Εκθεση καταστάσεως Κρήτης Ιουλίου 1944, Διοικητής Φρουραρχίου Κρήτης/9-8-1944


Διοικητής του Φρουραρχίου Κρήτης
Γεν. Στρ. Την 9 Αυγούστου 1944

ΙΙ Αριθ. 3945/44                                                                        Εμπιστευτικόν
Αφορά: Εκθεσις καταστάσεως του μηνός Ιουλίου 1944

Π ρ ο ς
Το Ανώτερον Αρχηγείον Ομάδος Στρατιών Ε΄
ΘΕΣ/ΝΙΚΗΝ

1) Πολιτική Κατάστασις
Η εικών της πολιτικής καταστάσεως διεσαφηνίσθη τον παρελθόντα μήνα ακόμη περισσότερον όσον αφορά την μέχρι σήμερον εξέλιξίν της. Τα πολιτικά και στρατιωτικά γεγονότα, άτινα δύνανται να εκτιμηθώσι ως ασφαλή κριτήρια διά την άμεσον ήτταν της Γερμανίας, ενεφάνισαν εναργέστερον τας δύο μεγάλας ενδιαφερομένας πολιτικάς ομάδας αίτινες διεχωρίσθησαν απ΄αλλήλων. Από συμμαχικής πλευράς η επιζητηθείσα συνένωσίς των εναυάγησε μέχρι τούδε. Υπό την επήρειαν της αντικομμουνιστικής προπαγάνδας και ως εκ του ότι απεκαλύφθησαν οι πραγματικοί σκοποί της κινήσεως ταύτης με την σύλληψιν και αποκάλυψιν ηγετικών προσωπικοτήτων του ΕΑΜ και της ΕΠΟΝ, κατέστη μεγαλυτέρα ανησυχία εις το εθνικόν τμήμα του πληθυσμού, διότι μετά την αποχώρησιν των γερμανικών δυνάμεων κατοχής, ήτις αναμένεται ως αμέσως επικειμένη, οι κομμουνιστικοί κύκλοι θα κατελάμβανον την εξουσίαν με την υποστήριξην των συμμάχων. Ούτως εξηγείται, ότι ηγετικαί προσωπικότητες εκ του σώματος των αξιωματικών, αίτινες ανήκουσιν εις την ΕΟΚ, εζήτουν στήριξιν επί των δυνάμεων κατοχής και υποστήριξιν από ταύτας. Εκ πολλών πληροφοριών και κατασχεθέντων στοιχείων προκύπτει, ότι η αγγλική υπηρεσία πληροφοριών χρησιμοποιεί τους εθνικιστικούς κύκλους της Κρήτης ως και προηγουμένως διά τους σκοπούς της, αλλ΄ότι η υλική υποστήριξις των συμμάχων μετεβιβάσθη κυρίως εις το ΕΑΜ και την ΕΠΟΝ. Η πραγματικότης αύτη δεν ήλλαξε τα αγγλόφιλα αισθήματα του όγκου του κρητικού λαού.
Η πολιτική οργάνωσις του ΕΑΜ και ΕΠΟΝ ανεχαιτίσθη εις την δράσιν της λόγω της εξουδετερώσεως των ηγετικών κεφαλών και των βοηθών των και ημποδίσθη ως εκ τούτου η αναδιοργάνωσίς της. Τον παρελθόντα μήνα αύτη εβασίσθη, περισσότερον από ότι μέχρι σήμερον, επί των ωπλισμένων ανταρτικών ομάδων, αίτινες ήσκουν επί της χώρας κυρίως τρομοκρατικήν πίεσιν, διά να εξαναγκάσουν τον πληθυσμό να υποταχθή εις αυτάς. Η αγωνία προ της αποφασιστικότητος των συμμοριών του ΕΛΑΣ εξηνάγκαζε τον όγκον του γηγενούς πληθυσμού εις μίαν πολιτικήν κατεύθυνσιν ήτις ήτο αντίθετος προς την σοσιαλιστικήν ηθικήν του αντίληψιν. Η επίσημος πολιτική στάσις του πληθυσμού έναντι των δυνάμεων κατοχής εν γένει ήτο νόμιμος. Εις μεμονωμένας περιπτώσεις εν τούτοις παρατηρείται ηυξημένη αντίστασις κατά των γερμανικών διαταγών (υποχρεωτική εργασία, πληρωμή διά προιόντων των φόρων κ.λ.π.). Η αντίστασις αύτη προβάλλεται κυρίως κατόπιν της κομμουνιστικής προπαγάνδας και κατόπιν των απειλών των συμμοριών ΕΛΑΣ.
Η αλλαγή εις την γερμανικήν ηγεσίαν επί της νήσου επέδρασε σημαντικώς. Η υπό του Διοικητού του Φρουρίου Κρήτης συγκληθείσα εις ην και παρέστη, συνέλευσις, ηγετικών ανδρών εκ του Κράτους, της Εκκλησίας, του Σχολείου και του Σώματος των αξιωματικών και η επί τη ευκαιρία ταύτη γενομένη προσφώνησις υπό του Διοικητού του Φρουρίου Κρήτης, συνεζητήθη ζωηρώς και έδωσεν αφορμήν εις μίαν σειράν πολιτικών συσκέψεων. Το αποτέλεσμα της συνελεύσεως ήτο η απόφασις να αναληφθή ο αγών κατά του κομμουνιστικού κινδύνου μετ’ ενεργητικότητος και όλων των διατιθεμένων μέσων.
Οι Εθνικισταί (κύκλοι του ΕΟΚ) δεν βλέπουν εν τούτοις εις την πρόσκλησιν ταύτην δι’ αγώνα κανέν δραστικόν όπλον κατά του κομμουνισμού. Είναι πεπεισμένοι, ότι τον κομμουνισμόν εκεί μόνον δύναταί τις να κτυπήση, όπου ούτος έχει ριζωθή ισχυρώς, δηλαδή εις τας ομάδας του ΕΛΑΣ. Την αύξησιν των εθνικών ανταρτικών ομάδων πρέπει εν μέρει να αποδώσωσιν εις την πρόθεσιν όπως κτυπήσωσι την τρομοκρατίαν των κομμουνιστικών συμμοριών του ΕΛΑΣ. Υπάρχουσι πληροφορίαι, ότι είς αρχηγός ανταρτών διέταξε τας συμμορίας του ΕΛΑΣ εις τον νομόν Ρεθύμνου, να σταματήσωσι την τρομοκρατίαν, άλλως ούτος θα αποκαταστήση διά της βίας την ησυχίαν και τάξιν. Η αριθμητικώς και ήδη επηρεασμένη πάντοτε μικρά ομάς των γερμανοφίλων Κρητών έχει εκφοβισθή και εξουδετερωθή υπό των γεγονότων, κυρίως υπό των της κομμουνιστικής τρομοκρατίας. Από της 22.6.44 εδολοφονήθησαν 13 γερμανόφιλοι Ελληνες.
2) Κατάστασις εχθρού.
α) Κατάστασις εις τον αέρα και την θάλασσαν, επιχείρησις ομάδων καταδρομών.
Η εχθρική αεροπορική δραστηριότης ήτο πάλιν αξιοσημειώτως μικρά καθημερινή αεροπορική αναγνώρισις με έν ή δύο αεροπλάνα, ανά μία επίθεσις κατά του Μάλεμε και Καστελλίου και μία επίθεσις κατά της φάλαγγος Ο.Κ 94 ως επίσης κατά του αεροδρομίου Ηρακλείου και κατά των μηχανημάτων Βάσσερμαν εις Παλαιοχώραν και Ιεράπετραν.
Κατά την επίθεσιν κατά της φάλαγγος G.K. 94διεπιστώθη κυρίως η συνεργασία μεταξύ αεροπορίας και υποβρυχίων. Προσορμίσεις με αποβίβασιν πρακτόρων, τμημάτων καταδρομών, με τρόφιμα διά τους αντάρτας, ανεκοινούντο συνεχώς κυρίως εις την νοτιοδυτικήν ακτήν. Εις τας 22/23.7.44 αγγλικά τμήματα καταδρομών εξετέλεσαν αιφνιδιαστικάς επιθέσεις κατά διαφόρων αποθηκών καυσίμων και πυρομαχικών εις το δυτικόν μέρος, εις το ανατολικόν και κεντρικόν της Κρήτης. Κατά τας επιχειρήσεις ταύτας τα αγγλικά τμήματα καταδρομών δεν συνειργάζοντο με τας ανταρτικάς ομάδας, αλλά με τους πράκτοράς των και με τους έλληνας καταδότας των. (Ανακρίσεις αιχμαλώτων εκ των λεπτομερειών των οποίων εμφαίνεται η δράσις των τμημάτων καταδρομών, ήδη ευρίσκονται παρά τη Ομάδι Μεραρχιών.)
β) Κατάστασις ανταρτικών ομάδων
Αι ανταρτικαί ομάδες αμφοτέρων των κατηγοριών κατέστησαν πλέον δραστήριαι. Τα μικρά σώματα ενισχύθησαν δι΄εφεδρειών. Η στρατολόγησις εφεδρειών προχωρεί συνεχώς. Ολαι αι ανταρτικαί ομάδες είναι πολύ ευκίνητοι. Προτιμώσι τας γνωστάς περιοχάς εις τα Λευκά Ορη και εις τα Ορη της Ιδης, χωρίς εν τούτοις να εμφωλεύωσι μονίμως κάπου. Το σύστημα των διαβιβάσεων και παρακολουθήσεως εργάζεται άνευ διακοπής. Οπου συνεκρούσθησαν με γερμανικά τμήματα, διεπιστώθη καλός και επαρκής οπλισμός. Διατροφή και ιματισμός, κυρίως εις τας συμμορίας του ΕΛΑΣ, είναι εξαιρετικά καλός. Εν μέρει ανεφέρθη ομοιόμορφος ένδυσις (μπλέ ενδυμασία τεχνιτών).
Διά πρώτην φοράν διεπιστώθη, ότι μία ανταρτική ομάς οικειοποιήθη τον αριθμόν του Συν/τος, ενός προηγουμένου ελληνικού Συν/τος (Σύνταγμα 14 εις Χανιά).

Αι κομμουνιστικαί ανταρτικαί ομάδες είναι καλλίτερον ωργανωμέναι, διοικούνται δυναμικώτερον και έχουν σαφεστέρους σκοπούς από τας εθνικάς ομάδας. Ενήργουν την τρομοκρατίαν κατά των γερμανοφίλων Ελλήνων και εναντίον ολοκλήρων χωρίων. (Αναγκαστικαί στρατολογήσεις και επιτάξεις). Εις πολλάς περιπτώσεις έλαβον χώραν αιφνιδιαστικαί επιθέσεις και επιθέσεις κατά μεμονωμένων γερμανών στρατιωτών και ομάδων μέχρι δυνάμεως διμοιρίας. Ενώ αι ομάδες ΕΛΑΣ εις Κρήτην μέχρι τούδε προσεπάθουν να αποφεύγωσι συγκρούσεις με τας γερμανικάς δυνάμεις, φαίνεται να υπάρχη εσχάτως διαταγή να αναλάβωσι την επίθεσιν.
Εκ κατασχεθέντος κατασκοπευτικού υλικού φαίνεται ότι η βοήθεια των συμμάχων προς το παρόν δίδεται κατά προτίμησιν εις τας συμμορίας του ΕΛΑΣ. Αι εθνικιστικαί ανταρτικαί ομάδες παραπονούνται δι’ εγκατάληψιν υπό της Αγγλίας.
Άλλοι πράκτορες έρχονται εις στενήν επαφήν με τας ανταρτικάς ομάδας αμφοτέρων των κατευθύνσεων. Η δραστηριότης των ηυξήθη. Είναι επαρκώς εφωδιασμένοι με ασυρμάτους πρακτόρων και διαθέτουσιν εφ’ όλης της νήσου έν πολύ μεγάλον δίκτυον πρακτόρων, ούτως ώστε η εχθρική υπηρεσία πληροφοριών είναι ταχέως και δι’ όλα τα συμβαίνοντα εις Κρήτην πληροφορημένη.
Ως εξάγεται εκ του κυριευθέντος κατασκοπευτικού υλικού, η οργάνωσις των ανταρτικών ομάδων, κυρίως εις το κεντρικόν τμήμα της Κρήτης, παρακολουθείται υπό των συμμάχων. Εκ του κυριευθέντος υλικού προκύπτει ότι ωρισμέναι ανταρτικαί ομάδες έλαβον τακτικάς αποστολάς διά την περίπτωσιν μιας προσγειώσεως συμμαχικών πολεμικών δυνάμεων.
Κεχωρισμένως πρέπει να καθορίσωμεν την επομένην διάταξιν:
1) Εθνικιστικαί ανταρτικαί ομάδες

Νομός Ρεθύμνου. Αι εθνικαί δυνάμεις αντιστάσεως εις την περιοχήν Ρεθύμνου ευρίσκονται υπό τας διαταγάς του Ελληνος λοχαγού Τσιφάκη. Κατά τελευταίας πληροφορίας, ο Τσιφάκης πρέπει να έχη διανείμει ιματισμόν και υπόδησιν αγγλικής προελεύσεως. Φαίνεται να θέλη να καταπολεμήση την κομμουνιστικήν τρομοκρατίαν. Τόπος διαμονής των ανταρτικών ομάδων είναι τα όρη περί Μυριοκέφαλα νοτιοδυτικώς Ρεθύμνου. Νοτιοανατολικώς Ρεθύμνου, μεταξύ του όρους Κέδρου και του δυτικού του όρους Ιδη, εδρεύει η μετά της ανταρτικής ομάδος Πετρακογιώργη συγχωνευθείσα ανταρτική ομάς του Παπαδογιάννη. Κατά τον τελευταίο καιρόν δεν έχει εμφανισθή.
Ηράκλειον. Εις τον Νομόν Ηρακλείου αι εθνικαί κινήσεις αντιστάσεως διοικούνται υπό του Ιωάννη Παντουβά. Ο Παντουβάς εζήτησεν υποστήριξιν από τας γερμανικάς δυνάμεις Κατοχής διά τον σχεδιαζόμενον υπ’ αυτού αγώνα κατά των ανταρτικών ομάδων ΕΛΑΣ. Διεξάγονται διαπραγματεύσεις. Η υπόθεσις τηρείται μυστική. Επεξηγηματικαί ερωτήσεις μόνον υπό αυστηράν εχεμύθειαν.
2. Κομμουνιστικαί συμμορίαι
Εις τον Νομόν Χανίων αι Κομμουνιστικαί συμμορίαι διοικούνται από τον Ελληνα λοχαγόν Κυανίδην. Εχουσιν αναγγελθή μικρότεραι ομάδες του Κυανίδη δυνάμεως ποικιλλούσης από 60 μέχρι 200 ανδρών. Αιφνιδιαστικαί επιθέσεις κατά χωρίων, πολλαί επιθέσεις κατά μικρών γερμανικών ομάδων, μέχρι δυνάμεως διμοιρίας, αποδεικνύουσι την αποφασιστικότητα των συμμοριών τούτων. Εμφανίζονται εις τας περιοχάς νοτίως Λάκκων, Θερίσσου και νοτιοδυτικώς Μάλεμε, εις την περιοχήν των χωρίων Μαλάθυρον, Σάπσαλο, Βλατός, Περιβόλια.
Εις τον νομόν Ηρακλείου και εις τας ανατολικάς περιοχάς του νομού Ρεθύμνου φαίνεται ότι αι συμμορίαι του ΕΛΑΣ συνεχώς περιπίπτουν υπό την επιρροήν του Ποδιά. Δεν εξηκριβώθη εάν ο Ποδιάς είναι διοικητής όλων των κομμουνιστικών συμμοριών. Αι δολοφονικαί και τρομοκρατικαί μέθοδοί του είναι εν πάση περιπτώσει χαρακτηριστικόν όλων των συμμοριών εις την επαρχίαν αυτήν. Αι περιοχαί της κυρίας των δράσεως είναι τα όρη του Κέδρου (Νοτιοανατολικώς Ρεθύμνου) το οροπέδιον της Ιδης και ο χώρος πέριξ των Ανωγείων και η περιοχή των ορέων Μονοδένδρι και Οξυκέφαλα (νοτίως Ηρακλείου).
3. Κατάστασις από απόψεως της προπαγάνδας
Ο εχθρός ενήργη την προπαγάνδαν του κυρίως, πολύ δραστικήν, με διάδοσιν φημολογιών, των οποίων η επίδρασις εις την στάσιν του πληθυσμού είναι αισθητή. Υλικόν εχθρικής προπαγάνδας: προπαγανδιστική εφημερίς της ΕΠΟΝ (Παγκρητικόν συμβούλιον της πανελλαδικής οργανώσεως της νεότητος), προκηρύξεις του κομμουνιστικού κόμματος Ελλάδος, οργάνωσις περιοχής Κρήτης.
Ερρίφθησαν: 1 ελληνική, 3 προκηρύξεις εις γερμανικήν γλώσσαν (εντολή όπως ακούωσι τους εχθρικούς πομπούς, απειλή τιμωρίας με μέτρα βίας κ.λ.π). Νέον υλικόν δεν περιήλθεν εις ημάς.
Φιλία προπαγάνδα. Εις τας εφημερίδας «Παρατηρητής» και «Κρητικός Κήρυξ» εδόθη υλικόν προς δημοσίευσιν και διά κτυπητών γραμμών, λέξεων κλπ εγένετο παρόρμησις διά πολεμικήν προπαγάνδαν. Τα μεγάφωνα εις τας πόλεις και εις τα χωρία τα κατεχόμενα υπό γερμανικών τμημάτων ακούονται υπό πολλών Ελλήνων. Η χρησιμοποίησις ομιλητών εγένετο με επιτυχή αποτελέσματα. Η υπό της εξωτερικής υπηρεσίας της διμοιρίας προπαγάνδας Κρήτης εις Ηράκλειον οργανωθείσα χρησιμοποίησις ομιλητών «Διατί αδελφικαί δολοφονίαι» περιελάμβανε και λαικάς διαδηλώσεις εις το Ηράκλειον, εις 10 κοινότητάς του. Είς Ελλην ομιλητής (Ρωσία – Ελλάς) ωμίλησε ενώπιον 2.000 περίπου ακροατών εις Χανιά περί Μπολσεβικισμού. Διενεμήθησαν 4 προκηρύξεις και μικρά φύλλα, περίπου 177.000 τεμάχια. Τοιχοκολλήσεις εγένοντο εις μικρόν ανεπαρκή αριθμόν. Η διμοιρία προπαγάνδας Κρήτης ενήργησε τοιχοκολλήσεις με 10000 τεμάχια, εκ τούτων μέρος ως σειράν εικόνων.

Advertisements