχον κατά το πρώτον διάστημα της κατοχής. Ο Ιταλικός Λαός ζή υπό την ψευδαίσθησιν ότι όχι μόνον δεν ηττήθη αλλ’ ότι επέτρεψεν απλώς εις τους συμμάχους την χρησιμοποίησιν του Ιταλικού εδάφους ίνα από κοινού συνεργασθούν εις την περαιτέρω εξέλιξιν του πολέμου.
10. Ειδικώτερον η εντύπωσις αύτη δημιουργείται εις τους Ιταλούς αφ’ ενός εκ της μετοχής εις την δεξιάν πτέρυγα του μετώπου του καλουμένου ΙΤΑΛΙΚΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΕΩΣ ήτοι μιας Μεραρχίας ήτις κατορθώθη να μετάσχη πλέον των επιχειρήσεων και εκ του υποθετικού θρύλου υπάρξεως Ιταλών Παρτιζάνων ή Ιταλών Πατριωτών ως τους αποκαλούν.
11. Η πραγματικότης επί του τελευταίου τούτου θέματος είναι ότι υφίστανται στίφη χωρικών και εργατών άτινα θέλοντα να αποφύγουν την υπό των διατηρούντων τον τίτλον του φασίστα Ιταλών και Γερμανών καταφεύγουν εις τα όρη όπου λοιμένωνται τας ορεινάς περιοχάς αναμένοντες να εμφανισθούν εις την πλησιεστέραν πόλιν ην οι Σύμμαχοι καταλαμβάνουν και να παρελάσουν μετ’ αυτών πάνοπλοι ζητωκραυγάζοντες και δήθεν κεκμηκότες εκ του αγώνος.
12. Εν τούτοις αι Συμμαχικαί αρχαί αν και καλώς γνωρίζουν την κατάστασιν διαφημίζουν συνεχώς το έργον των παρτιζάνων ίσως ίνα προλάβουν εις διαφήμησιν του νεοεμφανισθέντος αυτού παράγοντος της νίκης παρά τον καθ’ ημέραν πολυαριθμοτέρων καθισταμένων Ρωσσικών ενταύθα αποστολών.
13. Εμφανής είναι η δυσαρέσκεια ην εκδήλουν οι διοικούντες Αμερικανοβρεττανικοί κύκλοι όταν ακούουν τους λοιπούς Συμμάχους να ομιλούν κατά των Ιταλών.
14. Παρήγορος είναι εισέτι η στάσις των Γαλλικών και Πολωνικών Μονάδων αίτινες δρουν ενταύθα και αίτινες μετ’ απεχθείας ατενίζουν παν το Ιταλικόν.
15. Οι αριστεροί Ιταλοί και οι κομμουνιστικοί κύκλοι ενταύθα προσπαθούν δι’ Ιταλικήν ωφέλειαν να ριζώσουν εις τους Συμμάχους στρατιώτας το αίσθημα ότι ο Ιταλικός Λαός είναι τελείως ξένος των υπό των ολίγων φασιστών διαπραχθέντων εγκλημάτων και ότι θα είναι η μεγίστη αδικία το να επιβληθή οιαδήποτε άμεσος ή έμμεσος κύρωσις κατά του Ιταλικού Λαού όστις αντιθέτως δέον να βοηθηθή παρά των Συμμάχων και οικονομικώς ίνα επουλώση τας εκ του πολέμου πληγάς του.
16. Οι αυτοί κύκλοι υπό το πρόσχημα της θεωρίας της αδελφώσεως των λαών ρίπτουν την ιδέαν, ης πίπτουν θύματα και Βαλκάνιοι τινές, συμπήξεως Βαλκανικής ομοσπονδίας τη εμμέσω συμπράξει της Ιταλίας.
17. Εν τω μεταξύ και οι αριστερώτεροι των Ιταλών ηγετών προσπαθούν διά πάσης οδού να διατηρήσουν Ιταλικήν επιρροήν επί των Αλβανών.
18. Το βιωτικόν εν Ιταλία επίπεδον καθ’ ημέραν αυξάνει εκ παραλλήλου όμως αυξάνουν και αι τιμαί εις σημείον αφάνταστον ήδη πλείστα των ειδών είναι εις μεγαλυτέρας τιμάς των δι’ αυτά υφισταμένων εν Αιγύπτω.
19. Αξιοσημείωτον είναι ότι παρά τας προσπαθείας των Συμμάχων ο Ιταλικός Λαός επιμένει λέγων ότι τα τρόφιμα ήσαν πολύ αφθονώτερα επί Γερμανικής κατοχής. Το πράγμα δεν στερείται αληθείας τινός.
20. Ήδη θρυλείται ότι η Κυβέρνησις Μπονόμι πρόκειται να παραιτηθή υπό την πίεσιν των τε αριστερών αλλά και συντηρητικών στοιχείων.
Β΄. ΕΛΛΑΣ
21. Η εν Ελλάδι κατάστασις ως εκ των τελευταίων αφιχθέντων πληροφοριών εξακολουθεί να είναι χαώδης παρ’ όλον ότι παρουσιάζεται σημαντική αύξησις προσελεύσεων προς τον Ζέρβαν και αποχώρησις από το Ε.Α.Μ.
22. Τούτο αποδοτέον εις το ότι αφ’ ενός ο Ζέρβας εφοδιασθείς οικονομικώς παρέχει μισθούς εις Λίρας Αγγλίας ενώ εκ παραλλήλου η Ε.Α.Μ. και εκ των γεγονότων Μ. Ανατολής υπέστη ηθικόν κλονισμόν και πραγματικωτέρον τοιούτων εκ της παύσεως εφοδιασμού της εκ μέρους των Βρεττανών και της εχθρικής στάσεως ην λαμβάνουν ούτοι έναντι αυτής.
23. Παρά τα ανωτέρω ενεφανίσθη αύξησις Ε.Α.Μ.ιτών εις Κέρκυραν. Η εν τη νήσω ταύτη κατάστασις ειδικώτερον έχει ως εξής:
Η εχθρική φρουρά μέχρι της 23.7.44 ανήρχετο εις 1800 Γερμανούς και Αυστριακούς και 300 αρμενικής καταγωγής Λευκορώσσους, των λοιπών εχόντων αποχωρήσει. Τηλεγράφημα ληφθέν παρ’ Αμερικανικής υπηρεσίας την 23.7.44 ανέφερεν αύξησιν ενισχύσεων αναβιβαζουσών την δύναμιν εις 5000 περίπου χιλιάδας.
24. Το Γερμανικόν στρατηγείον ευρίσκεται εις την παρά το Γαστούρι οικίαν Πουπέτη όπου υπάρχουν εις συνταγματάρχης, εις Ταγματάρχης, 7 λοχαγοί, τρεις ανθ/γοί και 320 Γερμανοί άνδρες.
Εκεί υφίσταται Α/Τ δύο πεδινά πυροβόλα των 6,5μ πέντε έως εξ αντιαεροπορικά και 10 οπλοπολυβόλα. Ο οπλισμός είναι Ιταλικά Μπρέντα.
25. Παρά το χωρίον Άγιος Μάθιας, είναι συγκεντρωμένη δύναμις επί μεν του λόφου εξ 150 ανδρών εφοδιασμένων διά δύο πεδινών τηλεβόλων, των 6,5 εις δε την κάτωθι πεδιάδα και εις παρεκκλήσιον Άγιος Αθανάσιος έτεροι 120 με δύο πεδινά τηλεβόλα επίσης.
26. εις το χωρίον Σταυρός και εις το παρ’ αυτό παρεκκλήσιον Προφήτης Ηλίας υπάρχει φρουρά εκ 30 ανδρών με δύο πολυβόλα.
27. Εις ύψωμα ΓΑΣΤΟΥΡΙΟΥ 30-40 άνδρες με 4 πολυβόλα.
28. Εις το Αχίλλειον στρατωνίζονται 170-180 άνδρες με 4 αντιαρματικά και οπλισμόν Μάουζερ.
29. Εις τα Λεύκη υπάρχουν 200 περίπου Γερμανοί μετακινούμενοι όμως με 4 πεδινά πυροβόλα των 6,5 Σκόντα και ελάχιστα πυρομαχικά.
30. Εις Άγιον Παντελεήμονα και εις θέσιν Τρίστρατο υπάρχουν 30 άνδρες με 4 πολυβόλα και 4 οπλοπολυβόλα διατεταγμένα εντός φωλεών.
31. Εις Κορακιάνα και παρά θέσιν Βράχον υπάρχουν 12 άνδρες με δύο οπλοπολυβόλα.
32. Εις έπαυλιν Μπιμπέλι στρατωνίζονται 300 Γερμανοί με βαρύν οπλισμόν διαθέτοντες περίπου και 30 αυτοκίνητα.
33. Εις Σιδάρη και εις θέσιν Άγιος Ιωάννης παρά τον μυχόν του κόλπου έχουν εγκατασταθεί δύο φωλεαί πολυβόλων με τομέα βολής προς Οθωνούς Ερίκουσαν και Μαθράκι.
34. Εις Άπριλα και Κασσιόπην ευρίσκεται Α/Τ με φρουράν 10-12 ανδρών παρ’ αυτόν δε αραιότερον 200 περίπου βαρέλια καυσίμου.
35. Εις Αφιόνα υπάρχουν 15 άνδρες με δύο πολυβόλα.
36. Εις την Μονήν Παλαιοκαστρίτισας υπάρχουν 30-40 άνδρες με δύο αντιαρματικά.
37. Εις φρενοκομείον Κερκύρας είναι εγκατεστημένοι 80 άνδρες.
38. Εις το Μαντούκι ευρίσκονται υπό ναυπήγησιν παρά των Γερμανών 9 ξύλινα π/κ.
39. Εις Ήπειρον και παρά την θέσιν Φτελιάς υπάρχουν δύο πυροβολεία με 4 πυροβόλα έκαστον των 6,5.
40. Τα αυτά ως ανωτέρω εις θέσιν Λούρον.
41. Επί της κορυφογραμμής των Αγίων Σαράντα δεξιά είναι τεταγμένα εξ πυροβόλα των 6,5 αριστερά της πόλεως και εις θέσιν Λημνιώνα έτερα εξ. Εις το υπερθέν της πόλεως έτερα δύο πυροβόλα των 10,5.
42. Οι Γερμανοί τελευταίως κατέστρεψαν τους προβλήτας και λοιπάς εγκαταστάσεις της Πρεβέζης έκαυσαν τας αποθήκας και εγκατέλειψαν την πόλιν αφήσαντες φρουράν εξ 30 ανδρών.
43. Το μεταξύ Σαγιάδος και Μυσείου αεροδρόμιον εγκατέλειψαν οι Γερμανοί αφού το ανέσκαψαν και ανετίναξαν τας εγκαταστάσεις του.
44. Το αεροδρόμιον Ιωαννίνων λειτουργεί οχυρούμενον διά σειράς έξη προστατευτικών τάφρων και οικοδομημένου τοίχου.
45. Το αεροδρόμιον ευρίσκεται εις λειτουργία ως και το του Αργυροκάστρου όπερ έχουν εις χείρας των οι Μπολίσται.
46. Ειδικώς αποσταλείς εις Κερκύρας αξ/κός εις Μπάρι ανέφερε ότι η δύναμις της Ε.Δ.Ε.Σ είναι 300 εξοπλισμένοι άνδρες, 35 αξ/κοί δύνανται δε να εξοπλισθούν και έτεροι 450 εάν αποστείλουν εκεί 150 αυτόματα 300 όπλα, 500 χειροβομβίδες αμυντικές 1000 επιθετικαί και 50 περίστροφα μετά των αναλόγων φυσιγγίων άπαντα.
47. Ο αυτός αξ/κός όστις σημειωτέον είναι υπασπιστής του αντιπροσώπου της Ε.Δ.Ε.Σ. αναβιβάζει τους εξοπλισμένους άνδρας του Ε.Α.Μ. εις Κέρκυραν εις 600 άπαντας εκ των περιοχών Σταυρός, Άγιοι Δέκα και Ποταμός τους δε δυναμένους να εξοπλισθούν εισέτι εις ετέρους 500.
48. Εις Κέρκυραν έλαβεν τελευταίως χώραν συνέλευσις των μελών της Ε.Α.Μ. εις ην ιδίως μετείχον λειτουργοί της Μέσης και κατωτέρας εκαπιδεύσεως.
49. Αισχρόν ρόλον εν Κερκύρα παίζουν 50 περίπου Έλληνες και Ελληνίδες Φραγκολεβαντίνοι εκ Κων/πόλεως σταλέντες εκεί οδικώς παρά της Γκεστάπο.
50. 23 Αμερικανοί αεροπόροι πεσόντες εις Κέρκυραν περισυνελλέγησαν άπαντες παρά του Ε.Δ.Ε.Σ. και Ε.Α.Μ. κατά Φεβρουάριον και εφυγαδεύθησαν προς Ιταλίαν σώοι.
51. Από της αποβάσεως των Συμμάχων εν Γαλλία οι Γερμανόί έπαυσαν τους εις έργα απασχολουμένους εργάτας.
52. Εις Μπέλες ίσως μετακινηθέν εις Κομοτηνήν ήδη υπάρχει το 13ον σύνταγμα Ε.Δ.Ε.Σ. αποτελούμενον εξ ολοκλήρου εκ Ποντίων.
53. Τα λοιπά συντάγματα αποτελούνται εξ Ηπειρωτών Κρητών και ολίγων Πελοποννησίων το 3/40 σχεδόν εξ ολοκλήρου εξ Αθηναίων.
54. Το Ε.Δ.Ε.Σ. κρατά την γραμμήν από Καλαμά μέχρι Πάργας και Παραμυθιάς. Εκ του ετέρου δε μέρους του δρόμου από Άρτης – Πεστά – Φεβράχι μέχρις Ιωαννίνων.
55. Τα εκτελεσθέντα επιτυχώς σαμποτάζ παρά του Ε.Δ.Ε.Σ. ήσαν κατά 6/7 αποκοπή οδών και επετέθησαν προς τούτο διάφοροι μονάδες εν οις και το σύνταγμα 9/7 από Άρτης έτερον εκ Γουμενίτσης ετέρα δύναμις εκ Πρεβέζης Παραμυθιάς και Τουρκολείβαδο. Αποτέλεσμα της συγκρούσεως ήτις εσημειώθη διά την εκτέλεσιν των σαμποτάζ αυτών ήτο να συλληφθούν 60 Γερμανοί αιχμάλωτοι μεταφερθέντες εις Ιταλίαν να μείνουν επί του πεδίου 70 νεκροί να καταστραφούν 40 Γρμανικά αυτοκίνητα εν πυροβόλον των 10,5 και εν βλητοφόρον με 200 βλήματα.
56. Δυστυχώς διαρκούσης της συμπλοκής τα τμήματα του ΕΔΕΣ υπέστησαν επίθεσιν εκ μέρους του 24 συντάγματος της ΕΑΜ αποτελουμένου εκ 500 περίπου ανδρών. Υπό την διοίκησιν του λοχαγού Αραχναίου Σχολής Ευελπίδων τάξεως 1933. Το σύνταγμα τούτο διελύθη διασωθέντων εκείθεν μόνον του εις την δύναμιν του υπαρχοντος ληστάρχου Κιάμου με ελαχίστους περί αυτόν.
57. Την 17-7-44 οι Γερμανοί επετέθησαν εκ νέου κατά των κρατουσών την περιοχήν δυνάμεων του ΕΔΕΣ μόνον διά βαρέως πυροβολικού παρά το Μαργαρίτι.
58. Εις Μαργαρίτι έχουν αποκλεισθεί παρά του ΕΔΕΣ τρεις χιλιάδες Τουρκαλβανοί εφοδιαζομένοι εκ Πρεβέζης.]
59. Εγένετο απόπειρα παρά του Ε.Δ.Ε.Σ. ανατινάξεως των πυροβολείων μη στεφθείσης υπό επιτυχίας λόγω ελλείψεως δυναμίτιδος.
60. Μεταξύ των εις Ιταλίαν διακομισθέντων ασθενών ή τραυματιών του ΕΔΕΣ είναι ο εκ Κρήτης μόνιμος Υπολ/γος Δημήτριος Μπόλαρης ο εξ Ηπείρου χωρίου Ζαγόρι Ευάγγελος Νατσουλίδης μόνιμος ανθ/γός ανθ/στής Γερανιώτης στρατιώτης Στέλλιος Παραδεισιανός και στρατιώτης Τσάτος ευρισκόμενος ήδη εις Μπαρλέτα.
61. Η δύναμις ΕΔΕΣ έχει φθάσει τας 35.000 ενόπλων η δε τάσις κατατάξεως φθάνει τους 800 περίπου ημερησίως. Εν αναλογία οι αξιωματικοί είναι ελάχιστοι και ιδίως μόνον κατώτεροι.
62. Ο μέγιστος αριθμός αξιωματικών διελθόντων διά του ΕΔΕΣ έφθασε τον αριθμόν 800 μεταπεσών εις 300 και ανελθών ήδη εις 600. Μεταξύ των απωλειών του ΕΔΕΣ υπάρχουν 500 αξιωματικοί πεσόντες.
63. Από των αρχών Ιουνίου ήρξατο συστηματικός εφοδιασμός του ΕΔΕΣ παρά Βρεττανών όχι μόνον διά ρίψεως οπλισμού δι’ αλεξιπτώτων αλλά και δι’ αποβάσεως. Το παραληφθέν υλικόν ανέρχεται εις 650 τυφέκια 4 πυροβολαρχίαι των 10,5 1500 στολαί 800 ζεύγη αρβυλών αποβιβασθέντα εξ ενός πλοίου. Έτερον πλοίον απεβίβασε δύο πυροβολαρχίας των 6,5 1000 στολάς 1500 ζεύγη αρβυλών 2500 καραβάνες. Τρίτον πλοίον απεβιβάσθησανμια πυροβολαρχία των 6,5 ήτις όμως αντί του ΕΔΕΣ παρεδόθη εις τους εις τα όρη ευρισκομένους Ιταλούς 2000 στολαί και 1500 μανδύαι 1300 ζεύγη αρβυλών τέσσαρες βαρείς όλμους και 120 ατομικούς.
64. Την 27.6.44 εις Σπλάντζα τέσσαρα μικρά αρματαγωγά συμμαχικά απεβίβασαν τανκς, αποστελόμενα προς Κρανιάν και Παραμυθιάν κατά τον Άγγλον δε Λοχαγόν ΦΙΛΙΠ πρόκειται να αποβιβασθούν και παραδοθούν εις Ζέρβαν έχοντα ήδη ετοιμάσει το απαιτούμενον προσωπικόν 200 τανκς εν όλω.
65. Η Πάργα ως και Φιλιάτες και Παραμυθιά ευρίσκονται εις χείρας του Ζέρβα. Ειδικώς εις Πάργαν ανεκατασκευάσθη η καταστραμένη προβλίς.
66. Το περίεργον και λυπηρόν είναι αφικνούμενοι άνδρες του ΕΔΕΣ εκφράζονται μάλλον μετά συμπαθείας διά τα Τάγματα Ασφαλείας άτινα κατ’ αυτούς πάντοτε αποφεύγουν να έλθουν εις σύγκρουσιν προς το ΕΔΕΣ.
Γ΄. ΒΟΡΕΙΟΗΠΕΙΡΩΤΙΚΟΝ
67. Ο εκ Χειμάρας Μιχαήλ Σπυρομήλος μοι απηύθηνεν την παρατιθεμένην επιστολήν.
‘‘ αξιότιμε Κύριε Μελισσινέ,
Αντλών το θάρρος τόσον εκ των ευγενών σας αισθημάτων όσον και εκ των μεγάλων πατριωτικών σας τοιούτων ως πλωτάρχου του Ελληνικού πολεμικού Ναυτικού, έρχομαι διά ταύτης μου να σας εκθέσω εν συνόψει μερικά πατριωτικά ζητήματα αφορώντα την ιδιαιτέραν μου Πατρίδα Χειμάραν. Ένεκα των μεγάλων και αγρίων διωγμών οι οποίοι εξασκούνται εναντίον των Χριστιανών και δη εναντίον της Ελληνικής μειονότητος της διαβιούσης εν Αλβανία, εκ μέρους όλων των κομμάτων και κατόπιν συννενοήσεως μετά του στρατηγού Ζέρβα Ναπολέοντος ενημέρου εφ’ όλης της αθλίας αυτής καταστάσεως των Ελλήνων της Αλβανίας, διετάχθη εκ μέρους του στρατηγού Ζέρβα η προσφυγή όσον το δυνατόν μεγαλυτέρου αριθμού νέων εις τας υπ’ αυτόν ομάδας ανταρτών Ελλήνων.
Η διαταγή του στρατηγού εξετελέσθη μέχρι εσχάτως. Πλην όμως από τούδε και αφ’ εξής και η προσφυγή εις τον στρατηγόν καθίσταται αδύνατος λόγω των ληφθέντων σοβαρών Γερμανικών μέτρων.
Τούτου ένεκα αναγκάζονται δυστυχείς και κατατρεχόμενοι Χειμαριώται να στρέφωνται τώρα προς την δύσιν όπου υπάρχει ελευθέρα Ελληνική ψυχή υπό την προστασίαν της οποίας αγωνιζόμενοι και την ανεξαρτησίαν των θα εξασφαλίσουν και θα συντελέσουν μετά των άλλων ομοεθνών εις την απελευθέρωσιν της μητρός Ελλάδος και της ιδιαιτέρας των Πατρίδας Χειμάρας εν τω καιρώ τω δεόντι.
Άπαντες οι καταφυγόντες Χειμαριώται εις τας Εθνικάς Ομάδας Ελλήνων Ανταρτών του στρατηγού Ζέρβα κατετάγησαν εις ιδιαίτερον Λόχον ιδρυθέντα αποκλειστικώς δι’ αυτούς.
Όθεν σας παρακαλώ όπως ενδιαφερθήτε να ιδρυθή και αυτού ιδιαίτερος Λόχος διά την κατάταξην των Χειμαριωτών και ει δυνατόν να λάβητε τα κατάλληλα μέτρα και να μας διευκολύνετε διά την αποστολήν αυτού και άλλων πολλών.
Ο κομιστής της παρούσης Παναγιώτης είναι ικανός να προσφέρει τοιαύτας υπηρεσίας.
Με πατριωτικώτατα αισθήματα και σεβασμόν
Μιχαήλ Σπυρομήλιος
Οθωνοί 5.7.44
Η επιστολή αύτη αποτελεί κάτοπτρον της δημιουργηθείσης καταστάσεως.
68. Εν Αλβανία ευρίσκονται οι Άγγλοι Αξιωματικοί υπό όνομα ή ψευδόνυμον συντ/ρχης ΜΠΙΛ και ταγ/ρχης ΤΗΛΜΑΝ.
69. Εις κτήμα Ζούμπα μεταξύ Στράτας Πιάγκας και Σαζώνος ευρίσκονται περί τους 30 Άγγλοι.
70. Εις Πιλούρι μετά των Παρτιζάνων Αλβανών υπάρχουν 4 Άγγλοι αξιωματικοί και εις επιλοχίας και εις ραδιοτηλεγραφητής.
71. Εις ΜΟΡΣΙ απεβιβάσθη υλικόν διά τους Αλβανούς Παρτιζάνους όπερ όμως επιτιθέντες οι Γερμανοί κατέστρεψαν.
72. Η εκ μέρους των Αγγλοαμερικανών υποστήριξις προς τους Παρτιζάνους Αλβανούς είναι έκδηλος. Τόσον Άγγλοι ευρισκόμενοι εις Δερβίζαιναν όσον Αμερικανοί ευρισκόμενοι εις Τσερίτσαινα υπάρχουν (8 και εις ραδιοτηλεγραφητής) παρά τα διαβήματα επιτροπής εκ 12 Ελλήνων μεταβάσης ειδικώς προς συνάντησιν των και απόκτησιν επαφής ηρνήθησαν οιανδήποτε μετά των Ελλήνων απαφήν ή και να δεχθούν οιανδήποτε εκ μέρους αυτών προσφερομένην αρωγήν. Και τούτο παρ’ όλον ότι μεταξύ των Αμερικανών υπάρχει ο Έλλην υπολ/γός Μάριος Μανιάτης καταβάλων υπερανθρώπους προσπαθείας υπέρ των Ελλήνων και εις Αμερικανός αγνώστου επωνύμου συνδεόμενος μετά φιλίας μετά του κ. Μιλτιάδου Σπυρομήλιου.
73. Αι εν Αλβανία δυνάμεις παρουσιάζονται κατανεμημέναι ως εξής:
α. Δύναμις Μπαλιστών συνεργαζομέμη μετά των Γερμανών 25.000.
β. Δύναμις Μπαλιστών ανεξαρτήτων οπαδών Ζώγου υπό Τζάνον 20.000 (ούτοι παρ’ όλον ότι είναι ανεξάρτητοι παρέδωσαν εις τους Γερμανούς ομάδαν εξ Άγγλων υπό τον συν/ρχην ΝΤΕΒΙΣ μεταβάσαν εκεί προς συννενόησιν μετ’ αυτών).
γ. Παρτιζάνοι Αλβανοί 10-12000.
δ. Οι Έλληνες διαθέτουσι εις Χειμάραν 1500 όπλα επί διατεθημένων να εξοπλισθούν 3000, εις την υπόλοιπον Β. Ήπειρον εάν παραδοθή οπλισμός 15-20000 όπων δύνανται να εξοπλίσουν ανάλογον αριθμόν πολεμιστών. Εις Αυλώνα υπάρχουν 500 ένοπλοι Έλληνες εις Τίρανα υπό τον δικηγόρον Ηλίαν Κώνσταν 400 εις Δυράχιον 100 εις Βεράτιον 150 υπό τον Δεσπότην Κίσης και εις Κορυτσάν ακόμη 600 όπου παρουσιάζεται τεραστία υπέρ της Ελλάδος στροφή.
74. Εν τω μεταξύ αι Γερμανικαί εν Αλβανία δυνάμεις την 19-6-44 ήσαν: Άγιοι Σαράντα 300 Γερμανοί, Μπόρσο 350, Χειμάρα 500, Αυλών 1500, Δυράχιον 3000, Τίρανα 6-6500. Βεράτιον 1000, Ελμπασάν 1000, Κρούνια 500, Σκόδρα 4000, διάφορα έτερα μέρη περί τας 6000 ήτοι συνολική δύναμις 20-22.000.
75. Τελευταίως εκάησαν παρά των Γερμανών τα χωρία Νίβιτσα – Αγ. Βασίλειος και Βουνό περί την Χειμάραν, λόγω φόνου παρά των Αλβανών Παρτιζάνων τριών Γερμανών σημειωθέντας την 23-6-44.
Διά την αυτήν ως άνω αιτίαν εξετελέσθησαν εις τα χωρία ΝΙΒΙΤΣΑ και Άγιος Βασίλειος 160 άρρενες από 40 ετών και κάτω. Τέλος δε εδόθη τελεσίγραφον εμμέσως εις Χειμαριώτας να ταχθούν μετά των Γερμανών ή των Μπαλιστών.
76. Αι ως άνω πληροφορίαι βασίζονται εις καταθέσεις του υπολ/γού του ΕΔΕΣ Ζούπα Αχιλλέως όστις αφίκετο ενταύθα με κανονικόν φύλλον πορείας του ΕΔΕΣ μη όμως θεωρηθέν παρά του Βρεττανού συνδέσμου.
77. Ο αυτός Ζούπας ερωτηθείς παρ’ εμού περί των ενταύθα εκ Β. Ηπείρου αφιχθέντων Ελλήνων μου έδωσε τας κάτωθι πληροφορίας:
Απολύτως πατριώται οι κ.κ. Γκιώνης Ιωάννης, Γκιώνης Ευρυσθεύς, Νεράτζης Γεωρ., Κοκοβέσης Κων., Δήμας, Λάζαρης Χρήστος, Οικονόμου Αντώνιος, Τσούρας Σπυρίδων, Τσούρας, Βεήζης Σπυρίδων. Αντιθέτως μου εδήλωσεν ότι ο Μπολάνος ενέχεται εις την δολοφονίαν του αδελφού του καταφυγών ενταύθα διότι είναι μόνον μαυραγορίτης, ο έτερος Οικονόμου ως παρτιζάνος κατεδίκασε τον Ζούπα και Μήλιον Σπυρομήλιον εις θάνατον, ως αφορμή εκτελέσεως και του Μούτου Περικλή όστις εξετελέσθη διότι προσεχώρησε εις Ζέρβαν. Περαιτέρω έχει σοβαράς αμφιβολίας διά τους Σκούραν και Τζαβέλα.
78. Τον Ζώτον Γεώργιον παρουσιάζει ως απατεώνα παρουσιασθέντα εις Ζέρβαν την 20 Αυγούστου το πρώτον, ο Ζώτος έχει κατά Ζούπαν κατ’ αυτού ότι υπήρξεν ομαδάρχης της Ε.Ο.Ν. και ότι εις το παρελθόν έχει καταχρασθή 2.500.000 του Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού και 3.500.000 του Αμερικανικού. Ταύτα εν έτει 1937. Την 28 ή 30.8.43 έλαβεν ο Ζώτος παρά του Ζέρβα 100 χρυσάς λίρας Αγγλίας ίνα τροφοδοτήση την ανεξάρτητο ομάδα μειονοτήτων εν Β. Ηπείρω ποσόν όπερ ουδέποτε διέθεσε.
79. Η ομάς αύτη των μειονοτήτων είχε καταρτισθή κατόπιν συμφωνητικού συναφθέντος μεταξύ Αλβανών παρτιζάνων αφ’ ενός και Ελλήνων Αναστασιάδη Ορέστη, Παπατζόρου Βασιλείου, Κίτσου Νικολάου, Γουδέλη Ελευθερίου, Πήλιου Χρήστου, και Λιώνη Ευθυμίου του τελευταίου προσχωρήσαντος μεταγενεστέρως προς τους Γερμανούς.
80. Κατόπιν του άνω συμφωνητικού μετέστησαν εκ της Ε.Α.Μ. εις τους παρτιζάνους Αλβανούς οι Ε.Α.Μ.ίται Έλληνες Δούπης εφεδ. Αξ/κός εκ Φιλιατών, Στεργιόπουλος μόνιμος λοχαγός εκ της αυτής περιφερείας και Τάλιος δημοδιδάσκαλος εκ της περιφερείας Βούρκου ο τελευταίος εδολοφονήθη παρά των παρτιζάνων κατ’ Απρίλιον ε.ε.
81. Οι Έλληνες ούτοι συνεργαζομένοι μετά του Ζώτου παρά το συμφωνητικόν κατόρθωσαν να διαλύσουν και να παραδώσουν εις παρτιζάνους τας Ελληνικάς ομάδας πλην 250-270 ατόμων οίτινες κατέφυγον προς τον Ζέρβαν. Οι υπόλοιποι πλην 100 οίτινες μετέχουν των παρτιζανικών ομάδων αφοπλισθέντες επανήλθον εις τας οικίας των.
82. Μία ομάς εξ αυτών υπό τον Ευθύμιον Λιόλην εξ 170 περίπου εκ Βούρκου παρεδόθη εις τους Γερμανούς και συνεργάζεται μετά των Μπαλιστών.
83. Κατά Ζούπαν πάντοτε ο Ζώτος έλαβε 500 Ναπολεόνια ίνα μεταβή εις Κάιρον και οργανώση επαφήν των Ελλήνων μετά των Μπαλιστών ίνα παραλύση η Ελληνική αντίδρασις.
84. Κατά την διέλευσιν του Ζώτου εκ Κερκύρας επήλθε συνάντησις αυτού μετά του Κοκοβέση Αναστασίου αλβανού Εισαγγελέως ορισθέντος παρά του φονευθέντος Σαχίνη ως αρχηγού Χειμάρας υπό την ΜΑΒΗ.
85. Τούτον ο Σαχίνης εχαρακτήρισε ως αρχηγόν Χειμάρας εξ ευπιστίας διότι πρόκειται περί ατόμου σκοτεινής δράσεως υιού του ιερέως Κοκοβέση μεταφραστού του Ευαγγελίου εις την αλβανικήν και πρωτουργού της κινήσεως ιδρύσεως αυτοκεφάλου Αλβανικής Εκκλησίας. Τον Κοκοβέση ήδη κατόρθωσε ο Ζέρβας να τον εξουδετερώση διά της προσελκύσεως αυτού παρά τω στρατηγείω του.
86. Οι εν Ρώμη Αλβανικοί κύκλοι λέγουν ότι τα εθνικόφρονα και παρτιζανικά στοιχεία κατόρθωσαν να δημιουργήσουν 4 Αλβανικάς μεραρχίας συνολικής δυνάμεως 40.000 ανδρών ων η δράσις κατευθύνεται παρά της εν Αλβανία καταρτισθείσης Κυβερνήσεως, υπό απολύτως στρατιωτικήν οργάνωσιν και διοίκησιν ης μετέχουν εις Αμερικανός συντ/ρχης εις Άγγλος συντ/ρχης και αριθμός αξιωματικών Βρεττανών και Αμερικανών.
87. Ο Αλβανικός ούτος στρατός εξοπλίζεται παρά των συμμάχων εντεύθεν χωρίς όμως οι ενταύθα κύκλοι να γνωρίζουν μέχρι ποίου βαθμού έχει επιτευχθή ο εξοπλισμός διά συγχρόνου πολεμικού οπλισμού.
88. Οι αυτοί κύκλοι τονίζουν ότι έπαυσαν οι Αλβανοί μετέχοντες του αγώνος ως ανεξάρτητοι ομάδες μαχόμενοι ως οργανωμένος στρατός.
89. Αντικειμενικός σκοπός του στρατού τούτου κατά τους αυτούς πάντοτε κύκλους είναι η άμεσος δι’ αυτού αντίστασις κατά πάσης Ελληνικής ή Γιουγκοσλαυικής επιβουλής κατά της ακεραιότητος της Αλβανίας άμα τη αποχωρησει των Γερμανών.
90. Αι περιφέρειαι εις ας ο Αλβανικός ούτος στρατός κυριαρχεί είναι Βεράτιον-Κλεισούρα-Πρεμετή-Αργυρόκαστρον-Πόγραδετς-Δίβρις όπου οι Γερμανοί δεν έχουν φθάσει και τέλος το εσωτερικόν μέρος της Χειμάρας το γνωστόν υπό το όνομα Κουρβελέσι (Φλαμπουριά).
91. Η εν Αλβανία σχηματισθείσα Κυβέρνησις τόσον κατά την εν Αμερική (Βοστώνη) εκδιδομένην Αλβανικήν εφημερίδα ΛΙΡΙΑ φύλλον 30.6.44 έχει την εξής οργάνωσιν:
α) Συμβουλευτικόν Σώμα ασκών τρόπον τινά τα δικαιώματα του Κοινοβουλίου και αποτελούμενον εκ 30-50 ατόμων ων τα ονόματα δεν είναι εισέτι γνωστά.
β) Συμβούλιον του Κράτους ασκώντα καθήκοντα του Ανωτάτου Άρχοντος, δύο δε των μελών αυτού μετέχουν και της Κυβερνήσεως ως Υπουργοί. Πρόεδρος του Συμβουλίου τούτου είναι Μπαμπά Φάγια πνευματικός αρχηγός του Μουσουλμανικού κόσμου, ανώτερος ιερωμένος, ασκήσας πάντοτε αντιγερμανικήν πολιτικήν έχων μέγα κύρος εν Αλβανία. Μέλη του Συμβουλίου τούτου είναι οι Μουζλίν Πέζας και Ιμέρ Νησιάνης από του 1932 αντιπρόσωποι εν Αλβανία της εν Αμερική οργανώσεως ελευθέρας Αλβανίας.
γ) Κυβέρνησιν της οποίας Πρόεδρος είναι ο Εμβέρ Χότζας (η εφημερίς σημειώνει ότι δεν έχει πληροφορίας περί αυτού, και εντεύθεν ουδεμίαν πληροφορίαν ηδυνήθημεν να συλλέξωμεν). Αντιπρόεδρος της Κυβερνήσεως συνταγματάρχης ΜΟΥΣΛΙΜ ΠΕΖΑ ισχυρός φύλαρχος της περιφερείας Ελ Μπασσάν, μαχητικόν στοιχείον, ο μόνος φανατικός αλλά και ισχυρός αντίπαλος του Σεφκέτ Βερλάτσι του πάμπλουτου Αλβανού Βέη όστις από του 1939 ηγήθη της φιλοϊταλικής πολιτικής ασκήσας επί μακρόν και το Πρωθυπουργικόν αξίωμα. Υπουργός των Εξωτερικών Δρ Ιμέρ Νισιάνη από 20ετίας φανατικός αντίπαλος του Ζώγου εκδόσας προ ετών και εφημερίδα εν Ελβετία. Υπουργός των Εσωτερικών Χατζή Λέσση ο 25ετής υιός του ισχυρού φυλάρχου Χαζίλ Λέσση οποίος κυριαρχεί εις την περιφέρειαν Δίβρις και του οποίου η φυλή εθεωρείτο εν Αλβανία ότι διέθετε εν Αλβανία το 1938 4.000 όπλα. Υπουργός δημοσίων έργων Σπύρος Κολέκας ορθόδοξος εκ Χειμάρας κατέχων άριστα τη Ελληνικήν χρηματίσας υπουργός των δημοσίων έργων το 1924 επί ΦΑΝ ΝΟΔΥ. Υπηρέτησε τελευταίως ως υπάλληλος του υπουργείου οικονομικών εν Αλβανία έζησε δε επί μακρόν εν Αμερική. Κατά την εφημερίδα ΛΙΡΙΑ πρόκειται περί προσώπου με πολλήν μεγάλην πείραν.Υπουργός δημοσίας υγείας Δρ Ιμέρ Ντιζνιτσας ζωτικός αντίπαλος των Μπέηδων, υπουργός παιδείας Σεηφουλά Μελισόβας καταγόμενος από την περιφέρειαν Αυλώνος θεωρείται μορφωμένος και δυναμικός. Το 1923 μετέβη διά σπουδάς εις Ρωσσίαν όπου και έζησε επί μακρόν. Υπουργός της οικονομικής αναδιοργανώσεως Μπέντρη Σταχίου, εξ Αργυροκάστρου ανθ/γός του 1937 αποταχθείς από τον Ζώγου ως φιλοκομμουνιστής. Ούτος υπήρξε μαθητής του Αμερικανικού Κολλεγίου Τιράνων του οποίου ο Δ/τής Φούλτυ υπηρετεί ήδη εις Μπάρι ως Αμερικανός αξιωματικός. Προ τινων εβδομάδων ο Μπέντρη Σταχίου επεσκέφθη εις Μπάρι τον Φούλτυ. Υπουργός δικαιοσύνης Μανώλ Κονόμης εκ Δυραχίου. Υπουργός άνευ χαρτοφυλακίου Δρ Μιντάτ Στήβας εκ Κορυτσάς.
92. Κατά τας πληροφορίας η Κυβέρνησις αύτη έχει υπό την εξουσίαν της τον εκ 40.000 ανδρών Αλβανικόν Στρατόν.
93. Εις φύλλον της ΛΙΡΙΑ της 7.7.44 αναγράφεται ότι: οι εν Αμερική φαντάζονται ότι η Λαϊκή αύτη Κυβέρνησις εις την οποίαν την πλειοψηφίαν έχουν οι παρτιζάνοι έγινε διά να αντιταχθή εις τας προσπαθείας της Αγγλικής Κυβερνήσεως ίνα σχηματισθή εν κοινόν μέτωπον «συμφώνως προς το μοναρχικόν σχέδιον του κ. Τσώρτσιλ» (κατά τους εδώ διά της φράσεως ταύτης εννοείται η υποστήριξις η οποία πιθανώς πρόκειται να δοθεί προς τον Ζώγου).
94. Συνημμένως υποβάλλεται άρθρον της εφημερίδος ΛΙΡΙΑ δημοσιευθέν Αγγλιστί και αναφερόμενον εις την δράσιν των Αλβανών ανταρτών. Λίαν χαρακτηριστική είναι η τελευταία φράσις του άρθρου η οποία προσπαθεί να παρουσιάση την Αλβανίαν ως το μαχητικότερον κατά της Γερμανίας έθνος.
95. Ανάγνωσις φύλλων της εφημερίδος ΛΙΡΙΑ περιελθόντων δι’ ολίγον ημίν εμφανίζει την Αλβανικήν θρασύτητα εν όλη τη μεγαλοπρεπεία δημιουργούσαν ζήτημα προσαρτήσεως της Τσαμουριάς και της Κόσοβας εν την Αλβανίαν. ούτω με το φύλλο της 7.7.44 αναφέρεται ότι ένα από τα κυριώτερα προβλήματα με τα οποία ησχολήθη η Αλβανική Συνέλευσις της 2.7.44 εν Ουασιγκτώνι ήτο εκείνο της Τσαμουριάς και της Κόσοβας. Αναφέρεται ότι προσήλθε εις την συνέλευσιν αντιπροσωπεία »φέρουσα τον τίτλον Τσαμουριά» ότι δε συνεζήτησεν αύτη »ζητήματα αφορώντα την κατοχήν της Τσαμουριάς υπό της Ελλάδος» ως αντιπρόσωπος της Αντιπροσωπείας ταύτης ο Ρ.Ι. ΝΤΙΝΤΑΝ εξεφώνησε »σπουδαιότατον λόγον τον οποίον πολλάκις διέκοψαν τα χειροκροτήματα».
96. Εις το φύλλον της αυτής εφημερίδος της 14.7.44 μετά τα πρακτικά συνελεύσεως της 4ης Ιουλίου 1944 περί ης κατωτέρω δημοσιεύεται εις την πρώτην σελίδα σημείωσις της συντάξεως η οποία έχει ως εξής: Η συγκέντρωσις της 4ης Ιουλίου είναι στενώς συνυφασμένη με το ζήτημα της Κόσοβα και της Τσαμουριάς. Ο Πρόεδρος της οργανώσεως Ελευθέρα Αλβανία ο κ. Κ.Α. ΚΙΚΡΙΞΗΣ (πρόκειται περί του δ/τού της εν λόγω εφημερίδος) θα κάμη αμέσως τα πρέποντα διαβήματα παρά τη Αμερικανική Κυβερνήσει διά την Κόσοβα η οποία εκλάπη από τους αντιδραστικούς της Γιουγκοσλαυΐας και διά την Τσαμουριάν η οποία εκλάπη από τους αντιδραστικούς της Ελλάδος. Πρέπει να μη χάσουν καιρό όλα τα παιδιά της Τσαμουριάς τα οποία έχουν τον ελεύθερο αυτό τόπο της Αμερικής και να λάβουν μέρος εις τας προσπαθείας της συνελεύσεως της 4ης Ιουλίου διά την σωτηρίαν της Αλβανίας και της Τσαμουριάς».
97. Εκ των προαναφερθέντων 4 φύλλων της εφημερίδος ΛΙΡΙΑ προκύπτουν τα εξής:
Εις την Αμερικήν υπάρχουν δύο Αλβανικαί οργανώσεις η «ΕΛΕΥΘΕΡΑ ΑΛΒΑΝΙΑ» και η «ΕΣΤΙΑ» (Βάτρα).
98. Αρχηγός της πρώτης είναι ο κ. Κ.Α. ΚΙΚΡΙΞΗΣ εκδότης της εφημερίδος ΛΙΡΙΑΣ όστις κατά πληροφορίας μας υπήρξεν άσπονδος εχθρός του Βασιλέως Ζώγου, το δε 1936 υπήρξε εν Αλβανία αρχηγός αντιζωγικής επαναστάσεως διεξαχθείσης κυρίως εις Φιέρι. Μετά την αποτυχίαν της επαναστάσεως μετέβη εις Αμερικήν θεωρείται δε υπό των εδω Αλβανών ως καλός συγγραφεύς και καλός δημοσιογράφος.
Το πρόγραμμα της ελευθέρας Αλβανίας είναι: ο Αλβανικός Λαός διά καθολικής ψηφοφορίας θα εκλέξη μετά την απελευθέρωσιν το σύστημα της διακυβερνήσεως του.
Ο Βασιλεύς Ζώγου θα μείνη εκτός Αλβανίας μέχρις ότου εκδηλωθή η λαϊκή θέλησις.
Να επιτευχθή η ένωσις του Αλβανικού έθνους με κάθε θυσίαν, ανεξαρτήτως των πολιτικών πεποιθήσεων των διαφόρων κομμάτων.
99. Αρχηγός της «ΕΣΤΙΑ» (Βάτρα) είναι ο ΦΑΝ ΝΟΛΛΥ. Πρόκειται περί του γνωστού Πρωθυπουργού του 1924 αντιπάλου και αυτού του Βασιλέως Ζώγου μέχρι το 1939 ήδη όμως συνεργαζομένου μετ’ αυτού. Το πρόγραμμα της Βάτρα είναι:
Ο Βασιλεύς Ζώγου θα προΐσταται όλων των εθνικών προσπαθειών εφ’ όσον οι εχθροί κατέχουν την Αλβανίαν.
Ο Βασιλεύς Ζώγου μετά την απελευθέρωσιν της Χώρας θα επιστρέψη εκεί αναγνωριζόμενος ως ο νόμιμος Βασιλεύς της Αλβανίας.
Μετά παρέλευσιν ενός έτους ο Βασιλεύς Ζώγου θα δώση την άδειαν εις τον αλβανικόν λαόν να εκλέξη δι’ ελευθέρας ψηφοφορίας την βασιλείαν ή την Δημοκρατίαν.
(Τα ανωτέρω περί των δύο οργανώσεων εκ της εφημερίδος της Βοστώνης ΛΙΡΙΑ της 30.6.44).
100. Αι προαναφερθείσαι δύο αλβανικαί οργανώσεις της Αμερικής ήλθον εις συννενοήσεις και παρά τας βασικάς διαφοράς αντιλήψεων αι οποίαι τας χωρίζουν εδημιούργησαν ένα κοινό εκπροσωπευτικόν όργανον εμφανιζόμενον υπό το όνομα Αλμπάνιαν Αμέρικαν Κομίτυ. Το συμφωνητικόν της ιδρύσεως της επιτροπής ταύτης έχει ως εξής:
α. Ευχαρίστως γίνεται δεκτή η ιδέα του σχηματισμού μιας επιτροπής υπό το όνομα Αλμπάνιαν Αμέρικαν Κομίτυ η οποία θα συνεργάζεται με την Αμερικανικήν Κυβέρνησιν.
β. Η επιτροπή θα αποτελείται από τρία πρόσωπα ένα της οργανώσεως Ελευθέρα Αλβανία ένα της Βάτρα, και ένα ουδέτερον αρεστόν εις τας δύο οργανώσεις.
γ. Η ανωτέρω επιτροπή θα μεταβή αμέσως εις Ουάσιγκτων ίνα έλθη εις επαφήν με την Αμερικανικήν Κυβέρνησιν να εκθέση γραπτώς τα αποτελέσματα των συνομιλιών των δύο οργανώσεων και ούτω αι δύο οργανώσεις να κανονίσουν τα σχέδια του μέλλοντος.
δ. Εκάστη οργάνωσις θα εντιμετωπίση η ιδία τα έξοδα του αντιπροσώπου της αλλά τα έξοδα του ουδετέρου μέλους θα πληρωθούν εξ ημισείας.
ε. Εφ’ όσον η επιτροπή θα ευρίσκεται εν ενεργεία αι πολεμικαί μεταξύ των δύο εφημερίδων θα διακοπούν.
101. Το ανωτέρω συμφωνητικόν υπογράφουν 10 αντιπρόσωποι της οργανώσεως Ελευθέρα Αλβανίας και 5 της Βάτρα.
102. Εκ των προαναφερθέντων φύλλων της εφημερίδος ΛΙΡΙΑ εμφαίνεται ότι εις διάφορα Αλβανικά κέντρα της Αμερικής τας πρώτας ημέρας του Ιουλίου 1944 ήρχισεν διεξαγόμενος έρανος μεταξύ των εν Αμερική Αλβανών διά την κάλυψιν των αναγκών προπαγάνδας και παροχής βοηθημάτων. Την 14.7.44 ο έρανος είχε αποδόσει 10.000 δολλάρια.
103. Εν Ιταλία και ειδικώτερον από της καταλήψεως της Ρώμης ενετάθη ενταύθα Αλβανική κίνησις, της φέρονται ηγούμενοι οι Κόνιτσας Μεχμέτ Οθωμανός, τέως υπουργός των εξωτερικών της Αλβανίας επί Ζώγου και επί πολλά έτη. Ούτος διετέλεσεν πρέσβυς εις Αμερική είχε δε αδελφόν στενόν φίλον του ΦΑΝ ΝΟΛΛΥ συγγράψαντα διάφορα κατά των Ιταλών βιβλία όστις όμως απεβίωσεν τελευταίως εν Αμερική.
Ιατρός Καραγιάννης εκ του χωρίου Τουζάπα Λάμποβο χριστιανός ορθόδοξος υπήρξας λοχαγός διοικητής του εν Ιταλία Αλβανικού αποσπάσματος και φιλοϊταλός. Ούτος ήδη εμφανίζεται ως εκ των φανατικοτέρων Αλβανών και ανθελλήνων.
Μάρκου Πέτρος όστις εμφανιζόμενος ως Έλλην συνετηρείτο παρά της οργανώσεως Ελευθερία ή Θάνατος χριστιανός ορθόδοξος και αυτός δημοσιογράφος διδάσκαλος άλλοτε κομμουνιστής εξαιρετικά ασταθής τύπος.
Σαντίκ Χίτο. Γενικός πρόξενος επί 10ετίαν εις Βοστώνην βαθύτερος πάντων και εμφανιζόμενος λογικότερος καίτοι πολύ φίλος του ΦΑΝ ΝΟΛΛΥ δεν εδιώχθη.
Μπεράτης Δημήτριος. Υπουργός επί 22 έτη των εξωτερικών της παιδείας και των εσωτερικών κηρύξας επί Γερμανοϊταλικής κατοχής την ανάγκην προσαρτήσεως της Ηπείρου και Πρεβέζης ακόμη εις την Αλβανίαν όστις όμως ως συνεργασθείς δεν εμφανίζεται εις το προσκήνιον σήμερον.
Ναμίκ Ρεσούλ καθηγητής Ιταλικών Πανεπιστημίων φιλοϊταλός Υπουργός Παιδείας και ούτος ως και ο προηγούμενος δεν εμφανίζεται εις το προσκήνιον.
104. Τινές των ανωτέρω άμα τη εν Ρώμη αφίξει μου επεζήτησαν επαφήν μετά του κ. Αβέρωφ ως και ετέραν τοιαύτην μετά των κκ Ζάννα Κοντουριώτη και Αβέρωφ.
105. Γνωρίζων τα των Αλβανών προ της επαφής ήτις και επραγματοποιήθη κατετόπισα τα κατ’ εμέ τόσον τον κ. Ζάνναν όσον και τους λοιπούς κυρίους.
106. Κατά τας συσκέψεις αυτάς οι Αλβανοί με ορμητικοτάτους τους Μάρκου και Καραγιάννην ωμίλησαν κατ’ αρχάς περί Ελληνοαλβανικής ομοσπονδίας και κατατάξεως Αλβανών πολιτών εις τον Ελληνικόν Στρατόν αλλ’ εις ειδικάς μονάδας με αλβανικήν σημαίαν. Ως είχεν την καλωσύνην να με πληροφορήση ο κ. Ζάννας παρά των Ελλήνων ετέθη σαφώς το ζήτημα με προκαταβολικήν δήλωσιν ότι ουδέν επισήμως δύνανται να εκπροσωπήσουν: ότι δηλαδή ουδεμία συζήτησις δύναται να γίνει εάν προ πάσης τοιαύτης δεν αναγνωρισθούν επισήμως παρά των Αλβανών τα επί της Βορείου Ηπείρου αναμφισβήτητα Ελληνικά δικαιώματα.
107. Μετέπειτα ενεφανίσθη εις Ρώμην στρατιωτική Αλβανική αποστολή αποτελουμένη εκ του ταγ/ρχου ΦΕΝΤΕΡΗ ΝΟΤΣΙ υπηρετήσαντος εις την εν Αθήναις Αλβανικήν Πρεσβείαν και ομιλούντος την Ελληνικήν και Αγγλικήν, κατωτέρου αξ/κού ΜΠΕΝΤΡΗ ΣΠΑΧΙΑ εξ Αργυροκάστρου εχθρού του Ζώγου και ΡΑΜΑΝΤΑΝ αντ/ρχου χωρικού εκ Δίβρης.
108. Σκοπός της ενταύθα αφίξεως της άνω στρατιωτικής αποστολής ήτο η δημιουργία επαφής μετά του Συμμαχικού Στρατηγείου και των παρτιζάνων προς διευκόλυνσιν αναγνωρίσεως της Αλβανικής Κυβερνήσεως και του Αλβανικού στρατού. Ούτοι μετά ωρισμένας επαφάς ανεχώρησαν εις Μπάρι προς συγκρότησιν εκεί Αλβανικού συνεδρίου ούτινος τα πρακτικά θέλομεν υποβάλλει ημίν μεταγενεστέρως, μετά δε την επιτυχίαν της συγκλήσεως του άνω συνεδρίου ανεχώρησαν ούτοι εν συνεχεία εις Αλβανίαν μετά ομάδος 35 περίπου Αλβανών οπλοφόρων.
109. Οι αναχωρήσαντες εις Αλβανίαν έλαβον οδηγίας δράσεως παρά του εν παραγράφω 91 αναφερομένου ΦΟΥΛΚΙ.
Αρκετοί των αναχωρησάντων υπήρξαν μαθηταί του ΦΟΥΛΚΥ εις Τύρρανα ούτοι δε κατά τους εδώ Αλβανούς ανέλαβον και υποχρέωσιν να στείλουν προς αυτόν εκθέσεις περί της πολιτικής και στρατιωτικής εν Αλβανία καταστάσεως. Ας αναφερθή περί ΦΟΥΛΚΥ το χαρακτηριστικόν ότι πάντοτε κατά τους εδώ αλβανικούς κύκλους εις όσους Αλβανούς τον επεσκέφθησαν εις Μπάρι έδωσαν και χρηματικά χορηγήματα.
110. Επίσης χαρακτηριστικόν είναι ότι παρουσιάζεται στενωτάτη συνεργασία κηδεμονευομένης παρ’ Αμερικανικής υπηρεσίας συνεργασίας Αλβανών μετά Ιταλών κομμουνιστών και της κινήσεως ΣΗΡΗΝΙΩΤΗ εν Μπάρι.
111. Ενταύθα οφείλω να υπομνήσω την πίεσιν ην ασκούν οι αλβανικοί κύκλοι επί της υποεπιτροπής εκτοπισθέντων προσώπων διά την μη εγγραφήν των Βορειοηπειρωτών ως Ελλήνων. Διά το ζήτημα τούτο ακριβώς ο Μάρκου επανειλλημένως μετεκινήθη εκ Ρώμης εις Μπάρι και πάντοτε δι’ Αμερικανικού στρατιωτικού αυτοκινήτου. Εν τούτοις καίτοι αι ευθείαι απόπειραι των Αλβανών έχουν αποτύχει δεν δύναμαι να διαβεβαιώσω υμάς κατηγορηματικώς ότι η εις τα ενταύθα στρατόπεδα ταλαιπωρία των εκ Βορείου Ηπείρου αφικνουμένων Ελλήνων είναι άμοιρος σκοτίων ενεργειών μυστηριωδών υπηρεσιών συνδεομένων μετά των Αλβανών. Εάν μέχρι σήμερον με τας αθρόους παροχάς ας Αμερικανική υπηρεσία κάμει προς τους δηλούντας Αλβανικήν υπηκοότητα Βορρειοηπειρώτας δεν εσημειώθη διαρροή των Ελλήνων τύποις Αλβανών υπηκόων τούτο οφείλεται μόνον εις το εξόχως μέγα εθνικόν φρόνημα των Βορρειοηπειρωτών, οίτινες παραμένουν Έλληνες εθνικόφρονες μη παρασυρόμενοι ούτε προς την Αλβανικήν πλευράν ούτε και προς την Ελληνικήν ακαταλόγιστον αναρχοκομμουνιστικήν ως εν ειδικαίς μας αναφοραίς έχομεν εκθέσει.
112. Επισυνάπτω τη παρούση σχέδιον δηλώσεως εις την Αλβανικήν όπερ προσπάθησαν οι Αλβανοί να πείσουν Έλληνας Β. Ηπειρώτας εις υπογραφήν.
113. Σχετικώς με την δράσιν των εν Ρώμη Αλβανικών κύκλων θα έπρεπε να προσθέσω ότι ούτοι ετοιμάζουν κατά τας τελευταίας ημέρας υπόμνημα προς τους συμμάχους περί του τι προσέφερεν η Αλβανία εις τον συμμαχικόν αγώνα από του 1939 μέχρι σήμερον. Φαίνεται ότι τούτο γίνεται κατόπιν οδηγιών αι οποίαι τους απεστάλλησαν εκ των Αλβανικών οργανώσεων Αμερικής. Πληροφορούμεθα εξ άλλου ότι τα συνθήματα τα οποία θα χρησιμοποιηθούν εις το εν λόγω υπόμνημα διεβιβάσθησαν ήδη εν Αλβανία μέσω των ανθρώπων τους οποίους απέστειλαν εκεί.
114. Προτού περαιώσω το παρόν κεφάλαιον νομίζω καθήκον μου να τονισω υμίν ότι οι Αλβανοί εργάζονται ερήμην Ελληνικής επισήμου αντιδράσεως. Είναι απόλυτος ανάγκη ίνα μη ευρεθώμεν προ εκπλήξεων να συστηματοποιηθή και επισημοποιηθή η Ελληνική δράσις δημιουργουμένης και επιτυγχανομένης της αναγνωρίσεως της παρά των συμμάχων ειδικής υπηρεσίας προστασίας του στενάζοντος Ελληνικού πληθυσμού της Β. Ηπείρου μόνον τοιαύτη αναγνώρισις και διάθεσις εις την υπηρεσίαν ταύτην επαρκούς αριθμού προσώπων και γνωριζόντων όχι μόνον το Αλβανικόν ζήτημα, αλλά κατ’ άτομον τους Β. Ηπειρώτας θα επιτύχη, εφ’ όσον τα άτομα ταύτα θα ευρίσκονται εις αγαθάς πράγματι σχέσεις μετά των Συμμαχικών κύκλων να προλάβουν την απειλούσαν την Ελλάδα συμφοράν. Εκ παραλλήλου πρέπει να διατεθή πάσα δυναμικότης προς δημιουργίαν κοινής γνώμης υπέρ της Ελλάδος και ανασκευήν της θολής ατμοσφαίρας ην ήδη οι Αλβανοί κατόρθωσαν να δημιουργήσουν.
115. Δεν θα ήτο πλήρης η παρούσα εάν δεν εσημείουν ότι εις Ακαδημαϊκήν συζήτησιν μετ’ Αμερικανών αξιωματικών περί της ανάγκης εξοπλισμού των Β. Ηπειρωτών και διά μετοχήν εις τον αγώνα αλλά και προς ιδίαν αυτών άμυνα οι περί ων Αγγλοαμερικανοί αξιωματικοί μοι αντέταξαν το επιχείρημα ότι δεν είναι σκόπιμος ο εξοπλισμός των Ελλήνων διότι ούτοι τα παραδιδόμενα όπλα χρησιμοποιούν όχι κατά του κοινού εχθρού αλλά κατ’ αλλήλων.
116. Το επιχείρημα εύκολον λόγω της δημιουργηθείσης ατμοσφαίρας περί αλληλοεξοντώσεως των Ελλήνων νομίζω ότι χρησιμοποιείται ως όπλον ίνα ματαιωθή εξοπλισμός του Ελληνικού στοιχείου της Β. Ηπείρου.
117. Τέλος παραλλήλως προς την από διμήνου και πλέον αρξαμένην προετοιμασίαν της χθες εκδηλωθείσης αποβάσεως περί την Μασσαλίαν ήρχισεν ήδη προετοιμαζομένη η συγκέντρωσις εις Νότιον Ιταλίαν Βρεττανών ιδία αξιωματικών γνωριζόντων την Ελληνικήν γλώσσαν οίτινες πρόκειται να μετάσχουν βραδύτερον εκδηλουμένης επιχειρήσεως προς τας ακτάς της Αδριατικής.
118. Εκ των εις τον καταρτισθέντα πίνακα αρχικώς εγγραφέντων αξιωματικών διεγράφησαν άπαντες οι εκδηλούντες φανατικώς Ελληνικά αισθήματα παραμεινάντων μόνον φραγκολεβαντίων.
Εν Ρώμη 15 Αυγούστου 1944
Ο παρά τη Υποεπιτροπή εκτοπισθέντων
προσώπων Έλλην Αντιπρόσωπος

Ι. ΜΕΛΙΣΗΝΟΣ
πλωτάρχης Β.Ν.
Διά την ακρίβειαν
Το ΙΙ/Γ Γραφείον Γ.Ε.Σ.

Advertisements