Εκθεση Καταστάσεως στην Αχαία, Υποστράτηγος Ζερβέας Π., 21 Νοε 1943


ΑΠΟΡΡΗΤΟΣ
Αθήναι τη 30 Ιανουαρίου 1945
Ο Εν Πολεμική Διαθεσιμότητι υποστράτηγος Ζερβέας Π.
προς
Το Υπουργείον Στρατιωτικών
Ενταύθα
Λαμβάνω την τιμήν να υποβάλλω συνημμένως επίτομον έκθεσιν του Απελευθερωτικού μας Αγώνος εις Πελοπόννησον, τη συνεργασία μου μετά της Αγγλικής εν Πελοποννήσω Αποστολής, από τέλη Σεπτεμβρίου μέχρι τέλη Νοεμβρίου 1943, και δι’ ην συνεργασίαν μου ταύτην εφυλακίσθην επί 5μήνου υπό των Γερμανών, απολυθείς τελευταίως μόνον κατά την αναχώρησιν τούτω εντεύθεν.
Φρονώ εξ επιβαλλομένων την υποβολήν της εκθέσεώς μου ταύτης ίνα εν καιρώ, θάττον ή βράδιον, παρέξη στοιχεία εν Γενική Στρατιωτική εκθέσει περί του Απελευθερωτικού μας Αγώνος, ον δυστυχώς εξεμεταλλεύθη η οργάνωσις ΕΑΜ – ΕΛΑΣ δι’ ιδίους σκοτίους σκοπούς της, ως τούτο απεδείχθη εκ του τελευταίου εγκληματικού κατά της Πατρίδος μας στασιαστικού κινήματός της, και όπερ προεβλέπετο και εν τη συνημμένη αλληλογραφία εμού προς τους Άγγλους προδιεγράφοντο οι σκοποί των Κομμουνιστών από του 1943.

Π. Ζερβέας
Υποστράτηγος
Ιπποκράτους 43


ΕΚΘΕΣΙΣ
Περιληπτική επί της επικρατούσης καταστάσεως εν τω Νομώ Αχαϊας λόγω της ανταρτικής δράσεως την 23 7βρίου 1943

Α. ΕΝ ΤΗ ΥΠΑΙΘΡΩ ΧΩΡΑ
Απόλυτος επικράτησις της κομμουνιστικής Οργανώσεως ΕΑΜ και του Στρατού του ΕΛΑΣ εν τη υπαίθρω χώρα των τριών επαρχιών Καλαβρύτων, Αιγιαλείας και Πατρών του Νομού Αχαϊας με επίκεντρον την επαρχίαν Καλαβρύτων.
Ο Στρατός του ΕΛΑΣ περιλαμβάνει οργανωμένα τα δύο Συντάγματα 6ον και 12ον εν ταις ως άνω Επαρχίαις και επί πλέον εν ταις ομόροις επαρχίαις Κορινθίας και Αιγιαλείας. Έκαστον των Συν/των τούτων περιλαμβάνει επί του παρόντος δύο Τάγματα. Εκτός τούτων έχουν ιδρυθή υπό του ΕΛΑΣ και Ανεξάρτητον Τάγμα Καλαβρύτων και τοιούτον Αιγιαλείας.
Έκαστον των ανωτέρω εξ Ταγμάτων αριθμεί εν τη υπαίθρω περιφερομένους περί τους 100-200 ενόπλους ως επί το πλείστον κομμουνιστάς, η δε υπόλοιπος εκάστου Τάγματος ένοπλος δύναμις ευρίσκεται εν Εφεδρεία κατανεμημένη εν τοις χωρίοις υπό τύπον μαχητικών (Εφεδρικών) ομάδων και ασχολείται εις τας οικιακάς και αγροτικάς εργασίας, δυναμένη εις πρώτην ζήτησιν να συγκεντρωθή προς δράσιν ένοπλον.
Διοικηταί Ταγμάτων κατά το 1/3 Αξ/κοί ε.ε. και κατά τα 2/3 Έφεδροι Αξ/κοί και Υπαξ/κοί, άπαντες όμως κατευθυνόμενοι και επιβλεπόμενοι αυστηρότατα εις απάσας τας ενεργείας των υπαγορευομένας υπό της ΕΑΜ υπό λίαν καταλλήλων πολιτικών καθοδηγητών κομ/στών μαχητικών και μεμορφωμένων εις τα του κομ/σμού και δραστηριοτάτων.
Η μέχρι τούδε δράσις των Ταγμάτων και έναντι των Αρχών και Στρατού Κατοχής και έναντι των Εθνικιστικών Ελληνικών στοιχείων υπήρξε δραστηριωτάτη με αρκούσας επιτυχίας.
Εις άπαντα τα χωρία της υπαίθρου η ΕΑΜ έχει ιδρύσει και οργανώσει πλήρως τας κάτωθι υπηρεσίας:
1) Πολιτικάς Επιτροπάς, 2) Στρατιωτικούς υπευθύνους, 3) τας ανωτέρω μαχητικάς (Εφεδρικάς) Ομάδας, 4) Άριστον δίκτυον πληροφοριών, 5) άριστον δίκτυον συνδέσμων, 6) Υπηρεσίαν Προπαγάνδας, 7) Υπηρεσίαν Ελέγχου διερχομένων (Posto di Blocco), 8) Υπηρεσίαν Εκδόσεως και διανομής τύπου εντύπων και ανακοινωθέντων (εφημερίς Ελευθερωτής, διάφορα κομ/κά έντυπα κτλ., 9) Υπηρεσίαν καθορισμού και εισπράξεως φόρων εις είδος και χρήμα (5-15%) ανταρτοδικεία και γενικώς πλείστας όσας υπηρεσίας εξυπηρετήσεως απολύτως του σκοπού της ΕΑΜ. Αύτη έχει προβή εις επιτάξεις υποζυγίων.
Η συνολική δύναμις του ΕΛΑΣ εν ταις ανωτέρω επαρχίαις αριθμεί περί τους 3.000 ενόπλους με αρκετά αυτόματα όπλα (πολυβόλα και οπλοπολυβόλα) και τινας όλμους. Ο οπλισμός ούτος προέρχεται εκ συγκεντρώσεως διαχύτου τοιούτου εν τη υπαίθρω εκ ρίψεων, εκ λαφύρων και εξ αγοράς από τους Ιταλούς.
Η ΕΑΜ έχει καταστήσει την εκ 15 Άγγλων Αξ/κών και Υπαξ/κών μετ’ ασυρμάτων αντιπροσωπείαν του Στρατηγείου Μέσης Ανατολής υποχειρίαν της. Έχει κατ’ ουσίαν αιχμαλωτίσει τους Άγγλους Αντιπροσώπους και κατανείμει τούτους εις τους πλοκάμους της, ώστε να μη δύνανται ούτοι ου μόνον να εξυπηρετήσουν Εθνικιστικάς οργανώσεις και Ομάδας, αλλ’ ούτε καν να συζητήσωσιν απλώς μετ’ Εθνικιστικών στοιχείων.
Επιτεθείσα υπούλως και δολίως διά των όπλων η ΕΑΜ αποσυνέθεσε και 3 προϋπαρχούσας Εθνικάς μικροομάδας.
Εκ παραλλήλου διά του παραρτήματος της ΕΠΟΝ, η ΕΑΜ μολύνει την νεολαίαν διδάσκουσα εις τους νέους τας αρχάς του κομ/σμού, χειρίζεται το ζήτημα λίαν δεξιοτέχνως και επιτυγχάνει την ευμενή απήχησιν λόγω των δυσμενών συνθηκών διαβιώσεως μεταπολεμικώς στρεφομένη εναντίον της κεφαλαιοκρατίας και δικτατοριών ως μαχομένη δήθεν υπέρ των λαϊκών ελευθεριών και της απελευθερώσεως του Κράτους από τον ζυγόν Κατοχής.
Γενικώς εν τη υπαίθρω η ΕΑΜ συγκεντρώσασα άπαντα τον οπλισμόν, περιλαβούσα εις τους κόλπους της άπαντα τα μαχητικά στοιχεία (κομμουνιστάς, αναρχικούς, αποφοίτους φυλακών, εγκληματικάς φυσιογνωμίας, άτομα διωκόμενα από τας Ελληνικάς Αρχάς και τας τοιαύτας Κατοχής, ανθρώπους ατυχήσαντας εις τον βίον, τους ακτήμονας, αλήτας και ανέργους) προσεταιρισθείσα δε και τινας θερμοαίμους Εθνικιστάς Έλληνας καταφυγόντας αυτή ελλείψει ετέρας Εθνικής οργανώσεως παρασύρασα και επηρεάσασα και τινας αφελείς Εθνικιστικάς υπό το πρόσχημα της απελευθερώσεως κατώρθωσε να επιβληθή απολύτως εν τη υπαίθρω χώρα διά της ισχύος των όπλων της πλέον, των αθρόων θανατικών εκτελέσεων, εις ας προέβη κατά των καταδοτών και αντιδραστικών στοιχείων εις το έργον της και διά των τρομοκρατικών της μεθόδων, ας ασκεί.
Παρά την επικράτησίν της ταύτην, ήτις καθ’ ημάς είναι προσωρινή ως στηριζομένη εις την πανοπλίαν της και εις την μεταχειριζομένην τρομοκρατίαν και βίαν και την απηνή καταδίωξιν των Εθνικιστικών στοιχείων, η ΕΑΜ και οι αποκαλυφθέντες εσχάτως κομμουνιστικοί σκοποί της απάδουσιν εις τας αντιλήψεις του συνόλου του Λαού της υπαίθρου.
Ο Λαός ανανήψας έχει αγανακτήσει τα μέγιστα κατά της ΕΑΜ και του ΕΛΑΣ λόγω καταθλιπτικότητος, ην ασκούσιν επί τούτου διά της φορολογίας, επιτάξεως υποζυγίων, τρομοκρατίας και κυρίως οι κάτοικοι της υπαίθρου εν τω συνόλω έχουσιν εκμανεί κατά της ΕΑΜ και του ΕΛΑΣ, διότι διά των αστόχων και ακαίρων ανταρτικών στρατιωτικών ενεργειών, των έναντι των Αρχών Κατοχής προεκάλεσαν αθρόους τυφεκισμούς χωρικών αθώων υπό των Αρχών τούτων, εμπρησμούς οικιών, λεηλασίας και δημοπρασίας του κινητού πλούτου των και γενικώς, διότι επί των χωρικών επέπεσεν η συμφορά και ο όλεθρος εκ των αστόχων και ακαίρων ανταρτικών ενεργειών.
Ούτως ο Λαός της υπαίθρου ευρισκόμενος εν πλήρει αγανακτήσει και απογνώσει και εν μέρει άστεγος ων βλέπων το φάσμα της πείνης αναμένει εναγωνίως την απολύτρωσίν του από την καταθλιπτικήν και τρομοκρατικήν ΕΑΜ και τα εκτελεστικά της όργανα ΕΛΑΣ και ΕΠΟΝ και προσβλέπει εναγωνίως προς τα Εθνικιστικά στοιχεία διά την απολύτρωσίν του.
Πού όμως η βάσις του αγώνος των Εθνικιστών ο οπλισμός;
Έναντι της ΕΑΜ και των πλοκάμων της εν τη υπαίθρω χώρα του Νομού Αχαϊας και της ομόρου επαρχίας Ηλείας μία μόνον Εθνική Ομάς υπάρχει σήμερον, η του Ταγ/ρχου Καραχάλιου Χ. με 25 Αξ/κούς ε.ε. και 100 συγκεντρωμένους ενόπλους Εθνικιστάς με 50 Γκράδες και 50 επαναληπτικά όπλα με 45-50 φυσίγγια καθ’ όπλον.
Αύτη ευρίσκεται εις το σημείον, εις ο συνορεύουσιν οι τρεις Νομοί Αχαϊας, Αρκαδίας και Ηλείας, ήτοι περί το χωρίον ΜΟΝΑΣΤΗΡΑΚΙ ένθα δεν παρατηρείται μεγάλη δράσις και επιρροή της ΕΑΜ.
Β. ΕΝ ΤΟΙΣ ΑΣΤΙΚΟΙΣ ΚΕΝΤΡΟΙΣ
Εις έκαστον αστικόν κέντρον Αχαϊας, ήτοι τας δύο μη ανταρτοκρατουμένας εισέτι πόλεις Πατρών και Αιγίου, η ΕΑΜ έχει εξαπλώσει την σατανικήν οργάνωσίν της, ήτοι έχει εγκαταστήσει εις εκάστην τούτων.
1) Κεντρικήν Επιτροπήν (Επαρχιακήν) περιλαμβάνουσαν πρόσωπα κατάλληλα, ιδίως επιστήμονας, άτινα δεξιοτέχνως ενεργούντα φροντίζουν να μη παρουσιάζονται εις τα όμματα του κόσμου ως κομ/σταί, αλλ’ απλώς ως υπέρμαχοι του δήθεν απελευθερωτικού αγώνος από τα Στρατεύματα Κατοχής και ούτω προσηλυτίζουσι τα πρόσωπα ταύτα κόσμον εις την ΕΑΜ ευρίσκοντα προσφορώτατον προς τούτο έδαφος, εις τας εργατικάς μάζας σχεδόν εξ ολοκλήρου, εις τον υπαλληλικόν κόσμον Δημόσιον και Ιδιωτικόν κατά τα 3/4 & γενικώς εις τους αφελείς και πενομένους.
Ιδιαιτέρως εν τη πόλει Πατρών εδρεύει και η Νομαρχιακή Επιτροπή της ΕΑΜ.
Αι ανωτέρω επιτροπαί ενεργούσιν εράνους υπό διαφόρους προφάσεις υπέρ του Απελευθερωτικού δήθεν αγώνος χρησιμοποιούσα προς υποβοήθησιν του έργου των τούτου και κληρικούς.
Αι επιτροπαί αύται κέκτηνται Επιτελεία εκ διανοουμένων και μαχητικών κομμουνιστών, εκ των Επιτελείων δε τούτων εκδίδονται και αποστέλλονται αι δέουσαι διαταγαί και οδηγίαι προς εκτέλεσιν υπό των πολιτικών επιτροπών των μεγαλυτέρων χωρίων της υπαίθρου και προς τον Στρατόν του ΕΛΑΣ και τους μαχητικούς τομείς των ανωτέρω πόλεων.
2) Μαχητικούς Τομείς Οργανωμένους κατά συνοικίας πλήρως και με οπλισμόν.
3) Υπηρεσίαν πληροφοριών
4) Υπηρεσίαν συνδέσμων μετά της υπαίθρου
5) Υπηρεσίαν τύπου και προπαγάνδας
6) Επιτροπάς συλλογής εράνων
7) Ειδικήν Υπηρεσίαν κατοπτεύσεως ενεργειών Σωμάτων Ασφαλείας και Αξ/κών Στρατού και εν γένει Εθνικών Οργανώσεων.
8) Το παράρτημα της ΕΠΟΝ διά την διάδοσιν των σκοπών της ΕΑΜ εις την νεολαίαν, ιδίως την σπουδάζουσαν.
Γενικώς η ΕΑΜ είναι οργάνωσις σατανική, δραστηρία και πολυπλόκαμος παρουσιάζουσα εξαιρετικήν και πρωτοφανή επιτυχίαν των δολίων πολιτικών σκοπών της, επιτυγχάνει δε των μυχίων απωτέρων σκοπών της, διότι παρουσιάζεται εις τα όμματα του αφελούς και δυστυχούντος Ελληνικού Λαού ως υπέρμαχος του απελευθερωτικού αγώνος ένατι των Στρατευμάτων Κατοχής.
Έναντι της Οργανώσεως ΕΑΜ εν ταις πόλεσιν Αιγίου και Πατρών υπάρχουσι δύο Εθνικαί μικροοργανώσεις 1) η ΕΟΕ (Ζέρβα) και 2) η ΕΚΕΠ (Εθνικόν Κομιτάτον Ελλήνων Πατριωτών), ήτις είναι οργάνωσις μόνον απελευθερωτική. Αμφότεραι αύται ευρίσκονται εν σχέσει με την ΕΑΜ εις εμβρυώδη κατάστασιν, ως μη περιλαμβάνουσαι μαχητικά στοιχεία και ιδίως αρκετόν οπλισμόν.
Ωσαύτως υπάρχουσι τα Σώματα εν Πάτραις: 1) Αξ/κών & Υπαξ/κών ε.ε. περί τους 110, 2) Αστυνομία Πόλεως περί τους 280, 3) Χωρ/κής περί τους 200, 4) Λιμεναρχείου περί τους 25 και εν Αιγίω: 1) Αξ/κών και Υπαξιωματικών ε.ε. περί τους 30 και 2) Χωροφυλακής.
Συντονισμός ενεργειών εις τας ανωτέρω Εθνικάς Οργανώσεις και Σώματα Ασφαλείας και Αξ/κών μέχρι τούδε σχεδόν δεν παρετηρήθη.
Ήρχισαν ήδη να καταβάλλωνται προσπάθειαι προς επιτυχίαν συντονισμού ενεργειών.
ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΜΕΤΡΑ
Εις αντίρροπον της τεράστιας, πολυπλόκου σατανικής και μοναδικής Αντεθνικής Οργανώσεως ΕΑΜ προτείνομεν την λήψιν των κάτωθι δραστικών μέτρων το ταχύτερον, καθ’ όσον η κατάστσις μεταβάλλεται από στιγμής εις στιγμήν επί τω βελτίω της ΕΑΜ.
1) Άμεσος ενίσχυσις της εν υπαίθρω Ομάδος Ταγ/ρχου Καραχάλιου Χ. διά συγχρόνων και πολλών ρίψεων εξ αεροπλάνων συμμαχικών αρκετού οπλισμού και ιδίως αυτομάτων όπλων, ώστε ν’ αποκτηθή εν τη υπαίθρω συμπαγής και ογκώδης Εθνική Ομάς 1500-2000 ενόπλων.
Εκ παραλλήλου χρηματοδότησις ταύτης και πλαισίωσις δι’ Αξιωματικών και Υπαξ/κών.
2) Επανοπλισμός της Αστυνομίας Πόλεων Πατρών και Χωροφυλακής Πατρών και Αιγίου πλήρης και με πολλά ιδίως αυτόματα όπλα.
Ενίσχυσις τούτων διά κατατάξεως χωροφυλάκων και αστυφυλάκων.
3) Αντικατάστασις ηττοπαθών Διοικήσεων Χωρ/κής, Αστυνομίας και Λιμεναρχείου.
4) Ίδρυσις εν Πάτραις Τάγματος 1000 Ευζώνων με πλήρη και σύγχρονον εξοπλισμόν και αρκετά αυτόματα όπλα διά την άμυναν της πόλεως.
Ούτω μόνον θα εξουδετερωθή το επίκεντρον του κομ/σμού της Πελοποννήσου και θα παραλύσουν αφ’ εαυτών εν συνεχεία τα νεύρα και οι πλόκαμοι της ΕΑΜ ανά την Πελοπόννησον.

Εν Πάτραις τη 26 Σεπτεμβρίου 1943

Π. ΖΕΡΒEΑΣ
Υποστράτηγος

ΕΚΘΕΣΙΣ
Επί της εν Πελοποννήσω αποστολής μου από 25-9-43 μέχρι 16-11-43
Την 23-9-43 μοι ανετέθη η συνημμένη υπ’ αριθ.1 (Σελίς 10) γραπτή αποστολή παρά της Στρατιωτικής Ιεραρχίας, ίνα μεταβώ εις Πελοπόννησον προς μελέτην και ρύθμισιν του απελευθερωτικού μας αγώνος, λαμβάνων κατά την κρίσιν μου οιανδήποτε επαφήν με πρόσωπα και οργανώσεις κσι προβαίνων εις οιανδήποτε επιβαλλομένην εκ των περιστάσεων ενέργειάν μου. Προς τούτο πάντες οι Αξιωματικοί Πελοποννήσου ετίθεντο εις την διάθεσίν μου όπως με συνδράμωσιν εις την αποστολήν μου.
Άμα μοι ανετέθη η αποστολή αύτη, και επί τη διαβεβαιώσει μελών της Εθνικιστικής εν Πάτραις Οργανώσεως ΕΚΕΠ, ότι οι Άγγλοι εζήτουν επιμόνως εκεί Έλληνα Στρατηγόν όστις και θα παρέμενεν εις το Αγγλικόν Στρατηγείον, εσκέφθην ότι αντί άλλου τινός βοηθού μου Αξιωματικού θα ήτο σκοπιμώτερον να εύρισκον ως τοιούτον ένα εκ των υπηρετησάντων εις το Γενικόν Στρατηγείον κατά τον Πόλεμον και μάλιστα ένα εκ των βοηθών του Αρχιστρατήγου κ. Παπάγου, ίνα ούτω τρόπον τινά εκπροσωπείται παρά τω Αγγλικώ Στρατηγείω και το Ελληνικόν Πολεμικόν Γενικόν Στρατηγείον, διά τον ανωτέρω βοηθόν μου. Απετάνθην όθεν εις τον Συν/ρχην Κον Μπαλοδήμον υπηρετήσαντα κατά τον Πόλεμον εις το Γραφείον του Αρχιστρατήγου κ. Παπαγου εις ον εμπιστευτικώς εγνώρισα την αποστολήν μου και τας σκέψεις μου, προκαλών αυτόν, αν ήθελε, να ήρχετο ως βοηθός μου. Ούτος δεν έφάνη πρόθυμος να έλθη μαζύ μου επι τω λόγω ότι δήθεν εις την περιοχήν Αχαΐας – Ηλείας ουδέν ένοπλον τμήμα εθνικιστικόν ευρίσκετο κατά τας ιδικάς του πληροφορίας, και ακόμη ότι θα εκινδυνεύομεν να συλληφθώμεν παρά της οργανώσεως ΕΑΜ, ευθύς μόλις θα εμφανιζόμεθα εκεί.Του επέμενον, ότι κατά την γνώμην μου, υπερέβαλλε τους κινδύνους ους θα διετρέχομεν, και ότι τέλος εγώ θα μετέβαινον και ριψοκινδυνεύων, διά να κατατοπισθώ προσωπικώς επί της εκεί καταστάσεως του απελευθερωτικού μας αγώνος, και όχι να αναμένωμεν τας σχετικάς πληροφορίας παρ’ ανευθύνων ιδιωτών, οίτινες πολλάκις δεν δίνουν την σαφή εικόνα της καταστάσεως ως μη όντες εις θέσιν να κρίνουν ως θα έκρινεν ένας Στρατιωτικός. Τω συνέστησα εχεμύθειαν εις την απόφασίν μου να μεταβώ, ην ατυχώς δεν ετήρησεν, και την επομένην κατέστησεν την αποφασίν μου ταύτην γνωστήν εις πρόσωπα τινά Εθνικιστικής τινός οργανώσεως εν Αθήναις και άτινα πρόσωπα, αγνοώ διότι, είπον ότι θα εματαίωναν την αποστολήν μου, και ηπόρουν μάλιστα εγώ κατά ποίον τρόπον θα ηδύναντο οι άγνωστοί μου ούτοι κύριοι, να ματαιώσουν την αποστολήν μου, ην βεβαίως δεν ηδυνήθησαν να ματαιώσουν.
Η μετάβασις αύτη Στρατηγού εζητήθη επιμόνως και επειγόντως από την Στρατιωτικήν Ιεραρχίαν, υπό της εν Πάτραις Εθνικιστικής Οργανώσεως ΕΚΕΠ, ήτις διετείνετο ότι οι Άγγλοι εζήτουν Στρατηγόν προς συνεργασίαν και ενιαίαν Διεύθυνσιν του αγώνος και μάλιστα ότι ο Στρατηγός ούτος θα παρέμενε εις το Αγγλικόν Στρατηγείον Πελοποννήσου, τούθ’ όπερ απεδείχθη εκ των υστέρων υπερβολικόν και προερχόμενον παρ’ ανευθύνων ιδιωτών μελών της ανωτέρω οργανώσεως.
Υπό τας ανωτέρω συνθήκας ανεχώρησα μόνος την 24/9/43 και έφθασα εις Πάτρας την 25 ιδίου μηνός τη συνοδεία του ιδιώτου Τάκη Φλούδα μέλους της εκεί Εθνικιστικής Οργανώσεως ΕΚΕΠ και όστις Φλούδας είχεν έλθει εις Αθήνας ζητών επιμόνως και ούτος μετ’ άλλων, την μετάβασιν εκεί Στρατηγού ον εζήτουν οι Άγγλοι.
Άμα τη εκεί αφίξει μου, ωδηγήθην έξω της πόλεως εις αγροτικήν τινα οικίαν απέχουσαν περί τα 20 λεπτά της πόλεως Πατρών.
Την 27 ιδίου μηνός ειδοποιούμην ότι θα εγένετο συνάντησις μελών τινων των Εθνικιστικών Οργανώσεων και 2-3 Συνταγματαρχών της Φρουράς Πατρών με Άγγλον Αξιωματικόν της Αγγλικής αποστολής Πελοποννήσου. Μετέβην πάραυτα τη συνοδεία του Κου Σκλάβου της οργανώσεως ΕΚΕΠ και Χαιρέτη εκπροσώπου (ώς έλεγεν) διαφόρων Εθνικιστικών Οργανώσεων εν Αθήναις. Οι ανωτέρω 2-3 Συνταγματάρχαι δεν ήλθον όπερ κακώς απήχησε εις τους αναφερομένους ιδιώτας οίτινες έκαμον και τα δυσμενή σχόλιά των διά τους Συνταγματάρχας.
Μετέβημεν κατά τας εσπερινάς ώρας εις Εγλυκάδα χωρίον απέχον περί την ώρα εκ Πατρών, όπου κατέφθασε και ο Κος Μουτούσης ιατρός πρόεδρος ούτος της Εθνικιστικής Οργανώσεως ΕΟΕ του Κου Ζέρβα. Εκτός όμως των όλων ημών, ευρίσκοντο εκεί και πρόσωπα μη έχοντα θέσιν τινα και ούτω η εντύπωσίς μου ήτο λίαν αποθαρρυντική περί της σοβαρότητος και της ακριτομυθίας της συναντήσεώς μας με Άγγλον Αξιωματικόν διά τον ενδεχόμενον κίνδυνον τόσον παρά των Γερμανών όσον και παρα της ΕΑΜ.
Εκείθεν απεστείλαμεν σύνδεσμον ίνα ειδοποιήση τον Άγγλον ότι τον αναμένομεν εις Εγλυκάδα, πλην εις τον σύνδεσμόν μας τούτον δεν επετράπη από φυλάκιον της ΕΑΜ να διέλθη κατά την νύκτα, δι’ ο και ο σύνδεσμος επανήλθεν ίνα μεταβή την πρωίαν οπότε θα τω επετρέπετο.
Συνέταξα όθεν το (υπ’ αριθ. 2) (Σελίς 11) συνημμένο υπηρεσιακόν Στρατιωτικόν μου έγγραφον όπερ ο Σύνδεσμος επέδωκεν εις τον Συν/ρχην κ. Στίβενς. Την νύκτα της 28ης κατήλθεν προς συνάντησίν μας ο Ταγ/ρχης Κος Άντονυ κομίζων την συνημμένην (υπ’ αριθμ. 3) (Σελίς 12) γραπτήν απάντησιν του Συν/ρχου Κου Στίβενς επί κεφαλής της Διασυμμαχικής (και όχι Αγγλικής ως ενομίζαμεν) αποστολής.
Με τον Κον Άντονυ ωμιλήσαμεν διά μακρών περί της ανάγκης ρίψεων όπλων εις την Εθνικιστικήν μας Ομάδα Καραχάλιου. Ο εν λόγω Ταγμ. είπεν ότι θα μετέδιδεν τας αιτήσεις μας εις τον Διοικητήν του κ. Στίβενς και μας αφήκεν μικράν ελπίδα ενισχύσεώς μας, καθ’ όσον εφοβείτο την χρησιμοποίησιν των όπλων εναντίον της ΕΑΜ, αφήνων εν τούτω να διαφαίνεται ότι δεν είναι απλή Αγγλική αποστολή αλλά Διασυμμαχική υπονοών οιονεί ότι εκπροσωπούν και την Σοβιετικήν Ένωσιν. Μέχρι της 7-10-43 ουδεμίαν απάντησιν είχον περί της αιτηθείσης ενισχύσεώς μας εις όπλα οπότε απήυθυνα το (υπ’ αριθ. 4) (Σελίς 13) συνημμένον έγγραφόν μου.
Μετά την πρώτην μου συνάντησιν με τους Άγγλους, εκάλεσα την επομένη τους 5 Συν/ρχας τους υπηρετούντας εις Πάτρας, Κον Ντρεν, Χλωρόν, Παπαγεωργίου, Σωτηριάδην και Ζησιμόπουλον εις ους επέδειξα την γραπτήν διαταγήν της αποστολής μου και εζήτησα την συνεργασία των ανακοινώσας εις τούτους και τα της συναντήσεώς μου με τον Άγγλον Ταγματάρχην.
Εκ των 5 Συνταγματαρχών μόνον ο Χλωρός, και ούτος ολίγον επροθυμοποιήθη διά συνεργασίαν πραγματικήν μαζύ μου, οι δε λοιποί 4, σχεδόν ουδόλως επροθυμοποιήθησαν διατελούντες τρόπον τινά εν κάποια ηθική καταπτώσει λόγω των δολοφονικών ενεργειών της ΕΑΜ. Ευθύς αμέσως κατόπιν επεδίωξα την μετάβασίν μου προς συνάντησιν της Ομάδος Καραχάλιου διά να λάβω γνώσιν του ηθικού της ταύτης, της καταστάσεως του οπλισμού των, του ιματισμού των, της διατροφής των, γνωρίζων εν τούτω και τας ενεργείας μου παρά τοις Άγγλοις διά την ενίσχυσίν των, ενισχύων ούτω και ηθικώς το ένοπλον τούτο Τμήμα όταν θα έβλεπεν ότι παρηκολουθείτο μετ’ ενδιαφέροντος παρά της Στρατιωτικής Ιεραρχίας δι’ εμού. Ατυχώς ατυχέστατα εν’ ω ο ιδιώτης Σκλάβος κυριώτερον μέλος της Οργανώσεως ΕΚΕΠ από τον οποίον εζήτησα να μου δώση πληροφορίας περί της θέσεως εις ην ευρίσκετο ο Καραχάλιος διά να μεταβώ, να μου δώση οδηγόν, καίτοι γνωρίζων την επιτακτικήν μου επιθυμίαν να συναντήσω τον Καραχάλιον, όχι μόνο δεν με διευκόλυνε διά την μετάβασίν μου, αλλά και ακόμη χειρότερον, έφυγεν ούτος εν αγνοία μου μόνος του προς συνάντησιν του Καραχάλιου, ον και συνήντησεν, όπερ έμαθον κατά την επιστροφήν του μετά 5-6 ημέρας. Επιστρέψας ούτος, αφ’ ου του εξέφρασα την λύπην μου διά την ακατανόητον ταύτην λάθρα εμού τρόπου τινά μετάβασίν μου, τον ηρώτησα περί της δυνάμεως του Καραχάλιου και μου είπεν ότι είχεν 100 άνδρας και 25 αξιωματικούς με οπλισμόν 50 Γκράδες με 5 φυσίγγια έκαστον όπλον, και διάφορα επαναληπτικά όπλα με 40-50 φυσίγγια καθ’ όπλον.
Ο Σκλάβος ουδέν ανέφερεν εις Καραχάλιον περί της παρουσίας του αποσταλέντος παρά της Στρατιωτ. Ιεραρχίας, Στρατηγού (εμού) περί των ενεργειών τούτου παρά τοις Άγγλοις, ας ενεργείας βέβαια παρουσίασεν εις Καραχάλιον ως γενομένας εκ μέρους του ως Οργανώσεως, και εζήτησεν ακόμη ότι ο Καραχάλιος έπρεπε ν’ ανήκη εις την ΕΚΕΠ και τινα άλλα παρόμοια άτινα αφηγήθη εις εμένα ο διασωθείς του Τμήματος Καραχάλιου Ανθυπολοχαγός Κοσώρης κατά την εν Πάτραις άφιξίν του ως κατωτέρω εκτίθενται.
Τούτο είναι λίαν ενδεικτικόν της νοοτροπίας των μελών των Πολιτικών Οργανώσεων άτινα έχουν την αντίληψιν ή την αξίωσιν να πατρονάρουν τας ενόπλους ομάδας λαμβάνοντα τρόπον τινά, όπως ούτοι την λέγουν θέσιν της Πολιτικής Διοικήσεως όπερ είναι κάτι το παραπλήσιον με τους καθοδηγητάδες της ΕΑΜ. Όπως δε κατωτέρω έμαθον παρά του Ανθ/γού Κοσώρη συνημμένη αναφορά του η τοιαύτη του Σκλάβου αντίληψις εύρε την δέουσαν απάντησιν παρά του Καραχάλιου και των λοιπών Αξιωματικών, όταν ούτος εξέφρασε την γνώμην του να φέρωσι εις το κάλυμμα της κεφαλής του οι αντάρτες τα γράμματα ΕΚΕΠ και όχι ΕΣ (Ελληνικός Στρατός).
Κατά την αντίληψιν μας αι πολιτικαί οργανώσεις είναι χρησιμώταται, παρέχουσι λαμπράς εθνικάς υπηρεσίας, είναι άριστοι και ισότιμοι συνεργάται εις ένα ένοπλον αγώνα, αλλά η αρμοδιότης των είναι ακριβώς οία είναι η αρμοδιότης των Εμπέδων ή Φρουραρχείων Προπαγάνδας τρόπον τινά και ουδέν πλειότερον. Οιαδήποτε διάφορος αντίληψις των πολιτικών τούτων οργανώσεων τυγχάνει άστοχος και ελάχιστα διαφέρει των καθοδηγητάδων της ΕΑΜ.
Την νύκτα της 10-10-43 διανυκτερεύων εν τινι Αγροτική οικία εδέχθημεν την βίαιαν εισβολήν εν τη οικία τμήματος ενόπλου 10-15 ανδρών του ΕΛΑΣ, οίτινες βεβαίως δεν εγνώριζον την ιδιότητά μου και ηρκέσθησαν εις έρευναν όπλων παραλαβόντες εκ της οικίας ταύτης 2 πολυβόλα και αριθμόν τινά φυσιγγίων άτινα προωρίζομεν δι’ Εθνικιστικήν Ομάδα. Η εκεί διανυκτέρευσίς μου εδικαιολογήθη παρά των οικείων ως διανυκτέρευσις θείου των ελθόντος εξ Αθηνών δι’ εμπορικούς λόγους. Την επομένη μετώκησα εις Κεντρικόν Ξενοδοχείον των Πατρών όπου βέβαια δεν εξικυούντο παρόμοιοι έρευναι του ΕΛΑΣ. Μετά διήμερον μετέβησαν πάλιν εις την ιδίαν αγροτικήν οικίαν και παρέλαβον μεθ’ εαυτών τα 2-3 άρρενα άτομα της οικογενείας ταύτης και τα ωδήγησαν εις την έδραν Διοικήσεως του λεγομένου 12ου Συντάγματος προς ανάκρισιν. Η έγακιρος μετοίκησίς μου ήτο μία ορθή απόφασίς μου.
Την 13-10-1943 ελάμβανον τα (υπ’ αριθ. 5 και 6) (Σελίδες 14 και 15) εσώκλειστα έγγραφα όχι εις απάντησιν του σταλέντος ιδικού μου (υπ’ αριθ. 4), αλλά ούτως ειπείν αυθόρμητα δι’ ου μου εγνώριζεν ο κύριος Στίβενς τα της ενισχύσεως μας διά ρίψεως όπλων εις ομάδα Καραχάλιου. Εις απάντησιν συνέταξα την 18-10-43 την συνημμένην (υπ’ αριθ. 7) (Σελίς 16) μακροσκελή μου απάντησιν δι’ ης τον ευχαρίστουν διά την ενίσχυσιν και του εγγυώμην επί τω λόγω της τιμής μου ότι δεν υπάρχουν Έλληνες Αξιωματικοί με αξονικά αισθήματα, και ότι το τοιούτον είναι συκοφαντία της ΕΑΜ.
Κατά τας 25 Οκτωβρίου 1943 κατέρχονται εις Πάτρας οι Συνταγματάρχαι Σπηλιωτόπουλος, Μπαλοδήμος και Αντωνόπουλος, ζητούντες επαφήν μετά των Άγγλων και ως εκπρόσωποι δεν ξεύρω τίνων εν Αθήναις Οργανώσεων. Η άφιξις τούτων εσχολιάσθη δυσμενώς εν Πάτραις και ελέχθη ότι ήλθον εκεί αγρεύοντες την Αρχηγίαν των ενόπλων ομάδων. Εζήτησαν να με ίδουν και μου είπον ότι κατήλθον προς υπογραφήν δήθεν πρωτοκόλλου τινός μετά των Άγγλων δι’ ου ο Ελληνικός Στρατός ανελάμβανε την υποχρέωσιν συνεργασίας μετά του Αγγλικού Στρατού και μετά τον πόλεμον, τουθ’ όπερ μου ήτο ακατανόητον. Τους είπον ότι αν οι Άγγλοι ήθελαν τοιούτον τι ασφαλώς θα ελάμβανον πρώτος εγώ γνώσιν όστις ευρισκόμην εν προσωπική επαφή και στενή μαζύ των συνεργασία. Είναι λυπηρόν ότι περί τοιούτου τινός δεν επρόκειτο, αλλά περί τορπιλισμού της ιδικής μου αποστολής ως ρυθμιστού Πελοποννήσου διότι περί Αρχηγίας ουδείς καν λόγος ηδύνατο να γίνη εφ’ όσον δεν υπήρχον ή σχεδόν δεν υπήρχον ένοπλοι ομάδες τοιαύται ώστε να δικαιολογείται η συγκρότησις Στρατηγείου εν Πελοποννήσω.
Τους είπον τον οίον «θίασον ποικιλιών» θα επαρουσιάζομεν εις τους Άγγλους με την τοιαύτην των προσπάθειαν επί ζημία και του αγώνος μας. Τους κατέστησα ενημέρους της όλης μου συνεργασίας με τους Άγγλους αναγνώσας και τα διαμειφθέντα μεταξύ εμού και των Άγγλων συνημμένα έγγραφα.
Μετά 1-2 ημέρας ανεχώρησαν οι ανωτέρω Κύριοι Συνταγματάρχαι μη επιτυχόντες του σκοπού των και ήτο επόμενον όχι κολακευτικώς δι΄αυτούς σχολιασθείσης της εκεί αφίξεώς των, εφ’ όσον μάλιστα εξεφράσθησαν ασεβώς διά την Στρατιωτικήν Ιεραρχίαν ην ισχυρίζοντο ότι αγνοούν. Εκ μελών τινων μάλιστα Πολιτικής οργανώσεως ηκούσθησαν εις βάρος των αι φράσεις «Ήρθανε διά το κάρμα», «ήρθανε τώρα να βρουν τραπέζι στρωμένο το οποίον ετοίμασε ο προγενέστερός των (εγώ) με κάποιαν επίμονον και επικίνδυνον προσπάθειάν του», «Βρε τους καϋμένους» κτλ. παρόμοια που βέβαια για το Σώμα των Αξιωματικών θα ηύχετο κανείς να μη ελέγοντο. Οπωσδήποτε εγένετο δυστυχώς και το ανωτέρω άτοπον εκ μέρους των ανωτέρω τριών Κυρίων Συνταγματαρχών από το οποίον ουδεμίαν φιλοδοξίαν ή κέρδος τι προσεπορίσθησαν.
Κατ’ εκείνας τας ημέρας σύμφωνα με την επιστολήν του κυρίου Στίβενς επιστεύομεν ότι η ενίσχυσις της Ομάδος Καραχάλιου διά ρίψεων είχε γίνει, εξώδικοι δε τινες πληροφορίαι επεβεβαίωνον τούτο. Αναμένομεν τους αποσταλέντας εκ τριών διευθύνσεων συνδέσμους μας διά να έχωμεν εγκύρους πληροφορίας, αλλά τοιαύται δεν μας ήρχοντο καθόσον οι σύνδεσμοί μας δεν έφθαναν μέχρι Καραχάλιον λόγω του στενού και αγρύπνου αποκλεισμού υπό της ΕΑΜ της περιοχής Καραχάλιου και της συλλήψεως δύο των συνδέσμων μας παρά του ΕΛΑΣ. Άλλαι νέαι εξώδικοι πληροφορίαι έφερον τον Καραχάλιον ηνωμένον με Βρεττάκον και συγκρουσθέντας με ισχυρά τμήματα του ΕΛΑΣ.
Ούτω επί 10ήμερον σχεδόν ευρισκόμεθα με αντιφατικάς πληροφορίας περί ενισχύσεως Καραχάλιου διά ρίψεως όπλων, παροχής χρημάτων υπό των Άγγλων και ενώσεως Καραχάλιου μετά Βρεττάκου έχοντος 170 άνδρας καλώς εξοπλισμένους, περί συγκρούσεως αμφοτέρων μετά του ΕΛΑΣ και αποτελέσματος της συγκρούσεως ταύτης. Εις το τέλος του μηνός Οκτωβρίου επαρουσιάζοντο εν Πάτραις Αξιωματικοί του Τμήματος Καραχάλιου οίτινες τότε μόνο ελάμβανον γνώσιν της παρουσίας Στρατηγού (εμού) και των ενεργειών του (εμού) και υποβάλλουν αναφοράν δι’ ης μου αναφέρουν συνημμένη αναφορά Κοσώρη (σελίδες 26 και 27) λπετομερώς την συνένωσιν Καραχάλιου – Βρεττάκου, την μη ρίψιν όπλων παρά των Άγγλων, την σύγκρουσίν του με ισχυράς δυνάμεις του ΕΛΑΣ, τον τραυματισμόν αμφοτέρων Καραχάλιου και Βρεττάκου και τέλος την διάλυσιν και των δύο τούτων μοναδικών εθνικιστικών ομάδων εν Πελοποννήσω.
Το Σώμα Βρεττάκου είχε δύναμιν 130 ανδρών καλώς εξοπλισμένων. Το σώμα Καραχάλιου είχε δύναμιν 100 ανδρών ατελέστατα εξωπλισμένων και ως αποδεικνύεται διετηρείτο τη ανοχή του Ταγ/ρχού Κονδύλη Διοικητού Τάγματος του ΕΛΑΣ, κατόπιν επεμβάσεως του Στρατηγού Κονδύλη όστις επεβάλετο και εις τον αδελφόν του Ταγ/ρχην του ΕΛΑΣ όπως μη κτυπήση το Τμήμα Καραχάλιου.
Το Σώμα Καραχάλιου μη ενισχυθέν διά ρίψεως όπλων ην μας υπεσχέθησαν οι Άγγλοι, ήτο επόμενον να καταλήξη εις το λυπηρόν τούτο δι΄ημάς τους Εθνικιστάς αποτέλεσμα.
Κατόπιν του άνω λυπηρού αποτελέσματος απέστειλα εις τον κύριο Στίβενς το (υπ’ αριθ. 8) (Σελίς 19) συνημμένον έγγραφόν μου, και ανεχώρησα δι’ Αθήνας ίνα εν συνεννοήσει μετά της Στρατιωτικής Ιεραρχίας μελετήσωμεν μίαν περαιτέρω ενέργειάν μας κατόπιν προσεκτικής εξετάσεως της όλης γεννηθείσης δυσμενούς καταστάσεώς μας.
Ευρισκόμενος εδώ έλαβον το εσώκλειστον (υπ’ αριθ. 9) (Σελίς 21) έγγραφον του Κυρίου Στίβενς σχετικώς με το δίκτυον πληροφοριών όπερ του είχον προτείνει.

Αθήναι τη 21 Νοεμβρίου 1943
Π. ΖΕΡΒΕΑΣ
(Υποστράτηγος)

Advertisements