Έκθεσις διαδρομής Λεάνδρου Παγγανωρίτου από Περτούλη εις Αλβανία , 7 Δεκ 1943


 Έκθεσις
του Λεάνδρου Παγγανωρίτου της διαδρομής του από Περτούλη  εις Αλβανία.

 Στις 18 του Οκτώβρη μου ανετέθη αποστολή για την Αλβανία και Γιουγκοσλαβία.
Σκοπός της αποστολής μου αυτής ήτο η παράδοσις και συνοδεία υλικού ασυρμάτου που είχαν παραγγείλει οι Γιουγκοσλαύοι.
Εξεκίνησα στις 18 του Οκτώβρη. Στις 19 πέρασα απ’ το Μουργάνι από τις θέσεις Πυροβολικού μας. Ήταν η μέρα της μάχης έξω από το Καστράκι, που καιγόταν, από τους Γερμανούς. Περάσαμε ταχέως, για να μην αποκλειστούμε, και διανυκτερεύσαμε στο χωριό Μάνεσι. Το χωριό αυτό καλά οργανωμένο μας διευκόλυνε διά την επομένη της πορείας μας προς Γρεβενά. Στις 20 περάσαμε το Ελευθεροχώρι, καμένο χωριό και φθάσαμε νωρίς στα Γρεβενά, όπου το Φρουραρχείο μας ετακτοποίησε συμβολή και της τοπικής οργανώσεως. Στις 21 του ιδίου μηνός πορευόμεθα προς Πεντάλοφο. Περάσαμε το χωριό Οροπέδιο, όπου ο Μέραρχος Καλαμπαλίκης, τον Άγιο Κοσμά, την Χρυσαυγή, το Δασήλιο και το Δίλοφο όπου και διανυκτερεύσαμε στο Σταθμό ασυρμάτου. Σ’ όλα τα χωριά αυτά παρετηρείτο μεγάλη κίνησις λόγω της επιστρατεύσεως. Αι οργανώσεις ειργάζοντο ρυθμικά και ταχέως. Κάθε υπεύθυνος υπηρεσίας εκτελούσε με μεγάλο ζήλο και ταχύτητα τα καθήκοντά του. Οι έφεδροι με τη χαρά και το ηθικό ανεπτυγμένο πολύ συζητούσαν προκαταβολικώς τι έχουν να κάμουν σαν βρεθούν στη μάχη. Αι ομάδες με τον επικεφαλή τους ξεκινούσαν με τραγούδια επαναστατικά ενώ το χωριό τους ευχόταν καλή αντάμοση με τη λευτεριά. Όλοι ήσαν εφοδιασμένοι με δύο μέρες τροφή και κουβέρτες.
Στις 22 του Οκτώβρη βρέθηκα μέσα σε πολύ εφεδρικό ΕΛΑΣ. Στην Πεντάλοφο, στη πλατεία του και παρακάτω είχαν συναχθή πάνω από 600 αντάρτες έφεδροι. Ήσαν όλοι οργανωμένοι στρατιωτικά και οι επικεφαλής αξ/κοι έδιναν οδηγίες και κάναν διδασκαλία πάνω στη λειτουργία των όπλων. Άλλη μέρα πάλι έκαμαν ασκήσεις μάχης.
Παρουσιάστηκα στο Στρατηγείο της ΙΧ Μεραρχίας παραδίδοντας τα κομιζόμενα έγγραφα. Από το συν/στή Ζαχαρία του ΙΙ γραφείου έμαθα τις καθημερινές επιδρομές των Γερμανών στη περιοχή της Μεραρχίας. Από το Χιωνάτο μέχρι και Ν. Α. της Λάγγας. Επίσης και για τις επιχειρήσεις της Ηπείρου κατά του ΕΔΕΣ.
Επισκεύθηκα τα συνεργεία Ραπτών και υποδηματοποιών. Εργασία μεγάλη, ικανοποιητική, ρυθμική ταχεία. Η μεραρχία εφοδιάζεται ημερησίως από τα συνεργεία 150 ζεύγη αρβυλλών, εσώρρουχα, χλαίνες, χιτώνια, κιλώτες. Η Επιμελητεία είναι εφοδιασμένη με αρκετά υλικά πρώτης ανάγκης. Ήτοι: ύφασμα χακί χειμερινό, δέρματα, οπλισμός και εφεδρικός, πυρομαχικά, τροφαί: Ζάχαρις, όσπρια, ζυμαρικά, λάδι, λίπη, χαρτί τύπου, πατάτες, σιτάρι κλπ. Όλα τα παραπάνω είδη τα προμηθεύεται από την Αλβανία. Ο Συναγωνιστής Τάκης Σιδηρόπουλος που του έχουν ανατεθεί τα καθήκοντα του προμηθευτού ειδών επιμελητείας της Μεραρχίας, εργάζεται ευσυνειδήτως.
Έχει δημιουργήσει οργανωμένη την υπηρεσία προμηθευτών Αλβανών έτσι ώστε ο συναγωνισμός να υπάρχει και να μην δημιουργούνται καταχρήσεις. Αυτοπροσώπως διευθύνει όλες τις αποθήκες της παραμεθωρίου καθώς και ο ίδιος έρχεται εις συναλλαγές με τους πωλητάς. Τελευταίως είχεν δημιουργηθή ανώμαλος κατάστασις μετά των τμημάτων των Παρτιζάνων Αλβανών, διά τας προμηθείας μας.
Εστάλη εις Γεν. Στρατηγείον των Αλβανών εκπρόσωπος της Επιμελητείας της ΙΧης, ίνα λυθούν τα ζητήματα προμηθείας και αποκατασταθή συνεργασία μεταξύ των δύο Επιλητειών. Και την προμήθειαν την οποίαν ελάμβανον οι εκάστοτε παραγγελιοδόχοι να πορίζεται η Αλβανική Παρτιζάνων Επιμελητεία.
Στις 24 του Οκτώβρη πήρα το δρόμο για τον προορισμό μου. Στο δρόμο μου συνήντησα το 53ο Σύνταγμα, με έδρα το χωριό Αυγερινό, το 28ο Σύνταγμα με έδρα την Λάγγα. Τα τμήματα του 2ου Λόχου των επιχειρήσεων, όπως δικαιολόγησε και συν/στής Σμόλικας, είναι καθηστερημένο σε εφοδιασμό, ακόμη και πυρομαχικών. Στις 29 άφισα το περαμεθώριο χωριό Καλύ βρύση, όχι και πολύ οργανωμένο και πέρασα σε Αλβανικό έδαφος. Πέρασα τα χωριά: Βιντόβα, Μωαμεθανοί αντιδρασταί. Την Κιουνέζα κατά το πλείστο Ελληνικό. Οργανωμένο άριστα, μας εξηπηρέτησε εις ότι είχαμε ανάγκη. Το βράδυ καταλήσαμε στο χωριό Σινίτσα όπου συνήντησα το τμήμα Παρτιζάνων υπό τον Μουζαφέρη στρατιωτικόν.
Από συνομηλία μας, μ’ αυτόν, έμαθα τον τρόπο της Δ/σεως των, Διοικητικά τριμελές Αρχηγός του Τμήματος, Στρατιωτικός και Πολιτικός. Αποφάσεις λαμβάνονται εν ολομέλεια του Τμήματος και Διαταγάς εκτελέσεως εκ της τριμελούς Διοικήσεως του Τμήματος.
Η αντίδρασις εξασθενεί με τα αλλεπάλληλα κτυπήματα των Παρτιζάνων. Οι επικεφαλής αντιδρασταί εκτελούνται υπό εκτάκτου συγκροτηθέντος στρατοδικείου οι απλοί αφοπλίζονται και οδηγούνται εις τας εστίας των. Οπλίζονται, από τα λάφυρα κατά των επιχειρήσεων των με τους Γερμανούς και αντιδραστάς. Ιματισμός ελλειπής. Την διατροφήν των  την έχουν αναλάβει στα χωριά. Οι μαχητικότης των Παρτιζάνων καλή. Ηθικόν άριστον. Εκπαίδευσις στρατιωτική μηδαμινή.
Από Σινίτσα κατευθυνόμεθα προς Νεόρδα, Ελληνικώτατο χωριό και από κει εις Μπομποσίτσα επίσης Ελληνικό. Και τα δύο καλώς οργανωμένα χωριά. Από Μπομποσίτσα έπρεπε να περάσουμε το δημόσιο δρόμο Ερσέννας – Κορυτσάς που ήταν πολυσύχναστος από Γερμανικά αυτοκίνητα που ερχόταν από Ιωάννινα. Την ίδια νύχτα έπειτα από ολιγόωρο στάθμευση στη Μπομποσίτσα περάσαμε το δρόμο κατά εις το και ύστερα από 24ωρο πορεία περάσαμε στα υψώματα της Μοσχόπολης. Εξακολουθώντας τον δρόμο φθάσαμε στην ολότελα καμένη πόλη της Μοσχόπολης.
Εδώ συνήντησα τον άλλοτε εκπρόσωπο των Αλβανών Παρτιζάνων Κώστα Τζώρτζι.
Μαζύ του φθάσαμε πρώτα σε αποθήκες που εσχάτως έγιναν για την επιμελητεία της Ταξιαρχίας Κορυτσάς. Στις 30 είχα φθάσει στο Στρατηγείο Ταξιαρχίας Κορυτσάς, κοντά στο Τομόρι. Καθ’ οδόν ο Κώστα με ανέπτυξε το ζήτημα της ιδρύσεως της Επιμελητείας των. Προμηθευταί της οποίας είναι αι πολιτικαί οργανώσεις και χρηματοδότες οι μεγαλέμποροι των πόλεων. Η χρηματοδοσία κατορθώνεται με εράνους. Το κίνημά του λαμβάνει καθημερινώς διαστάσεις από πυροπαθείς και καταδιωκομένους υπό της νυν Αλβανικής Φασιστικής Κυβερνήσεως. Προβλήματα γενόνται επισυτισμού και ιματισμού των αγωνιστών. Στο κίνημα συμμετέχουν και γυναίκες, ένοπλες και εις Βοηθητικές υπηρεσίες. Έχουν νοσοκομεία, ιατρούς και φαρμακοποιούς.
Η Συμμαχική βοήθεια ελάχιστη ως προς τις ανάγκες του κινήματος. Τις μέρες εκείνες είχον πέσει αλεξιπτωτισταί, ένας Στρατηγός και 30 αξ/κοί Εγγλέζοι. Το Πόγραδετς είναι υπό την Διοίκησιν των Παρτιζάνων. Και για το οποίο οι Γερμανοί προσεπάθησαν πολλές φορές να καταλάβουν. Οι Γερμανοί έκαψαν, τους Αγίους Σαράντα, Χειμάρα, Αργυρόκαστρο, Ερσίνα, Τεπελένι, Κλεισούρα, το μισό Βεράτι, Μοσχόπολη, Λιαβινοβίτη. Οι Παρτιζάνοι χτύπησαν την Βουλή των Τιράννων κατά την ώρα της συνεδριάσεως, και μέσα στη Κορυτσά.
Πολιτική οργάνωσις βαδίζει παράλληλα με την δική μας. Αυτοδιοίκησις σε κάθε τόπο. Επιτροπή του χωριού. Δικαστήρια του χωριού και κάθε άλλη διοίκηση εκλέγεται μέσα στο χωριό. Υπάρχουν και ανώτεραι διοικήσεις κατά περιφερείας. Επίσημος κυβέρνησις δεν συγκροτήθηκε ακόμη διότι έγινε δημοψήφισμα.
Από τον Κώστα εγνώσθη ότι οι Σέρβοι Τίμπο και Βάσκα ευρίσκοντο στην Βόρειο Γιουγκοσλαυία. Η παράδοσις του υλικού έγινε στην επιμελητεία των Αλβανών. Η δε παραλαβή υπό του Κώστα Τζώρτζι.
Ο Κώστας Τζώρτζι πολιτικός της περιφερείας Κοριτσάς και Νοτίου Αλβανίας επορεύθη προς το Γεν. Στρατηγείο, ειπών ότι κατά τας εορτάς ίσως και ενωρίτερον να μας επισκεφθούν μαζύ με τους Γιουγκοσλαύους.-

Κάπου 7-12-43
Ακριβές αντίγραφο
Παγγανωρίτης

Advertisements