Εκθεση περί των ανταρτικών ομάδων στη Μακεδονία, ΠΑΟ/3 Δεκ 1943


Ε Κ Θ Ε Σ Ι Σ
ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΕΝ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΣ ΑΠΟ ΑΠΟΨΕΩΣ
ΔΡΑΣΕΩΣ ΑΝΤΑΡΤΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ

Ιον ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΑΙ ΑΝΤΑΡΤΙΚΑΙ ΟΜΑΔΕΣ
Εν Μακεδονία δρώσι κυρίως δύο ανταρτικαί ομάδες ήτοι:
(α) -Ο Ε.Σ (Ελληνικός Στρατός) ανήκον εις την Εθνικήν οργάνωσιν
(β) -Ο ΠΑΟ (Πανελλήνιος Απελευθερωτική Οργάνωσις) και
(γ) -Ο Ε.Λ.Α.Σ (Ελληνικός Λαϊκός Απελευθερωτικός Στρατός) ανήκων την πολιτικήν οργάνωσιν του Ε.Α.Μ. (Ενιαίον Απελευθερωτικόν Μέτωπο)
Α. -Π.Α.Ο
ΙΙον ΣΥΓΚΡΟΤΗΣΙΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΝΔΕΣΙΣ ΤΗΣ Π.Α.Ο
Ευθύς μετά την καταστροφήν συνεκροτήθη εν Μακεδονία υπό ομάδος Ελλήνων πατριωτών τη πρωτοβουλία Αξιωματικών η οργάνωσις Υ.Β.Ε (Υπερασπισταί Βορείου Ελλάδος) με σκοπούς καθαρώς εθνικούς ήτοι:
Aπελευθέρωσις – Καταπολέμησις των ξένων προπαγανδών (Βουλγαρικής – Ρουμανικής – Κομμουνιστικής) διαφώτησις της κοινής γνώμης του Εσωτερικού και Εξωτερικού περί των δικαιωμάτων της Ελληνικής Φυλής.
Διά την επιτυχίαν του ανωτέρου σκοπού η Υ.Β.Ε επεδίωξε και επέτυχε επαφήν μετά της εν Καϊρω Ελληνικής Κυβερνήσεως, ήτις αναγνωρίσασα την οργάνωσιν απέστειλεν προ έτους περίπου οδηγίας διά τον συντονισμόν της δράσεως αυτής μετά των εθνικών οργανώσεων Νοτίου Ελλάδος, ως και χρηματικόν ποσόν εκ 5000 περίπου χρυσών Λιρών.
Κατόπιν συνεννοήσεως μετά των εν λόγω οργανώσεων η Υ.Β.Ε μετωνομάσθη εις Π.Α.Ο, και συνεχίζει την προσπάθειάν της συμφώνως προς τα ως άνω οδηγίας της Ελληνικής Κυβερνήσεως Καϊρου ήτοι : Την διαφώτισιν του Λαού και την οργάνωσιν αυτού διά την χρησιμοποίησιν εν καιρώ κατά του κατακτητού.
Σήμερον η Π.Α.Ο περιλαμβάνει εις τους κόλπους της το σύνολον σχεδόν των μονίμων Αξιωματικών Μακεδονίας, το πλείστον των Εφέδρων Αξιωματικών και όλας σχεδόν τα εθνικόφρονα και νομιμόφρονα στοιχεία, αδιακρίτως πολιτικών πεποιθήσεων, ήτοι περιλαμβάνει : Βασιλόφρονας, Δημοκρατικούς, Φιλελευθέρους, Λαϊκούς, Σοσιαλιστάς, Αγροτικούς κ.λ.π.
Η Π.Α.Ο είναι οργάνωσις καθαρώς εθνική άνευ ουδεμίας πολιτικής επιδιώξεως. Οι σκοποί αυτής συνοψίζονται ως εξής :
1ον) -Απελευθερωτική προσπάθεια δι’ εκτελέσεως σαμποτάζ κατά των στρατευμάτων κατοχής τη πρωτοβουλία της Οργανώσεως κατά της διαταγάς του Γ.Σ.Δ.Μ.Α υφ’ ο υπήχθη εν καιρώ δε και οψέποτε ήθελεν αναληφθή αποβατική ενέργεια των Συμμάχων κατά των στρατευμάτων κατοχής εν Ελλάδι, σύμπραξις μετά των αποβατικών Συμμαχικών δυνάμεων διά της δράσεως αυτής κατά των μετώπισθεν του εχθρού συμφώνως προ οδηγίας και διαταγάς του Γ.Σ.Δ.Μ.Α.
2ον) -Τήρησις της τάξεως μετά την αποχώρησιν των στρατευμάτων κατοχής και μέχρις αφίξεως των Συμμαχικών στρατευμάτων εν Ελλάδι.
3ον) -Εξασφάλισις της ανοθεύτου και αβιάστου ετοιμηγορίας του Ελληνικού Λαού διά την ρύθμισιν του πολιτειακού και πολιτικού καθεστώτος της Χώρας.
Εις την αντιμετώπισιν του πολιτειακού ζητήματος όντες οι διοικούντες και οι οπαδοί της Π.Α.Ο ευρέθησαν απολύτως σύμφωνοι προς το κατά τον παρελθόντα μήνα Ιούνιον διάγγελμα της Α.Μ του Βασιλέως και τας ανακοινώσεις του κ.Προέδρου την εν Καΐρω Ελληνικής Κυβερνήσεως, επιδοκιμασθείσης εσχάτως και υπό του Πρωθυπουργού της Μ.Βρεττανίας κ.Τσώρτσιλ.
Η Π.Α.Ο διά του χρόνου εξελίχθη και είναι σήμερον οργάνωσις ισχυρά περιλαμβάνουσα χιλιάδας Ελλήνων πατριωτών, οίτινες ασπάζονται μετά φανατισμού τους σκοπούς της.
Διοικείται υπό Συμβουλίου εξ ανωτέρων Αξιωματικών και ευυπολήπτων και εθνικών φρονημάτων πολιτών. Διαθέτει επιτελείον εξ Αξιωματικών και πολιτών, των μεν Αξιωματικών διαχειριζομένων τα στρατιωτικά Ζητήματα, των δε πολιτών τα πολιτικής φύσεως τοιαύτα (έκδοσις εφημερίδος – έρανοι – διαχείρισις χρηματικού – προμήθεια υλικού κ.λ.π).
Η προβλεπομένη και προπαρασκευασμένη οργάνωσις του Ε.Σ της Π.Α.Ο αποσκοπεί εις την ανασυγκρότησιν των τριών Μεραρχιών Μακεδονίας ήτοι : της ΙΧης Μεραρχίας Κοζάνης με τα 27ον και 28ον Συντάγματα Πεζικού, της Χης Μεραρχίας Βερροίας με τα ΧIVον, 30ον και 65ον Συντάγματα Πεζ. και της ΧΙης Μεραρχίας Θεσ/νίκης με τα 13ον και 31ον Συντάγματα.
Διά την συγκρότησιν των ανωτέρω Μονάδων τα στελέχη είναι επαρκή διότι η Π.Α.Ο διαθέτει το σύνολον των μονίμων Αξιωματικών των διαμενόντων εν Μακεδονία και το πλείστον των Εφέδρων τούτων. Μάλιστα επί τη προβλέψει ενδεχομένης συλλήψεως των Αξιωματικών υπό των Αρχών Κατοχής άπαντες οι Αξιωματικοί είναι από τούδε κατανεμημένοι εις τας Μονάδας των και έχει καθορισθή ο τόπος εις ον θα έδει να καταφύγη έκαστος εις περίπτωσιν αποπείρας συλλήψεως.
Το λοιπόν έμψυχον υλικόν υπεραφθονεί και αναμένει εναγωνίως την στιγμήν της προσκλήσεώς του, όπως σπεύση υπό τα όπλα. Η σκληρότης τους στρατού κατοχής, αι αθρόαι διώξεις και εκτελέσεις αθώων, η συνεχής αγωνία από την οποίαν όλοι κατέχονται διαμένοντες εις τας πόλεις και τα χωρία ένθα από στιγμής εις στιγμήν κινδυνεύει η ύπαρξίς των, έχουν δημιουργήση μίαν τάσιν ομαδικής εξόδου εις τα όρη.
Δυστυχώς η Π.Α.Ο στερείται των υλικών μέσων όπως ικανοποιήση την επιθυμίαν ταύτην του εθνικόφρονος λαού.
Είναι λυπηρόν, λυπηρότατον, οργάνωσις ως η Π.Α.Ο, καθαρώς εθνική άνευ ουδεμίας πολιτικής αποχρώσεως, άνευ ουδενός ιδιοτελούς σκοπού, άνευ ουδεμίας φιλοδοξίας ουδενός των μελών του να παραμερίζεται υπό τε της Κυβερνήσεως και των Συμμάχων και να ενισχύωνται οργανώσεις με σκοπούς προφανώς ιδιοτελείς και ήκιστα εθνικούς, αίτινες εδημιούργησαν την γνωστήν εν Ελλάδι σύγχυσιν και τον εμφύλιον σπαραγμόν, ο οποίος μόνον τον εχθρόν εξυπηρετεί εναντίον του οποίου διατείνονται ότι εξηγέρθησαν.
ΙΙΙονΔΡΑΣΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΑΙ ΤΗΣ Π.Α.Ο ΔΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΙΝ ΤΗΣ ΚΑΙ ΕΝΙΣΧΥΣΙΝ ΤΗΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΙΣ ΤΟΥ Ε.Α.Μ
Κατά τον παρελθόντα μήνα Μάρτιον 1942 η Π.Α.Ο. εξήγαγε την πρώτην ανταρτικήν ομάδα υπό τον Λοχαγόν Γουλγουντζήν και αριθμόν Αξιωματικών εις την περιοχή Πιερίων, αλλ’ ευθύς εξ αρχής αντιμετώπισε την εχθρότητα του Ε.Α.Μ., όπερ τελικώς διά της υπεροχής των δυνάμεών του και ιδία των μέσων του την εξουδετέρωσεν (όρα συνημμένην έκθεσιν Λοχαγού Γουλγουντζή).
Κατά μήνα Ιούνιον 1943 λήγοντος έτους προσήλθεν εις την Θεσ/νίκην ο Άγγλος Αντ/ρχης κ. Ένξ, σύνδεσμος παρά τω Στρατηγείω του Ε Λ Α Σ των Πιερρίων και συνεκάλεσε σύσκεψιν εις ην παρευρέθησαν αντιπρόσωποι της Π.Α.Ο και του Ε.Α.Μ., εισηγήθη δε την παραδοχήν και υπογραφήν παρ’ αμφοτέρων των οργανώσεων συμφωνητικού αμοιβαίας συνεργασίας.
Οι εκπρόσωποι της Π.Α.Ο. έσπευσαν αμέσως και υπέγραψαν τα εν λόγω συμφωνητικόν, οι του Ε.Α.Μ όμως ηρνήθησαν προβαλόντες ως δικαιολογίαν το ότι δέον ν’ ζητήσωσι και να λάβωσιν εξουσιοδότησιν και έγκρισιν του εν Αθήναις Κεντρικού Συμβουλίου του Ε.Α.Μ, ήτις έγκρισις ουδέποτε εδόθη, είναι δε αμφίβολον και εάν εζητήθη.
Αποχωρήσας άπρακτος ο Αντ/ρχης κ. Ένξ, ανεκοίνωσεν εις τους αντιπροσώπους της Π.Α.Ο ότι θέλει ενεργήση όπως επαναληφθή η σύσκεψις εις το κοινόν Γενικόν Στρατηγείον εν Πίνδω και θέλει ειδοποιήσει εγκαίρως την αποστολήν εκείσαι των αντιπροσώπων της Π.Α.Ο.
Κατά τα μέσα Ιουλίου 1943 λήγοντος έτους και εξ αφορμής της εισόδου Βουλγαρικών στρατευμάτων εις Κ.Μακεδονίαν, η πίεσις εκ των κάτω επί των Διοικούντων την Π.Α.Ο. υπήρξε τοιαύτη, ώστε να διατάξη την έξοδον Ανταρτικών ομάδων εις τας περιοχάς Πάϊκου – Πιερρίων – Βερμίου – Κιλκίς και Νιγρίτης.
Εις Πάϊκον εξήλθεν σώμα εξ 80 περίπου ανδρών υπό των Ταγ/χην Κατάκην με τους ημίσεις μόνον οπλισμένους διά τυφεκίων και ήρξατο της οργανώσεώς του και περισυλλογής οπλισμού εκ των πέριξ χωρίων. Άμα τη εξόδω του η αντίθεσις του Ε.Α.Μ εξεδηλώθη αμέσως διά της συλλήψεως των συνδέσμων, της κατακρατήσεως των τροφίμων κ.λ.π. Προτάσεις του αρχηγού του σώματος προς συνεννόησιν μετά του Ε.Λ.Α.Σ δεν απορρίπτοντο μεν υπό τούτων, αλλ’ ανεβάλλοντο από ημέρας εις ημέραν, εν αναμονή δήθεν οδηγιών.
Εκ των υστέρων απεδείχθη ότι η αναβολή της συσκέψεως ωφείλετο ουχί εις την αναμονήν οδηγιών, αλλ’ ενισχύσεων εκ Βερμίου και Καϊμακτσαλάν, διότι ευθύς ως προσήλθον αι ενισχύσεις, κυκλώσαντες το σώμα του Ε.Σ αξιώσαν την προσχώρησιν των Αξιωματικών και οπλιτών εις τας τάξεις του Ε.Λ.Α.Σ ή την παράδοσιν των όπλων. Ο αρχηγός του Ε.Σ έχων εντολάς της οργανώσεως όπως διά παντός τρόπου αποφύγη συμπλοκήν μετά του Ε.Λ.Α.Σ., διέταξε τους υπ’ αυτού άνδρας όπως προσπαθήση έκαστος και διαφύγη μετά του οπλισμού του. Πλην επειδή η κύκλωσις ήτο στενή δεν κατορθώθη η αποφυγή όλων, συλληφθέντων 8 Αξιωματικών και αριθμού τινός οπλιτών. Οι 8 ούτοι Αξιωματικοί ευρίσκονται εισέτι αιχμάλωτοι εις Καϊμακτσαλάν τοποθεσία Καλύβια – Γιαννακούλια.
Εις Πιερρία και Βέρμιον εξήλθεν ομάς ανταρτών υπό τον Λοχαγόν Σαρήν. Η ομάς αύτη αρχικής δυνάμεως 80 ανδρών απάντων οπλισμένων, ενισχυθείσα υπό ετέρων οπαδών της Π.Α.Ο των διαθετόντων οπλισμόν, ηυξήθη εντός ελαχίστων ημερών και έφθασεν την δύναμιν των 250 ανδρών. Τα αφορόντα την ομάδα ταύτην εκτίθενται εν τη συνημμένη εκθέσει του αρχηγού της ομάδος Λοχαγού Σαρρή Δημ.
Συμπληρωματικώς επιπροστίθημι τα κάτωθι:
Ο Αντ/ρχης κ.Ένξ συνεπής προς την παρασχεθείσαν υπόσχεσιν προς την Π.Α.Ο περί προσκλήσεως αντιπροσώπων αυτής εις το κοινόν Γεν. Στρατηγ. Πίνδου, ειδοποίησε περί τα μέσα Αυγούστου όπως αντιπρόσωπος της Π.Α.Ο προσέλθη παρ’ αυτώ εις Πιέρρια ίνα εκείθεν κατευθυνθή εις το Κοινόν Γενικόν Στρατηγείον. Άμα τη ειδοποιήσει ταύτη διετάχθη υπό της οργανώσεως όπως αναχωρήση αμέσως ο Συν/χης Πεζ. κ. Μουστεράκης Ιωάν., όπερ και εγένετο.
Ο Συν/χης Μουστεράκης αφιχθείς εις Πιέρρια επέτυχε τη μεσολαβήσει και του Αντ/ρχου κ. Ένξ την υπογραφήν προσωρινού συμφωνητικού μετά του εκπροσώπου του ΕΛΑΣ εν Πιερρίοις Εφέδρου Υπολ/χού Κικίτσα (ψευδόνυμον) καθ’ ό.
1ον- Συνεφιλιούντο τα τμήματα του ΕΛΑΣ μετά του Ε.Σ.
2ον- Απεδίδοντο οι εκατέρωθεν αιχμάλωτοι.
3ον- Τα τμήματα του Ε.Σ. περιορίζοντο εις τον χώρον μεταξύ της γραμμής:
Άνω Βέρμιον – Νάουσα προς Βορράν και Αλιάκμων προς Νότον, μέχρις υπογραφής του οριστικού συμφωνητικού.
Το συμφωνητικόν όμως τούτο ουδέποτε εκοινοποιήθη προς τα εν Βερμίω τμήματα του ΕΛΑΣ, ως δε απεδείχθη εκ των υστέρων υπεγράφη τούτο υπό του αρχηγού του ΕΛΑΣ Κικίτσα προς κέρδος χρόνου, μέχρι της αφίξεως των αναμενομένων ενισχύσεων, διότι τότε το σώμα του Ε.Σ ήτο ισχυρότερον και είχε δημιουργηθή ρεύμα ενισχύσεως αυτού υπό των κατοίκων, αναθαρρησάντων επί τη επιβλητική εμφανίσει του.
Όντως ο αρχηγός του ΕΛΑΣ Κικίτσας διέταξε τους Καπετάν Λύραν και Ακρίταν να κινηθώσιν ο μεν πρώτος μετά 100 ανδρών εκ Πιερρίων ο δε δεύτερος μετά 180 ανδρών εκ Καϊμακτσαλάν και συνενούμενοι μετά του Kαπετάν Αετού δρώντος εις Βέρμιον να επιτεθώσι και διαλύσωσι το σώμα του Ε.Σ.
Δύο επιθέσεις κατά του σώματος του Ε.Σ έλαβον χώραν καθ’ ην στιγμήν μάλιστα είχεν υπογραφή το προσωρινόν σύμφωνον, άνευ όμως αποτελέσματος.
Ο αρχηγός του ΕΛΑΣ Κικίτσας βλέπων ότι δεν είναι δυνατή η διάλυσις του Ε.Σ εις ην απέβλεπε, ίνα το σύμφωνον ατονίση αφ’ εαυτού, καταφεύγη εις την κακοπιστίαν και καταγγέλει το σύμφωνον με την δικαιολογίαν ότι ο Ε.Σ επετέθη κατά του ΕΛΑΣ.
Λαβόν γνώση το Κεντρ.Συμβούλιον της Π.Α.Ο της νέας ταύτης κακοπιστίας του ΕΠΑΕ αποστέλλει εις το Στρατηγείον Πιερρίων τον Αντ/ρχην του Μηχ. Αργυρόπουλον όπως διευθετήση την προκύψασαν διαφοράν, πλην ευρέθη προ της αρνήσεως του Κικίτσα να δεχθή οιονδήποτε συμβιβασμόν είτε συζήτησιν απαιτούντος όπως το σώμα του Ε.Σ αφοπλισθή και περιορισθή εις την περιοχήν Σκάφης μεταξύ Κοζάνης και αυχένος Χάδοβας.
Επειδή η αποδοχή παρομοίας ατιμωτικής διά το σώμα του Ε.Σ προτάσεως ήτο προδήλως απαράδεκτος ο Αντ/ρχης κ.Ένξ προτείνει όπως το σώμα αποσυρθή εκ του Βερμίου και κατευθυνθή εις Πιέρρια, αναλαμβάνει δε την ευθύνην ο ίδιος περί μη επιθέσεως κατ’ αυτού των τμημάτων του ΕΛΑΣ και εκδίδει σχετικήν διαταγήν.
Όντως το σώμα υπήκον εις την διαταγήν ταύτην ως και oμοίαν του Αντ/ρχου Αργυροπούλου διαπεραιούται εις την καθωρισθείσαν τοποθεσίαν.
Ο Κικίτσας όμως έχει εντολήν των προϊσταμένων του να διαλύση οπωσδήποτε τον Ε.Σ και διά τούτο δεν λαμβάνει υπ’ όψιν του ούτε τας συστάσεις του Άγγλου Αντ/ρχου, ούτε ενδιαφέρεται διά την ηθικήν ευθύνην ην έχει αναλάβη ο κ. Αντ/ρχης διαβεβαιώσας εγγράφως τον Ε.Σ ότι εις την προτεινομένην τοποθεσίαν δεν πρόκειται να ενοχληθή υπό του ΕΛΑΣ, πράγμα το οποίον αναγκάζει τον κ. Ένξ να εκδόση νέαν διαταγήν δι’ ης να ακυρή την πρώτην και ν’ απαλλάσηται της ευθύνης διά την στάσιν του ΕΛΑΣ έναντι του Ε.Σ. Αλλά ήτο πλέον αργά, διότι το σώμα του Ε.Σ είχεν εν τω μεταξύ μετασταθμεύσει εις την ορισθείσαν τοποθεσίαν και αι προπαρασκευαστικαί κινήσεις των ομάδων του ΕΛΑΣ όπως το προσβάλη είχον συντελεσθή. Τα επακολουθήσαντα γεγονότα εκτίθενται εις την συνημμένη έκθεσιν του αρχηγού του σώματος του Ε.Σ λοχαγού Σαρρή.
Μετά τα γεγονότα ταύτα το Κεντρ. Συμβούλιον του Π.Α.Ο προήλθεν εις την απόφασιν, προς αποφυγήν περαιτέρω αιματοχυσίας, όπως μετακινήση το σώμα τούτο εις την περιοχήν Χαλκιδικής, ένθα δεν υφίστατο οργάνωσις του ΕΑΜ. Επίσης διά τον αυτόν λόγον μετεκίνησε και έτερον σώμα του Ε.Σ εξ 120 ανδρών υπό τον Ταγ/μην Παπαβασιλείου εκ της περιοχής Σκάφης εις την περιοχήν Κιλκίς προς συνένωσιν μετά των εκείσε τμημάτων του Ε.Σ.
Εις την περιοχήν Κιλκίς από των μέσων Ιουλίου εξήλθον και ωργανώθησαν διάφοροι ομάδες της Π.Α.Ο υπό Μονίμους Αξιωματικούς. Και ενταύθα το ΕΛΑΣ επεχείρησεν επανειλημμένως να διαλύση τας ομάδας του Ε.Σ πλην απέτυχε. Πέντε επανειλημμέναι επιθέσεις κατά του Ε.Σ απεκρούσθησαν, η τελευταία μάλιστα ενεργηθείσα τας πρώτας ημέρας του παρελθόντος Οκτωβρίου διά δυνάμεως 350 ανδρών αποσταλέντων εκ Δυτικής Μακεδονίας έσχεν αυτήν τύχην με απώλειαν 72 νεκρών του Ε.Λ.Α.Σ έναντι τριών νεκρών του Ε.Σ και με πλήρη διάλυσιν του τμήματος των 350 ανδρών του Ε.Λ.Α.Σ.
Εν τω μεταξύ εις το κοινόν Γεν. Στρατηγείον εις ο είχεν προωθηθή και ο Αντ/ρχης Αργυρόπουλος, υπεγράφη το γνωστόν σύμφωνον υπό του Άγγλου Συν/ρχου κ. Ένξ αναπληρούντος τον Αντ/ρχην κ. Έντυ, υπό των αντιπροσώπων της Π.Α.Ο., υπό του αντιπροσώπου του ΕΔΕΣ και υπό του αντιπροσώπου της ΕΚΚΑ. Το Ε.Α.Μ ηρνήθη και πάλιν να υπογράψη το σύμφωνον με οικιολογίας αναξίας λόγου και παιδαριώδεις:
Ούτω διατίνεται ότι το Ε.Σ επετέθη εναντίον Άγγλου Αξιωματικού εις Πιέρρια κα αφήρεσε το χιτώνιόν του περιέχον έγγραφον υψίστης σημασίας.
Η υπόθεσις αύτη έχει ως εξής : εσπέραν τινά δύο άτομα προσέκρουσαν εις τας προφυλακάς του Ε.Σ, κληθέντα υπό του σκοπού να σταματήσουν έρριψαν δύο πυροβολισμούς και ετράπησαν εις φυγήν. Το φυλάκιον εκινήθη αμέσως όπως τους συλλάβη αλλά λόγω του σκότους και του λοχμώδους του εδάφους δεν εδυνήθη να τους ανεύρη. Την επομένην ο αρχηγός του Ε.Λ.Α.Σ Πιερρίων Κικίτσας επληροφόρησεν τον αρχηγόν του Ε.Σ ότι εν εκ των δύο αυτών ατόμων ήτο Άγγλος Αξιωματικός και καθιστά υπεύθυνον τον αρχηγόν του Ε.Σ διά την επίθεσιν ταύτην, εζήτει δε την απόδοσιν του χιτωνίου του Άγγλου Αξιωματικού. Ουδέν όμως χιτώνιον ανευρέθη υπό των ημετέρων διά να αποδοθή. Οπωσδήποτε και εάν ακόμη είναι αληθής ο ισχυρισμός του αρχηγού του Ε.Λ.Α.Σ, η ευθύνη βαρύνει τα δύο αυτά άτομα, τα οποία επί τη προσκλήσει του Έλληνος σκοπού θα έδει να σταματήσουν, ότι ου μόνον δεν θα εκακοποιούντο, διότι δεν συνέβη τοιούτο τι ουδέποτε κατά το παρελθόν αλλά δεδομένου μάλιστα ότι επρόκειτο περί Άγγλου Αξιωματικού θα επεδαψιλεύετο προς αυτά και πάσα περίθαλψις και προστασία.
Η ετέρα δικαιολογία είναι η εξής :
Διατίνονται ότι μετά την επίθεσιν των κατά του σώματος του Ε.Σ εις Πιέρρια τούτο συμπτυχθέν κατέφυγεν εις το χωρίον Κολυνδρός όπου υπάρχει Ελληνική Χωροφυλακή, η οποία συνεργάζεται και είναι όργανον των Γερμανών και δεδομένου ότι δεν ενοχλήθη διόλου υπό του τμήματος τούτου της Χωροφυλακής, άρα και το Ε.Σ συνεργάζεται μετά των Γερμανών.
Δύναμαι να διαβεβαιώσω με τον κατηγορηματικώτερον τρόπον ότι ο ισχυρισμός ούτος είναι αναληθής διότι ουδέποτε το σώμα του Ε.Σ κατέφυγεν εις Κολυνδρόν.
Εάν προβαίνω εις την διάψευσιν ταύτην το κάμνω διά να αποδείξω τον αναληθή ισχυρισμόν και την κακοπιστίαν του αρχηγού του ΕΛΑΣ Πιερρίων, διότι εάν κατέφευγον τα Τμήματα του Ε.Σ εις Κολυνδρόν ουδείς καλής πίστεως ηδύνατο να ισχυρισθή ότι ταύτα συνεργάζονται με τους Γερμανούς, διότι είναι γνωστόν τοις πάσι ότι η Ελληνική Χωροφυλακή ουδεμίαν εμπιστοσύνην εμπνέει εις τους Γερμανούς, όπερ αποδεικνύεται εκ του ότι έχει αύτη αφοπλισθή τελείως υπ’ αυτών και διότι μέγας αριθμός Αξιωματικών και οπλιτών της Χωροφυλακής έχουν προσχωρήσει εις τας εθνικάς οργανώσεις, οι δε λοιποί των Φρουρών τουλάχιστον της Μακεδονίας είναι έτοιμοι όπως προσχωρήσωσι εις την Π.Α.Ο και δεν αναμένωσιν η μη την τροποποίησιν της διά να πυκνώσουν τας τάξεις της.
Γενικώς το μοτίβο των κατηγοριών του ΕΑΜ κατά της Π.Α.Ο είναι ότι συνεργάζεται αύτη μετά των Γερμανών με επιχειρήματα παιδαριώδη και μη αντέχοντα εις την κριτικήν ούτε του κοινωτέρου μυαλού.
Εάν δεν ενόμιζον ότι αδικώ την κρίσιν και την αντίληψίν των προς ους απευθύνομαι θα απήντον εις τας συκοφαντίας ταύτας του ΕΑΜ ως εξής :
– Εάν συνηργάζετο η Π.Α.Ο μετά των Γερμανών :
– Θα ήσαν οι αντάρται γυμνόποδες και ρακένδυτοι;
– Θα εστερούντο αυτομάτων όπλων και γενικώς οπλισμού και Πυρομαχικών;
– Θα ετήρουν την ην τηρούσι αμυντικήν στάσιν έναντι του ΕΑΜ, διότι δεν υπάρχει ουδεμία περίπτωσις ενάρξεως χειρών αδίκων υπό του Ε.Σ εναντίον του ΕΛΑΣ ενώ οι Γερμανοί ενισχύοντες την Π.Α.Ο θα είχον την αξίωσιν όπως αύτη τηρή έναντι του ΕΑΜ επιθετικήν και όχι αμυντικήν στάσιν.
– Θα επεδίωκε αδιακόπως η Π.Α.Ο την συνεργασίαν μετά του ΕΑΜ και θα εξελιπάρη την αναγνώρισιν της υπό των Συμμάχων;
– Γνωρίζουσι καλώς οι εκπρόσωποι του ΕΑΜ ότι είναι γνωστά εις την Π.Α.Ο όλα τα εν Θεσ/νίκη και επαρχίαις μέλη των Τοπικών συμβουλίων του ΕΑΜ, ως επίσης γνωρίζουσι ότι ουδείς εκ τούτων συνελλήφθη υπό των Γερμανών.
Εάν η Π.Α.Ο συνεργάζεται μετά των Γερμανών δεν θα έδει ως πρώτην πράξιν εναντίον του ΕΑΜ να καταδώση και υποδείξη την σύλληψιν των προσώπων τούτων ήτις θα παρέλυε την δράσιν του;
Βεβαίως ούτε οι ίδιοι αρχηγοί και οπαδοί του ΕΑΜ πιστεύουσι εις τας συκοφαντίας ταύτας, αλλά προσφεύγωσιν εις αυτάς διά να δικαιολογήσουν την εχθρότητα των έναντι της Π.Α.Ο. Τα πραγματικά αίτια είναι γνωστά και θέλω τα εκθέσει εις έτερον κεφάλαιον της εκθέσεως.
Οπωσδήποτε εις το κοινόν Γεν. Στρατηγείον ο Συν/χης κ. Ένξ ευρεθείς προ της αρνήσεως του ΕΑΜ να υπογράψει το υπ’ αυτού και των ετέρων υπογραφέν σύμφωνον αποστέλλει τον Συν/ρχην κ. Μουστεράκην εις Πιέρρια, ίνα εν συνεννοήσει μετά του Συν/ρχου κ. Ένξ και του Αρχηγού του ΕΛΑΣ Πιερρίων Κικίτσα διαλευκάνωσι και άρωσι τας δημιουργηθείσας παρεξηγήσεις. Ο Συν/χης Μουστεράκης αναχωρήσας εκ του κοινού Γεν. Στρατηγείου την 11ην Σ/βρίου ίνα μεταβή εις Πιέρρια συνελήφθη εις χωρίον Δεσκάτη υπό του ΕΑΜ κατ’ εντολήν του Γεν. Στρατηγείου του ΕΛΑΣ και εκρατήθη απαγορευθείσης της περαιτέρω κινήσεώς του. Μέχρι της 28ης Οκτωβρίου, ημέρας αναχωρήσεώς μου εκ Θεσ/νίκης ουδεμία πληροφορία ελήφθη περί της τύχης του. Πληροφορίαι μόνον εκυκλοφόρησαν ότι εξετελέσθη υπό του ΕΑΜ ας δεν δύναμαι να επιβεβαιώσω. Επίσης αγνοείται και η τύχη του Αντ/ρχου Αργυροπούλου και του μετ’ αυτού μεταβάντος εις το κοινόν Γεν. Στρατηγείον Ταγ/χου Μηχαν. Μητρογιαννοπούλου.
Η τελευταία πληροφορία περί των δύο τούτων Αξιωματικών χρονολογείται από της 3ης Οκτωβρίου καθ’ ην απεστάλη παρ’ αυτών έκθεσις περί των λαβόντων χώραν εις το κοινόν Γεν. Στρατηγείον συζητήσεων και ενεργειών προς υπογραφήν του συμφωνητικού. Η έκθεσις αύτη διαβιβασθείσα εις το συμβούλιον της Π.Α.Ο μέσω Αθηνών ελήφθη εις Θεσ/νίκην την 24ην Οκτωβρίου.
Εν τω μεταξύ το εν Θεσ/νίκη συμβούλιον της Π.Α.Ο μη λαμβάνον ουδεμίαν πληροφορίαν περί του αποτελέσματος των ενεργειών των εκπροσώπων του παρά τω κοινώ Γεν. Στρατηγείω, ως και περί της τύχης των, απεφάσισε όπως αποστέλη αντιπροσώπους του εις Κάιρον παρά τη Ελληνική Κυβερνήσει και τω Γ.Σ.Δ.Μ.Α ίνα εκθέσωσι την κατάστασιν και ζητήσωσι την επέμβασιν των ανωτέρω αρχών διά την άρσιν των παρεξηγήσεων, την αναγνώρισιν της Π.Α.Ο και την ηθικήν και ολικήν ενίσχυσιν αυτής.
Προς τον σκοπόν τούτον εζητήθη κατά τας αρχάς Οκτωβρίου διά σήματος η έγκρισις υπό της Ελληνικής Κυβερνήσεως της αποστολής εις Μ.Ανατ. υπό αντιπροσώπων της Π.Α.Ο. Η απάντησις εγκριτική ελήφθη την 27ην Οκτωβρίου.
Την 28ην ιδίου ανεχωρήσαμεν ο υποφαινόμενος και ο Αντισμήναρχος κ. Θεμελής εκ Θεσ/νίκης ωρισθέντες υπό της οργανώσεως ως αντιπρόσωποι.
Εις Χαλκιδικήν ο Υπίλαρχος Στεφανίδης εκτελών αποστολήν της Αγγλικής υπηρεσίας και εφοδιασμένος δι’ ασυρμάτου, φοβούμενος την επικράτησιν του ΕΑΜ όπερ ήρχισε να κινήται και να οργανούται εις την περιοχήν ταύτην, ήτις επικράτησις θα παρεκώλυε την αποστολήν του, εζήτησε την επέμβασιν της Π.Α.Ο ήτις απέστειλεν επί τόπου τον Ταγ/χην Πεζ. Παπαθανασίου Διευθυντήν του ΙΙΙου Γραφείου της οργανώσεως, μετά του οποίου συνεφωνήθη όπως η Π.Α.Ο αναλάβη την οργάνωσι μίας ανταρτικής ομάδος δυνάμεως 100 ανδρών την συντήρησιν της οποίας θα ανελάμβανε ο Υπίλαρχος Στεφανίδης και ο μετ’ αυτού συνεργαζόμενος Έφεδρος Υπολοχαγός Ασλανίδης διότι η Π.Α.Ο εστερείτο των χρηματικών μέσων.
Όντως η Π.Α.Ο συνεκρότησεν ομάδα εκ 30 ανδρών εν Χαλκιδική υπό τον Λοχαγόν Σκόνδραν και επειδή εις την περιοχήν ταύτην υπήρχε σπάνις οπλισμού κατήυθυνεν εις αυτήν και την ανταρτικήν ομάδα την αποσυρθείσαν εκ Πιερρίων δυνάμεως 70 περίπου ανδρών μετά 10 Αξιωματικών.
Το ΕΑΜ επιχειρήσαν να συγκροτήση εις την Χαλκιδικήν ιδίαν ομάδα απέσχεν, διότι 50 έως 60 κομμουνισταί αποπειραθέντες να συγκροτηθώσι εις την περιοχήν Αρναίας εις ομάδα, διελύθησαν επί τη τυχαία διελεύσι εκείθεν του Λοχαγού Σκόδρα μετά του εκ 30 ανδρών σώματός του.
Η Χαλκιδική εν συνόλω της σχεδόν ακραιφνών εθνικών φρονημάτων δεν ευνόει ου μόνον την επικράτησιν αλλ’ ούτε και την απλήν εμφάνισιν του ΕΑΜ διά τον λόγον τούτο το ΕΑΜ απέστειλεν τμήματα προς καταπολέμησιν της εκ των περιοχών Πιερρίων και Βερμίου δυνάμεως υπέρ διακοσίων περίπου ανδρών.
Ίσως το ΕΑΜ μη θεωρούν φίλιον το έδαφος της Χαλκιδικής δεν θα απεφάσιζε να δράση εις την περιοχήν ταύτην ως έπραξε και μέχρι του παρελθόντος Οκτωβρίου. Εάν κατά το τέλος Οκτωβρίου απεφάσισε να δράση και εν ταύθα κατά της Π.Α.Ο τούτο οφείλεται κατά την γνώμην μου εις τους κάτωθι λόγους :
Κατόπιν επανειλημμένων εκκλήσεων του Υπιλάρχου Στεφανίδου και του Υπολοχαγού Ασλανίδου, εκτελούντων αποστολήν της Αγγλικής υπηρεσίας, επείσθη η Αγγλική υπηρεσία και απεφάσισεν όπως ενισχύση τα τμήματα της εις την Χαλκιδικήν και μάλιστα κατέληξεν όπως αποστείλη εκείσαι και Άγγλον Αξιωματικόν ως σύνδεσμον. Δυστυχώς όμως καίτοι είχε καθορισθή και ο χώρος ρίψεως του υλικού ως και ο τοιούτος προσωπικού, δεν γνωρίζω διά ποίους λόγους απεφασίσθη η ρίψις του Άγγλου συνδέσμου εις την περιοχήν Πιερρίων, οπόθεν θα μετέβαινεν εις Χαλκιδικήν.
Η απόφασις αύτη ως ήτο επόμενον κατετάραξε το ΕΑΜ, διότι διέβλεψεν εις αυτήν την απαρχήν της αναγνωρίσεως και ενισχύσεως της Π.Α.Ο, δι’ ο απεφάσισε να δράση ταχέως και αποφασιστικώς ώστε μεταβαίνων εις Χαλκιδικήν ο Άγγλος σύνδεσμος να μη εύρη τμήματα της Π.Α.Ο.
Διεπεραίωσε ταχέως δυνάμεις εκ Πιερρίων και Βερμίου εις Χαλκιδικήν και την πρωϊαν της 3ης Ν/βρίου επετέθη με καταπληκτικήν υπεροχήν δυνάμεων και ιδία μέσων εναντίων του εξ 95 ανδρών σώματος του Ε.Σ παρά το χωρίον Βραστά εγγύς του Πολυγύρου.
Το σώμα του Ε.Σ αντιμετωπίσαν σθεναρώς επί τινάς ώρας την επίθεσιν, ηναγκάσθη τελικώς ν’ αποσυρθή αφ’ ενός μεν διότι ήρχισαν να εξαντλούνται τα πυρομαχικά του αφ’ ετέρου δε διότι επληροφορήθη ότι όπισθεν αυτού εκινήτο Γερμανική περίπολος.
Αποσυρθέν το σώμα του Ε.Σ εις άλλην θέσιν και παρακολουθούμενον υπό του ΕΛΑΣ, ηναγκάσθη να καταφύγη εις την παραλίαν όπου μη ευρίσκων άλλην διέξοδον επέβη δύο βενζινοπλοίων και αφίχθη τελικώς εις Μ.Ανατολήν.
Ήδη μετά την διάλυσιν του σώματος του Ε.Σ περιοχής Χαλκιδικής η κατάστασις της Π.Α.Ο από απόψεως ανταρτικών σωμάτων είναι η εξής :
Εις περιοχήν Κιλκίς υφίστανται ανταρτικαί ομάδες δυνάμεως περίπου 800 ανδρών υπό τρεις Ταγ/χας και περί τους 60 Αξιωματικούς.
Εις περιοχήν Νιγρίτης υφίσταται ανεξάρτητος ανταρτική ομάς δυνάμεως 30 ανδρών συνεργαζόμενη μετά της Π.Α.Ο, υπό οπλαρχηγόν ονόματι Τσόγκαν.
Εις Παγγαίον (Αν.Μακεδονία) ανταρτική ομάς εξ εκατό περίπου ανδρών προσεχώρησε εις την Π.Α.Ο, επρόκειτο δε κατά τας ημέρας της αναχωρήσεώς μου εκ Θεσ/νίκης να αποσταλώσι εκείσαι Αξιωματικοί προς πλαισίωσίν των.
Πλην η συντήρησις των ανωτέρω ομάδων προεβλέπετο ότι θα ήτο εξησφαλισμένη μέχρι των μέσων του τρέχοντος μηνός, μετά ταύτα δε θα καθίστατο προβληματική, διότι από μηνών ήδη εξαντληθέντος του ποσού των 5.000 Λιρών του αποσταλέντος εντεύθεν, η συντήρησις εξασφαλίζεται δι’ εράνου μεταξύ των μελών της Π.Α.Ο.
Διά τον λόγον τούτον ως και διά λόγους συγκρατήσεως του ηθικού τόσον των ανταρτών όσον και των λοιπών μελών της οργανώσεως, επείγει η ενίσχυσις αυτής ως και η αναγγελεία διά Ραδιοφώνου της αναγνωρίσεώς της υπό του Γ.Σ.Δ.Μ.Α και υπό της Ελληνικής Κυβερνήσεως Καϊρου.
Αλλά και λόγοι ηθικοί συντρέχουν διά την ενίσχυσιν της Π.Α.Ο. Η Π.Α.Ο από έτους περίπου οργανούται και δρά κατά τας οδηγίας της Ελληνικής Κυβερνήσεως Καϊρου, ήτις επί πλέον την ενίσχυε και οικονομικώς. Εν όψει της αναγνωρίσεώς της και της ενισχύσεώς της η Π.Α.Ο προώθησε την οργάνωσίν της και την ανάπτυξίν της συμπεριλαβούσα εν τη οργανώσει της χιλιάδας ατόμων οίτινες εξεδηλώθησαν παντοιοτρόπως ένιοι μεν έναντι των αρχών κατοχής υφ΄ών ήδη διώκονται, πλείστοι δε έναντι του ΕΑΜ του οποίου αντιμετωπίζουσιν ήδη την εχθρότητα και την δίωξιν. Εις Θεσ/νίκην έχουσι καταφύγει χιλιάδες κατοίκων της περιοχής Δυτικής και Κεντρικής Μακεδονίας, ίνα διαφύγουσι της δίωξιν του ΕΑΜ. Έναντι όλου αυτού του κόσμου και ιδία έναντι της εκατοντάδος των Αξιωματικών και της υπερχιλιάδος των ανδρών οίτινες κατήρτησαν τας ανταρτικάς ομάδας γεννάται, νομίζω, ηθική ευθύνη προστασίας των.
Β. Ε.Α.Μ
Μετά την έκκρηξιν του Γερμανο – Ρωσσικού πολέμου (Ιούνιος 1941) ήρξατο υπό των κατακτητών η δίωξις των κομμουνιστών. Η δίωξις αύτη ως και αι βιαιότητες και ομώτητες ας διέπραττον οι Γερμανοί και ιδία τα διάφορα Ιταλικά αποσπάσματα τα δρώντα εν τη υπαίθρω χώρα προς αφοπλισμόν των κατοίκων, ηνάγκασαν πολλούς να καταφύγωσιν εις τα όρη και να συγκροτηθώσιν εις ανταρτικάς ομάδας.
Το Κομμουνιστικόν Κόμμα της Ελλάδος συγκεκροτημένον από του καιρού της ειρήνης εις συνομωτικήν οργάνωσιν, ενεκολπώθη ευθύς αμέσως τας ανταρτικάς ταύτας ομάδας και ετέθη επί κεφαλής της οργανώσεως και αναπτύξεως αυτών.
Εύστροφοι και πολιτικήν διαίσθησιν οι αρχηγοί του Κ.Κ.Ε διείδον ευθύς εξ αρχής ότι δεν θα ήτο δυνατόν να ευοδοθή ο αγών των εάν ενεφανίζοντο με το έμβλημα του Κομμουνισμού.
Μετατρέπεται όθεν το Κ.Κ.Ε εις ΕΑΜ (Ενιαίο – Απελευθερωτικό Μέτωπο) και ρίπτει τα πρώτα συνθήματα του εθνικού αγώνος κατά του κατακτητού προς απελευθέρωσιν του τόπου.
Τα συνθήματα ταύτα ευρίσκουν απήχησιν εις τας καρδίας του Ελληνικού λαού, φύσει φιλελευθέρου και μισούντος την τυραννίαν και επονείδιστον δουλείαν, εις ην τον καθυπέβαλον η βαρβαρότης και σκληρότης των Γερμανών και η αισχρότης των Ιταλών.
Εξ άλλου ο δημοκρατικός κόσμος της Ελλάδος ενώμισε κατάλληλον την περίστασιν όπως προσχωρήση εις τας τάξεις του ΕΑΜ, πιστεύων ότι διά της αριθμητικής υπεροχής θα επεκράτη και θα περιήρχετο εις χείρας του ο αγών και τα εκ τούτου οφέλη.
Οι αρχηγοί του Κ.Κ οίτινες εις την χειρονομίαν αυτήν των δημοκρατικών έβλεπον ευοδουμένους τους σκοπούς των, διότι δεν είχον να φοβηθούν ουδένα κίνδυνο επικρατήσεως του δημοκρατικού κόσμου, τελείως αναδιοργανώτου και ξένου προς τας μεθόδους προς παρομοίαν επεκράτησιν, εν αντιθέσει μάλιστα προς το κόμμα των του οποίου στελέχη και οπαδοί συνηνωμένοι εις έναν άρρηκτον δεσμόν γνωρίζουσι καλώς τον σκοπόν ως και τον τρόπον επιδιώξεως και επιτεύξεως αυτού, εδέχθησαν ασμενώς την συνεργασίαν την οποίαν δεν αποκλείεται να εξεμαίευσαν καταλλήλως, διότι διά της συνεργασίας ταύτης εξησφάλισαν :
-Την ηθικήν και υλικήν ενίσχυσιν
-Την παραπλάνησιν του Ελληνικού Λαού και
-Την εξαπάτησιν των Συμμάχων και της Ελληνικής Κυβερνήσεως Καϊρου.
Όντως ευθύς εξ αρχής η υπεροχή των κομμουνιστών εις την ΕΑΜ υπήρξεν έκδηλος, σήμερον δε είναι πλήρης. Όπερ συνάγεται εκ του ότι δεν είναι παραδεκτόν ότι αι διώξεις, αι βιαιπραγίαι και εκτελέσεις των εθνικοφρόνων στοιχείων διαττάσονται ή επιδοκιμάζονται υπό δημοκρατικών οργάνων, ούτε ότι την επίθεσιν κατά της Δημοκρατικής οργανώσεως του ΕΔΕΣ διεξάγοντος απελευθερωτικόν αγώνα απεφάσισαν και διευθύνουσι δημοκρατικοί παράγοντες.
Διά την επιτυχίαν του σκοπού των οι αρχηγοί του Κ.Κ οίτινες είναι οι πραγματικοί ηγέται του ΕΑΜ, εχρησιμοποίησαν όλα τα θεμιτά και αθέμιτα μέσα μη ορωδήσαντες προ ουδενός. Το έμβλημά τους υπήρξεν «ο σκοπός αγιάζει τα μέσα».
Κατ’ αρχάς ενεφανίσθησαν ως εθνικόφρονες και περιήρχοντο τα χωρία με αναπεπταμένην την Ελληνικήν σημαίαν ψάλλοντας τον Εθνικόν Ύμνον, ενώ εις τα βουνά οι πολιτικοί υπεύθυνοι προπαγάνδηζαν υπέρ του κομμουνισμού και εξεμάνθανον εις τους αντάρτας τα θούρια του Δημητρώφ, του Τέλμαν και του Έλληνος κομμουνιστού Μπεζεντάκου κ.λ.π, τρομακρατούντες πάντα αντιδρώντα.
Ευρισκόμενοι εις δυσχερή θέσιν εξελιπάρουν την ενίσχυσιν των υπό των εθνικοφρόνων στοιχείων τα οποία κατόπιν εξώντωναν, ούτω :
Κατά την επίθεσιν των Ιταλών εναντίον των την παρελθούσαν άνοιξιν, εις την περιοχήν της Δυτ. Μακεδονίας, στερούμενοι στελεχών προς οργάνωσιν της αμύνης των και διεύθυνσιν του αγώνος, προσέτρεξαν και εξελιπάρησαν την επέμβασιν των Αξιωματικών της περιοχής ταύτης, επικαλούμενοι τα πατριωτικά των αισθήματα και διαβεβαιούντες ότι διεξάγουσι εθνικόν αγώνα. Οι Αξιωματικοί ανήκοντες εις την εθνικήν οργάνωσιν Π.Α.Ο έσπευσαν συμπεριλαβόντες και οπαδούς της ΠΑΟ εις ενίσχυσίν των, ωργανόσαντες δε την άμυναν και κατευθύνοντες αυτήν, επέτυχον το λαμπρόν αποτέλεσμα της συλλήψεως του Ιταλικού Τάγματος. Την επιτυχίαν ταύτην είναι γνωστόν πόσον εξεμεταλλεύθησαν και διατυμπάνισε το ΕΑΜ, ενώ δεν άνηκε εις αυτό.
Αλλά δεν θα εγίνετο λόγος περί αυτού, διότι όλους πρέπει να μας ικανοποιή η επιτυχία της επιχειρήσεως καθ’ οιουδήποτε και αν επετελέσθη, εάν δεν επηκολούθουν γεγονότα χαρακτηρίζοντα την νοοτροπίαν και την εγκληματικότητα των αρχηγών του ΕΑΜ.
Μετά το πέρας της ανωτέρω επιτυχούς επιχειρήσεως, καλέσαντες του Αξιωματικούς ηξίωσαν την προσχώρησίν των μετά των υπ’ αυτούς ανδρών εις το ΕΛΑΣ ή την διάλυσίν των και παράδοσιν του οπλισμού των. Οι Αξιωματικοί επικαλούμενοι την συνδρομήν την οποίαν τοις παρέχον, εζήτησαν όπως διατηρήσωσι την ανεξαρτησίαν των, ως ανήκοντες εις ετέραν οργάνωσιν εις ην ορκίσθησαν πίστιν και υποταγήν, υποσχεθέντες συγχρόνως στενήν συνεργασίαν μετά του ΕΛΑΣ. ου μόνον δε δεν εγένετο δεκτή η πρότασις αύτη, αλλά κυκλώσαντες διά νυκτός τα τμήματα ταύτα συνέλαβον όσους δεν ηδυνήθησαν να διαφύγωσι, ους και αφώπλισαν, τρεις δε Αξιωματικούς τους Ταγ/χας Μάντζον και Πόρτην και τον Υπολ/γόν Μπουλιγιάννην, εξετέλεσαν, με την δικαιολογίαν ότι προσεπάθουν να διασπάσωσι την Ενότητα του ΕΑΜ. Έκτοτε ήρχισεν ο ανηκής διωγμός κατά παντός εθνικόφρονος, όστις εν τη Δυτ. Μακεδονία κυρίως έλαβε την μορφήν σφαγής παντός όστις δεν επεδοκίμαζε τας ενεργείας τως.
Ούτω εξετελέσθησαν οι Αξιωματικοί Σιδερόπουλος και Αγγελόπουλος, ο κατεπάν Στέφος παλαιός Μακεδονομάχος και ο Εύελπις υιός του, ο Στέργιος Κούνδουρας και άλλοι ων αγνοώ τα ονόματα. Κρατούν αιχμαλώτους δεκάδας Αξιωματικών οίτινες υφίστανται αφάνταστα μαρτύρια και ταλαιπωρίας.
Σήμερον ολόκληρος η Ελλάς έχει διαπιστώσει πλέον ότι το ΕΑΜ είναι οργάνωσις καθαρώς κομμουνιστική, διεξάγον αγώνα ουχί απελευθερωτικόν αλλά πολιτικόν και δή ταξικόν, αποσκοπούν εις την πάσει θυσία επικράτησιν, την κατάληψιν βιαίως της αρχής και την εγκαθίδρυσιν της δικτατορίας του προλεταριάτου. Περί τούτου δεν δύναται να υπάρχη σήμερον ουδεμία αμφιβολία. Μερικά περιστατικά εκτιθέμενα εν συνεχεία δύνανται να αποδείξωσιν εναργέστατα την κομμουνιστικήν υπόστασιν του ΕΑΜ και εις τους ζώντας εκτός της Ελλάδος και μη παρακολουθούντας εκ του σύνεγκυς την δράσιν του. Ήτοι :
1oν. Πάντα τα τμήματα του ΕΛΑΣ από του μικροτέρου μέχρι του μεγαλυτέρου διοικούνται κατά το παλαιόν Μπολσεβικικόν σύστημα ήτοι : εξ ενός Διοικητού όστις συνήθως είναι Έφεδρος Αξιωματικός, Υπαξιωματικός ή Στρατιώτης εξ ενός αντάρτου και ενός πολιτικού επιτρόπου καλουμένου υπευθύνου. Σύστημα ορθοδόξως μπολσεβικόν το οποίον μάλιστα κατήργησαν οι Ρώσσοι κατά την διάρκειαν του παρόντος πολέμου.
2ον. Έχει δημιουργήσει το Εφεδρικόν ΕΛΑΣ εις τας πόλεις και έχει διοχετεύσι εις αυτά ένα σημαντικό μέρος οπλισμού ιδία αυτόματων όπλων, προς τρομοκράτησιν του πληθυσμού και διά την εν καιρώ βιαίαν κατάληψιν της αρχής, αντί ο οπλισμός αυτός να χρησιμοποιήται εις τα βουνά προς καταπολέμησιν του κατακτητού..
3ον. Εις τα περιοχάς εις ας κυριαρχεί έχει οργανώσει την διοίκησιν των πόλεων και των χωρίων κατά το κομμουνιστικόν σύστημα, άμε δε τη εισόδω του εις τας πόλεις και τα χωρία πυρπολεί τα αρχεία των διαφόρων κρατικών υπηρεσιών.
4ον. Αι εφημερίδες των αποτελούν έντυπα κομμουνιστικού περιεχομένου, ούτω γράφουν : «Να καταργηθούν τα γελοία φράγματα συνόρων των Λαών».
Επίσης «Έλληνες, Βούλγαροι, Βλάχοι, Σέρβοι, Εβραίοι ενωθείτε». Επίσης έγραψαν : «Διεγράφησαν επτά κομμουνισταί εκ του Κομμ. Κόμ. Ελλάδος διότι κατά την σύσκεψιν υπεστήριξαν εδαφικάς διεκδικήσεις υπέρ της Ελλάδος και την ύπαρξιν συνόρων, πράγμα που φανερώνει τα ιμπεριαλιστικάς των διαθέσεις».
5ον. Ενώ έχουσι προχωρήσει εις το ΕΑΜ μόνιμοι Αξιωματικοί, είτε παραπλανηθέντες, είτε διωκόμενοι υπό του κατακτητού ουδείς χρησιμοποιείται ως Διοικητής τμήματος, εκτός εάν εξηκριβωμένως προσεχώρησε ψυχικώς εις τον κομμουνισμόν. Ούτω ενώ εξ Εδέσσης έχουσι προσχωρήσει υπέρ τους 12 μόνιμοι Αξιωματικοί, ουδαμού εμφανίζεται τοιούτος Διοικητής τμήματος ή περιοχής. Διοικητής Πιερρίων τυγχάνει ο Έφεδρος Υπολ/γός Κικίτσας (ψευδόνυμον). Βερμίου ο Έφεδρος Ανθ/στής Παλαμάς, όστις υπηρετών εις το 30ον Σύν/μα Πεζ. προ του πολέμου ούτινος, ετύγχανον Διοικητής, είχεν παραπεμφθή εις το Πειθαρχικόν Συμβούλιον και μετεφέρθη εις την τάξιν του στρατιώτου ως κομμουνιστής. Διοικητής Πάϊκου ο Έφεδρος Ανθ/γός Σαμανίκας επίσης μεταφερθείς εις την τάξιν του στρατιώτου. Ο μόνιμος Λοχαγός Πεζικού Ματρακάς προσχωρήσας οικειοθελώς εις το ΕΑΜ, κρατείται αιχμάλωτος και εις ελεεινήν κατάστασιν εις Καλύβια Γιαννακούλια (περιοχή Καϊμακτσαλάν) μετά 8 άλλων μονίμων Αξιωματικών συλληφθέντων αιχμαλώτων εις Πάϊκον.
6ον. Αποκαλούν τους Βουλγάρους αδελφούς και συνεργάζονται μετ’ αυτών. Και ενώ εκτελούν και διώκουν πάντα Έλληνα εθνικόφρονα, μη συμμεριζόμενον τας ιδέας των, έναντι των Βουλγάρων της Δυτ. Μακεδονίας, οίτινες άμα τη εισόδω του κατακτητού εις Ελλάδα προσεχώρησαν προς αυτόν και παντοιοτρόπως τον εξυπηρέτησαν, βραδύτερον δε οπλισθέντες υπό των Ιταλών διέπραξαν όργια κατά των Ελλήνων, συμπεριφέρονται φιλικώς.
7ον. Το υπογραφέν σύμφωνον υπό του Υπαρχηγού του Κομμ. Κόμματος Ελλάδος συντρόφου Γιάννη Ιωαννίδη μετά του αρχηγού του Κ.Κ. Βουλγαρίας συντρόφου Δασκάλωφ, περιελθόν εν αντιγράφω εις την υπηρεσίαν της Π.Α.Ο και συνυποβαλλόμενον εις την παρούσαν έκθεσιν, χαρακτηρίζει σαφώς την κομμουνιστική υπόστασιν του ΕΑΜ διότι ο Γιάννης Ιωαννίδης επανειλημμένως ενεφανίσθη και έλαβε μέρος εις τα συσκέψεις τα λαβούσας χώραν εις το Στρατηγείον του ΕΛΑΣ και εκυκλοφόρησεν μάλιστα και αντίτυπον περιέχοντα εκφωνηθέντα παρ’ αυτού λόγον εν τινί διασκέψει εις το Στρατηγείον του ΕΛΑΣ.
Δυστυχώς έχει διαπιστωθεί ότι οι Έλληνες κομμουνισταί είναι μόνον κομμουνισταί χωρίς να είναι Έλληνες, ουδέν δε δίδαγμα απεκόμισαν εκ της τελευταίας στροφής της Ρωσσίας. Εν αντιθέσει οι Βούλγαροι κομμουνισταί είναι κατά πρώτον λόγον Βούλγαροι και κατά δεύτερον κομμουνισταί.
Το ΕΑΜ δεν πρέπει να απατάται κανείς δεν κάμει αγώνα εθνικόν και απελευθερωτικόν αλλά αγώνα ταξικόν. Ο εθνικός αγών απαιτεί εθνικήν ενότητα και συνοχήν την οποίαν το ΕΑΜ διασπά διά των επανειλημμένων επιθέσεων του κατά των λοιπών εθνικών ομάδων. Το ΕΑΜ σήμερον εξυπηρετεί αποτελεσματικώς τον εχθρόν, καίτοι μη συνεργαζόμενον μετ’ αυτού.
Η κατάληψις τελευταίως των Γρεβενών, του Μετσόβου, της Καλαμπάκας, και η ανάκτησις υπό του εχθρού της, τοσαύτης σπουδαιότητος δι’ αυτόν, αμαξιτής οδού Καλαμπάκας – Ιωαννίνων, αποτελεί μίαν επιτυχίαν του εχθρού παρασχεθείσαν αυτώ υπό του ΕΑΜ.
Η εν τη Μ. Ανατολή δημιουργηθείσα ανώμαλος κατάστασις εις τας Ελληνικάς στρατιωτικάς δυνάμεις, δεν πρέπει να αποδοθή εις αντιζηλίας και διενέξεις μεταξύ των αποτάκτων και εν ενεργεία Αξιωματικών, ούτε των Βασιλοφρόνων και Δημοκρατικών. Οι Αξιωματικοί ούτοι συνεπολέμησαν εν Αλβανία εν πλήρη συμπνοία και συναδελφότητι. Η κατάστασις αύτη είναι έργον του Κ.Κόμματος όπερ απέστειλεν ενταύθα κατά καιρούς πεπειραμένους οπαδούς του με σκοπόν όπως αποτρέψωσι πάση θυσία την δημιουργίαν Ελλην. Στρατού εις Μ.Ανατολήν. Γνωρίζει καλώς το Κ.Κ ότι η Δημιουργία Ελλην. Στρατού και η εν καιρώ εμφάνισις αυτού εις την Ελλάδα θα δημιουργήση τοιούτον ρεύμα υπέρ αυτού και τοσούτον ενθουσιασμόν του Ελληνικού Λαού ώστε να ανατραπώσι τα σχέδιά των.

Σ Υ Μ Π Ε Ρ Α Σ Μ Α
Εκ των ανωτέρω εκτιθεμένων συνάγονται τα κάτωθι :
1ον. Ότι η Π.Α.Ο είναι οργάνωσις καθαρώς εθνική άνευ ουδεμίας πολιτικής αιχμής.
2ον. Ότι η Π.Α.Ο εν τη προσπαθεία της όπως αναπτύξη ανταρτικήν δράσιν και εκπληρώσι το καθήκον της έναντι της υποδουλωμένης πατρίδος και έναντι των Συμμάχων, προσέκρουσεν εις την εχθρότητα του ΕΑΜ αφ’ ενός και εις την αδιαφορίαν των αρμοδίων όπως την ενισχύσωσι αφ’ ετέρου.
3ον. Ότι η Π.Α.Ο κατέβαλε όσας ηδύνατο προσπαθείας και συνεχίζει ταύτας τόσον διά την αναγνώρισίν της και ενίσχυσίν της, όσον και διά την συνεργασίαν μετά του ΕΑΜ επί του ανταρτικού πεδίου.
4ον. Ότι δεν υπάρχει ουδεμία περίπτωσις καθ’ ην ο Ε.Σ να έκαμεν έναρξιν χειρών αδίκων κατά του ΕΛΑΣ.
5ον. Ότι εάν η Π.Α.Ο απέτυχεν εν τη προσπαθεία της όπως λάβη όλην της την ανάπτυξιν και εκπληρώση το καθήκον της, τούτο οφείλεται εις την μη παροχήν ηθικής και υλικής ενισχύσεως τόσον υπό της Ελλην. Κυβερνήσεως Καϊρου όσον και υπό του Γ.Σ.Δ.Μ.Α.
6ον. Ότι το ΕΑΜ είναι οργάνωσις πολιτικήν και διεξάγει όχι εθνικόν απελευθερωτικό αγώνα, αλλά ταξικόν τοιούτον.
Π Ρ Ο Τ Α Σ Ε Ι Σ
Υποβάλλω υπό την κρίσιν των αρμοδίων, εάν κατέληξαν ή θέλουσι καταλήξη εις την απόφασιν όπως αναγνωρίσωσιν επισήμως την Π.Α.Ο και ενδιαφερθώσι διά την ταχείαν παροχήν των μέσων αναπτύξεως και δράσεώς της τας κάτωθι προτάσεις, εν όψει και της καταστάσεώς της κατά τας αρχάς Ν/βρίου οπότε ανεχώρησα εκ Χαλκιδικής ήτοι :
α) Να ζητηθώσι πληροφορίαι περί της τωρινής καταστάσεως της Π.Α.Ο και ιδία εις ότι αφορά την κατοχήν ή μη των βάσεων της Περιοχής Κιλκίς και την ενδεχομένην ανακατάληψιν της Χαλκιδικής. Την ανακατάληψιν της Χαλκιδικής δεν θεωρώ απίθανον, διότι και το πνεύμα των διοικούντων την Π.Α.Ο περί της σπουδαιότητος της κατοχής της Χαλκιδικής γνωρίζω και αναχωρών από Χαλκιδικής απέστειλα επιστολήν, δι’ ης εζήτησα την πάσει θυσία ανακατάληψιν αυτής, ίνα η ευόδοσις του σκοπού δι’ ον αφίχθην ενταύθα είναι αποτελεσματικότερα.
β) Να γίνει ει δυνατόν το ταχύτερον η αναγγελία ραδιοφωνικώς της αναγνωρίσεως της Π.Α.Ο υπό τε της Ελληνικής Κυβερνήσεως και του Γ.Σ.Δ.Μ.Α, όπερ θα συντελέσει εις την εξύψωσιν του ηθικού των οπαδών της και θα αντείνη τας προσπαθείας των όπως τηρήσωσι τας ας κατέχωσι βάσεις, μέχρι πραγματοποιήσεως της ενισχύσεως.
γ) Να πιεσθή ηθικώς το ΕΑΜ όπως αποδεχθή ειλικρινή συνεργασίαν μετά της Π.Α.Ο. Η ηθική αυτή πίεσις να εκδηλωθή διά της απειλής αποδοκιμασίας του υπό της Ελληνικής Κυβερνήσεως και του Γ.Σ.Δ.Μ.Α, ενώπιον του Ελλην. Λαού όστις θα κληθή να συντρέξη τας λοιπάς εθνικάς οργανώσεις. Προ της απειλής ταύτης και εφ’ όσον δεν αφίνη αμφιβολίαν πραγματοποιήσεώς της, φρονούμεν ότι το ΕΑΜ θα καμφθή και θα υποχωρήση.
δ) Εάν παρά πάσαν προσδοκίαν το ΕΑΜ αρνηθή την συνεργασίαν, η Π.Α.Ο έχει την δυνατότητα εφ’ όσον κρατεί την περιοχήν Χαλκιδικής ενισχυομένη επαρκώς, να επεκτείνη την αναπτυξίν της και Δυτικώς του Αξιού προς Πάϊκον και εκείθεν προς Βέρμιον – Πιέρρια αφ’ ενός και Καϊμακτσαλάν αφ’ ετέρου. Επιτυγχανομένου τούτου, δυνάμεθα να είμεθα βέβαιοι ότι το ΕΑΜ θα σπεύση να ζητήση αφ’ εαυτού την συνεργασίαν μετά της Π.Α.Ο.
ε) Διά την ενίσχυσιν της Π.Α.Ο δέον να έχωμεν υπ’ όψει τας κάτωθι περιπτώσεις.
1η Περίπτωσις : Κατοχή των περιοχών Χαλκιδικής – Κιλκίς υπό τμημάτων του Ε.Σ.
2η Περίπτωσις : Κατοχή μόνον της περιοχής Κιλκίς.
3η Περίπτωσις : Απώλεια και της περιοχής Κιλκίς.
Εις την 1ην περίπτωσις η ενίσχυσις θα είναι ταχυτέρα και αποτελεσματικοτέρα διότι θα δύναται να γίνη η αποστολή του οπλισμού και υλικού διά θαλάσσης εις Χαλκιδικήν και εκείθεν εις Κιλκίς μερίμνη της Π.Α.Ο και διά ρίψεως υλικών απ’ ευθείας εις περιοχήν Κιλκίς. Επίσης θα είναι δυνατόν να επανέλθωσι και οι αισχάτως αφιχθέντες εκ Χαλκιδικής Αξιωματικοί και οπλίται των διαλυθεισών ομάδων των Λοχαγών Σκόδρα και Γουλγουντζή, ως και πολλοί άλλοι Αξιωματικοί και οπλίται εν των ενταύθα διαμενόντων οίτινες επιθυμούσι τούτο.
Εις την 2αν περίπτωσιν η ενίσχυσις δεν δύναται να γίνη ει μη μόνον διά ρίψεων.
Εις αμφοτέρας τας περιπτώσεις θα πρέπει να προηγηθή Άγγλος σύνδεσμος μετ’ οδηγιών και χρηματικού ποσού, ως και «Έλληνες» Αξιωματικοί μετ’ ασυρμάτο.
Τα αποσταλησόμενα υλικά δέον να είναι κατά σειρά επείγοντος :
1oν Χλαίναι και άρβυλα, 2ον περισκελίδες και χιτώνια, 3ον κλινοσκεπάσματα και λινοστολή.
Ο οπλισμός θα πρέπη να περιλαμβάνη κυρίως αυτόματα όπλα μετά των πυρομαχικών των, ως και πυρομαχικά τυφεκίου Μάνλιγχερ και μικράν ποσότητα τοιούτων οπλ/βόλου και πολ/λου Χότσκις.
Εις την 3ην περίπτωσιν η λύσις της υποθέσεως είναι δυσχερεστέρα :
Kατά την γνώμην μου εις την περίπτωσιν ταύτην θα πρέπει να επιλεγώσι Αξιωματικοί και οπλίται εκ του Στρατού της Μ. Ανατολής, να συγκροτηθώσιν εις Λόχους, τύπου Ιερού Λόχου και να εκπαιδευθώσιν αναλόγως. Οι Λόχοι ούτοι εν δεδομένη στιγμή να μεταφερθώσιν αεροπορικώς, εφ’ όσον βέβαια υπάρχει δυνατότης τοιαύτης μεταφοράς και να ριφθώσιν εις Πιέρρια και Βέρμιον όπου υφίστανται ανεγνωρισμένα πεδία ρίψεως. Μετά των Λόχων τούτων να συναποσταλή και υλικόν και οπλισμός διά την συγκρότησιν και ετέρων τμημάτων εκ των οπαδών της Π.Α.Ο, οίτινες δύναμαι να διαβεβαιώσω τους αρμοδίους ότι θα σπεύσωσιν ενθουσιωδώς και αθρόως όπως καταταχθώσι.
Μετά την πτώσιν των Λόχων και την συγκρότησιν των νέων τμημάτων, να γίνη επέκτασις της κατοχής προς τα όρη Πάϊκον και Καϊμακτσαλάν, εις να επιλεγώσι νέοι χώροι ρίψεων προς αποστολήν και ετέρου οπλισμού και υλικού διά την συγκρότησιν και ετέρων τμημάτων. Η Π.Α.Ο θα πρέπη συγχρόνως να ειδοποιήται όπως εις τα ανωτέρω εδαφικά τμήματα κατευθύνη Αξιωματικούς οίτινες να αναλαμβάνωσι την συγκρότησιν και διοίκησιν των ομάδων.
Μη γνωρίζων τας δυνατότητας των διατιθεμένων μέσων και την υπό τεχνικής απόψεως αποτελεσματικότητα ενός τοιούτου εγχειρήματος υποβάλλω την ανωτέρω πρότασιν ως απλήν ένδειξιν.
ζ) Τέλος εις περίπτωσιν καθ’ ην αρμόδιοι ήθελον καταλήξει εις την απόφασιν αναγνωρίσεως και ενισχύσεως της Π.Α.Ο, υποβάλλω την γνώμην όπως συγκροτηθή ενταύθα Μικτόν Επιτελείον εξ Άγγλων και Ελλήνων Αξ/κών όπερ να μελετά και επιλύη τα ζητήματα τα αφορόντα την ενίσχυσιν της Π.Α.Ο και να εισηγήται την ρύθμισιν αυτών εις τον Αρχιστράτηγον της Μ. Ανατολής υπό τύπον διαταγών.

Κάιρον 03 Δεκεμβρίου 1943

-Ο-
Εκπρόσωπος της Π.Α.Ο
(Τ.Υ)

ΠΑΝ. ΓΟΥΛΑΣ
ΣΥΝ/ΧΗΣ ΠΕΖ.

Advertisements