Εκθεση δράσης 24 Συντάγματος Πεζικού (αρχηγεία ΣΟΥΛΙΟΥ & ΖΑΛΟΓΓΟΥ), Γεράσιμος Πρίφτης/20 Ιαν 1944


ΕΚΘΕΣΗ

Του συναγωνιστού Υπολοχαγού ΓΕΡΑΣΙΜΟΥ ΠΡΙΦΤΗ (Καστρινού) μέλους του Αρχηγείου ΣΟΥΛΙΟΥ και της Διοίκησης του 24ου Συντάγματος και ύστερα υπασπιστή στο ίδιο Σύνταγμα.
«Για τη συγκρότηση και δράση των αρχηγείων ΣΟΥΛΙΟΥ και ΖΑΛΟΓΓΟΥ και του 24ου Συντάγματος Πεζικού».
Προς
Το Κλιμάκιον Ηπείρου – Δυτικής Στερεάς
VIII Μεραρχίαν
και Η.Γ.

Ι. ΤΟ ΑΝΤΑΡΤΟΚΙΝΗΜΑ μέχρι ΤΗ ΣΥΝΔΙΑΣΚΕΨΗ ΤΟΥ ΜΑΡΤΗ ΤΟΥ 1943
Μέχρι και το Γενάρη του 1943 αντάρτικη κίνηση στην περιφέρεια των νομών Θεσπρωτίας και Πρέβεζας οργανωτικά καθοδηγητικά δεν υπήρχε. Στην περιφέρεια ΣΟΥΛΙΟΤΟΧΩΡΙΟΝ με υπόδειξη της πολιτικής οργάνωσης η μικρή ομάδα ΗΛΙΑ ΝΙΚΟΥ εκτέλεσε κάμποσους προδότες και σταμάτησε έτσι την επιρροή των Ιταλοφρόνων. Στην περιφέρεια ΦΑΝΑΡΙΟΥ ΠΑΡΓΑΣ η ομάδα ΒΑΣΙΛΗ ΜΠΑΛΟΥΜΗ, κάτω από την καθοδήγησή μας έδρασε από τον Σεπτέμβρη του 1941 και έβαλε φραγμό στι δολοφονικές ενέργειες των φασιστών αρβανιτάδων. Όλα τα στελέχη της οργάνωσής μας στρατιωτικά και πολιτικά ασχολιόντουσαν από το Μάρτη του 1943 με πολιτική δουλειά και την οργάνωση των μαχητικών ομάδων και μέχρι το Δεκέμβρη του 1942 αποκρούστηκαν πολλές επιθέσεις αρβανιτάδων, με βασικό πυρήνα την ομάδα Βασίλη Μπαλούμη, αποφεύχθησαν αφοπλισμοί, πολλές αρπαγές περιουσιών και διατηρήθηκε γενικά το φρόνημα του λαού της περιοχής. Το Γενάρη του 1943 παρουσιάστηκε στο ΦΑΝΑΡΙ και ο Λοχαγός Κ. ΜΑΡΑΓΚΟΣ απεσταλμένος της Π.Ε. Πρέβεζας. Ουσιαστικά ανταρτοκίνημα του ΕΛΑΣ άρχισε τον Γενάρη του 1943 με την έξοδο μιας σημαντικής ομάδας οργανωμένων ΠΑΡΓΙΝΩΝ, που αποτελέσανε τη βάση και πολλά στελέχη της κατοπινής μας κίνησης. Η ομάδα αυτή συνδεμένη με την ομάδα ΒΑΣΙΛΗ ΜΠΑΛΟΥΜΗ και τη ομάδα του συναγωνιστή ΣΠΥΡΟΥ ΚΟΚΚΟΡΗ (Δράκου) αποτελέσανε το αρχηγόν ΕΛΑΣ της περιοχής.
Στις 3 του Μάρτη 1943 ιδρύθηκε η Περιφερειακή Επιτροπή Θεσπρωτίας που δεν κατάφερε να αποδώσει όσο έπρεπε γιατί πολλά από τα στελέχη της αποδείχθηκαν σκάρτα, κι έτσι το βάρος της πολιτικής δουλειάς έπεσε ουσιαστικά στις ανταρτοομάδες που παντού γινόντουσαν δεκτές με ενθουσιασμό. Αντίθετα η Περιφερειακή Επιτροπή Πρέβεζας και ο γραμματέας της ειδικώτερα με εξαιρετική δραστηριότητα συστηματοποιούσαν τη δουλειά τους πάνω σε καλές βάσεις όπως απόδειξαν τα κατοπινά γεγονότα.
Στις 4 του Μάρτη 1943 7 μόνιμοι αξιωματικοί (Ταγ/χης Κωνσταντινίδης Απόστολος, Λοχαγοί Χαλιμάς Απόστ., Μαραγκός Κ., Ανθυπολοχαγοί Τσουκνιάς Ν., Μουργελάς Γ., Παπακωνσταντίνου Κ. και Μπάλκος Α. αποσκιρτήσανε από τον ΕΛΑΣ και προσχωρήσανε στον ΕΔΕΣ που από τότε άρχισε να κινείται και στις περιφέρειες μας ξεκινώντας απ΄την ΛΙΑΚΑ – ΣΟΥΛΙ όπου χάρη στις αδυναμίες της εκεί πολιτικής μας οργάνωσης αλλά και την καθοδηγητική απουσία του Κέντρου (Πανηπειρωτικής Επιτροπής ΕΑΜ) ο ΕΔΕΣ άρχισε να επηρεάζει τον πληθυσμό. Η εύστοχη πολεμική μας ενάντια στην αντίδραση, όπου την οργάνωναν πλέον οι αποστάτες αξιωματικοί, καθοδηγημένη πλέον αποκλειστκά από τις διοικήσεις των ανταρτοομάδων μας, είχε σαν αποτέλεσμα την απόλυτη σχεδόν επικράτησή μας στο νομό Πρεβέζης , ΦΑΝΑΡΙ, ΠΑΡΓΑ κ.λ.π. ενώ η ΛΑΚΚΑ ΣΟΥΛΙ γίνονταν το κέντρο της αντίδρασης. Το Μάρτη του 1943 βγήκε και μια άλλη ανταρτοομάδα στο Νομό Πρέβεζας, με αρχηγό τον συναγωνιστή Ανθυπολοχαγό Γ. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟ (Γ. Ζέρη). Σ’ όλο το διάστημα αυτό χαρακτηριστική παρουσιάστηκε η έλλειψη κεντρικού καθοδηγητικού οργάνου (Πανηπειρωτικής Επιτροπής) στη σύνδεση, οδηγίες, τύπο κ.λ.π. Μόνο όταν κατορθώναμε να στείλουμε σύνδεσμο ως τα ΓΙΑΝΝΕΝΑ καταφέρναμε να επικοινωνήσουμε μαζί τους. Τύπος σπάνια έφθανε ως εμάς ή γιατί δεν στέλνονταν ή γιατί στέλνονταν με ασυνείδητους συναγωνιστές.
Σύνδεσμος σχεδόν δεν υπήρχε. Στην περιοδεία μιας ομάδος μας στη ΛΙΑΚΚΑ ΣΟΥΛΙ ξαφνιαστήκαμε γιατί χωριά λίγο έξω από τα ΓΙΑΝΝΕΝΑ δεν είχαν ακούσει το Ε.Α.Μ. και αναγκαστήκαμε να μείνουμε για να βάλουμε βάσεις πολιτικής δουλειάς. Την ανεπάρκειά μας σε τύπο αναπλήρωσε η έκδοση της ‘ANAΓΕΝΝΗΣΗΣ’ οργάνου της Π.Ε. Πρέβεζας και της ‘ΦΩΝΗΣ ΤΟΥ ΣΟΥΛΙΟΥ’ οργάνου της Π.Ε. Θεσπρωτίας.
Σ’ αυτήν την κατάσταση μας βρήκε η Πανηπειρωτική ανταρτική συνδιάσκεψη στις 30-3-1943. Σ’ αυτή πήρε μέρος και αντιπροσωπεία των ομάδων ΠΑΡΓΑΣ – ΜΠΑΛΟΥΜΗ – ΚΟΚΚΟΡΗ.

ΙΙ. ΤΑ ΑΡΧΗΓΕΙΑ ΣΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΖΑΛΟΓΓΟΥ
Α΄. Η συνδιάσκεψη του ΤΡΑΠΕΖΑΚΙΟΥ μας μεταβίβασε την πείρα τους αντάρτικου της θεσσαλίας. Μ’ επιμονή της αντιπροσωπείας μας ιδρύθηκε και το αρχηγείο ΣΟΥΛΙΟΥ (Θεσπρωτίας), μ’ άρχηγό τον Ταγ/χην ΚΑΤΣΟ ΗΛΙΑ (Ζέζα), παληό στέλεχος της πολιτικής οργάνωσης του ΕΑΜ και τοποθετήθηκε στην περιφέρεια μας ο Ανθυπολοχαγός ΝΙΚΟΣ ΠΑΛΙΟΥΡΑΣ (Ζαλοκώστας). Η συνέχιση της προσπάθειάς μας ξέραμε πως θα ήταν βαρειά γιατί θ’ αντικρύζαμε οργνωμένη πια αντίδραση που διέθετε και μέσα πολλά, αλλά και γιατί οι ελλείψεις μας ήταν επίσης πολλές, Ακόμα λάθη πολιτικού στέλεχους της Π.Ε. Θεσπρωτίας στην παρουσίασή του στη Αγγλική Αποστολή (Ταγ/χην Μίλλερ) κάναμε τη θέση μας δυσκολότερη τη στιγμή που το χρήμα της αντίδρασης άρχισε να σκορπιέται χωρίς οικονομία.
Για ν’ άρθουμε σ’ επαφή με την Αγγλική Αποστολή και να επανορθώσουμε τα λάθη του παραπάνω στελέχους οι συναγωνιστές ΠΡΙΦΤΗΣ και ΠΑΛΙΟΥΡΑΣ παρουσιάστηκαν στην Αγγλική Αποστολή από μέρους του αρχηγείου και την κατατοπίσανε πάνω στις γραμμές της οργάνωσης μας ζητήσανε την ενίσχυσή της και την φέρανε σ’ επαφή με το Στρατηγείο ΕΛΑΣ Ηπείρου. Για όλα αυτά υποβλήθηκε λεπτομερειακή έκθεση απ’ τον Απρίλη του 1943 στο Στρατηγείο Ηπείρου.
Η μάχη του ΜΑΝΤΖΑΡΙΟΥ που δόθηκε ενάντια σε 150 φασίστες αρβανοϊταλούς στις 6 Απρίλη 1943 από την ομάδα ΔΡΑΚΟΥ και τον Εφεδρικό ΕΛΑΣ και τελείωσε νικηφόρα, μας βοήθησε στη συνέχεια των ενεργειών μας έτσι στη ΛΑΚΚΑ ΣΟΥΛΙ την εποχή αυτή επηρεάζεται ακόμα σχεδόν την πλειοψηφία.
Εκμεταλλευόμενοι τη δυσφορία κατά του ΕΔΕΣ και την προσχώρηση στον ΕΛΑΣ του ταγματάρχη ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΠΟΥΛΟΥ ΒΑΓΓΕΛΗ κι ακόμα μια φιλική μας ομάδα ενταγμένη στο ΕΔΕΣΙΚΟ Αρχηγείο Ηπείρου συλλαβαμε την ιδέα μιας επιθετικής ενέργειας ενάντια σ’ αυτό, τη σύλληψη των αξιωματικών του και τη διάλυσή του. Η κινητοποίηση πέτυχε πλέρια και οι μαχητικές ομάδες (Εφ. ΕΛΑΣ) ακολούθησαν όλες και έτσι στις 16-4-1943 200 Εαμίτες περικύκλωσαν το μοναστήρι του ΡΩΜΑΝΟΥ. Οι Εδεσίτες ξαφνιάστηκαν μα η ενέργεια δεν πέτυχε για δύο λόγους: α) Η έλλειψη κάθε πρωτοβουλίας που επιδείξανε τα στρατιωτικά και πολιτικά επί κεφαλής στελέχη. β) Η συμπτωματική άφιξη στο μοναστήρι την ώρα της πολιορκίας συνδέσμου της Πανηπειρωτικής Επιτροπής του ΕΑΜ που απαγόρευσε κάθε βίαιη ενέργεια ενάντια στους Εδεσίτες.
Στις 18-4-1943 στο ΡΩΜΑΝΟ (έδρα αρχηγείου ΕΔΕΣ) οργανώσαμε ένοπλο συλλαλητήριο των ΕΑΜιτών της περιοχής. Παρουσιάστηκαν πάνω από 300 και αξιώσανε από τον Ταξίαρχο ΕΝΤΥ που τους επιθεώρησε ενίσχυση του ΕΛΑΣ σε οπλισμό και ιματισμό διαδηλώνοντας ακόμα πως θα επιχειρήσουν ενάντια στο αρχηγείο του ΕΔΕΣ αποτελούμενο από φασίστες. Ο συναγωνιστής Γεωργιάδης της Πανηπειρωτικής Επιτροπής που βρίσκονταν εκεί σύστησε ύστερα από σύσκεψη με τα στελέχη αποχή από κάθε βίαιη ενέργεια τη οποία δεν ευνοούσε και η περίστασις αυτή. Ακολουθήσανε τριήμερες και χωρίς αποτέλεσμα συζητήσεις αντιπροσωπείας μας απ’ τους συναγωνιστές ΓΕΩΡΓΙΑΔΗ – ΚΑΤΣΟ και ΠΡΙΦΤΗ με τους ΕΔΣικούς για ενοποίηση.
Β΄. Το πρώτο αρχηγείο ΣΟΥΛΙΟΥ αποτελέστηκε από τους συναγωνιστές Ταγματάρχη ΚΑΤΣΟ, Υπολοχαγό ΠΡΙΦΤΗ και Ανθυπολοχαγό ΠΑΛΗΟΥΡΑ που αργότερα τον αντικατέστησε ο Υπολοχαγός ΔΟΥΡΟΣ. Η ουσιαστική λειτουργία του άρχισε στις αρχές του Μάη βασική του προσπάθεια ήταν η συγκέντρωση κατω από ενιαία διοίκηση όλων των ανταρτικών ομάδων της περιοχής και η οργάνωση των μαχητικών ομάδων που δεν μπορούσε να την κάνει η ανύπαρκτη σχεδόν τότε πολιτική οργάνωση.
ΣΤΡΑΤΟΛΟΓΙΑ: Η έλλειψη των οικονομικών μέσων μας ανάγκασε να την ενεργούμε πολύ περιορισμένα. Αυτό όμως δεν εμπόδισε τον αριθμό των ανταρτών να φθάσει στις αρχές Ιούλη στους 250, ενώ αρχικά ήταν μόνο 40 κι’ απ’ αυτούς αργότερα αποσκίρτησε η ομάδα ΜΠΑΛΟΥΜΗ.
ΤΥΠΟΣ : Το Αρχηγείο εξέδωσε για όργανό του το «ΜΑΧΗΤΗ» και σε εβδομαδιαία έκδοση ΔΕΛΤΙΟ ΕΙΔΗΣΕΩΝ που είχαν πλατιά διάδοση στην περιφέρεια.
ΔΙΑΦΩΤΙΣΗ: Όξω από τη πολιτική δουλειά μέσα στις ομάδες ασχολήθηκε με τη διαφώτηση των χωρίων της περιοχής και μέχρι ένα σημείο η δουλειά αυτή απέδωσε καλά αποτελέσματα. Από τους πρώτους αντάρτες μας βγήκαν πολλά και καλά στελέχη που δοκιμάστηκαν πολλές φορές και χρησιμοποιήθηκαν αργότερα στη συγκρότηση του Συντάγματος.
ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΔΟΥΛΕΙΑ: Ως την άφιξη του συναγωνιστή ΟΙΝΟΗ το βάρος της έπεφτε στις ανταρτοομάδες και δεν μπόρεσε να αποδώσει όσο έπρεπε γιατί τα στελέχη μας ήταν λίγα και αναγκασμένα να ασχολούνται με πολλές δουλειές.
ΜΕΙΟΝΟΤΙΚΟ ΖΗΤΗΜΑ: Όλες οι προσπάθειες μας αν και βασίζονταν στη γραμμή της Κ.Ε. του Ε.Α.Μ. για την ενοποίηση όλων των δυνάμεων ενάντια στον κατακτητή δεν είχαν θετικά αποτελέσματα γιατί η παμψηφία σχεδόν των αρβανιτάδων Τσάμηδων της περιοχής είχε ταχθεί ανεπιφύλαχτα με το μέρος του καταχτητή και οργάνωνε δολοφονικές επιδρομές ενάντια στα Ελληνικά χωριά, αρπαγές και σφετερισμούς περιουσιών.
Παρ’ όλα αυτά από τις 19 του Μάρτη έγινε η πρώτη προσέγγιση που επαναλήφθηκε στις αρχές του Ιούλη 1943. Κατά κανόνα οι υποσχέσεις που μας δώσανε οι εκπρόσωποι των Τσάμηδων δεν τηρηθηκαν. Κορυφωμα της συμμαχίας με τους φασίστες ήταν η επιδρομή τους στο ΦΑΝΑΡΙ την περίοδο των εκκαθαριστικών επιχειρήσεων του Αυγούστου κατά την οποίαν κάηκαν περίπου 30 χωριά, σκοτώθηκαν περίπου 500 Έλληνες και άλλοι τόσοι πιάστηκαν όμηροι, ενώ ο υπόλοιπος πληθυσμός αναγκάστηκε να προσφυγέψει στην ορεινή περιοχή.
Γ΄. Οι ελλείψεις μας ήταν τεράστιες. Δεν βρισκόντουσαν όπλα για αόπλους που επιθυμούσαν να καταταχθούν. Το Αρχηγείο μέχρι και της 20 Ιούλη 1943 συντηριόταν από τις εισφορες αξιωματικών και ανταρτών και την οικονομική ενίσχυση της οργανώσεως της ΠΑΡΓΑΣ και την πρώτη Συμμαχική από 50 λίρες. Επικλήσεις μας προς την Πανηπειρωτική Επιτροπή μένανε ως τις 18-6-1943 χωρίς απάντηση ενώ η πολιτική οργάνωση της περιοχής όχι μόνο δεν μας ενίσχυσε αλλά διαχειρίστηκε με ύποπτο τρόπο τρόφιμα προοριζόμενα για το Αρχηγείο. Παρ’ όλα αυτά καταφέραμε ν’ αυξήσουμε τη δύναμή μας σε 250 αντάρτες και να ξεπεράσουμε τις νέες δυσχέρειες που μας δημιούργησε η αποσκίρτηση του ΜΠΑΛΟΥΜΗ και λοιπών.
Δ΄. Οι αδυναμίες σε στελεχη τεράστιες. Πολλά από τα υπάρχοντα αποδείχθηκαν όχι κατάλληλα. Δημιούργησαν οικονομικές παρεξηγήσεις, πολιτικά λάθη κ.λ.π. που δεν μένανε χωρίς αντίχτυπο στη μάζα (περιπτώσεις ΜΟΥΣΕΛΙΝΗ – ΜΗΛΙΩΝΗ κ.λ.π. για τις οποίες υποβάλθηκε τον Ιούνη 1943 έκθεση του συναγωνιστή ΠΕΤΡΙΤΗ στο Η.Γ. και προφορική δική μου στους συναγωνιστές ΟΙΝΟΗ και ΓΕΩΡΓΙΑΔΗ). Απ΄την άλλη το χαμηλότατο μορφωτικό επίπεδο του λαού της περιοχής ο νομαδικός σχεδόν βίος του περνά , η τεράστια διασπορά των κατοικημένων χώρων, η ληστρική παράδοση και οι αναμνήσεις του παλιού αντάρτικου κάνανε δυσκολώτερη τη δουλειά μας. Κοντά σ’ αυτά οι ΕΔΕΣίτες ενισχυμένοι από τις συνεχείς ρίψεις αναπτύξανε τη δραστηριότητά τους μοιράζοντας χρήματα, ιματισμό και οπλισμό και δημιουργώντας ομάδες με καζάνι στα ίδια τα χωριά παρέσυραν αρκετούς χωρικούς.
Ε΄. Τέλη του Απρίλη δημιουργηθηκε και το αρχηγείο ΖΑΛΟΓΓΟΥ στην περιφέρεια Πρέβεζας με αρχηγό στην αρχή τον συναγωνιστή Λοχαγό ΣΤΑΜΟΥΛΗ κι αργότερα τον ΠΑΛΗΟΥΡΑ και Ταγματάρχη ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΠΟΥΛΟ. Ενισχύθηκε από το Αρχηγείο ΣΟΥΛΙΟΥ στην αρχή και κατάφερε να συγκρατήσει την κατάσταση στα χέρια του με την αμέριστη βοήθεια της πολιτικής οργάνωσης.
ΣΤ΄. Στο διάστημα μέχρι και του Ιούλη του 1943 δόθηκε μια σειρά από επιτυχείς συγκρούσεις α) στο ΜΑΝΤΖΑΡΗ με αρβανίτες φασίστες τον Απρίλη, β) στο ΣΠΑΘΑΡΑΤΙ με αρβανίτες φασίστες και πολλές φορές γ) η μάχη του ΣΤΑΥΡΟΥ και η μάχη της ΣΚΑΛΑΣ – ΠΑΡΑΜΥΘΙΑΣ ταυτόχρονα στις 21-5-1943, δ) συγκρούσεις με Γερμανικά μικρά τμήματα και μικρές φάλαγγες αυτοκινήτων στον ΑΣΠΡΟΜΥΛΟ – ΓΛΥΚΙ – ΚΑΝΕΛΑΚΙ – ΜΟΡΦΑΤΙ κλ.π.
Για όλες υποβλήθηκαν χωριστές εκθέσεις.

ΙΙΙ. ΕΚΚΑΘΑΡΙΣΤΙΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΓΕΡΜΑΝΩΝ (Ιούλης και Αύγουστος 1943).
Από τις 20-7-1943 Γερμανικές εκκαθαριστικές επιχειρήσεις στη ΛΑΚΚΑ – ΣΟΥΛΙ διαλύσανε τα τμήματα του ΕΔΕΣ που δεν έδωσαν καμία άξια λόγου σύγκρουση. Πολλά χωριά κάηκαν και το ΕΔΕΣίτικο αρχηγείο έφυγε στην ΠΛΑΤΑΝΟΥΣΑ. Από 8-11 Αυγούστου τα τμήματα του αρχηγείου ΣΟΥΛΙΟΥ υπέστησαν ισχυρότατη Γερμανική επίθεση. Με πραγματική ανταρτική τακτική τις αντιμετώπισαν με πολύ επιτυχία και χάρη στην ακριβή εκτίμηση της κατάστασης απ’ το αρχηγείο όλες οι δυνάμεις μας απαγγιστρώθηκαν και δεν υπόστηκε καμιά ζημιά η ορεινή περιοχή του ΣΟΥΛΙΟΥ γιατί δεν πατήθηκε από Γερμανούς. Τα γεγονότα αυτά σταθεροποίησαν την θέση μας. Σχετικά υποβλήθηκαν λεπτομεριακές εκθέσεις τον περασμένο Αύγουστο στην VIII Μεραρχία.
IV. ΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ
Η κατάσταση αυτή και η αρχή της οικονομικής ενίσχυσης δημιούργησαν την ανάγκη της αναπροσαρμογής της ταχτικής μας και γι’ αυτό στις 22 Αυγούστου 1943 στα ΠΡΑΔΑΛΑ πραγματοποιήθηκε πλατειά σύσκεψη των στελεχών του αρχηγείου και της Γραμματείας της ΙΙΙ Π.Ε. Βασικό ζήτημα που συζητήθηκε ήταν η ανάπτυξη των συγκροτημάτων μας και κατάλληλη πολιτική για την απόσπαση όσο το δυνατόν περισσοτέρων μελών του ΕΔΕΣ. Ο συναγωνιστής ΠΡΙΦΤΗΣ ΓΕΡ. (Καστρινός) εισηγήθηκε τη συγκρότηση συγκροτημάτων μαχητικών, αυστηρή επιλογή στην κατάταξη, άμεση στρατιωτική συγκρότηση κι’ εκπαίδευση. Δυστυχώς η πλειοψηφία, ακόμα και ο Γραμματέας της Π.Ε. αποδέχτηκαν τη γνώμη της αθρόας στρατολογίας ως την εκπνοή της δίμηνης προθεσμίας του συμφωνητικού ΕΑΜ – ΕΔΕΣ, ελπίζοντας έτσι να διαλύσουν τον ΕΔΕΣ πολιτικά. Με τον τρόπο αυτό αυξήθηκε πολύ η δύναμή μας χωρίς όμως να αυξηθεί και η μαχητικότητά μας και χωρίς να ικανοποιηθούν οι ελλείψεις μας που τώρα παρουσιάζονταν περισσότερο. Στην περίοδο αυτή δημιουργηθηκε και το 24ον Σύνταγμα από τα αρχηγεία ΣΟΥΛΙΟΥ και ΖΑΛΟΓΓΟΥ. Η δύναμή μας έφτασε στον αστρονομικό αριθμό των 1000 ανταρτών, δηλαδή έξω από τα στρατολογικά και λογικά δεδομένα της περιοχής μας.
Ύστερα από λίγο καιρό υιοθετήθηκε η άποψή της εκκαθαρίσεως των στρατολογηθέντων και πάρθηκαν αποφάσεις για την ανασυγκρότηση των δυνάμεών μας αφού τα αποτελέσματα του τρόπου με τον οποίον διαχειριστήκαμε το ζήτημα της στρατολογίας γίνηκαν φανερά στη συγκέντρωση των δυνάμεων μας για την επιχείρηση ενάντια στο αεροδρόμιο της ΠΑΡΑΜΥΘΙΑΣ. Την επιχείρηση αυτή ματαιώσανε οι ενέργειες των ΕΔΕΣιτών που προσπάθησαν και πέτυχαν να τραινάρουν το ζήτημα. Αυτό δεν εμπόδισε τον Άγγλο Ταγματάρχη ΠΩΛ να εξακολουθήσει τηρώντας εχθρική στάση απέναντι στον ΕΛΑΣ και στενή συνεργασία με τους ΕΔΕΣίτες.
Η εκκαθάριση άρχισε να πραγματοποιείται αλλά δεν μας έμεινε το αναγκαίο χρονικό διάστημα γιατί μόλις ύστερα από 15 μέρες άρχισαν οι επιχειρήσεις με τον ΕΔΕΣ.
Y. EΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΚΑΤΑ ΤΟΥ ΕΔΕΣ
Όταν πάρθηκε η σχετική διαταγή η διάταξή μας ήταν η ακόλουθη, 1ος Λόχος: ΣΟΥΛΙΟΤΟΧΩΡΙΑ, 2ος: ΣΑΛΟΝΙΚΗ, 3ος: ΒΕΡΕΝΙΚΗ, 4ος: ΖΑΡΑΒΟΥΤΣΙ, 5ος: ΡΩΜΑΝΟ και Τάγμα ΖΑΛΟΓΓΟΥ στην περιφέρεια Πρέβεζας. Η διάταξη αυτή πάρθηκε για ενδεχόμενες επιχειρήσεις κατά των Γερμανών, για τους οποίους τα επίσημα δελτία πληροφοριών αναφέρανε ότι αποχωρούν από την Ελλάδα και μάλιστα είχαν εκδοθεί από τα πάνω και οι σχετικές διαταγές επιχειρήσεων. Οι επιχειρήσεις κατά του ΕΔΕΣ διεξαχθήκανε όπως περιγράφει η σχετική έκθεσή μας.
VI. ΔΙΑΛΥΣΗ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ
Κόντα σε όλους τους λόγους που οδηγήσανε στη διάλυση του Συντάγματος, έξω από τους καθαρά στρατιωτικούς που αναφέραμε στη σχετική έκθεση πρέπει ν’ αναφέρουμε τη διασπορά των δυνάμεων μας. Μια δε και οι ΕΔΕΣίτες είχαν ειδήσεις νωρίτερα από μας για τη ρήξη δεν ήταν δυνατόν να πετύχουμε την συγκέντρωση των δυνάμεων μας.
Τμήματα για τα οποία η Διοίκηση είχε κάποια εμπιστοσύνη αποδείχθηκαν κατώτερα κάποιας προσδοκίας. Στελέχη δεν έκαναν το καθήκον τους, όση δε και αν ήταν η προσπάθεια του ανώτατου κλιμακίου διοίκησης δεν μπόρεσε να αναπληρώσει όλα αυτά πάνω στον αγώνα. Ακόμη η ανάγκη της στελέχωσης των λόχων και των διμοιριών μας επέβαλε να διασπείρουμε παληά δοκιμασμένα στελέχη και αντάρτες σ’ άπλαστο υλικό και έτσι να μην τους έχουμε κοντά μας τις στιγμές αυτές.
Απ’ τη στιγμή που ήλθε η διαταγή δράσης κατά του ΕΔΕΣ δεν παρουσιάστηκε ο επαναστατικός ενθουσιασμός που διαιολογούσε αγώνα ενάντια στην αντίδραση, εχθρού μας βασικού. Ακόμα δεν εκμεταλευτήκαμε όσο έπρεπε τις επιτυχίες μας. Από την άλλη οι ΕΔΕΣίτες συνήλθαν γρήγορα από τα πρώτα πετυχημένα χτυπήματά μας εκμεταλλευόμενοι την επιτυχία τους ενάντια στο 3/40 γίνανε επιθετικοί. Σε συνέχεια η έλλειψη πληροφοριών και συνδέσμων με τη Μεραρχία και το 15ο επίδρασε πάνω στην εξέλιξη των γεγονότων. Ύστερα από τα γεγονότα αυτά πολιτικά και στρατιωτικά στελέχη καταφύγανε στο νομό Πρέβεζας.
Οι αντάρτες διασκορπίστηκαν στα χωριά. Τα πολιτικά στελέχη αναπτύξανε εξαιρετική δραστηριότητα για την αντιμετώπιση της καταστάσεως. Ένας μικρός αριθμός στρατιωτικών στελεχών έμεινε γύρω από τη διοίκηση. Περιμένοντας την εκδήλωση των αποφάσεων της Διοίκησης, την επαφή της με τη Μεραρχία και οδηγίες τα στρατιωτικά στελέχη δεν κινήθηκαν.
Ύστερα από λίγο καιρό με πρωτοβουλία της πολιτικής οργάνωσης Πρέβεζας άρχισαν οι ενέργειες για την ανασυγκρότηση του πρώτου μας τμήματος.
VII. ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΓΙΑ ΑΝΑΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗ
Τμήματα του Συντάγματος βρίσκονται τώρα : Το συγκρότημα του ΚΑΤΣΟΥ – ΚΙΑΜΟΥ – ΚΟΚΚΟΡΗ – ΠΑΛΗΟΥΡΑ – ΤΣΟΥΚΝΙΔΑ, το συγκρότημα ΝΤΟΥΣΙΑ, 60 αντάρτες και αξιωματικοί στο 15ο Σύνταγμα και 30 περίπου αντάρτες και αξιωματικοί στην VIII Μεραρχία και 3/40. Λόγοι πολλοί επιβάλουν την ανασυγκρότηση του Συντάγματος ανάμεσα σ’ αυτούς να μην χάσουμε τη μεγάλη πολιτική επιρροή μας στο Νομό Πρέβεζας και να συγκεντρώσουμε γύρω μας τα πιστά στελέχη της οργάνωσής μας ώστε να αποτελεστεί ένα σοβαρό ποσοστό δύναμης ΕΛΑΣικής ικανό να δράσει στον τομέα αυτό που πιθανότατα θε παίξει ρόλο στην αναμενόμενη εξέλιξη των γεγονότων. Ακόμα σε περίπτωση συνέχισης αγώνα κατά του ΕΔΕΣ συγκροτημένες δυνάμεις μας θα απασχολήσουν τους ΕΔΕΣίτες απ’ το νότιο τομέα της ΛΑΚΚΑ – ΣΟΥΛΙ και θα συντελέσουν αποτελεσματικά στην τελική επιχείρηση για το ξεκαθάρισμα της ΛΑΚΚΑΣ.
VIII. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ
Αναζητώντας τους λόγους που προκαλέσανε την παραπάνω κατάσταση είμαστε υποχρεωμένοι να τους χωρίσουμε α) σε γενικούς (αντικειμενικούς) και β) σε λάθη και κακές ενέργειες στελεχών (υποκειμενικούς).
Α΄. ΓΕΝΙΚΟΙ
1. Το χαμηλό μορφωτικό επίπεδο και η κακή οικονομική κατάσταση της περιοχής, η παράξενη νοοτροπία των κατοίκων για το αντάρτικο. Με τη βοήθεια των λιρών του ΕΔΕΣ ο Εθνικός αγώνας γίνηκε χρηματιστήριο ‘πατριωτισμού’. Το αρχηγείο του ΕΔΕΣ (σωστή εμποροπανήγυρη) διέφθειρε, εξανδραπόδισε, εξαγόρασε, χρησιμοποιώντας το χρήμα.
Αρκεί να σημειώσουμε πως για να σπάσουν την επιρροή μας στο χωριό ΠΟΠΟΒΟ το Μάη του 1943 οι ΕΔΕΣίτες μεσα σε 18 μέρες διαθέσανε 32.000.000 δραχμές, όπως μας ανακοινώθηκε από επίσημο στέλεχος τους το Λοχαγό ΚΟΥΡΤΗ.
2. Η μεγάλη έλλειψη στελεχών στρατιωτικών και πολιτικών και όχι απαιτούμενη επαναστατικότητα και πολιτική ευστροφία και κατάρτιση πολλών απ’ αυτά που υπήρχαν.
3. Οι μεγάλες αδυναμίες της ΙΙΙ Π.Ε. ΕΑΜ που ως τα τέλη του Σεπτέμβρη δεν κατάφερε να δέσει τη δουλειά της και ο εγωκεντρισμός μερικών ανωτέρων στελεχών της που διαρκώς επεμβαίνανε στη διοίκηση του Συντάγματος. Άστοχες ενέργειες τους που φέρανε πολλες φορές τη Διοίκηση σε αδιέξοδο.
4. Έλλειψη κάθε ενίσχυσης σε οπλισμό και πυρομαχικά ώστε ύστερα από τις συγκρούσεις που αναφέραμε να μην υπάρχουν άλλα για τη συνέχιση του αγώνα. Σημειώνουμε πως ότι υπήρχε σε οπλισμό και πυρομαχικά μαζεύτηκε στην περιοχή. Κάθε αντάρτης μόνος του αγόρασε τα πυρομαχικά του.
5. Έλλειψη οικονομικής βοήθειας ως τον Ιούλη. Έλλειψη τελεία ιματισμού και υπόδησης. Καμιά ρίψη δεν διατέθηκε για το Σύνταγμά μας.
6. Αδυναμία για την κατάλληλη πλαισίωση των κατωτέρων διοικήσεων με ανάλογα και ικανά στελέχη.
7. Το μεγάλο βάρος που έριξε η αντίδραση στην περιοχή μας διαθέτοντας όλα τα μέσα. Πάντα έγκαιρα κατατοπίζαμε τις ανώτερες διοικήσεις για την έκταση και τις μέθοδες της ΕΔΕΣιτικής προπαγάνδας. Μολαταύτα μπορούμε τώρα να πούμε πως ποτέ όλα αυτά δεν υπολογίστηκαν σοβαρά γιατί καμιά εκδήλωση δεν είδαμε από τα πάνω σχετικά με τα μέτρα που προτείναμε για να εξουδετερώσουμε τα αποτελέσματα της όσο ήταν δυνατό.
Β΄. ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΙΚΟΙ
Από τα στελέχη που κατά τη γνώμη μας λαθέψανε και αποτύχαμε στην πολιτική και τις ενέργειες τους αναφέρω:
1. Το Γραμματέα της ΙΙΙ Π.Ε. συν. ΟΙΝΟΗ ΚΩΣΤΑ. Σε πολά ζητήματα βρέθηκε όξω τόπου και χρόνου. Σαν να μην έφτανε ο παρεμβατισμός του στη διοίκηση του αρχηγείου και ύστερα του Συντάγματος, ανακατεύοντας στις περιοδείες του στα εσωτερικά των κατωτέρων διοικήσεων δημιουργώντας ανωμαλίες αλλά και χάσμα μεταξύ αυτών και της Διοίκησης του Συντάγματος και ακόμα έλλειψη εμπιστοσύνης των κατωτέρων γιατί έτσι τους δημιουργούσε την εντύπωση μιας υπερδιοίκησης, που παράλυε τις ενέργειες των αρμόδιων διοικητικών οργάνων.
2. Το β΄Γραμματέα της ΙΙΙ Π.Ε. συν. ΓΕΩΡΓΟ που χειρίστηκε όλως διόλου άστοχα το ζήτημα της μετάταξης ΕΔΕΣιτών στο ΕΑΜ δίνοντας υποσχέσεις όξω από κάθε έννοια ισότητας Λαϊκού Στρατού και δημιουργώντας έτσι την εντύπωση πως και στον ΕΛΑΣ οι αντάρτες χωρίζονται σε ευνοουμένους και μη.
Οι ενέργειες των δύο παραπάνω συναγωνιστών ιδιαίτερα στο ζήτημα της μετάταξης των ΕΔΕΣιτών μας έφεραν μπρος σε δημιουργημένη κατάσταση πούταν δύσκολο να την μετατρέψουμε χωρίς συνέπειες για την οργάνωσή μας.
3. Την έλλειψη ως τα τέλη του Σεπτέμβρη κατάλληλου στρατιωτικού αρχηγού. Ο συν. Ταγ/χης ΚΑΛΤΣΟΣ (Ζέζας), προικισμένος με ατομική ευψυχία, εντιμότητα, πίστη και αφοσίωση στον αγώνα μας ήταν κατάλληλος για καπετάνιος, για Διοικητής Τάγματος αλλά όχι και Συντάγματος.
4. Ο καπετάνιος του ΙΙ Τάγματος συν. ΠΑΠΑΚΩΣΤΑΝΤΙΝΟΥ Δ. που δεν κατάφερε να υψωθεί πάνω από τις τοπικιστικές εξυπηρετήσεις και έτσι το Τάγμα του παρουσιάστηκε σε αξιοθρήνητη μαχητική κατάσταση ενώ είχε και αρκετά καλά στοιχεία.
5. Τους συναγωνιστές της Π.Ε. Θεσπρωτίας ΜΗΛΙΩΝΗ και ΜΟΥΣΕΛΙΝΗ που πολιτεύθηκαν χωρίς ακολουθία και δημιούργησαν ακόμα και οικονομικές παρεξηγήσεις που δεν μπόρεσαν να τις δικαιολογήσουν. Υπάρχουν και άλλα στελέχη κατώτερα με πολύ μικρότερες ευθύνες που το σύνολο τους δημιούργησε την κατάσταση αυτή.
Αντίθετα σε όλα αυτά μετά την άφιξη του συναγωνιστή ΦΩΤΟΥ στην Π.Ε. και άλλων ακόμα καλών στελεχών η πολιτική οργάνωση στάθηκε ο άμεσος βοηθός μας και σήκωσε το μέγιστο βάρος της δουλειάς ύστερα από τη διάλυση του Συντάγματος.
Δυστυχώς δεν έχω μαζί μου τα στοιχεία για πιο λεπτομερή και κατατοπιστική έκθεση. Πάντως αν κάποιο σημείο χρειασθεί διευκρίνηση θα μπορέσω να την κάνω.
Πριν τελείωσω την επαναστατική υποχρέωση να σημειώσω και τα εξής:
Αν η πίστη και η εντιμότητα αποτελούν πάντα τη βασική αρετή του αληθινού επαναστάτη πρέπει να αναφέρω τους συναγωνιστές Ταγ/χη ΚΑΤΣΟ (Ζέζα), Ανθυπολοχαγό ΠΑΛΗΟΥΡΑ (Ζαλακώστα), Ανθυπολοχαγό ΚΟΚΟΡΗ (Δράκο), κοσμημένους μ’ αυτά τα χωρίσματα και κοντά σ’ αυτούς αρκετούς άλλους συναγωνιστές που μέσα σε τόσες αντιξοότητες βρέθηκαν πάντα στη πρώτη γραμμή της επαναστατικής δράσης και με την βοήθεια των συναγωνιστών τους δημιούργησαν τον ΕΛΑΣ μέσα στο κέντρο της αντίδρασης. Η δράση τους αποτελεί εγγύηση που πρέπει να πείσει όλους για την ανάγκη της ανασυγκρότησης του Συντάγματος. Με την πείρα τόσων αγώνων μαθητεμένοι από τα λάθη μας, με τη βοήθεια της πολιτικής οργάνωσης που τόσο δραστήρια κινιέται, με τους συναγωνιστές που έμειναν πιστοί, πρέπει να ξαναφτιάξουμε εκεί κάτω ένα κομμάτι του ΕΛΑΣ κι αφοσιώνοντας σ’ αυτό όλη τη δυναμικότητα και ενεργητικότητά μας, την επαναστατική μας πείρα, την πίστη προς τον αγώνα, με διαφωτισμένη λαική βάση θα το κάνουμε ισάξιο των καλύτερών του τμημάτων.
Κάπου 20. 1. 1944
ΓΕΡ. ΠΡΙΦΤΗΣ

Advertisements