Εκθεση Ανταρτικής Κίνησης Επαρχία Καλαβρύτων, 28 Δεκ 1943


249/28-12-1943

ΑΝΤΑΡΤΙΚΗ ΚΙΝΗΣΙΣ
Εν τη Επαρχία Καλαβρύτων (Αχαϊς)

Εις την περιοχήν των Καλαβρύτων έδρα τάγμα Εαμιτών υπό τον Ανθ/στήν Γκίκαν.
Οι αντάρται κατερχόμενοι μέχρι της αμαξιτής οδού προκάλουν επεισόδια κατά των διερχομένων Γερμανών στρατιωτικών.
Προ διμήνου περίπου λόχος Γερμανικός, αποσταλείς εις την επαρχίαν, ενέπεσεν εις ενέδραν Εαμιτών παρά το χωρίον Κερπινή και υπέστη σοβαράς απωλείας αιχμαλωτισθέντων και περί τους 60-70.
Αι Γερμανικαί στρατιωτικαί αρχαί προέβησαν εις επανειλημμένα διαβήματα δι’ επιτροπών εξ Ελλήνων διά την απελευθέρωσιν των αιχμαλώτων, αλλ’ ούτοι όχι μόνον δεν απηλευθερώθησαν αλλά και εξετελέσθησαν υπό των Εαμιτών. Κατόπιν τούτου Γερμανικά στρατεύματα εκινήθησαν εξ Αιγίου και Πατρών διά την εκκαθάρισιν της επαρχίας Καλαβρύτων.
Την 9 Δ/βρίου 1943 (Πέμπτη) εισήλθον εις την πρωτεύουσαν της Επαρχίας Καλαβρύτων τμήματα Γερμανικού Στρατού επ’ αυτοκινήτων προερχόμενα εκ Πατρών ή Τριπόλεως και έτερα πεζικού προερχόμενα εκ Διακοφτού.
Οι κάτοικοι της πόλεως δεν είχον εγκαταλείψει αυτήν ότε, ο διοικητής των στρατευμάτων διά διερμηνέως κατέστησε γνωστόν εις τους κατοίκους ότι έπρεπε να περιορισθώσι εις τας οικίας των και ότι ουδένα κίνδυνον διέτρεχον.
Από της 11ης Δ/βρίου (Σάββατον) οι κάτοικοι επανέλαβον τας συνήθεις ασχολίας των.
Την 13ην Δεκεμβρίου (Δευτέραν) λίαν πρωί, κατόπιν γενικής κωδωνοκρουσίας εδόθη διαταγή όπως όλοι ανεξαιρέτως οι κάτοικοι συγκεντρωθούν έξωθι του σχολείου φέροντες ανά εν κλινοσκέπασμα και τροφάς μίας ημέρας.
Όταν συνεκεντρώθησαν ήρχισε η διαλογή αυτών. Και αι μεν γυναίκες, ελάχιστοι ασθενικοί γέροντες (4 περίπου) και τα κατ’ εκτίμησιν κάτω των 15 ετών άρρενα παιδιά εκλείοντο εις την μίαν πτέρυγα του σχολείου, ενώ οι άρρενες εις την άλλην.
Μετά τινας ώρας εκ της πτέρυγος των γυναικοπαίδων είδον φλόγας εκ των οικιών της πόλεως και ταυτοχρόνως ησθάνθησαν θερμόν αέρα ν’ ανέρχεται εκ του υπογείου.
Οι Γερμανοί είχον θέσει πυρ εις όλην την πόλιν και εις το σχολείον. Τότε κάποιος εκ των έξω άνοιξε την θύραν και τα γυναικόπαιδα ώρμησαν εκτός του σχολείου.
Καθ’ ον χρόνον τα γυναικόπαιδα ευρίσκοντο κλεισμένα εις το σχολείον, οι ευρισκόμενοι εις την άλλην πτέρυγα άρρενες ωδηγήθησαν εις αγρόν πλησίον του νεκροταφείου όπου εξετελέσθησαν αθρόως διά πολυβόλου, ενώ συγχρόνως έτερον απόσπασμα έθετε πυρ εις τας οικίας της πόλεως φονεύον πάντα κρυπτόμενον εις αυτάς.
Εις τους εκτελεσθέντας υπολογιζομένους εις 500 μεταξύ (1300 και 1600) συμπεριλαμβάνονται άπαντες οι πάσης κατηγορίας δημόσιοι υπάλληλοι και οι ιερείς, ουδενός άρρενος άνω των 15 ετών εξαιρεθέντος πλην 4 ασθενικών γερόντων.
Αι εξελθούσαι του σχολείου γυναίκες υπεχρεώθησαν να μεταβούν εις τον αγρόν του μαρτυρίου, ν’ αναγνωρίσουν τους οικείους των και να τους ενταφιάσουν. Επειδή ο χώρος του νεκροταφείου δεν επήρκεσεν εν μέρος των εκτελεσθέντων ενεταφιάσθη εις τον τόπον της εκτελέσεως.
Εκ της πυρπολήσεως των οικιών της πόλεως, ανερχομένων εις χιλίας, διεσώθησαν 5-6. Προ ταύτης δε προηγήθη λεηλασία.
Κατά την εκστρατείαν αυτήν εναντίον της επαρχίας Καλαβρύτων φέρονται πυρποληθέντα τα κάτωθι χωρία και μοναί:
Χωρίον Κερπινή εξ ολοκλήρου (εκτελεσθέντων όλων των αρρένων).
Χωρίον Ρωξοί εξ ολοκλήρου, εκτελεσθέντων 67 ατόμων.
Χωρίον Ζαχλωρού εν μέρει, εκτελεσθέντων 30 κατοίκων.
Χωρίον Βυσωκά εξ ολοκλήρου.
Χωρίον Σουδενά εξ ολοκλήρου.
Η ιερά Μονή της Αγίας Λαύρας διασωθείσης ως εκ θαύματος μόνον της εκκλησίας.
Η ιερά Μονή του Μεγάλου Σπηλαίου.
Αμφοτέρων των Μονών φέρονται εκτελεσθέντες όλοι οι καλόγηροι.
ΑΝΤΑΡΤΙΚΗ ΚΙΝΗΣΙΣ (Δεκέμβριος 1943)
ΚΑΛΑΒΡΥΤΑ
Δύο φάλαγγες δυνάμεως Τάγ/τος (αμφότεραι) ώδευσαν προς Καλάβρυτα. Η μία διά της Σιδ/κής γραμμής (οδοντωτού) η δ’ ετέρα διά της ημιονικής οδού της αγούσης από Αιγίου εις Καλάβρυτα. Τα παρακείμενα εις τους άξονας πορείας των 2 τούτων φαλάγγων χωρία, ως και η Μονή Μεγ. Σπηλαίου παρεδόθησαν εις τας φλόγας. Ένιοι των κατοίκων των χωρίων αυτών συλληφθέντες εξετελέσθησαν. Δέκα περίπου εκ των μοναχών του Μεγ. Σπηλαίου εκρημνίσθησαν εκ της κορυφής του υπερκειμένου της μονής βράχου.
Αι 2 φάλαγγες ηνώθησαν εις Καλάβρυτα, ένθα έφθασαν την 12-12-43. Οι κάτοικοι των Καλαβρύτων είχον καταφύγει εις τα υπερκείμενα βουνά. Οι Γερμανοί κατά την 3ήμερον εκείσε διαμονήν των, ουδεμίαν πρόθεσιν κακοποιήσεως εξεδήλωσαν. Εκ του γεγονότος τούτου αναθαρρήσαντες οι κάτοικοι, επανήλθον εις τας οικίας των.
Την 13-12-43 οι Γερμανοί προσεκάλεσαν άπαντας τους κατοίκους εις την πλατείαν της κωμοπόλεως, προκειμένου, ως είπον, να τους ομιλήση ο δ/τής των. Συνεκεντρώθησαν άπαντες οι κάτοικοι, ότε οι Γερμανοί διέταξαν τον χωρισμόν, εκ του άρρενος πληθυσμού των γυναικών και των κάτω των 16 ετών (αρρένων και θηλέων).
Τα χωρισθέντα γυναικόπαιδα ενέκλεισαν εις το παρακείμενον τη πλατεία δημοτ. Σχολείον.
Τους άνω των 16 ετών άρρενας ωδήγησαν εις το παρά το νεκροταφείον κείμενον γυμναστήριον, ένθα και τους εξετέλεσαν ομαδικώς διά πολ/λων (αριθμός εκτελεσθέντων 1300 περίπου).
Εις τους τυχόν μη υποκύψαντας εδόθησαν χαριστικαί βολαί διά πιστολίων. Συγχρόνως η κωμόπολις παρεδόθη εις το πυρ, μη δ’ αυτού του Σχολείου (εν ω είχον εγκλεισθεί τα γυναικόπαιδα) εξαιρεθέντος.
Αι απέλπιδες κραυγαί των εν τω σχολείω γυναικοπαίδων συνεκίνησαν τον φρουρούντα την θύραν Γερμανόν (Αυστριακόν κατά τινα διάδοσιν), ο οποίος την τελευταίαν στιγμήν ήνοιξε την θύραν και εξήλθον οι έγκλειστοι.
Πριν παραδοθούν εις τας φλόγας αι οικίαι και κυρίως τα καταστήματα, απεγυμνώθησαν τελείως υπό των Γερμανών. Ετέρα φάλαγξ οδεύουσα από Τριπόλεως εις Μαζέικα, έκαυσεν το μεγαλύτερο μέρος του παρακειμένου εις τον άξονα πορείας του χωρίου Παγκράτι. Φθάσασα εις Μαζέικα, παρέλαβε δέκα κατοίκους μετά του προέδρου της Κοινότητος και μετέβη εις τον Χελμόν προς αναζήτησιν Γερμανών αιχμαλώτων. Ανεύρον δύο κρημνισμένους εντός χαράδρας. Αμέσως εξετέλεσαν τους 9 εκ των ως άνω κατοίκων των Μαζέικων, τον δε πρόεδρον της Κοινότητος ιατρόν, κ. Καρκούλιαν απήγαγον μεθ’ εαυτών. Τα εις τας υπηρεσίας του Χελμού χωρία, Πλανητέρου, Αγ. Νικολάου, Μάζι και Βάλτου παρέδωσαν εις τας φλόγας. Ομοίως εις τα Μαζέικα εκ των 400 οικιών διεσώθησαν μόνο 70 εβδομήκοντα.
Εις πέριξ κείμενα χωρία εκάησαν μεμονωμέναι οικίαι ανήκουσαι εις υπευθύνους του ΕΑΜ.
Κατά μίαν διάδοσιν, όσοι επλήρωσαν, έσωσαν τας οικίας των. Η ανωτέρω φάλαγξ κατά την κρίσιν των χωρικών ενήργησεν επιεικέστερα των άλλων αίτινες ώδευσαν από Αιγίου και Διακοπτού, αι οποίαι παρέδωσαν εις το πυρ και την μονήν της Αγ. Λαύρας, εν η εκάησαν 4 μοναχοί υπέργηροι και ασθενείς μη δυνάμενοι να μετακινηθούν.
Εν συνόλω εκάησαν 17 χωρία της Επαρχίας Καλαβρύτων και 2 μεγάλαι μοναί (Αγ. Λαύρας και Μεγ. Σπηλαίου). Οι Γερμανοί μετά ταύτα ανεχώρησαν παντελώς εκ της Επαρχίας.

Advertisements